Bài 40. Dòng điện Fu-cô

Giải thích: Khi tấm kim loại dao động, nó cắt các đường sức từ của nam châm, do đó trong kim loại sinh ra dòng điện cảm ứng.. Theo định luật Len-xơ, dòng điện cảm ứng trong tấm kim loại

KIỂM TRA BÀI CŨ

* Nêu quy tắc bàn tay phải

*Công thức tính suất điện động cảm ứng trong đoạn dây dẫn chuyển động trong từ trường?

U AB < 0 Xác định hướng của vectơ cảm ứng từ

B

| e C |= Bvlsinθ

Hiện tượng cám ứng điện

từ khi một vật dẫn chuyển động trong từ trường , hoặc đặt trong từ trường biến thiên được ứng dụng nhiều trong kỹ thuật

BÀI 40

TRƯỜNG THPT LÝ TỰ TRỌNG –NHA TRANG KHÁNH HÒA

GV: PHẠM THỊ PHƯỢNG

NỘI DUNG BÀI HỌC

Tấm kim loại Nam châm

Trong trường hợp nào tấm kim loại dừng lại nhanh hơn? Tại sao?

1.Dòng điện Fu-cô a.Thí nghiệm

b Giải thích: Khi tấm kim loại dao động,

nó cắt các đường sức từ của nam châm, do đó trong kim loại sinh ra dòng điện cảm ứng.

Theo định luật Len-xơ, dòng điện cảm ứng trong tấm kim loại có tác dụng ngăn cản sự chuyển động của chính tấm kim loại

đó Do đó tấm kim loại nhanh chóng dừng lại.

Nhận xét: Dòng điện trong trường hợp vừa rồi gọi là dòng điện Fu- cô.

Các em hãy định nghĩa dòng điện

Fu-cô?

Dòng điện cảm ứng được sinh ra ở trong khối vật dẫn khi vật dẫn chuyển động trong từ trường hay được đặt trong từ trường biến đổi theo thời gian là dòng Fu- cô.

Định nghĩa :

Từ trường biến thiên

Khối kim loại Dòng Fu -cô

c Tính chất:

Đặc tính chung của dòng điện Fu-cô là tính chất xoáy Các đường dòng của dòng Fu- cô là các đường cong kín trong khối vật dẫn

Thay tấm kim loại trong thí nghiệm trên bằng tấm kim loại có

xẻ rãnh.

Tấm kim loại nào dao

động lâu hơn? Vì sao?

Điện trở của tấm kim loại bị xẻ rãnh tăng lên , làm dòng Fu cô giảm

-Trong trường hợp tấm kim loại đặt trong từ trường biến thiên cũng xảy ra như trên.

XEM LẠI

2 Tác dụng của dòng điện Fu-cô:

• Trường hợp có lợi:

Tác dụng hãm của dòng Fu- cô dùng trong chế tạo các dụng cụ điện năng như công tơ điện, phanh điện từ… để hãm chuyển động

Tác dụng nhiệt của dòng Fu- cô được ứng dụng trong các lò luyện kim để nấu chảy kim loại…

Muốn khắc phục tình

trạng đó bằng cách

nào? Vì sao?

Muốn khắc phục tình trạng đó, đặt kim dao động giữa hai cực của một nam châm Vì dòng điện Fu-cô chống lại dao động đó nên dao động của kim sẽ tắt khá nhanh.

Khi ta cân một vật bằng cân nhạy, kim của cân thường dao động khá lâu.

Phanh điện từ Bếp điện từ

Công tơ điện

Một đầu của kim đồng hồ

được gắn vào một đĩa kim

loại nhỏ (bằng đồng hoặc

nhôm), đĩa kim loại đặt

trong từ trường của một

nam châm vĩnh cửu Khi

kim quay thì đĩa cũng quay

theo.

Công tơ điện

Khi đĩa kim loại quay trong từ

trường sẽ sinh ra dòng điện

Fu-cô và gây ra momen cản

tác dụng lên đĩa Khi mômen

cản bằng momen quay thì đĩa

quay đều.

Khi ngắt điện đĩa vẫn quay do

quán tính Khi đó dòng Fu-cô

tác dụng cản làm cho đĩa

ngừng quay một cách nhanh

chóng.

Khi dòng điện qua cuộn dây

của công tơ sẽ sinh ra

momen làm cho đĩa kim loại

quay Đĩa kim loại quay

trong từ trường sẽ sinh ra

hiện tượng gì?

Khi ngắt dòng điện thì đĩa

kim loại vẫn tiếp tục quay

do quán tính Khi đó dòng

Fu- cô có tác dụng gì?

nồi đun nấu dùng bếp này là

Trong một số trường hợp dòng điện Fu-cô có ích, trong một số trường hợp dòng điện Fu- cô có hại.

• Trường hợp dòng Fu –cô có hại: trong những thiết bị điện như động cơ điện, máy biến áp.

Dòng Fu-cô toả nhiệt làm

cho thỏi sắt nóng lên có

thể làm hỏng máy Mặt

khác dòng Fu-cô chống

lại nguyên nhân sinh ra

nó Đối với động cơ điện

nó chống lại sự quay của

động cơ, làm giảm công

suất của máy.

Lõi sắt được làm bằng những lá thép mỏng ghép sát nhau , cách điện

Để giảm tác dụng có

hại của dòng Fu cô

Dòng Fu- cô làm nóng các lõi sắt trong máy biến thế, các động cơ điện,…làm hao phí điện năng.

Để giảm tác hại của dòng Fu-cô, người ta khắc

nào?

L

Từ trường biến thiên

Trong hình 2: những lá thép mỏng được ghép cách điện đặt song song với đường sức từ, làm cho điện trở của lõi sắt sẽ tăng lên nên dòng Fu- cô sẽ yếu hơn.

=>Cách khắc phục dòng Fu-cô

Các lõi sắt được làm bằng nhiều lá tôn Si lic ghép cách điện với nhau, những lá thép mỏng này được đặt song song với đường sức từ Lúc

đó dòng điện Fu- cô chạy trong từng lá mỏng điện trở lớn nên có cường độ nhỏ làm giảm hao phí điện năng và lõi sắt ít bị nóng.

Củng cố bài giảng:

1 Dòng điện Fu –cô

2 Tác dụng của dòng điện Fu-cô

Dòng điện cảm ứng được sinh ra ở trong khối vật dẫn khi vật dẫn chuyển động trong từ trường hay được đặt trong từ trường biến đổi theo thời gian là dòng Fu- cô.

Dòng điện Fu-cô vừa có ích vừa có hại Nó được

sử dụng trong nhiều lĩnh vực : công tơ điện, bếp điện từ…

Chọn phát biểu sai:

Một tấm kim loại dao động giữa hai cực của một

nam châm thì trong tấm kim loại xuất hiện dòng điện Fu- cô.

Hiện tượng xuất hiện dòng điện Fu- cô thực chất là hiện tượng cảm ứng điện từ.

Một tấm kim loại nối với hai cực của một nguồn điện thì trong tấm kim loại xuất hiện dòng điện Fu- cô.

Dòng điện Fu- cô trong lõi sắt của máy biến thế là dòng điện có hại.

* Có hại : chia nhỏ

* Có lợi :

Thay tấm kim loại bằng tấm kim loại có

xẻ rãnh.

Tấm kim loại nào dao

động lâu hơn? Vì sao?

Dòng điện Fu –cô

• Thí nghiệm:

Khi dao động trong từ

trường của nam châm

thì tấm kim loại dừng

nhanh hơn Nếu dao

động nhiều lần liên tiếp

thì tấm kim loại hơi ấm