Bài 29. Thấu kính mỏng

Theo hình dạng: có hai loại thấu kính - Thấu kính lồi thấu kính rìa mỏng gọi là thấu kính hội tụ - Thấu kính lõm thấu kính rìa dày gọi là thấu kính phân kì I- THẤU KÍNH.. PHÂN LOẠI THẤU

BÀI 29: THẤU KÍNH MỎNG

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

1 Định nghĩa

Thấu kính là một khối chất trong suốt (thủy tinh, nhựa, …) giới hạn bởi hai mặt cong hoặc bởi một mặt cong và một mặt phẳng

2 Phân loại thấu kính

a Theo hình dạng: có hai loại thấu kính

- Thấu kính lồi (thấu kính rìa mỏng) gọi là thấu kính hội tụ

- Thấu kính lõm (thấu kính rìa dày) gọi là thấu kính

phân kì

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

b Tia sáng qua thấu kính

-Thấu kính hội tụ: Chùm tia ló hội tụ khi chùm tia tới là chùm song song

- Thấu kính phân kì: Chùm tia ló phân kì khi chùm tia tới là chùm song song

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

2 Phân loại thấu kính

• Thấu kính hội tụ:

• Thấu kính phân kì:

3 Kí hiệu của thấu kính

I- THẤU KÍNH PHÂN LOẠI THẤU KÍNH

* Thấu kính mỏng có bề dày chính giữa rất nhỏ so với bán kính mặt cầu

II KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ

1 Quang tâm Tiêu điểm Tiêu diện

* Trục chính: đường thẳng đi qua O và vuông góc với mặt thấu kính

* Trục phụ: đường thẳng đi qua quang tâm O không vuông góc với

thấu kính.

* Mọi tia tới qua quang tâm O của thấu kính đều truyền thẳng.

∆

 Trên mỗi trục có 1 tiêu điểm ảnh:

-Trên trục chính: tiêu điểm ảnh chính F’.

-Trên trục phục: tiêu điểm ảnh phụ F’n (n = 1,2,3…)

 Khi chiếu tới thấu kính một chùm tia tới song song thì

chùm tia ló cắt nhau (hội tụ) tại một điểm trên trục tương ứng với chùm tia tới Điểm này là tiêu điểm ảnh của thấu kính.

* Tiêu điểm ảnh:

b Tiêu điểm Tiêu diện

1 Quang tâm Tiêu điểm Tiêu diện

II KHẢO SÁT THẤU KÍNH HỘI TỤ

Tiêu điểm ảnh chính F’

Tiêu điểm ảnh phụ F’ 1

F’ 1 O

F’

O

* Tiêu điểm ảnh:

F’ 1 O

Tiêu điểm ảnh chính F’

Tiêu điểm ảnh phụ F’ 1

Các tiêu điểm ảnh của thấu kính hội tụ đều là tiêu điểm ảnh thật (hứng được trên màn).

* Tiêu điểm vật:

 Trên mỗi trục của thấu kính hội tụ, còn có một

điểm mà chùm tia tới xuất phát từ đó sẽ cho chùm tia

ló song song Đó là tiêu điểm vật của thấu kính

 Trên mỗi trục có 1 tiêu điểm vật:

- Trên trục chính: tiêu điểm vật chính F

- Trên trục phụ: tiêu điểm vật phụ Fn (n = 1,2,3…)

F’

O F

Tiêu điểm vật chính F

Tiêu điểm vật phụ F1

- Tiêu diện: tập hợp tất cả các tiêu điểm tạo thành tiêu diện

- Mỗi thấu kính có 2 tiêu diện: tiêu diện ảnh và tiêu diện

2 Tiêu cự Độ tụ

Khái niệm: - Là khoảng cách từ

quang tâm đến tiêu điểm ảnh

KÍNH HIỂN VI ỐNG NHÒM

• Thấu kính hội tụ được dùng

làm vật kính của máy ảnh

III- KHẢO SÁT THẤU KÍNH PHÂN KÌ

Quang tâm của thấu kính phân kì có cùng tính chất như quang tâm của thấu kính hội tụ

- Các tiêu điểm và tiêu diện (ảnh và vật) cũng được xác

định tương tự như thấu kính hội tụ Điểm khác biệt là: tất cả chúng đều ảo, được tạo bởi đường kéo dài của các tia sáng

2 Tiêu cự Độ tụ

Đối với thấu kính phân kì: Tiêu cực và độ tụ có giá trị

âm (ứng với tiêu điểm ảnh F’ ảo)

• Phần rìa của thấu kính dày hơn phần ở giữa.

• Đặt thấu kính này gần dòng chữ, nhìn qua thấu kính thấy ảnh

dòng chữ nhỏ hơn so với khi nhìn trực tiếp vào dòng chữ đó

• Chiếu chùm sáng song song với thấu kính cho tia ló phân kì

• Trong kính thiên văn và

kính hiển vi, người ta lắp

ghép nhiều thấu kính hội

tụ và phân kì tạo thành

một hệ thấu kính để nhìn

rõ những vật nhỏ hoặc

những vật ở xa

Đáy của nhiều loại cốc thủy tính

thường được làm lõm, vì vậy nó

có hình dạng của một thấu kính

phân kì Khi đặt cốc lên trên một

tờ báo, ta có thể thấy hình ảnh

các dòng chữ trên tờ báo nhỏ đi.

Nhà bác học người Italia Ga-li-lê đã ghép nhiều thấu kính hội tụ và phân kì làm kính viễn vọng để quan sát bầu trời ngày

7/1/1610 từ đó khẳng định Trái Đất quay quanh Mặt Trời.

CÂU HỎI

1 Tia sáng truyền tới

quang tâm của thấu

kính mỏng thì

sáng truyền qua thấu

kính thì

có tính chất quang học

đặt biệt là

Câu 1: Ghép mỗi nội dung ở cột bên trái với nội dung

tương ứng ở cột bên phải:

a Vị trí của các tiêu điểm ảnh và tiêu điểm vật đổi chỗ cho nhau

b Truyền thẳng

c Đối xứng nhau qua quang tâm của thấu kính

Câu 2: Tia sáng nào thể hiện tính chất quang học của quang tâm thấu kính:

2

3

4

O

BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC

BẠN ĐÃ LẮNG NGHE