Bài 38. Bài tiết và cấu tạo hệ bài tiết nước tiểu

Khỏi niệm: CHƯƠNG VII - BÀI TIẾT Cỏc chất thải độc hại, chất dư thừa CO2 Phổ i Hô hấp Các chất thải khác hoà tan trong máu Thậ Bài tiết n ớc tiểu Thoát mồ hôi Môi tr ờng ngoài Hoạt độ

Trang 1

NHIỆT LiỆT CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM

TỚI THAM DỰ GiỜ DẠY

lequocthang19091975@gmail com

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ Hãy chọn đáp án đúng.

Câu 1: Sự trao đổi chất được thể hiện ở:

A Cấp độ tế bào B Cấp độ cơ thể

C Cấp độ mô D Hai cấp độ là cấp độ cơ thể và cấp độ tế bào.

Câu 2 Sự trao đổi chất ở cấp độ tế bào thực chất là:

A Sự trao đổi giữa hệ tiêu hóa, hệ hô hấp,hệ bài tiết với môi trường ngoài.

B Sự trao đổi giữa hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, hệ bài tiết với môi trường trong.

C Sự trao đổi vật chất giữa tế bào với môi trường ngoài.

D Sự trao đổi vật chất giữa tế bào với môi trường trong.

•Câu 3 Trao đổi chất ở cấp độ tế bào có đặc điểm:

A Thức ăn, nước, muối khoáng,…từ môi trường ngoài qua các hệ cơ quan vào cơ thể đồng thời cũng có sự tiếp nhận các chất thải, sản phẩm phân hủy.

B Thức ăn, nước và muối khoáng…từ môi trường ngoài trực tiếp vào cơ thể và sự tiếp nhận các chất thải, sản phẩm phân hủy.

C Các chất dinh dưỡng và ôxi tiếp nhận từ máu được tế bào sử dụng cho các hoạt động sống, các sản phẩm phân hủy được thải vào môi trường trong.

D Môi trường trong có sự tiếp nhận các sản phẩn phân hủy.

Trang 3

Bài 38 BÀI TIẾT VÀ CẤU TẠO HỆ BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I Bài tiết:(Chủ đề : Bài Tiết )

1 Khỏi niệm:

CHƯƠNG VII - BÀI TIẾT

Cỏc chất thải độc hại, chất dư thừa

CO2

Phổ i

Hô

hấp

Các chất thải khác hoà tan trong máu

Thậ

Bài tiết n ớc tiểu

Thoát

mồ hôi

Môi tr ờng ngoài

Hoạt độngTĐC của tế bào

- Bài tiết là gỡ ?

-Bài tiết là quỏ trỡnh khụng ngừng lọc và

thải cỏc chất thải dư thừa, cỏc chất độc

hại từ cơ thể ra mụi trường ngoài.

Hoạt động bài tiết

Cỏc chất cần thiết cho tế bào

lequocthang19091975@gmail.c

om

Trang 4

I Bài tiết:

-Bài tiết là quỏ trỡnh khụng ngừng lọc và

thải cỏc chất dư thừa, cỏc chất độc hại từ

cơ thể ra mụi trường ngoài.

2 Cỏc cơ quan thực hiện bài tiết và sản

phẩm thải chủ yếu:

1 Khỏi niệm:

- Phổi bài tiết CO 2

- Da bài tiết mồ hụi.

- Thận bài tiết nước tiểu.

CHƯƠNG VII: BÀI TIẾT

Cỏc chất thải,độc hại

CO2

Phổ i

Hô

hấp

Các chất thải khác hoà tan trong máu

Thậ

Bài tiết n ớc tiểu

Thoát

mồ hôi

Môi tr ờng ngoài

Hoạt độngTĐC của tế bào

Hoạt động bài tiết

Cỏc chất cần thiết cho tế bào

90

Trang 5

- Bài tiết giúp cơ thể thải các chất độc hại ra môi trường.

- Nhờ hoạt động bài tiết mà thành phần, tính chất môi trường bên trong luôn ổn định tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động trao đổi chất diễn ra bình thường.

CHƯƠNG VII : BÀI TIẾT

I Bài tiết:

2 Các cơ quan thực hiện bài tiết và sản

phẩm thải chủ yếu:

- Giúp duy trì ổn định tính chất của môi

trường trong cơ thể.

1 Khái niệm:

3.Vai trò:

- Phổi bài tiết CO 2 .

- Da bài tiết mồ hôi.

Bài tiết đóng vai trò quan trọng như thế nào với cơ thể sống?

-Bài tiết là quá trình không ngừng lọc và thải các

chất dư thừa, các chất độc hại từ cơ thể ra môi

trường ngoài.

Cơ thể người sẽ có biểu hiện như thế nào nếu sự bài tiết các sản phẩm thải

bị trì trệ ?

Trang 6

- Bài tiết là quá trình không ngừng lọc và thải

các chất dư thừa, chất độc hại từ cơ thể ra môi

II Cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu:

- Giúp duy trì ổn định tính chất của môi trường

trong cơ thể.

Trang 7

A Các cơ quan của hệ

bài tiết nước tiểu

I Bài tiết:

B Lát cắt dọc thận

C Một đơn vị chức năng của thận

Hình 38.1:Sơ đồ cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

D Nang cầu thận và

cầu thận phóng to

Yêu cầu : Quan sát hình 38.1,

đối chiếu với chú thích trong SGK để tìm hiểu về cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

Ghi nhớ các thành phần cấu tạo của hệ bài tiết nước tiểu

CHƯƠNG VII : BÀI TIẾT

lequocthang19091975@gmail.c om

Trang 8

- Bài tiết là quá trình không ngừng lọc và thải các

chất cặn bã, các chất độc hại từ cơ thể ra môi

1.Các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu:

Thận trái Thận phải

Bóng đái Ống đái

A Các cơ quan của hệ bài tiết nước tiểu

12

345

ống dẫn nước

tiểu

- Loại bỏ các chất độc hai, giúp duy trì ổn

định tính chất của môi trường trong cơ thể.

Yêu cầu : Điền chú thích theo số thứ

tự trên hình ?

Trang 9

- Loại bỏ các chất độc hại,giúp duy trì ổn

Hãy chọn câu trả lời đúng nhất:

Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan:

Trang 10

- Loại bỏ các chất độc hại,g iúp duy trì ổn

-Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống

đái.

Thận

Ống dẫn nước tiểu

Bóng đáiỐng đái

Trang 11

- Loại bỏ các chất độc hại,giúp duy trì ổn

Trang 12

-Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.

2.Cấu tạo của thận:

Trang 13

Bể thận

Phần vỏ Phần tủy

ống dẫn nước tiểu

D Nang cầu thận và cầu thận phóng to

Nang cầu thận

Cầu thận

Ống

thận

Trang 16

Liên quan Thận Thận phải Thận trái

-Đầu trên: tuyến thượng thận.

-Mặt sau dạ dày, đuôi tụy, lách, góc đại tràng trái và đại tràng xuống, ruột.

Phía sau

Xương sườn XII chia làm 2 tầng:

-Tầng ngực ở trên: liên quan chủ yếu với xương sườn XI, XII, cơ hoành, góc sườn hoành của màng phổi.

-Bó mạch tuyến thượng thận, bó mạch thận, phần trên niệu quản, tĩnh mạch chủ dưới bên phải và ĐMC bụng bên phải

Thận (hay cật thường khi nói đến cơ

thể loài thú) là một tạng (cơ quan)

trong hệ tiết niệu, có hai quả, có

nhiều chức năng, được tìm thấy trong

một số loại động vật có xương sống

và không xương sống Chúng là một

bộ phận quan trọng của hệ tiết niệu

và cũng có chức năng hằng định nội

môi như điều chỉnh các chất điện

phân, duy trì sự ổn định axit-bazơ, và

điều chỉnh huyết áp Các quả thận

đóng vai trò là bộ lọc máu tự nhiên

trong cơ thể, và các chất thải theo

niệu quản được dẫn đến bàng quang

để thải ra ngoài Trong việc tạo ra

nước tiểu, các quả thận bài tiết các

chất thải như urê, acid uric và

amoniac; thận cũng có nhiệm vụ tái

hấp thụ nước, glucose, và các

axít amin Thận cũng sản xuất các

hóc môn như calcitriol, renin, và

erythropoietin.Thận có hình hạt đậu

nằm trong khoang bụng sau

phúc mạc đối xứng nhau qua cột sống

, ngang đốt ngực T11 đến đốt thắt

lưng L3 Thận phải nằm thấp hơn

thận trái một chút (Có ý kiến cho rằng

thận phải bị đè bởi gan to nhất trong

các tạng nên mới như vậy) Mặt trước

thận nhẵn bóng còn mặt sau thì sần

sùi Các quả thận nhận máu từ cặp

động mạch thận bắt nguồn từ

tĩnh mạch chủ bụng, và chảy vào các

cặp tĩnh mạch thận Mỗi quả thận tiết

nước tiểu vào niệu quản, là một cấu

trúc cặp đôi dẫn nước tiểu vào

bàng quang Phía trên mỗi quả thận

là tuyến nội tiết thượng thậnMỗi quả

thận dài khoảng 10 - 12.5 cm, rộng 5–

6 cm, dày 3–4 cm và nặng khoảng

170g, có một bờ lồi, một bờ lõm và

được bọc bới vở xơ Ở bờ lõm có một

chỗ lõm sâu gọi là rốn thận là nơi

1 Lạm dụng thuốc giảm đau

Sử dụng lâu dài hoặc liều lượng lớn các loại thuốc kháng viêm giảm đau như các thuốc giảm đau,

indomethacin, acetaminophen và aspirin sẽ gây hại cho thận rất nhiều

2 Uống quá nhiều nước ngọt và

nước có ga

Mức độ pH bình thường của cơ thể con người là 7,2 trong khi đó những thức uống nói chung có độ axit cao và mức độ pH của cơ thể sẽ thay đổi

đáng kể sau khi hấp thụ các loại đồ uống như vậy Thận là cơ quan chính

để điều chỉnh độ pH của cơ thể, vì thế khi mà cơ thể phải hấp thụ quá nhiều nước ngọt và nước uống có ga trong một thời gian dài sẽ làm tăng gánh nặng cho thận và làm tăng xác suất gây tổn thương thận

3. Bánh mỳ ngọt

Có một loại phụ gia thực phẩm được gọi là kali bromat trong bánh mỳ và bánh ngọt làm cho bánh mềm và thơm ngon hơn Tuy nhiên, ăn quá nhiều chất này có thể gây ra tổn hại cho hệ thống thần kinh trung ương, máu và thận

4 Ăn quá nhiều

Ngày nay mọi người đều có rất nhiều

cơ hội để gặp nhau, tụ họp ăn uống tuy nhiên việc này thường được nói là vui câu chuyện mà ăn uống quá mức Nhất là những bữa ăn nhiều đạm,

rượu, bia, nước ngọt Hầu hết chúng đều lọc thải qua thận và gan Vì vậy

ăn uống quá nhiều, không khoa học chắc chắn sẽ làm tăng gánh nặng cho các cơ quan tiêu hóa của bạn

5 Uống trà đặc sau khi uống rượu

Một số người nghĩ rằng trà đặc có thể

"giải" rượu Thực tế nó sẽ gây tác hại đến thận thay vì hiệu quả như mọi người thường nghĩ Các chuyên gia đã chỉ ra rằng chất theophylline trong trà

có tác dụng làm lợi tiểu và nó có thể ảnh hưởng khá nhanh đến thận Rượu không có thời gian để phân hủy do đó gây ra kích thích ethanol làm ảnh

hưởng nghiêm trọng cho thận

7 Lạm dụng muối

Một chế độ ăn mặn có thể dẫn đến

cao huyết áp Lượng máu trong thận không thể duy trì lưu thông được bình thường, do đó dễ gây tổn hại cho

thận

8 Nhịn tiểu

Một số người vì quá bận rộn với công việc mà quên không đi tiểu, không có thói quen đứng lên đi tiểu hoặc cố nhịn để làm nốt việc khiến nước tiểu

bị giữ lại trong bàng quang quá lâu Các chuyên gia cho rằng việc nhịn tiểu quá lâu có thể gây ra nhiễm trùng đường tiết niệu và viêm đài bể thận Một khi bệnh nhiễm trùng này

bị tái đi tái lại thường xuyên, nó sẽ dẫn đễn nhiễm trùng mãn tính và rất khó để phục hồi sức khỏe của thận

9 Uống quá ít nước

Nếu không uống nước trong một thời gian dài sẽ làm giảm lượng nước tiểu đồng nghĩa với việc các chất thải và độc tố trong nước tiểu sẽ tăng lên

Các bệnh lâm sàng thông thường như sỏi thận và thận ứ nước có mối quan

hệ chặt chẽ với việc không uống đủ nước mỗi ngày

Các biện pháp giữ gìn thận khỏe mạnh[sửa | sửa mã nguồn]

1 Uống nhiều nước

Bạn có tự hỏi tại sao bạn cần uống

8-10 ly nước mỗi ngày? Nếu cơ thể không được cung cấp đủ nước, thận

và máu của bạn sẽ không hoạt động tốt, thận sẽ không thể tạo ra các áp lực nước đủ lớn để đẩy các chất thải thông qua đường tiết niệu để ra ngoài

cơ thể Chất thải độc đọng lại trong thận là nguyên nhân gây ra sỏi thận

Vì vậy, để giữ cho thận khỏe mạnh, hãy uống đủ nước mỗi ngày, kể cả các loại nước khác ngoài nước lọc

2 Ăn các loại thực phẩm làm sạch

cơ thể

Trái cây và rau quả giúp thận loại bỏ axit dư thừa ra khỏi cơ thể và bài tiết trong nước tiểu Thực phẩm có chứa chất chống oxy hóa có thể giúp nhiều

tế bào, trong đó có cả các tế bào ở thận tránh được các thiệt hại do các gốc tự do trong cơ thể gây ra

Một số thực phẩm giữ cho thận khỏe mạnh bạn nên ăn bao gồm:

Giấm táodạng viên hoặc dung dịch: thành phần hóa học tự nhiên có trong giấm táo giúp làm tan sỏi canxi hoặc những cặn lắng có trong thận, nhưng lại không gây hại hay làm kích ứng lớp màng của thận

Lòng trắng trứng: Lòng trắng trứng cung cấp nhiều protein chất lượng cao và các axit amin thiết yếu hơn so với các nguồn protein khác như lòng

đỏ trứng hoặc thịt Vì vậy, nó rất tốt cho thận

Bắp cải: Hàm lượng vitamin K, vitamin C, chất xơ, vitamin B6 và axit folic trong bắp cải rất cao Vì vậy

mà bắp cải được coi là thực phẩm giúp thanh lọc máu và thải độc cho thận rất tốt

Ớt chuông: Ớt chuông (ớt ngọt) cũng

là một loại thực phẩm chứa rất nhiều lycopene, vitamin C và vitamin A, cũng như vitamin B6, axit folic và chất xơ Với hàm lượng kali không cao, ớt chuông cũng có tác dụng làm sạch thận giống như bắp cải và nhiều loại rau khác Khi tiêu thụ vào cơ thể,

ớt chuông sẽ giải độc thận giúp đào thải axit uric dư thừa từ thận

Quả nam việt quất: Quả nam việt quất có chứa một chất dinh dưỡng thiết yếu và các chất chống oxy hóa gọi là proanthocyanidin Ngoài ra, nó cũng giàu quinine - một chất có thể chuyển đổi thành axit hippuric giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể

3 Bổ sung magie

Cơ thể bạn rơi vào tình trạng huyết

áp cao và lưu trữ nhiều chất thải độc

là do hàm lượng magie trong cơ thể bị thiếu Hàm lượng magie bị thiếu

khiến cho chức năng thận có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là không lọc thải được hết chất độc Để đảm bảo rằng

cơ thể bạn đang nhận được đủ magie

để giữ thận hoạt động tốt, bạn hãy ăn nhiều loại rau có màu xanh lá cây, các loại hạt và ngũ cốc

4 Cắt giảm tiêu thụ lượng natri (muối) và protein

Cơ thể mất rất nhiều năng lượng loại

bỏ những thứ không cần thiết như protein dư thừa, muối và thậm chí cả nước Nếu những thành phần này quá nhiều trong cơ thể, thận là bộ lọc của

cơ thể sẽ phải làm việc nhiều hơn

Natri hay protein là cần thiết trong việc duy trì cân bằng chất lỏng, nhưng nếu chúng dư thừa trong cơ thể và không được đào thải ra hết thì

có thể gây ra bệnh thận, cao huyết áp

và có thể dẫn đến đau tim và đột quỵ

Trang 17

đái.

Cấu tạo của thận gồm:

A Phần vỏ, phần tuỷ, bể thận, ống dẫn nước tiểu.

- Thận gồm: phần vỏ và phần tuỷ với các

đơn vị chức năng của thận cùng các ống

góp, bể thận.

lequocthang19091975@gmail.c om

Trang 18

- Phổi bài tiết CO 2 .

-Bài tiết là quá trình không ngừng lọc và thải các

-Thận, ống dẫn nước tiểu, bóng đái và ống đái.

Mỗi đơn vị chức năng của thận gồm:

A Cầu thận, nang cầu thận.

B Nang cầu thận, ống thận.

C Cầu thận, ống thận.

D Cầu thận, nang cầu thận, ống thận

- Thận gồm: phần vỏ và phần tuỷ với các đơn

vị chức năng của thận cùng các ống góp, bể

thận.

- Mỗi đơn vị chức năng gồm: Cầu thận, nang

cầu thận, ống thận

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	6,24 MB