Bài 40. Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Tia sáng truyền từ không khí sang nước tức là truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác thì bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường.. Khi tia sáng

GV:NGUYỄN THỊ CHINH

Xe thăm dị,

tự vận hành chạy bằng năng lượng Mặt Trời đang di chuyển trên Mặt Trăng Chương 111 : Quang Học

Chương 111 : Quang Học

Chương 111 : Quang Học

ƠN LẠI KIẾN THỨC LỚP 7

 Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó vào mắt ta.

Ta nhìn thấy

một vật khi

nào ?

Tiết 44 -

Ghi bài

Trong

ly không

có nước.

Đũa thẳng

Đũa gãy khúc

Đũa thẳng

Quan sát,

nhận xét

hình dạng

chiếc đũa:

Tại sao quan sát đũa, bút chì, ống hút,… trong trường hợp này chúng bị gãy khúc

?

 đường gãy khúc.

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

1 Quan sát

Quan sát hình bên và nêu nhận xét

về đường truyền của tia sáng là

đường thẳng hay đường gãy khúc ?

Tia sáng truyền từ không khí

sang nước (tức là truyền từ môi

trường trong suốt này sang môi

trường trong suốt khác) thì bị gãy

khúc tại mặt phân cách giữa hai

môi trường Hiện tượng đó gọi là

- I là điểm tới,

- IK là tia khúc

xa.ï

- Đường NN’ vuông góc với mặt

phân cách là pháp tuyến tại điểm

tới.

- Mặt phẳng chứa tia tới SI vàø pháp tuyến NN’

là mặt phẳng tới.

i r

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

1,2,3

Quan sát đường truyền của một tia

sáng từ không khí sang nước Bố trí thí

nghiệm tương tự hình bên

Nhúng thẳng

đứng một phần của tấm nhựa chia độ

phẳng vào trong nước

Chiếu tia sáng là là trên mặt

tấm nhựa tới mặt phân cách PQ tại điểm

tới I.

4 Thí nghiệm

* Dụng cụ thí nghiệm gồm có: Ổn áp, đèn lazer, dây nối, một bảng tôn đen, hộp nhựa chứa nước trong, tấm nhựa chia độ, một giá thí nghiệm

r

C1 Hãy cho biết tia khúc xạ

có nằm trong mặt phẳng

tới không ? Góc tới và góc

khúc xạ, góc nào lớn hơn?

C1: Tia khúc xạ nằm

trong mặt phẳng tới

- Góc tới lớn hơn

góc khúc xạ.

C2 Hãy đề xuất phương án

thí nghiệm để kiểm tra

những nhận xét trên có còn

đúng khi thay đổi góc tới

S’

i

r

- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc

tới.

5 Kết luận

Không khí

Nước

Không khí

Khi tia sáng truyền từ không khí sang nước

thì : - Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

- Góc khúc xạ nhỏ hơn góc

tới.

1,2,3,4.

5 Kết luận

Không khí

Nước

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

C4 Kết luận trên có còn đúng trong trường hợp tia sáng truyền từ nước sang không khí hay không ?

 Đề xuất một phương án thí nghiệm để

kiểm tra dự đoán đó

 Cĩ  Khơng.

 Dùng tia sáng chiếu từ nước sang khơng khí.

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

1 Dự đốn

2 Thí nghiệm kiểm tra

* Dụng cụ thí nghiệm gồm có:

Ổn áp, đèn lazer, dây nối, một

tấm nhựa chia độ, một ghế để đỡ giá thí

nghiệm

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

1 Dự đốn

A B

2 Thí nghiệm kiểm tra

C

a) Bố trí thí nghiệm như hình

vẽ.b) Tìm vị trí đặt mắt để thấy ánh

sáng từ A phát ra

sang khơng khí.

2 Thí nghiệm kiểm tra

C5 Chứng minh rằng: Đường nối các vị trí A,

B, C là đường truyền của tia sáng đi từ A tới

mắt.

Khi đặt mắt ở vị trí C thì thấy được ánh

sáng từ A ở trong nước truyền đến mặt phân

cách giữa nước và không khí rồi tới mắt

 Vậy, đường nối các vị trí A, B, C là đường

truyền của tia sáng đi từ A tới mắt.

A B

C

C6 Nhận xét đường

truyền của tia sáng,

chỉ ra điểm tới, tia tới,

tia khúc xạ, vẽ pháp

tuyến tại điểm tới So

sánh độ lớn góc khúc

xạ và góc tới

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

1 Dự đốn

2 Thí nghiệm kiểm tra

A B

Tia tới AB

Tia khúc xạ BC

Pháp tuyến NN’

 Gĩc khúc xạ ……… gĩc tới.

Gĩc tới i

Gĩc khúc xạ r

lớn hơn

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN

TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

- Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

III VẬN DỤNG

C7 Phân biệt các hiện tượng khúc xạ và phản xạ ánh

sáng

HIỆN

TƯỢNG

PHẢN

XẠ

ÁNH

SÁNG

-Tia tới gặp mặt

phân cách giữa hai

mơi trường ………

………

………

………

HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG -Tia tới gặp mặt phân cách giữa hai mơi trường ………

………

………

………

-Gĩc phản xạ ……

………… gĩc tới -Gĩc khúc xạ …………

………… …… gĩc tới.

bị hắt trở lại mơi trường trong suốt cũ

bị gãy khúc và tiếp tục truyền vào mơi trường trong suốt thứ hai

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHƠNG KHÍ

bằng khơng bằng

C8 Tại sao quan sát đũa, bút chì, ống hút,… trong trường hợp này chúng bị gãy

khúc ?

III VẬN DỤNG

I HIỆN TƯỢNG KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

II SỰ KHÚC XẠ CỦA TIA SÁNG KHI TRUYỀN TỪ NƯỚC SANG KHÔNG KHÍ

CTECB BVMT

C8 Vì tia sáng ở

dầu dưới của đũa, bút chì,

ống hút,… ngập chìm

trong nước truyền tới mặt phân cách giữa nước và không khí bị khúc xạ nên quan sát thấy chúng bị gãy khúc

Củng cố

K k Nước

K

K k Nước

P

D

D

Hoan h« ! ĩng Đĩng

råi !

2/ Hãy ghép mỗi phần a, b, c, với một

phần 1, 2, 3 để được một câu có nội dung

đúng

a Khi tia sáng

truyền từ không

khí vào nước thì

b Khi tia sáng

truyền từ nước vào

không khí thì

c Ở hiện tượng

khúc xạ ánh sáng

• 1 góc khúc xạ lớn hơn góc tới

2 góc khúc xạ khác góc tới

3 góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

- Về nhà học bài Làm các bài tập

40-41.2 đến 40-41.8 trang 83, 84 SBT.

- Xem trước

Bài 42- THẤU KÍNH HỘI TỤ

+ Đặc điểm của thấu kính hội tụ ? + Tìm hiểu các khái niệm:

Trục chính, quang tâm, tiêu điểm, tiêu cự của thấu kính hội tụ

Nếu ai không biết hiện tượng khúc xạ ánh sáng, họ thường ước lượng nhầm độ sâu của nước Các em nhỏ lưu ý khi tập bơi, vì qua mắt của chúng ta đáy kênh, hồ ao, sông ngòi, suối, bể chứa nước, … hình như cạn hơn gần

nhìn thấy đó có thể các em sẽ gặp nguy hiểm.

Củng cố