Bài 39. Bài tiết nước tiểu

ỐNG THẬN NANG CẦU THẬN CẦU THẬN Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận đã diễn ra như thế nào?... Hỡnh 39.1 sơ đồ quỏ trỡnh tạo thành nước tiểu

Kiểm tra miệng

1/Bài tiết là gì? Bài tiết có vai trò quan trọng như thế nào đối với cơ thể?(6đ)

2/Chú thích vào sơ đồ hệ bài tiết nước tiểu?(4đ)

1 2

5 4 3

Thận trái Thận phải

ống dẫn nước tiểu Bóng đái Ống đái

-Vai trò:Giúp duy trì

tính ổn định của môi

trường trong Giúp cơ

thể không bị nhiễm

độc.

1/-Là quá trình lọc và thải

ra môi trường ngoài các

chất cặn bã do hoạt động

trao đổi chất của tế bào

tạo ra.

Ống lượng gần Khoang chứa

Màng trong của tiểu cầu thận

Tế bào máu

Động mạch đi

Động mạch đến

?Mỗi đơn vị

chức năng

của thận gồm

những thành

phần nào?Có

tác dụng gì?

Mỗi quả thận chứa khoảng 1 triệu đơn vị

chức năng (cầu thận, nang cầu thận, ống thận)

để lọc máu và hình thành nước tiểu.

ỐNG THẬN

NANG CẦU THẬN

CẦU THẬN

Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở

các đơn vị chức năng của thận đã diễn

ra như thế nào?

Các thành phần của máu đ

ợc ổn định

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

Tiết 41 BÀI 39

I.Tạo thành nước tiểu:

Sự tạo thành nước

tiểu diễn ra ở đõu ?

Gồm những quỏ

trỡnh nào?

Diễn ra ở cỏc đơn vị chức năng của thận.Gồm 3 quỏ trỡnh: lọc mỏu, hấp thụ lại, bài tiết tiếp.

Hỡnh 39.1 sơ đồ quỏ trỡnh tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức

năng của thận

Quỏ trỡnh lọc mỏu

Quỏ trỡnh hấp thụ lại

Quỏ trỡnh bài tiết tiếp

-N íc

- C¸c chÊt dinh d ìng: prôtêin , lipit , vitamin, gluxit, …

- C¸c chÊt cÇn thiÕt kh¸c :hoocmôn, kh¸ng thÓ ….

-C¸c muèi kho¸ng

- C¸c chÊt th¶i cña tÕ bµo : urª , axit uric….

C¸c

tÕ bµ

o m¸

u

Huy

Õt t

¬ng

M¸u

- Cú sử dụng năng lượng ATP.

-Cỏc chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Cỏc ion cũn cần thiết:

Na + , Cl - ,

-Cú sử dụng năng lượng ATP.

-Cỏc chất được bài tiết tiếp: +Cỏc chất cặn bó:

axit uric, crờatin…

+Cỏc chất thuốc.

+ Cỏc ion thừa: H+,K+

Các thành phần của máu đ

ợc ổn định

1.Quỏ trỡnh lọc mỏu

Hỡnh 39.1 sơ đồ quỏ trỡnh tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức năng của thận

Màng lọc là vỏch mao

mạch với cỏc lỗ 30-40

ăngxtơrụng Sự chờnh

lệch ỏp suất tạo ra lực

đẩy cỏc chất qua lỗ lọc

Cỏc tế bào mỏu vàprụtờin

cú kớch thước lớn hơn lỗ

lọc nờn ở lại trong mỏu

QUÁ TRèNH LỌC MÁU QUÁ TRèNH HẤP THỤ LẠI QUÁ TRèNH BÀI TIẾT TIẾP

Nước tiểu đầu Nước tiểu chớnh thức

Cầu thận

ống thận

Nang cầu thận

Mao mạch quanh ống thận

-N íc

- C¸c chÊt dinh d ìng: ,lipit , vitamin, gluxit, …

- C¸c chÊt cÇn thiÕt kh¸c :hoocmôn , kh¸ng thÓ ….

-C¸c muèi kho¸ng

- C¸c chÊt th¶i cña tÕ bµo : urª , axit uric….

C¸c

tÕ bµ

o m¸

u

Huy

Õt t

¬ng

M¸u

Pr«tªi n

( N íc tiÓu ®Çu)

THÀNH PHẦN NƯỚC TIỂU ĐẦU KHÁC VỚI MÁU Ở CHỖ NÀO?

-Nước tiểu đầu: không có các tế bào máu và prôtêin.

-Máu: có các tế bào máu và prôtêin.

2.Quá trình hấp thụ lại.

- Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Các ion còn cần thiết:

Na + , Cl - ,

QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI QUÁ TRÌNH LỌC MÁU

Màng lọc là vách mao

mạch với các lỗ 30-40

ăngxtơrông Sự chênh

lệch áp suất tạo ra lực

đẩy các chất qua lỗ lọc

Các tế bào máu

vàprôtêin có kích thước

lớn hơn lỗ lọc nên ở lại

trong máu

QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP

Mao mạch quanh ống thận

Cầu thận

Nước tiểu đầu

ống thận

Nước tiểu chính thức Nang cầu thận

Các thành phần máu được ổn định

TÕ bµo biÓu b×

TÕbµo biÓu b×

3/Quá trình bài tiết tiếp

Hình 39.1 sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở 1 đơn vị chức năng của thận

QUÁ TRÌNH LỌC MÁU

Màng lọc là vách mao

mạch với các lỗ 30-40

ăngxtơrông Sự chênh

lệch áp suất tạo ra lực

đẩy các chất qua lỗ lọc

Các tế bào máu

vàprôtêin có kích thước

lớn hơn lỗ lọc nên ở lại

trong máu

QUÁ TRÌNH HẤP THỤ LẠI

- Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được hấp thụ lại:

+Chất dinh dưỡng.

+Nước +Các ion còn cần thiết:

Na + , Cl - ,

QUÁ TRÌNH BÀI TIẾT TIẾP

-Có sử dụng năng lượng ATP.

-Các chất được bài tiết tiếp: +Các chất cặn bã:

axit uric, crêatin…

+Các chất thuốc.

+ Các ion thừa: H+,K+

Nước tiểu đầu

Cầu thận

Nước tiểu chính thức ống thận

Mao mạch quanh ống thận

Nang cầu thận

Các thành phần máu được ổn định

Lọc máu qua màng lọc

Áp lực máu

cơ chế (1)

Hấp thụ lại

( chất dinh dưỡng, nước,

muối khoáng…)

Bài tiết tiếp

(trừ tế bào máu và prôtêin)

(các chất không cần thiết

và chất có hại)

Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức

khuếch tán

Tiết 41 BÀI 38

I.Tạo thành nước tiểu:

+ Hấp thụ lại

+ Bài tiết tiếp

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở đâu ? Gồm những quá

trình nào?

-Diễn ra ở các đơn vị chức

năng của thận, gồm 3 quá

trình.

Ở ống thận

Nước tiểu chính thức khác nước tiểu đầu như thế nào?

Các chất chứa trong nước tiểu

Nước tiểu đầu chính thức Nước tiểu

-Nồng độ các chất hòa tan.

-Các chất cặn

bã, chất độc.

-Các chất dinh dưỡng.

Loãng hơn

Đậm đặc hơn

Chứa ít Chứa

nhiều Còn chứa

nhiều

Gần như không còn

?Lọc máu ở cầu thận để tạo thành sản phẩm gì?

tạo thành nước tiểu đầu

+ Lọc máu ở cầu thận

.

tạo thành nước tiểu chính

thức.

? Hấp thu lại và bài tiết tiếp để tạo thành sản phẩm gì?

Tiết 41 BÀI 38

II Thải nước tiểu:

Mỗi ngày thận lọc khoảng bao nhiêu lít máu? Tạo ra bao nhiêu lít nước tiểu

đầu?

-Mỗi ngày thận lọc khoảng 1440 lít máu chảy qua cầu thận tạo ra 170 lít nước tiểu đầu, nhờ quá trình hấp thụ lại mà chỉ tạo ra 1,5 lít nước tiểu

chính thức.

THẬN Thận

ống dẫn nước tiểu

Bóng đái ống đái

Em hãy mô tả đường đi của nước tiểu chính

thức?

Nước tiểu chính thức vào bể thận xuống ống dẫn nước tiểu vào bóng đái rồi thải ra ngoài

Tiết 41 BÀI 38

II Thải nước tiểu:

Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là gì?

Thực chất sự tạo thành nước tiểu là lọc máu và thải chất cặn bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể.

- Máu tuần hoàn liên tục qua cầu thận nên nước tiểu được hình thành liên tục.

- Nước tiểu được tích trữ ở bóng đái khi lên tới 200ml,đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu dẫn đến bài tiết ra ngoài.

Vì sao sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục mà sự bài tiết nước tiểu lại gián đoạn?

Tại sao ta có thể chủ động trong việc bài tiết nước tiểu ra ngoài?

Chỗ bóng đái thông với ống đái có

2 cơ vòng bịt chặt, cơ nằm ngoài

cơ vân hoạt động theo ý muốn.

Có nên nhịn tiểu trong thời dài được không? Vì sao?

Không nên nhịn tiểu lâu, vì các chất độc nhất là muối khoáng sẽ động lại ở bóng đái tạo ra sỏi

thận, các chứng viêm cầu thận, ống thận

Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như

thế nào?

- Nước tiểu chính thức vào

bể thận theo ống dẫn nước

tiểu xuống tích trữ ở bóng

đái đến ống đái, thải ra

ngoài.

Giải thích tại sao trẻ em hay

có hiện tượng đái dầm?

Vì trẻ em phản xạ thần kinh chưa phát triển

Vì sao người già khó điều khiển phản xạ bài tiết nước

tiểu ?

Vì người già phản

xạ co cơ vân yếu.

-Nhờ hoạt động của cơ vòng

ống đái, cơ bóng đái và cơ

bụng.

Nước tiểu được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ nào?

Tiết 41 BÀI 38

Câu 1:Trong nước tiểu đầu không có chứa:

b/Huyết tương và prôtêin c/Chất dinh dưỡng, nước, các ion cần thiết d/Tế bào máu và prôtêin

Câu 2:Chất nào sau đây không có trong nước tiểu chính thức ?

a/ Urê b/ Axít Uríc c/ Lipít d/ Các chất thuốc.

Câu 3:Trong một ngày, lượng máu được lọc qua cầu thận là khoảng bao nhiêu?

a/ 1800 lít b/ 1440 lít c/ 1200 lít d/ 1000 lít

O

O

O

Câu 4/Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?

Nước tiểu được tạo thành ở các đơn vị chức năng của thận Gồm 3 quá trình + Quá trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước tiểu đầu.

+Quá trình hấp thụ lại các chất cần thiết +Quá trình bày tiết tiếp các chất độc và chất không cần thiết tạo thành nước tiểu chính thức.

Bệnh sỏi

thận

Bệnh viêm cầu thận cấp

Thận bình

thường: Máu

hấp thụ lại

và bài tiết tiếp

qua ống thận

là chủ động,

mang tính chọn

lọc (vì cần nhiều

năng lượng).

Ở thận

nhân

tạo cơ

chế bị

động do áp

CÓ BIẾT

?So sánh

thận nhân

tạo với thận

bình thường

ở người?

Tiết 41 BÀI 38

*Đối với bài học này

- Học thuộc và trả lời các câu hỏi

trang 127/sgk -Đọc mục “Em có biết’’

*Đối với bài học tiếp theo -Đọc và nghiên cứu bài 40

+Làm bài tập bảng 40 và các câu hỏi

bài 40.

+ Tìm 1 số tác nhân gây hại của hệ bài tiết, từ đó đề ra biện pháp bảo vệ hệ bài tiết.

CHÚC THẦY CÔ MẠNH KHỎE !

CHÂN THÀNH CÁM ƠN