Bài 6. Thuật ngữ

Bài 6. Thuật ngữ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, ki...

Trường THCSTT CÁI NHUM

lợi ích mười năm trồng cây

Vì lợi ích trăm năm trồng người

Ph¸t triÓn vÒ nghÜa Ph¸t triÓn vÒ sè l îng

Ph¸t triÓn tõ vùng

KIỂM TRA BÀI CŨ:

1 Nêu các cách làm phát triển từ vựng Tiếng việt?

2 Em hãy tìm những từ ngữ mới thời gian gần đây được cấu tạo trên cơ sở từ “môi trường”.

- Môi trường tự nhiên.

- Môi trường sinh thái.

- Môi trường nhân tạo…

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

So sánh 2 cách giải thích sau đây về nghĩa của từ

nước và từ muối.

a Cách 1:

- Nước là chất lỏng không màu, không mùi có trong sông, hồ, biển…

- Muối là tinh thể trắng, vị mặn, thường tách ra từ nước biển, dùng để ăn.

b Cách 2:

- Nước là hợp chất của các nguyên tố Hi-drô và ôxi, có công thức H2O

- Muối là hợp chất mà phân tử gồm có một hay nhiều nguyên tử kim

loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.

I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

* Nhận xét:

- Cách 1 là cách giải thích dựa vào những đặc tính bên ngoài của sự vật được hình thành trên cơ sở những kinh nghiệm, có tính chất cảm tính.

- Cách 2 dựa vào đặc tính bên trong của sự vật không thể nhận biết

qua cảm tính mà phải qua sự nghiên cứu khoa học mới biết được.

Theo em cách giải thích nào người không có kiến thức chuyên môn thì

không thể hiểu được? Các định nghĩa này thuộc bộ môn nào?

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

-Thạch nhũ là sản phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc

kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.

-Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.

-Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.

ĐỊA LÝ

TIẾNG VIỆT HOÁ HỌC

TOÁN HỌC

Em đã học những định nghĩa này ở

những bộ môn nào?

* Nhận xét

- Những từ ngữ được định nghĩa

ấy được dùng chủ yếu trong loại

văn bản khoa học công nghệ.

-Ngoài văn bản khoa học công nghệ, đôi lúc còn được dùng trong các loại văn bản: Bản tin, phóng

sự, bài bình luận trên báo chí

Vậy thuật ngữ là gì?

I - THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

Thuật ngữ là những từ ngữ biểu

thị khái niệm khoa học, công nghệ;

thường được dùng trong các văn

bản khoa học, công nghệ.

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

I THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

II.ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT

NGỮ:

Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một

khái niệm,

ngược lại mỗi khái niệm chỉ được

biểu thị bằng một thuật ngữ.

- Muối là hợp chất mà phân

tử gồm có một hay nhiều nguyên tử kim loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.

“Muối” còn có nghĩa nào khác không?

 Thuật ngữ này không

còn có nghĩa nào khác.

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

I.THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

II.ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:

- Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái

niệm ngược lại mỗi khái niệm chỉ

được biểu thị bằng một thuật ngữ.

- Thuật ngữ không có tính biểu cảm

a Muối là một hợp chất có thể hoà tan trong nước

b Tay nâng chén muối đĩa gừng Gừng cay, muối mặn xin đừng quên nhau

(Ca dao)

Từ muối trong ví dụ nào có sắc thái biểu cảm?

Em hiểu câu ca dao này có ý nghĩa gì?

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

I THUẬT NGỮ LÀ GÌ?

II ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẬT NGỮ:

III.LUYỆN TẬP:

lý, Toán học, Vật lý, Hoá học, Sinh học để tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chỗ trống Và cho biết thuật ngữ đó thuộc lĩnh vực khoa học nào?

TIẾT 29 THUẬT NGỮ

1 ………: là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác

2 ……….: là làm hủy hoại dần dần lớp đất đá phủ trên mặt đất do

các tác nhân: gió, băng hà, nước chảy ….

3 ……… : là hiện tượng trong đó sinh ra chất mới.

4 ……… : là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về

nghĩa.

5 ………: là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa.

6 ……….: là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với bầu nhụy.

7 ……… : là lượng nước chảy qua mặt cắt ngang lòng sông ở một

điểm nào đó, trong một giây đồng hồ Đơn vị đo: m3/s

Lực

Xâm thực

Hiện tượng hóa học

Trường từ vựng

Di chỉ

Thụ phấn

Lưu lượng

Bài 2: Đọc đoạn trích sau:

“Nếu được làm hạt giống để mùa sau Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa

Vui gì hơn làm người lính đi đầu Trong đêm tối tim ta làm ngọn lửa”

Tố Hữu – Chào xuân 67

Từ “điểm tựa” ở đoạn trích trên có được dùng như một thuật ngữ vật lý không?

“Điểm tựa” ở đây có nghĩa gì?

-“Điểm tựa”(thuật ngữ Vật lý): Điểm cố định của một đòn bẩy thông qua đó lực

tác động được truyền tới lực cản.

- “Điểm tựa” (trong đoạn trích): không được dùng như thuật ngữ, mà “điểm tựa”

chỉ nơi làm chỗ dựa chính.

Bài 3:

- Hỗn hợp (hóa học): là nhiều chất trộn lẫn vào nhau mà không hóa hợp thành một chất

khác.

- Hỗn hợp (nghĩa thông thường): gồm có nhiều thành phần trong đó mỗi thành phần vẫn

không mất tính chất riêng của mình.

Vậy cho biết hai câu sau, câu nào “hỗn hợp” là thuật ngữ? Câu nào “hỗn hợp” là nghĩa

thông thường?

a Nước tự nhiên ở ao, hồ, sông, biển … là một hỗn hợp.

b Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục.

Đặt câu với từ “hỗn hợp” hiểu theo nghĩa thông thường?

 Thuật ngữ

 Nghĩa thông thường

Bài 5.

- Thị trường (thuật ngữ trong kinh tế học): nơi thường xuyên tiêu thụ

hàng hóa (Thị: chợ - yếu tố Hán Việt)

- Thị trường (thuật ngữ trong vật lí): Chỉ phần không gian mà mắt có

thể quan sát được (Thị: thấy - yếu tố Hán Việt)

Hiện tượng đồng âm này có vi phạm nguyên tắc một thuật ngữ - một khái

niệm đã nêu ở ghi nhớ không? Vì sao?

 Không vi phạm vì hai thuật ngữ này được dùng ở hai lĩnh vực khoa

học riêng biệt chứ không phải ở cùng một lĩnh vực.

Em hãy giải thích các thuật ngữ sau:

-Môi trường:

Bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên."

-Công nghệ môi trường:

"Công nghệ môi trường là tổng hợp các biện pháp vật lý, hoá học, sinh học nhằm ngăn ngừa và xử lý các chất độc hại phát sinh từ quá trình sản xuất và hoạt động của con người Công nghệ môi trường bao gồm các tri thức dưới dạng nguyên lý, quy trình và các thiết bị kỹ thuật thực hiện nguyên lý và quy trình đó"