Philipin xói mòn nước

MỤC LỤCDANH MỤC VIẾT TẮT SCS : Soil Conservation Service GDP:Gross Domestic Product USD:United States Dollar FAO:Food and Agriculture Organization of the United Nations SALT: Sloping Agr

Đề tài :” Thực trạng xói mòn đất do nước ở Philippines”.

THỰC HIỆN

MỤC LỤC

DANH MỤC VIẾT TẮT

SCS : Soil Conservation Service

GDP:Gross Domestic Product

USD:United States Dollar

FAO:Food and Agriculture Organization of the United Nations

SALT: Sloping Agricultural Land Technology

Trong thời đại công nghiệp hóa hiện đại hóa thì diện tích đất ngày càng bịthu hẹp để phục vụ cho sản xuất công nghiệp,dịch vụ ,các công trình xây dựng đểphục vụ cho cuộc sống của con người.Trong sản xuất nông nghiệp, lớp đất có khảnăng canh tác lại luôn chịu những tác động mạnh mẽ của tự nhiên và các hoạtđộng canh tác do con người Những tác động này có thể làm chúng bị thoái hóa

và mất dần đi khả năng sản xuất, một trong những nguyên nhân làm cho đất bịthoái hóa mạnh nhất là do xói mòn Hiện tượng mất đất do xói mòn còn mạnh hơnrất nhiều so với sự hình thành đất trong quá trình tự nhiên, một vài cm đất có thể

bị mất đi chỉ trong một vài trận mưa, giông hoặc gió lốc trong khi đó để có đượcvài cm đất đó cần phải có thời gian hàng trăm năm, thậm chí hàng ngàn năm mới

tạo ra được Trên thế giới hầu như không có quốc gia nào là không chịu ảnhhưởng của xói mòn, nhất là ảnh hưởng của xói mòn do nước.

Philippines nằm trên vành đai lửa Thái Bình Dương và nằm gần xích đạo,nên hay chịu ảnh hưởng từ các trận động đất và bão nhiệt đới Do vậy thoái hóađất ở đây diễn ra mạnh, đặc biệt là xói mòn do nước Chính vì những lí do trên,

chúng em đi tìm hiểu về : "Thực trạng xói mòn đất do nước ở Philippines ”

,nhằm đưa ra những biện pháp để khắc phục phòng chống và giảm thiểu xói mòn

Hiện nay với 25% diện tích đất trên thế giới đang bị “thoái hóa nghiêmtrọng” với nhiều biểu hiện như xói mòn, thiếu nước và suy giảm mức độ đadạng sinh học Khoảng 8% diện tích đất bị thoái hóa ở mức vừa phải, 36% bịthoái hóa nhẹ hoặc ổn định

Trên thế giới, xói mòn lớp đất mặt của lớp đất canh tác có tốc độ lớn hơn sựhình thành tầng đất mặt, phần lớn tầng đất mặt bị rửa trôi, được đưa vào sông

hồ, đại dương, người ta ước tính trên thế giới có khoảng 7% lớp đất mặt của đấtcanh tác bị rửa trôi trong một chu kỳ là 10 năm

Tài nguyên đất hiện bị suy giảm do áp lực tăng dân số (200.000người/ngày), giảm diện tích đất trồng để xây nhà (đô thị hóa), làmđường cao tốc

và nhà máy công nghiệp (tại Mỹ khoảng 2 triệu vùng đất trồng được dùng đểphát triển đô thị, 1 triệu vùng bị ngập nước), đất bị xói mòn do gió và nước Trước tình hình này để đủ lượng lương thực nuôi sống nhân loại ngày naycàng tăng, con người đã sử dụng lượng phân bón gấp 9 lần, thuỷ lợi gấp 3 lầntrong các thập niên từ 1950-1987, điều này tạm thời đã che dấu được suy thoáiđất Tuy nhiên thực tế phân bón không đủ chất để phục hồi lại độ phì nhiêu củađất như đất tự nhiên được vì có những chất không thể tổng hợp được bằng cácphản ứng hoá học, điều này chứng tỏ nguồn tài nguyên ngày càng cạn kiệt hơn

Tỉ lệ xói mòn đất tuỳ theo địa hình, sự kết cấu của đất, tác động của mưa,sức gió, dòng chảy đối tượng canh tác Sự xói mòn đất do hoạt động của conngười xảy ra rất nhanh ở các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Nga, Hoa Kỳtính chung các quốc gia này sản xuất hơn 50% số lương thực trên thế giới và sốdân cũng chiếm 50% dân số thế giới

Ở Trung Quốc , hàng năm lớp đất mặt bị bào mòn trung bình 40 tấn/ha,trong cả nước có 34% diện tích đất bị bào mòn lớp đất làm sông bị lấp đầy bùn

là một vấn đề nghiêm trọng xảy ra ở đây, trong cả nước có khoảng 25% diệntích đất bị bào mòn mạnh

Ở Nga, theo ước tính của The World Watch Institule là nơi có diện tích đất

canh tác lớn nhất và có tầng đất mặt bị xói mòn nhiều nhất thế giới

Ở Hoa Kỳ, theo điều tra của SCS (Soil Conservation Service) ước tính có

khoảng 1/3 tầng đất mặt canh tác bị rửa trôi vào sông, hồ, biển, tỉ lệ xói mòn

trung bình là 18 tấn/ha ,còn ở Iowa và Missouri hơn 35 tấn/ha Các chuyên gia

cho rằng sự xói mòn tầng đất mặt diễn ra hàng năm ở Hoa Kỳ đủ để phủ đầymột đầm dài 5600km (3500 dặm) , làm mất đi gần ¼ lớp canh tác trong cảnước, tính ra sự hao phí chất dinh dưỡng cho cây do sự xói mòn gây ra hàngnăm trị giá 18 tỷ USD

Sự xói mòn đất không chỉ là vấn đề do hoạt động canh tác mà còn do sựquản lý và sử dụng không hợp lý đất rừng, đất đồng cỏ, mà còn do các hoạtđộng xây dựng của con người theo sự gia tăng dân số (hoạt động xây dựng làmxói mòn đất chiếm khoảng 40% đất bị xói mòn)

III. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỘI

3.1. Điều kiện tự nhiên

3.1.1 Vị trí địa lý

Philippines là một quần đảo với 7.107 hòn đảo với tổng diện tích đất liền gần 300.000 km vuông (116.000 dặm vuông) Nó nằm giữa 116°40′ và 126°34′ Đông, và 4°40′ và 21°10′ Bắc, giáp với Biển Philippines ở phía

Đông, Biển Nam Trung Quốc ở phía Tây, và Biển Celebes ở phía Bắc.Đảo Borneo nằm cách vài trăm km về phía Tây Nam và Đài Loan thẳngphía Bắc Moluccas và Sulawesi ở phía Nam và Palau ở phía Đông phíatrên Biển Philippines

Hình 3.1: Bản đồ địa lý

3.1.2 Khí hậu

Philippines có khí hậu nhiệt đới hải dương, thời tiết thường nóng và ẩm Nhiệt

độ trung bình hàng năm khoảng 26,5°C (79,7°F)

3.1.4. Sông ngòi

Các con sông chính là sông Mindanao, sông Cagayan, Tony Lake là hồ lớn

nhất trong cả nước

3.1.5. Thổ nhưỡng

Các đồng bằng phù sa và ruộng bậc thang của đảo Luzon và Mindoro có

đất sét nâu đen đặc biệt thích hợp cho trồng lúa Phần lớn vùng đất đồi núi baogồm các loại đất ẩm, màu mỡ, thường có hàm lượng tro núi lửa cao, thườngtrồng cây ăn quả và dứa

Các loại đất màu tối, hữu cơ, giàu khoáng chất của bán đảo Bicol, nhiềuVisayas, và phía Tây Bắc của đảo Luzon được sử dụng để trồng cà phê, chuối

Hình 3.2 : Bản đồ phân loại đất theo FAO ở Philippines

3.2.Điều kiện kinh tế - xã hội

3.2.1 Kinh tế

Nền kinh tế quốc gia của Philippines lớn thứ 36 thế giới, đứng thứ 13 châu Á

và đứng thứ ba của khu vực Đông Nam Á (sau Indonesia và Thái Lan), theoước tính, GDP (danh nghĩa) vào năm 2016 là 311.687 triệu USD (2012 đạt250.182 triệu USD và 2009 đạt 161.196 triệu USD) Các mặt hàng xuất khẩuchính của Philippines bao gồm các sản phẩm bán dẫn và điện tử, thiết bị vận tải,hàng may mặc, các sản phẩm đồng, các sản phẩm dầu mỏ, dầu dừa, và quả Cácđối tác thương mại lớn của Philippines bao gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, TrungQuốc, Singapore, Hàn Quốc, Hà Lan, Hong Kong, Đức, Đài Loan và Thái Lan.Philippines là một quốc gia công nghiệp mới, nền kinh tế đang trong quátrình chuyển đổi từ nông nghiệp sang các ngành dịch vụ và chế tạo Tổng lựclượng lao động trên toàn quốc là khoảng 38,1 triệu, lĩnh vực nông nghiệp sửdụng gần 32% lực lượng lao động song chỉ đóng góp 14% GDP Lĩnh vực công

nghiệp thu hút gần 14% lực lượng lao động và đóng góp 30% GDP 47% lựclượng lao động tham gia vào lĩnh vực dịch vụ và đóng góp 56% GDP.

Philippines phần lớn vẫn là nước đang phát triển nông nghiệp chiếm tỷ trọnglớn, nhưng công nghiệp nhẹ và dịch vụ cũng đã dần tăng cao

3.2.2 Xã hội

Philippines là nước đông dân thứ 12 trên thế giới, dân số của họ là86.241.697 người vào năm 2005 Gần 2/3 sống ở những đảo vùng Luzon.Manila, thủ đô, là thành phố đông dân thứ 11 trên thế giới

Hệ thống giáo dục có hiệu quả và dựa theo chương trình giảng dạy của Hoa

Kỳ Tỷ lệ biết chữ là 95.9%, một trong những nước cao nhất châu Á, với tuổithọ bình quân là 72,28 năm đối với nữ và 66,44 đối với nam Tăng trưởng dân

số khoảng 1,92%, với 26,3 trẻ em trên 1.000 dân

IV THỰC TRẠNG XÓI MÒN ĐẤT DO NƯỚC

4.1.Khái niệm thoái hóa đất

Thoái hóa đất đai là dấu hiệu chung của sự suy giảm nhất thời hoặc thườngxuyên khả năng sản xuất của đất đai (UNEP, 1992), hoặc có thể định nghĩathoái hóa đất là những quá trình thay đổi của các tính chất lý-hóa- sinh học củađất dẫn đến đất giảm( hoặc mất) khả năng thực hiện các chức năng của mình

4.2 Khái niệm xói mòn nước

Xói mòn do nước là loại xói mòn do sự công phá của những hạt mưa đối vớilớp đất mặt và sức cuốn trôi của dòng chảy trên bề mặt đất Đây là loại xói mònlàm vỡ những vùng đất dốc khi không có lớp phủ thực vật, gây ra các hiệntượng xói mặt, xói rãnh, xói khe

Các kiểu xói mòn do nước:

- Kiểu xói mòn do nước gây ra do tác động của nước chảy tràn trên bề mặt(nước mưa, băng tuyết tan hay tưới tràn)

- Tác động gồm các tác động va đập phá vỡ, làm tách rời các hạt đất và sau đóvận chuyển các hạt đất bị phá hủy theo các dòng chảy tràn trên mặt đất

- Dòng chảy của nước có thể tạo ra các rãnh xói, khe xói hoặc bị bóc theo từnglớp, người ta chia kiểu xói mòn do nước gây ra thành các dạng:

+ Xói mòn mặt: là một lớp đất mỏng trên bề mặt bị mất đi do tác dụng của nướcchảy tràn trên bề mặt

+ Xói mòn rãnh: là tạo thành các rãnh nhỏ trên bề mặt đất do dòng chảy trênmặt

+ Xói mòn mương máng: tạo thành khe rộng như sông suối trên mặt đất do tácdụng của dòng chảy

+ Xói mòn thẳng là sự xói lở đất, đá mẹ theo những dòng chảy tập trung, ănsâu tạo ra các rãnh xói và mương xói

+ Xói mòn phẳng là sự rửa trôi đất một cách tương đối đồng đều trên bề mặt donước chảy dàn đều, đất bị cuốn đi theo từng lớp, phiến

Hình 3.3 : Cơ chế chính của xói mòn do nước

* Phương trình mất đất phổ dụng:

A = R.K.L.S.C.P

Trong đó: A - Lượng đất mất bình quân trong năm (tấn/ha/ năm);

R - Yếu tố mưa và dòng chảy

K - Hệ số bào mòn của đất (tấn/ha/ đơn vị chỉ số xói mòn);

L - Yếu tố chiều dài của sườn dốc;

S - Yếu tố độ dốc;

C - Yếu tố che phủ và quản lý đất;

P - Yếu tố hoạt động điều tiết chống xói mòn

4.3 Thực trạng xói mòn đất do nước

4.3.1 Xói mòn đất do khí hậu

Philippines với khoảng 7.107 hòn đảo nằm trên vành đai khu vực ĐôngNam Á và thường là nước đầu tiên bị ảnh hưởng bởi bão từ Thái Bình Dương Philippines có khí hậu nhiệt đới ẩm ướt với lượng mưa hàng năm dao động

từ 2.000 mm đến hơn 4.500 mm ở vùng núi đặc biệt dọc theo bờ biển phíaĐông của quần đảo Điều này càng trầm trọng hơn khi xảy ra trung bình 15-20cơn bão mỗi năm (PCARRD, 2009) Khoảng 60% đất nước có địa hình hiểmtrở và miền núi với diện tích lớn ở một số hòn đảo có độ dốc trên 18 %

Những cơn bão này đã làm xói mòn đất và lũ lụt dữ dội, dẫn đến thảm kịch ởđất nước, đã giết hại nhiều người và phá hủy tài sản Các cơn bão mạnh đã pháhủy đất đai, nguyên nhân chủ yếu do mưa lớn gây ra và lũ lụt làm cho đất bịrửa trôi và đem theo các chất dinh dưỡng theo dòng lũ cuốn đi

Một số đặc điểm thoái hóa đất ở Đông Nam Á

Các loại thoá hóa Nguyên nhân suy thoái Diện tích

Các nước

(ha)

Rừng /gỗ đất Bình quân đầu người (ha) Nước

Sự xói mòn

Gió Sự xói mòn

Hóa chất Suy thoái

Vật lý Suy thoái

Nạn phá rừng

Chăn thả gia súc

Hoạt động nông nghiệp

(Nguồn : ISRIC/UNEP (1991),UN(1994))

4.3.2 Khai thác rừng bừa bãi

Hiện nay nạn phá rừng đang xảy ra do sự thay đổi kiểu sử dụng đất đã làm

giảm độ che phủ rừng ở Philipipnes từ khoảng 90% vào giữa thế kỷ 16, đến

70% vào năm 1900 và khoảng 23% vào năm 1987 (Garrity và cộng sự, 1993,Verburg & Veldkamp, 2004) Với tình trạng khai khác rừng ngày càng gia tăng,

từ năm 1990 đến năm 2005, Philippines bị mất 1/3 diện tích rừng do khai thác

gỗ không ngừng Một số hòn đảo như Cebu và Bohol thậm chí không có baophủ rừng ban đầu

Trong suốt thế kỷ XX, độ che phủ rừng của Philippines đã giảm từ 70%

xuống còn 20% Tổng cộng có 46 loài cây đang bị nguy cấp, và có 4 loài bị tậndiệt hoàn toàn; còn lại 3,2% tổng số rừng nhiệt đới

4.3.3 Canh tác trong nông nghiệp

Cho đến nay, chưa có đánh giá toàn diện về xói mòn đất ở Philippines Do

đó, ước tính mức độ nghiêm trọng của vấn đề xói mòn rất khác nhau NAP(2004) ước tính rằng 33, 21 % và 46 % của Luzon, Visayas , tương ứng, bị ănmòn nghiêm trọng

Ví dụ: Đối với hòn đảo Leyte , Văn phòng Quản lý Nước và Đất (BSWM,1992) cho biết khoảng 40% đất ở Bắc Leyte và 58% ở phía nam Leyte bị ănmòn nghiêm trọng Một báo cáo khác của cơ quan ước tính khoảng 53% trong

số 8 triệu ha đất nông nghiệp đã bị suy thoái do xói mòn trong khi ở quy môquốc gia, chiếm 63% tổng diện tích đất

Bảng 4.3.3 Mức độ xói mòn đất ở Leyte, Philippines (%)

Mức độ xói mòn đất Bắc Leyte Nam Leyte Trung bình

E0- không bị xói mòn rõ ràng 36.6 15.6 26.1

(Nguồn: BSWM (1992))

Ở Philipines, với kế hoạch hành động quốc gia (NAP) trong giai đoạn 2010), đã xác định sự xuống cấp của đất như là mối đe dọa lớn đối với an ninhlương thực Báo cáo cho thấy khoảng 5.2 triệu ha bị suy thoái nghiêm trọngdẫn đến giảm 30% đến 50% năng suất đất và khả năng giữ nước (NAP, 2004)

(2004-V NGUYÊN NHÂN GÂY XÓI MÒN ĐẤT DO NƯỚC Ở PHILIPPINES

V.1. Nguyên nhân tự nhiên gây xói mòn đất do nước

V.1.1. Xói mòn đất do khí hậu

Lượng mưa hàng năm 2,000-4,500 mm, khí hậu nhiệt đới biển, đặc trưngbởi nhiệt độ cao, độ ẩm cao và lượng mưa lớn Mùa hè có lượng mưa lớn, mùađông không khí lạnh và khô Philippin bị sự tấn công hàng năm của các cơn bãonguy hiểm Khí hậu khắc nghiệt như vậy nên Philippin là một trong những nước

bị thoái hóa đất nặng nề nhất Đặc biệt, là xói mòn đất do gió và do nước

Khí hậu làm cho đất thoái hóa : bão, lũ lụt, hạn hán và tần suất ngày càngtăng của hiện tượng El Nino và La Niña.Trong thời gian khô hạn kéo dài, đấttrong khu vực, thường là đất cát, độ ẩm đất không thể đáp ứng nhu cầu tăngtrưởng bình thường của cây trồng, cùng với sự xuống cấp của vật chất hữu cơ ởmùa khô

V.1.2. Địa hình

Toàn bộ bờ biển Philippines dài 23.184 km, 3/4 diện tích là rừng núi; đồngbằng thấp, nhỏ, hẹp và có nhiều thung lũng xen kẽ các sườn núi Philippines nằmtrong khu vực có nhiều động đất và núi lửa với khoảng 10 núi lửa đang trong thời

kỳ hoạt động Phần lớn diện tích đất của cả nước được phân loại là đất dốc khôngphù hợp cho canh tác Khoảng 17% của , tổng diện tích được phân loại như sườndốc rất (> 30%), và 66% khác như sườn dốc (Từ 8-30%), làm cho chúng dễ bị xóimòn

Các vùng đất thấp hẹp ven biển bị chia cắt bởi biển và hệ thống sông, đấtdốc nên dễ bị xói mòn

Philippines nằm trên sự chia cắt của thềm lục địa và kết quả là hoạt động địachấn và núi lửa xảy ra phổ biến Các sóng thủy triều và lũ lụt thường xuyên diễn racuốn đi lượng lớn lớp đất canh tác , gây thiệt hại lớn đến cuộc sống của người dân

V.2. Nguyên nhân trực tiếp làm xói mòn đất do nước

V.2.1. Khai thác rừng bừa bãi

Theo học giả Jessica Mathews , các chính sách ngắn hạn của chính phủ

Philippines đã góp phần làm tăng tỷ lệ nạn phá rừng cao: Chính phủ thường

xuyên cho phép khai thác gỗ ít hơn 10 năm Vì phải mất 30-35 năm để rừng giàtrưởng thành , người khai thác gỗ không có động lực để trồng lại Kết hợp cáclỗi, khuyến khích người khai thác gỗ chỉ để lại những loài có giá trị nhất Nhưvậy , 40% gỗ khổng lồ không bao giờ rời khỏi rừng, nhưng đã bị hư hỏng trongviệc chặt gỗ, bị cháy nắng hoặc bị đốt cháy tại chỗ

Phó Chủ tịch Nolide Castro nói rằng đất nước này vẫn chưa học được nhữngbài học từ vụ lở đất và ngập lụt vào năm 1991 trên đảo Leyte khiến hàng ngànngười thiệt mạng."Từ việc khai thác rừng trái phép đã được tìm thấy là nguyênnhân chính gây ra thảm họa đó,"Nolide Castro nói

Nhà kinh tế học lâm nghiệp Lourdes Catindig, thuộc bộ phận tài nguyênthiên nhiên và môi trường của chính phủ, nói với AFP rằng miền Nam SierraMadre, phần chạy qua phía Đông của đảo chính là Luzon, vẫn còn một phầnrừng che phủ "Chúng tôi đã ban hành lệnh cấm khai thác gỗ trong khu vực vàonhững năm 1970", bà nói.Trong thập kỷ qua, Philippines đã bị ảnh hưởng nặng