cac loại quang phổ 2

TIA XI.PHÁT HIỆN TIA X Năm 1895, nhà bác học Rơnghen Roentgen, người Đức, nhận thấy rằng khi cho dịng tia catốt trong ống tia catốt đập vào một miếng kim loại cĩ nguyên tử lượng lớn nh

kiểm tra bài cũ

câu 1 phát biểu nào sau đây đúng với tia tử ngoại?

 A.tia tử ngoại là một trong những bức xạ mà mắt thường có thế thấy được.

 B tia tử ngoại là bức xạ không nhìn thấy có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của a/s tím.

 C tia tử ngoại là một trong những bức xạ do những vật có khối lượng riêng phát ra.

 D.tia tử ngoại là các dòng electron.

câu 2 điều nào sau đây là sai khi

so sánh tia hồng ngoại và tia tử ngoại?

câu 3 tia hồng ngoại được phát ra từ?

 A.chỉ bởi các vật được nung nóng.

 B.chỉ bởi các vật có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường.

 C bởi các vật có nhiệt độ cao hơn 0oC.

 D.bởi mọi vật có nhiệt độ lớn hơn 0 K

 RƠN-GHEN(1845-1923)

TIA X

I.PHÁT HIỆN TIA X

Năm 1895, nhà bác học Rơnghen (Roentgen), người

Đức, nhận thấy rằng khi cho dịng tia catốt trong ống tia catốt đập vào một miếng kim loại cĩ nguyên tử lượng lớn như bạch kim hoặc vonfram thì từ đĩ sẽ phát ra

một bức xạ khơng nhìn thấy được Bức xạ này đi xuyên qua thành thuỷ tinh ra ngồi và cĩ thể làm phát quang một số chất hoặc làm đen phim ảnh Người ta gọi bức

xạ này là tia Rơnghen hay tia X

Từ các thí nghiệm của mình ông đã rut ra được kết luận:mỗi khi chum tia catôt- tức là một chùn eclectron có năng

lượng lớn-đập vào một vật rắn thì vật đó phát ra tia X

II.CÁCH TẠO RA TIA X

ỐNG RƠN-GHEN

Để tạo tia x người ta dùng ống Cu-li-Giơ

(ống Rơnghen)

-Những ống Rơnghen đơn giản là những

ống tia ca tốt, trong đó lắp thêm một điện cực bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn

và khó nóng chảy (như platin, vonfram

v.v…) để chắn dòng tia catốt Cực kim loại này gọi là đối âm cực AK Đối âm cực

thường được nối với anốt áp suất trong

ống vào khoảng 10-3mmHg Hiệu điện thế giữa anôt và catốt khoảng vài vạn vôn.

III BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT

CỦA TIA X.

1.Bản chất

Tia X hay tia Rưntgen là một sĩng điện từ cĩ bước sĩng trong khoảng 10-11m đến 10-8m (tức là tần số từ 3.1016Hz đến 3.1019Hz ).

2 Tính chất

+ Tính chất nổi bật của tia Rơnghen là khả năng đâm xuyên

Nĩ truyền qua được những vật chắn sáng thơng thường như giấy, bìa, gỗ Nĩ đi qua kim loại khĩ khăn hơn Kim loại cĩ khối lượng riêng càng lớn thì khả năng cản tia

Rơnghen của nĩ càng mạnh Chẳng hạn, tia Rơnghen

xuyên qua dễ dàng một tấm nhơm dầy vài cm, nhưng lại

bị lớp chì dầy vài mm cản lại Vì vậy, chì được dùng làm các màn chắn bảo vệ trong kĩ thuật Rơnghen.

+ Tia X có buớc sóng càng ngắn thì khả năng đâm xuyên càng cứng

+ Tia Rơnghen cĩ tác dụng rất mạnh lên kính ảnh, nên nĩ được dùng để chụp điện.

+ Tia Rơn ghen cĩ tác dụng làm phát quang một

số chất Màn huỳnh quang dùng trong việc chiếu điện là màn cĩ phủ một lớp platinocyanua bary Lớp này phát quang màu xanh lục dưới tác dụng của tia Rơnghen.

+ Tia Rơnghen cĩ khả năng iơn hố các chất khi Người ta lợi dụng đặc điểm này để làm các máy

đo liều lượng tia Rơnghen.

+ Tia Rơnghen cĩ tác dụng sinh lí Nĩ cĩ thể huỷ hoại tế bào, giết vi khuẩn Vì thế tia Rơnghen

dùng để chữa những ung thư nơng, gần ngồi da.

Tóm lại tia X có dầy đủ các tính chất của tia tử ngoại Đó là bằng chứng về sự

đồng nhất về bản chất của hai loại tia ấy.

3.coâng duïng

 Nhờ khả năng đâm xuyên mạnh mà tia

Rơnghen được dùng trong y học để chiếu điện, chụp điện, trong công nghiệp để dò các lỗ hổng khuyết tật nằm bên trong các sản phẩm đúc.

 tia X quang còn được áp dụng rộng rãi trong

việc kiểm tra hành lý tại sân bay, dò tìm vết nứt khuyết tật trong ống dẫn dầu, khí, trong công nghiệp… Nay, công nghệ thông tin phát triển

cùng với máy X quang đã mở ra con đường

nghiên cứu cấu trúc nguyên tử rất thuận lợi

Tuy nhieân chỉ 6 tháng sau khi phát hiện ra tia X quang, người ta đã nhận biết được

hiệu ứng độc hại của nó vì tia X phát ra

một loại bức xạ ion hóa có thể gây ra tình trạng lão hóa sớm, đục thủy tinh thể, dị tật bào thai, gây đần độn ở trẻ em, ung thư da

và phổi v.v… Nếu tiếp xúc trực tiếp,

thường xuyên với bức xạ này trong phạm

vi bán kính 7 mm mà không có yếm chì,

ghế ngồi an toàn và kính chì bảo vệ sẽ rất nguy hiểm.

IV THANG SÓNG ĐIỆN TỪ

• Sự đồng nhất giữa sóng điện từ và sóng

ánh sáng sóng điện từ và sóng ánh sáng đều chuyền đuớc trong chân không với tốc độ c (3.10 8 m/s) sóng điện từ cũng chuyền thẳng cũng phản xạ trên các mặt kim loại, cũng khúc xạ không khác gì ánh sáng

thông thuờng sóng điện từ cũng giao thoa và tạo đuợc sóng dừng, nghĩa là sóng điện từ có đầy đủ tính chất của sóng ánh sáng

• Như vậy, sóng vô tuyến, tia hồng ngoại ánh sáng nhìn thấy đuợc tia tử ngoại tia X và tia gamma đều có chung bản chất đều là sóng điện từ chỉ khác về tấn số(hay buớc sóng) các sóng này tạo thành một phổ liên tục

gọi là thang sóng điện từ

so sánh tia hồng ngoại, tia tử

nằm ngoài vùng màu đỏ

của quang phô’ có buớc

sóng lớn hơn buớc sóng

của ánh sáng đỏ

ở vùng màu tím của quang phô’ có buớc sóng nhỏ hơn buớc sóng của ánh sáng tím

khi chùm electron dập vào một vật rắn thì có tia

X buớc sóng trong

TÍNH

CHÂ

T

có tác dụng nhiệt, tác

dụng hoá học biến điệu

sóng cao tần, gây ra hiện

tuợng quang điện

tác dụng lên phím ảnh làm ion hoá không khí, kích thích sự phát quan của nhiều chất, bị thuỷ tinh nuớc hấp thụ mạnh, gây ra hiện tuợng quang điện

có khả năng đâm xuyên tác dụng lên phim ảnh làm ion hoá không khí, phát quang, gây ra hiện tượng quang điện ở hầu hết các kl, tác dụng sinh lí

CÔN

G

DỤN

G

sấy khô, suởi ấm trong bộ

điều khiển từ xa, chụp

bềmật tráu đất từ vệ tinh,

chiếu điện chụp điện, chẩn đoán bệnh, tìm ra chỗ gãy xương, mảnh kl trong nguời, trong CN kiểm tra chất luợng của vật đúc

CHÚC CÔ VÀ CÁC BẠN CÓ MỘT BUỔI HỌC THÚ

VỊ VÀ BỔ ÍCH