Tiết: 29 16/2/2009Bài 23: phong trào tây sơn và sự nghiệp thống nhất đất nớc bảo vệ tổ quốc cuối thế kỉ XVIII IMục tiêu bài học: 1Về kiến thức: - Trớc tình trạng khủng hoảng của chế độ p
Trang 1Tiết: 29 (16/2/2009)
Bài 23: phong trào tây sơn và sự nghiệp thống nhất đất nớc bảo vệ tổ quốc cuối thế kỉ XVIII I)Mục tiêu bài học:
1)Về kiến thức:
- Trớc tình trạng khủng hoảng của chế độ phong kiến ở cả 2 miền, nguy cơ chia cắt
đất nớc càng gia tăng, phong trào Tây Sơn,đã đánh đổ các tập đoàn phong kiến
đang thống trị, đã xoá bỏ tình trạng chia cắt, bớc đầu thống nhất lại đất nớc
- Trong quá trình đấu tranh của mình, phong trào TS còn hoàn thành thắng lợi 2 cuộc kháng chiến (chống Xiêm và chống Thanh) bảo vệ nền độc lập dân tộc, góp thêm những chiến công huy hoàng vào sự nghiệp giữ nớc anh hùng của dân tộc
2)Về t t ởng, tình cảm:
- Giáo dục lòng yêu nớc đấu tranh cho sự nghiệp bảo vệ sự toàn vẹn đất nớc
- Tự hào về tinh thần đấu tranh của ngời nông dân Việt Nam
3)Kỹ năng:
- Bồi dỡng kỹ năng sử dụng bản đồ lịch sử
- Bồi dỡng khả năng phân tích, nhận định sự kiện lịch sử
II)Thiết bị, tài liệu dạy học:
- Bản đồ Việt Nam có những địa danh cần thiết
- Lợc đồ các trận đánh mang tính quyết chiến
- Một số câu nói của vua Quang Trung, thơ ca của nời đơng thời nói về Quang Trung
III)Tiến trình tổ chức dạy – học học
1)Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi 1: Thế kỉ XVI – học XVIII kinh tế nớc ta có bớc phát triển mới, phồn thịnh
nh thế nào?
Câu hỏi 2: Tại sao thủ công nghiệp ngày càng tăng tiến nhng không thể chuyển hoá sang phơng thức t bản chủ nghĩa?
2)Dẫn dắt vào bài mới:
Qua bài 22 chúng ta đã thấy vào cuối thế kỉ XVIII chế độ phong kiến Đàng Ngoài,
Đàng Trong đều bớc vào giai đoạn khủng hoảng suy tàn Một phong trào nông dân bùng lên rầm rộ, mở đầu từ ấp Tây Sơn (Bình Định) và trong quá trình đấu tranh kiên cờng của mình đã làm nên 2 sự nghiệp lớn: Thống nhất đất nớc và đánh bại giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập dân tộc
3)Tổ chức dạy và học:
Hoạt động cuả thầy và trò Kiến thức HS cần nắm
*Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV: Giới thiệu sơ lợc về tình trạng khủng
hoảng của chế độ phong kiến ở Đàng Ngoài,
phong trào đấu tranh của nông dân bùng lên rầm
rộ, tiêu biểu có cuộc khởi nghĩa của Nguyễn
Danh Phơng, Nguyễn Hữu Cầu, Hoàng Công
Chất Lê Duy Nhật (HS đã đợc học ở cấp II)
- GV:ở Đàng Trong, năm 1744 chúa Nguyễn
Phúc Khoát đã làm gì? Sự kiện này nói lên
điều gì?
- HS nhớ lại kiến thức bài trớc trả lời: Nớc ta có
nguy cơ bị chia thành 2 quốc gia riêng biệt
- GV cung cấp thông tin: Thời gian này chính
quyền cả 2 đằng đều lâm vào khủng hoảng sâu
I)Phong trào Tây Sơn và sự nghiệp thống nhất đát nớc
Trang 2sắc(khai thác phần chữ nhỏ SGK)Phong trào
đâd tranh bùng nổ
+ HS nghe, ghi chép
+ GV yêu cầu HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi:
Phong trào nông dân Tây Sơn đã diễn ra nh
thế nào,nó có vai trò gì đối với đất nớc?
+ HS theo dõi SGK, phát biểu
+ GV bổ sung, kết luận về những nét chính của
phong trào Tây Sơn
- GV có thể nói với HS về 3 anh em: Nguyễn
Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ: gốc họ Hồ,
Năm 1771, cả 3 anh em đổi sang họ Nguyễn,
dựng cờ chống Trơng Thúc Loan, tại Tây Sơn – học
Bình Định Khởi nghĩa phát triển dần thành
phong trào nông dân rộng lớn, đảm nhận sứ
mệnh tiêu diệt các tập đoàn phong kiến thống
nhất đất nớc
- HS nghe, ghi chép
- GV dẫn dắt: Ngoài sự nghiệp thống nhất đất
n-ớc phong trào Tây Sơn còn đảm đơng nhiệm vụ
kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ tổ quốc
*Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV: Em hãy cho biết nguyên nhân, diễn
biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống
quân Xiêm năm 1785?
- HS theo dõi SGK phát biểu
- GV bổ sung, sau đó cung cấp thêm thông tin:
+ Nghĩa quân Tây Sơn đã bắt giết 2 chúa là
Nguyễn Phúc Dơng và Nguyễn Phúc Thuần
Còn lại một ngời cháu của họ Nguyễn là Nguyễn
ánh trốn thoát.Cùng đờng Nguyễn ánh đã bỏ
chạy sang Xiêm cầu cứu Vua Xiêm sai tớng
đem quân tiến sang nớc ta
- GV có thể cung cấp thông tin về trận Rạch
Gầm - Xoài Mút
+Đây là một thắng lợi lớn tiêu diệt gần 4 vạn
quân Xiêm, thể hiện tài tổ chức, cầm quân của
Nguyễn Huệ Chiến thắng này đã khiến “ngời
Xiêm sau trận thua năm Giáp Thìn (1785) ngoài
miệng thì nói khoác nhng trong bụng thì sợ quân
Tây Sơn nh sợ cọp”
+Chiến thắng đã đập tan mu đồ xâm lợc của
quân Xiêm, nêu cao ý thức dân tộc của phong
trào Tây Sơn
*Hoạt động 1: Cá nhân, cả lớp
- Gv cung cấp thông tin: sau khi đánh thắng quân
Xiêm, năm 1786 Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc
tiêu diệt họ Trịnh Họ Trịnh đổ, ông tôn phù vua
- Giữa thế kỉ XVIII chế độ phong kiến ở cả Đàng Ngoài,
Đàng Trong khủng hoảng sâu sắc -> phong trào nông dân bùng nổ
- Năm 1771 khởi nghĩa nông dân bùng lên ở Tây Sơn (Bình
Định).vànhanh chóng lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong
- Năm 1786 – học 1788 nghĩa quân ra Bắc lật đổ tập đoàn Lê Trịnh, thống nhất đất nớc
II)Các cuộc kháng chiến ở cuối thế kỉ XVIII
1)Kháng chiến chống quân Xiêm năm 1785
-Nguyên nhân:
+Nguyễn ánh cầu viện quân Xiêm -> 5 vạn quân Xiêm tràn vào nớc ta
-Diễn biến:
+ Năm 1785 Nguyễn Huệ đã tổ chức trận đánh phục kích Rạch Gầm - Xoài Mút (trên sông Tiền – học tỉnh Tiền Giang) đánh tan quân Xiêm Nguyễn ánh phải chạy trốn
2)Kháng chiến chống quân Thanh (1789):
Trang 3Lê kết hôn với Công chúa Lê Ngọc Hân (con gái
Lê Hiển Tông) Sau đó ông quay về Phú Xuân
- GV cuộc kháng chiến chống Thanh bùng nổ
do nguyên nhân nào?
- HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi
- GV bổ sung, kết luận và giảng giải thêm: việc
làm của Lê Chiêu Thống chứng tỏ Triều đình
phong kiến nhà Lê không thể duy trì đợc nữa
Mặc dù Nguyễn Huệ đã rất cố gắng phù Lê trớc
tình hình đó, Nguyễn Huệ đã lên ngôi hoàng đế
ngày 25/11/1788
- GV đọc bài biểu dụ của vua Quang Trung trong
SGK trang 107 để giúp HS thấy đợc mục tiêu của
cuộc tiến công ra Bắc lần này và ý nghĩa của bài
biểu dụ (thể hiện tinh thần dân tộc cao cả, ý thức
quyết tâm bảo vệ độc lập dân tộc)
-GV cung cấp thông tin về diễn biến, kết quả của
cuộc kháng chiến chống quân Thanh Qua đó
thấy đợc vai trò của Nguyễn Huệ - Quang
Trung và tinh thần dân tộc của nghĩa quân Tây
Sơn
*Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV trình bày về sự thành lập Vơng triều Tây
Sơn năm 1788 nhng không giải quyết đợc các
yêu cầu lịch sử, phong trào khởi nghĩa vẫn tiếp
tục
- GV trình bày tiếp sự kiện Nguyễn Huệ lên ngôi
năm 1788
- HS nghe, ghi chép
- GV: Sau khi lên ngôi vua Quang Trung đã thi
hành những chính sách gì?
- HS theo dõi SGK phát biểu
- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về những chính
sách của vua Quang Trung
- HS nghe, ghi chép
GV minh hoạ về chính sách đối ngoại của Quang
Trung Sau khi đánh tan 29 vạn quân Thanh,
Quang Trung cử ngời sang Trung Quốc hoà giải
để xây dựng đất nớc Nhà Thanh đã giảng hoà,
phong vơng và gửi quà tặng cho Quang Trung
*Hoạt động 2: Cá nhân
- GV đặt câu hỏi: Em só nhận xét gì những
việc làm của Quang Trung?
- HS suy nghĩ trả lời
- GV kết luận: Những chính sách của Quang
Trung mang tính chất tiến bộ, thể hiện ý tởng
mới của một ông vua muốn thực hiện những
chính sách cải cách
Năm 1792 Quang Trung đột ngột qua đời, sự
nghiệp thống nhất, đa đất nớc thoát khỏi khủng
hoảng cha thành
-Nguyên nhân:
+ Vua Lê Chiêu Thống cầu viện quân Thanh kéo sang nớc ta
- Năm 1788 Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng Đế, lấy niên hiệu là Quang Trung chỉ huy quân tiến
ra Bắc
-Diễn biến:
+Mùng 5 Tết 1789, nghĩa quân Tây Sơn giành chiến thắng vang dội ở Ngọc Hồi - Đống
Đa tiến vào Thăng Long đánh bại hoàn toàn quân xâm lợc
Phong trào Tây Sơn đã bớc
đầu hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất nớc và bảo vệ tổ quốc
III)Vơng triều Tây Sơn:
-Năm 1788 Nguyễn Nhạc xng hoàng đế -> vơng triều Tây Sơn thành lập
- Cuối 1788 Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế thống trị vùng
đất từ Thuận Hoá trở ra Bắc
-Đối nội:
+ Thành lập chính quyền các cấp, khôi phục sản xuất
+ Lập lại sổ hộ khẩu, tổ chức lại giáo dục, thi cử, quân đội (dịch chữ Hán, chữ Nôm )
- Đối ngoại: Hoà hảo với nhà
Thanh, quan hệ với Lào và Chân Lạp tốt đẹp
- Năm 1792, Quang Trung qua
đời
- Năm 1802, Nguyễn ánh tấn công, vơng triều Tây Sơn sụp
đổ
Trang 44)Cñng cè:
Vai trß cña NguyÔn HuÖ vµ phong trµo n«ng d©n T©y S¬n
5)DÆn dß, bµi tËp vÒ nhµ:
- HS häc bµi cò,chuÈn bÞ bµi míi, lµm bµi tËp trong SGK