Chương 6 kỹ THUẬT CHUẨN bị vật LIỆU NHUỘM

Hầu hết các mặt hàng vải dệt thoi, trước khi dệt sợi dọc thường phải qua công đoạn hồ sợi để nâng cao hiệu suất của quá trình dệt...  Nấu Nấu là quá trình dùng hóa chất phá hủy các tạp

Chương 6

KỸ THUẬT CHUẨN BỊ VẬT LIỆU NHUỘM

Giảng viên: Lê Thúy Nhung

BÀI GIẢNG KỸ THUẬT NHUỘM

6.1 Giới thiệu chung

Chuẩn bị vật liệu dệt – nhuộm (tiền xử

lý ): là giai đoạn tạo cho vật liệu những tính chất

phù hợp để thực hiện tạo màu và hoàn tất

Vải mộc

Cứng, vàng Khó thấm nước Chưa mịn đẹp

Vải mộc ngay thì màu khó Nếu nhuộm in

đều và kém bền

Do vậy, cần phải

qua khâu làm sạch

hóa học vải

Vải - sợi qua xử lý

Có tính thấm ngấm tốt

Nhuộm đều màu

Đỡ hao thuốc nhuộm

6.2.1 Vải mộc cotton

Quy

Kiểm tra, phân loại

Nấu

trình

Đốt đầu xơ

Tẩy trắng

chuẩn bị

Giũ hồ

Làm bóng

 Kiểm tra đầu vào

1 Phân chia vải đúng loại, kiểm tra kích thước của vải

2 Tẩy vết bẩn cục bộ trên mặt vải

3 Loại bỏ tạp chất thô như dây kim loại, đinh,… dính vào vải

4 Đánh dấu đầu tấm các lô vải để phục vụ công tác quản lý

5 Khâu nối các tấm vải cùng xe hay cùng mẻ thành băng dài

Vải không đốt lông

Vải

nỉ

Vải nhung

Khăn lông

Tơ

tằm

Hầu hết các mặt hàng vải dệt thoi, trước khi dệt sợi dọc thường phải qua công đoạn hồ sợi (để nâng cao hiệu suất của quá trình dệt)

Mục đích giũ hồ là nhằm loại bỏ các chất

hồ và chất trợ dệt ra khỏi vải

Đối tượng chính của giũ hồ là tinh bột, được loại bỏ bằng cách sử dụng enzymes, chất oxy hóa hay thủy phân bằng axit

Giũ hồ làm giảm lượng phế phẩm và làm sản phẩm được chấp nhận trên thị trường

Có thể dùng nước nóng phá hủy màng

hồ bao quanh sợi thành dạng phân tử thấp rồi giặt sạch nó ra khỏi vải

 Nấu

Nấu là quá trình dùng hóa chất phá hủy các tạp chất có trên vật liệu nhuộm, phục hồi và tăng thêm tính ngấm của vật liệu

Đây là quá trình quan trọng, quyết định chất lượng sản phẩm

Nhiệt độ nấu khoảng 100  120ºC Thời gian nấu tùy thuộc vào thiết bị, nồng

độ hóa chất và nhiệt độ nấu

 Tẩy trắng

- Tẩy trắng là quá trình sử dụng hóa chất

phá cấu trúc màu trong tạp chất nằm trên vật liệu nhuộm, làm cho vật liệu có màu trắng

- Hóa chất sử dụng thường là chất oxy hóa

và chất khử

- Nếu sử dụng chất khử để tẩy trắng thì vải

dễ bị lem màu trong không khí

- Nếu vải dự định nhuộm màu đậm (đen, xanh đen, ) thì có thể không cần qua công đoạn tẩy trắng

- Sau khi tẩy trẳng, vải thường được xử lý lại trong môi trường hơi nước khoảng 1 giờ

Vải sau khi làm bóng có độ bóng, độ hút

ẩm và tăng khả năng nhuộm màu

Quá trình làm bóng làm cho xơ bông phồng lên, trở nên tròn hơn và thay đổi độ kết tinh trong

xơ

trung bình

Ba quy trình làm bóng vải

Kiểm tra,

phân loại

Đốt đầu

xơ

Đây là công đoạn rất quan trọng vì nó ảnh hưởng đến chất lượng nhuộm

1 Tăng vẻ đẹp bên ngoài,

Loại trừ chất béo để

tránh phế tật Tạo thuận lợi cho việc

in – nhuộm

Cacbon hóa

Mục đích nhằm loại bỏ tạp thực vật (xenlulozơ) lẫn trong len bảo đảm cấp chất lượng của len

Công đoạn này chủ yếu áp dụng cho vải len

Định hình ướt

Mục đích nhằm làm cho vải len sạch các loại mỡ, sáp len, dầu máy còn trên vải trước khi nhuộm để vải nhuộm màu được đều hơn, vải mềm mịn hơn

Cán mịn len

Mục đích nhằm làm cho vải dầy thêm (tuy có bị

co chiều dài), tạo cho mặt vải có lớp tuyết mịn và tăng một số tính chất tốt của vải như: cách nhiệt, cách ẩm

nước)

Đây là công đoạn quyết định chất lượng sản phẩm

Chất khử:

H2O2,…

Chuội tơ tằm

Mục đích nhằm loại bỏ lớp keo xerixin bao bọc quanh sợi tơ tằm làm cho tơ mềm mại, óng ánh, sột soạt và bền vi sinh

Đây là công đoạn quyết định chất lượng sản phẩm

- Với loại tơ kén vàng, sau chuội tơ còn sắc vàng

- Nếu tơ để trắng thì tẩy trắng, thường dùng chất khử Có thể đưa ngay chất khử vào dung dịch chuội

Chỉ trường hợp cần độ trắng rất cao mới tẩy trắng bằng chất oxy hóa như H2O2

6.2.4 TIỀN XỬ LÝ VẢI POLYESTE

tăng tính chuyển ẩm hút ẩm

Chất tẩy trắng nên dùng là NaClO2

Giảm trọng - Làm giảm khối lượng vải,

sợi, và mềm mại hơn

- Thường sử dụng cho mặt hàng vải PES

- Quá trình giảm trọng được thực hiện trên

máy giảm trọng (gián đoạn hoặc liên tục)

- Hiệu quả của quá trình giảm trọng phụ thuộc vào độ pH, nồng độ dung dịch kiềm, nhiệt

độ, dung tỷ và thời gian giảm trọng

Sấy vải và ổn định nhiệt

- Làm khô vải, tạo kích thước

ổn định, ngăn ngừa sự tạo nếp nhăn, sọc, nhàu, và tăng khả năng nhuộm, vải trở nên mịn đẹp hơn

- Dùng để sấy các mặt hàng dệt kim dạng ống và một số mặt hàng khác Nhiệt độ sấy cho tất cả mặt hàng từ 70-80 0 C

- Trước khi sấy hay ổn định nhiệt, thường cho vải qua máy vắt ly tâm để làm mất đi một lượng nước đáng kể

- Chú ý điều kiện nhiệt độ Không xử lý ở nhiệt độ lớn hơn 70ºC nếu vải chưa ổn định nhiệt, xử lý tới 90ºC nếu vải ổn định nhiệt

- Thông thường nhiệt định hình sau khi nhuộm

- Hạn chế tẩy trắng PA vì nó vốn đã trắng

và dễ gây vàng vải