chương 8 kỹ thuật in hoa

Các bước Bước 1 Tạo hình Bước 2 Sấy Bước 3 Gắn màu Bước 4 Giặt – sấy Đặc điểm Hồ in chỉ nằm nổi trên mặt vải Tạo lớp màng chắc chắn bao phủ khối hồ Cần sự hỗ trợ của nhiệt độ Sấ

Kính chào quí Thầy Cô và các em Học Sinh tham gia

tiết học hôm nay

GV:LÊ THÚY NHUNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP HỒ CHÍ MINH

Tp Hồ Chí Minh, ngày 13 tháng 12 năm 2012

 Nhuộm là quá trình gia công nhằm:

a làm thay đổi tính chất của xơ, sợi, và vải

c tạo độ bền chắc cho xơ, sợi và vải

b Tạo màu cho xơ, sợi và vải

d tạo hoa văn với nhiều màu sắc cho xơ,

sợi và vải

CÂU 1:

 Cơ chế nhuộm được chia làm các

giai đoạn chính là:

a Hấp thụ thuốc nhuộm lên bề mặt vật liệu

và cố định màu

c Hấp thụ, khuếch tán và cố định màu của

thuốc nhuộm lên vật liệu

b Khuếch tán dung dịch thuốc nhuộm vào

xơ và hấp thụ

d Cố định màu và khuếch tán thuốc nhuộm

lên vật liệu

CÂU 2:

Đặc điểm của kỹ thuật nhuộm là:

a được thực hiện trong môi trường nước

c Sản phẩm sau khi nhuộm có màu đơn độc

b xảy ra đồng nhất trên toàn bộ bề mặt vật

liệu

d Tất cả đều đúng

CÂU 3:

NỘI DUNG BÀI HỌC

Trình bày đƣợc đặc điểm của

kỹ thuật in hoa

KỸ THUẬT

IN HOA

Nêu đƣợc các nguyên tắc của

In hoa trên vải có thể bắt nguồn từ Ấn Độ, Ai Cập và Trung Quốc từ 3000 năm tr.CN

Chữ in hoa có nguồn gốc Latin, có nghĩa là ép - ấn

Ngày nay, nghệ thuật in hoa lâu đời nhất vẫn còn lưu giữ

ở Indonesia đó là nghệ thuật Batik

 In hoa là sự trang trí bề mặt vải bằng những hình nét, màu sắc định trước, có tính lặp lại

theo quy luật

In hoa là gì?

 In hoa được coi là sự nhuộm hay tạo màu cục bộ tại những

vị trí xác định bởi hoa văn trong thiết kế

So sánh điểm khác nhau giữa nhuộm và in hoa trên vải?

 Thuốc nhuộm tiếp xúc với vải

trong môi trường keo

 Quá trình in hoa lên vải được

thực hiện trong thời gian ngắn nhất

 Phải tiến hành một cách chính

xác

 In hoa thực hiện trên các thiết bị

chuyên biệt khác hẳn thiết bị nhuộm

1 Đưa hồ in lên mặt vải (tạo hình)

Các bước Bước 1

Tạo hình

Bước 2 Sấy

Bước 3 Gắn màu

Bước 4 Giặt – sấy

Đặc điểm

Hồ in chỉ nằm nổi trên mặt vải

Tạo lớp màng chắc chắn bao phủ khối

hồ

Cần sự hỗ trợ của nhiệt độ

Sấy khô sản phẩm

in, bảo quản

Tác dụng

Tạo hình trên mặt vải

Làm giảm lượng nước trong

hồ in

Thuốc nhuộm khuếch tán sâu vào trong xơ

Loại bỏ những chất trợ in, chất hồ hay thuốc nhuộm

Vải

Quét hồ in lên vải

Gắn màu

Sản phẩm

 Đây là kỹ thuật nhuộm vải với chất cản màu bằng sáp được vẽ lên tấm vải trước khi được nhuộm để tạo ra các hoa văn, họa tiết, hình ảnh,… nào đấy

 Batik có nghĩa là “ xăm hay chấm” bằng kim châm

 Nghệ thuật làm ra sản phẩm này giống như là „vẽ: hay “họa” trên mặt vải

- Hồ in là khối đồng nhất, không chứa hạt rắn

- Có độ ổn định

- Có độ đặc, độ nhớt và độ dính nhất định

- Dễ thấm vào vải

- Bền, khó bị rữa

- Không có mùi khó chịu

- Không ảnh hưởng đến sức khỏe của con người

 Các yêu cầu kỹ thuật đối với hồ in:

Độ nhớt của hồ in là một

yêu cầu quan trọng:

- Hồ quá lỏng (độ nhớt thấp) thì

vân hoa bị nhòe

- Hồ quá đặc thì khó thấm sâu vào vải làm độ bền của vân hoa giảm

- Độ nhớt của hồ thay đổi tùy thuộc vào dạng vật liệu và

thiết bị in

Việc xử lý vải cho in hoa về cơ bản đƣợc tiến hành giống nhƣ nhuộm

Yêu cầu sau khi xử lý:

- Bề mặt vải có độ ngấm (mao dẫn) tốt

và đồng đều

- Có độ sạch cao

- Không đƣợc xù lông

a) Vải tơ tằm: trước khi in hoa cần được chuội keo để vải mềm mại, bóng và trắng tự nhiên

b) Vải len lông cừu:

Tẩy vết bẩn  đốt lông  ổn định kích thước  giũ hồ  giặt  tẩy trắng  clo hóa  khử clo

3

In

dự phòng

 Hồ in được đưa trực tiếp

lên bề mặt vải theo hình hoa văn có sẵn

Trên mặt vải, nơi nào muốn

có màu thì đƣa hồ in lên đó

 Đây là kỹ thuật được áp dụng rộng rãi cho tất cả các lớp thuốc nhuộm

 Thuốc nhuộm và chất trợ

được cho đồng thời vào hồ in,

 Vải đã được nhuộm màu,

in lên hồ in có khả năng phá hủy màu đã nhuộm

 Hồ in chứa đồng thời thuốc nhuộm gắn màu trong điều kiện phá màu của thuốc nhuộm nền

 Màu nền bị bóc, màu hoa được gắn lên, tạo nên vân hoa màu trên nền màu nhuộm

 Phương pháp này thường

áp dụng cho mẫu hoa đầy nền

và màu nền có thể bóc được

 Khi in phá trắng thì hồ in không chưa thuốc nhuộm

 In lên vải hồ in chứa chất ngăn ngừa không cho thuốc nhuộm bắt màu lên điểm hoa cần in

 Đây là phương pháp rất cổ điển, xuất phát đầu tiên là in sáp để dự phòng (còn gọi là

in batik)

 Đặc điểm kỹ thuật là: màu nền chưa được in

hoặc nếu có rồi thì cũng chưa được gắn lên vải

 Căn cứ vào cơ chế thì có 2 loại in dự phòng là: dự phòng cơ học và dự phòng hóa học

 Căn cứ vào dạng màu in thì có 3 loại in dự phòng là: dự phòng trắng, dự phòng màu và

dự phòng nửa màu

 Mẫu hoa: tập hợp những

đường nét, hình ảnh nhất định

thiết kế theo sự sáng tạo hay theo hình mẫu yêu cầu, được phối màu sắc nhằm tăng vẻ đẹp

và giá trị cho sản phẩm

 Hồi hoa: với cùng

một mẫu thiết kế, mỗi

sự thay đổi về màu sắc

sao cho hài hòa

 Khuôn in: là dụng cụ để tạo hình trên vải, ứng với mỗi mẫu khuôn ta có một màu, một hoa văn cố định

 Bộ khuôn in: là tập hợp số khuôn in, ta có một mẫu thiết kế hoàn chỉnh

 Rapport: là đơn vị nhỏ nhất của mẫu hoa

đủ tạo nên toàn bộ mẫu hoa bằng cách tịnh tiến nó theo từng phương, với những khoảng cách nhất định

 Kỹ thuật này được Châu

Âu sử dụng vào năm 1925

 Khuôn in có thể làm bằng

gỗ hay kim loại, trên đó được căng tấm lưới đã tạo những

lỗ trống để mực in có thể chảy qua trong quá trình in

Các bước tạo hình trên vải:

Bước 1: Đặt vải lên tấm đỡ phẳng,

sau đó đặt khuôn in lên trên vải

Bước 2: Đổ hồ in lên mặt khuôn,

dùng dao in gạt mạnh cho hồ in chảy đều khắp khuôn in

Bước 3: Hồ in lọt qua lỗ trống

xuống mặt vải đặt bên dưới sẽ tạo được hình hoa trên vải

Nguyên

lý in lưới

phẳng (hay in lụa)

Thiết bị in lưới phẳng

- Kỹ thuật này có thể

áp dụng cho nhiều vật liệu cần in như: nilông, vải, thủy tinh, mặt đồng hồ, mạch điện tử, một số sản phẩm kim loại, gỗ, giấy

- Sử dụng thay cho phương pháp vẽ dưới men trong sản xuất gạch men

Thiết bị in lưới phẳng ở Công ty CP Đầu Tư Phát Triển Quốc Tế Thắng Lợi

Các bước tạo hình trên vải:

Nguyên tắc tạo vân hoa tương tự như trên lưới phẳng:

- Hồ in được bơm vào trong lưới, mỗi lưới có một dao gạt hồ đặt bên trong

- Vải được dán trên băng tải và chuyển động liên tục

- Khuôn in đặt tiếp xúc với băng tải và quay

theo băng tải

- Khi hệ thống chuyển động, hồ in được đưa

lên mặt vải thành những hình hoa như trên lưới

Thiết bị in trục quay ở Công ty CP Đầu Tƣ Phát Triển Quốc Tế Thắng Lợi

Tương tự như máy in lưới phẳng nhưng chỉ khác là mực in đi qua các trục lưới bằng kim loại niken (thay

cho khung lưới phẳng)

So sánh giữa lưới phẳng

và lưới quay

- Kích thước rapport linh

mẫu hoa liên tục, kẻ sọc

- Năng suất thấp, tối đa

20 m/phút

- Kích thước rapport bị hạn chế khoảng 640 cm

 Kỹ thuật này còn được gọi

là in trục đồng, vì trục in được mạ một lớp đồng dày khoảng 100 microns

 Trên bề mặt trục có đục lỗ hoặc rảnh tạo thành hình hoa văn

Trục in

(a) Trục trước khi chụp phim; (b) Trục sau khi chụp phim

Các bước tạo hình trên vải:

Bước 1: đưa hồ in vào các lỗ hoặc

Đây là công nghệ in khô, dựa trên nguyên tắc chuyển mẫu hoa đã được tạo sẵn trên vật mang sang vải

Vật mang thường là giấy

Bước 1: in mẫu hoa văn bạn thích lên giấy

Bước 2: dùng cọ vẽ màu lên hình

mẫu trên giấy, rồi để màu khô

Bước 3: úp mặt giấy đã vẽ màu lên

trên mặt phải chiếc quần short

Bước 4: Dùng bàn là là khoảng 1

phút

Mẫu hoa đƣợc in trên giấy, ép mạnh vào vải, đồng

thời gia nhiệt làm cho màu và chất kết dính chuyển

toàn bộ sang vải

IN ÉP NHIỆT

IN THĂNG HOA

In thuốc nhuộm lên giấy, ép giấy lên vải và gia nhiệt, thuốc nhuộm thăng hoa đi vào vải, tạo hình hoa trên vải

Nguyên tắc in phun là sử dụng vòi phun áp lực phun dung dịch chất màu lên vải

Dung dịch màu đƣợc phun thành từng

“giọt” theo mật độ xác định

Vị trí phun, liều lƣợng phun của từng màu đƣợc kiểm soát bởi đầu kỹ thuật số

Ưu điểm của in phun:

- In trực tiếp lên vải một cách chính xác

- Không hạn chế về số màu

- Không cần chuẩn bị lưới

- Giảm hàng phế phẩm, tiết kiệm vật liệu in

- Giảm kho lưu trữ nguyên liệu

- Giảm chi phí lao động

CHỦ YẾU DÙNG IN MẪU CHÀO HÀNG, QUẢNG CAO

Tốc độ in chậm hơn in lưới cuộn Giá mực in hơi đắt tiền

Giá thành in hơi cao

Hạn chế Vải cần phải tiền xử lý trước khi in

59

Nguyên lý gắn màu: in pigment là sự gắn bột màu vô cơ hay hữu cơ (không tan trong nước, không có ái lực với xơ) lên vải bằng màng cao phân tử

Thành phần chính của in pigment:

 Màu pigment: là loại không tan trong

phản cần thiết đối với vật liệu in để truyền đạt thông tin về màu sắc

 Trướng in: là chất nền (hồ), thường là hợp chất cao phân tử tổng hợp không tan trong nước nhưng trương nở mạnh trong nước

 Binder: (chất tạo màng) là dạng nhựa đa tụ

được sản xuất ở dạng nhũ tương có màu trắng sữa Khi xử lý nhiệt độ, nhựa đa tụ chuyển thành màng cao phân tử gắn chạt bột màu lên vải

Mẫu vải

in hoa

pigment

Ƣu điểm: in được trên mọi loại vải, công nghệ đơn giản,

dễ chỉnh màu, giá thành thấp, màu dư có thể tái sử dụng

dễ dàng

Khuyết điểm: vải in thường bị cứng, độ bền ma sát

kém, màu sắc kém tương phản

Nguyên lý: thuốc nhuộm hoạt tính được gắn màu lên vải cotton qua phản ứng liên kết giữa thuốc nhuộm với

xơ, sợi

Ƣu điểm: gắn màu bằng liên kết hóa học nên độ bền màu

cao, mặt vải thành phẩm mềm mại, màu sắc tươi sáng

Khuyết điểm: chỉ in được trên vải cotton, công nghệ

phức tạp, khó kiểm soát chất lượng do màu hoạt tính dễ

bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ hơi bão hòa, màu in dư khó tái

sử dụng, khó chỉnh màu, thời gian xử lý lâu

Mẫu vải in hoa hoạt tính

CHÂN THÀNH

CÁM ƠN!

68