Bài 49. Quần xã sinh vật

Giống nhau: Quần thể người có những đặc điểm sinh học giống như các quần thể sinh vật khác như: giới tính, mật độ, sinh sản, Giải thích: Vì con người có lao động và tư duy nên có khả nă

Trang 1

TRƯỜNG THCS TRẦN HƯNG ĐẠO

Giáo viên: Lê Thị Tuyết Nga

MÔN: SINH HỌC 9

TIẾT 51 - BÀI 49:

QUẦN XÃ SINH VẬT

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

Hãy nêu sự giống nhau và khác nhau giữa quần thể người với các quần thể sinh vật khác? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó?

Giống nhau: Quần thể người có những đặc điểm sinh học giống như các quần thể sinh vật khác như: giới tính, mật độ, sinh sản,

Giải thích: Vì con người có lao động và tư duy nên có khả năng

tự điều chỉnh các đặc điểm sinh thái trong quần thể, đồng thời cải tạo thiên nhiên.

 Thể hiện sự tiến hóa và hoàn thiện trong quần thể người

Trang 3

Tiết 51 Bài 49 Quần xã sinh vật

Trang 4

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

Hình ảnh một khu rừng mưa

nhiệt đới

Trang 5

Hình ảnh một khu rừng mưa

nhiệt đới

? Hãy kể tên các quần thể sinh vật (có thể có) trong một khu rừng mưa nhiệt đới?

Các quần thể sinh vật có trong một khu rừng mưa nhiệt đới

Các quần thể thực vật (Lim, chò, bằng lăng, các loại cỏ, rêu, dương xỉ, )

Các quần thể động vật (Hổ, báo, thỏ,

dê, ong, kiến, mối, giun đất, )

Các quần thể nấm, vi sinh vật,

Một vài hình ảnh về sinh vật trong rừng

mưa nhiệt đới

Trang 6

Các quần thể sinh vật có những mối quan hệ sinh thái như thế nào?

- Các quần thể tồn tại các quan

hệ cùng loài (hỗ trợ, cạnh tranh)

và quan hệ khác loài (hỗ trợ, đối địch)

Một vài hình ảnh về sinh vật trong rừng

mưa nhiệt đới

Trang 7

Ao tù nhiªn

QuÇn thÓ bÌo

QuÇn thÓ c¸ tr¾m QuÇn thÓ c¸ chÐp

QuÇn thÓ t«m

QuÇn thÓ cua

QuÇn x· sinh vËt

QuÇn thÓ rong

Trong ao, c¸c quÇn thÓ sinh vËt

cã mèi quan hÖ sinh th¸i như

thÕ nµo?

Đọc thông tin SGK và quan sát hình sau

đây: Trong ao tự nhiên có những quần thể sinh

vật nào sinh sống ?

Quan hệ cùng loài và khác loài

Trang 8

Tập hợp các quần thể sinh vật như khu rừng, ao cá được gọi là quần xã sinh vật Hãy cho biết thế nào là một quần xã sinh vật?

Trang 9

I/ Thế nào là một quần xã sinh vât?

Ví dụ: Rừng cúc Phương,

ao cá tự nhiên,

Quần xã sinh vật là tập hợp

những quần thể sinh vật khác loài

cùng sống trong một khoảng không

gian xác định , chúng có mối quan

hệ gắn bó như một thể thống nhất

nên quần xã có cấu trúc tương đối

ổn định Các sinh vật trong quần xã

thích nghi với môi trường của

chúng.

Trang 10

Hs thảo luận : Nêu điểm giống và khác nhau giữa

quần thể và quần xã sinh vật?

Đều là tập hợp nhiều cá thể sinh vật trong một khoảng không gian xác định

- Giữa các cá thể luôn giao phối

hay giao phấn được với nhau

vì cùng loài

- Giữa các cá thể khác loài trong quần xã không giao phối hay giao phấn được với nhau

- Phạm vi phân bố hẹp hơn quần

xã => độ đa dạng thấp - Phạm vi phân bố rộng hơn quần

thể > độ đa dạng cao Vd: Rừng cây thông nhựa phân bố

tại vùng núi Đông Bắc Việt Nam Vd: Quần xã rừng ngập mặn ven biển.

Giống nhau:

Trang 11

Trong thực tế sản xuất, mô hình VAC có được gọi là quần xã sinh vật không? Hãy giải thích

Mô hình sản xuất VAC (Vườn – Ao – Chuồng)

Các quần thể trong mô hình sản xuất VAC

Các quần thể vật nuôi

Các quần thể cây trồng

Mô hình sản xuất VAC là một quần xã nhân tạo

Trang 12

bể cá này có phải là quần

xã hay không?

- Đúng là quần xã vì có nhiều quần thể sinh vật khác loài

- Sai vì chỉ ngẫu nhiên nhốt chung, không có mối quan

Trang 13

Nghiên cứu nội dung thông tin SGK trang 147

Tìm hiểu đặc điểm cơ bản của một quần xã sinh vật

Bảng 49 Các đặc điểm của quần xã

Thể hiện

Loài ưu thế

Loài đặc trưng

Trang 14

Độ đa dạng

Phong phú về số loài trong quần xã thể hiện tính chất sinh học:

- Điều kiện môi trường phù hợp thì quần xã có số lượng loài lớn

- Độ đa dạng càng cao thì quần xã càng ổn định.

Trang 15

- Là mật độ cá thể của từng loài trong quần xã.

- Độ nhiều thay đổi theo thời gian, theo mùa, theo năm hay đột xuất.

Trang 16

có trong mỗi loài

- Quan hệ thuận nghịch: Số loài càng đa dạng thì

số lượng cá thể của mỗi loài giảm đi và ngược lại

Độ nhiều

Trang 17

Rừng thông

Rừng tre

LOÀI ƯU THẾ

Đóng vai trò quan trọng trong quần xã.

Số lượng, cỡ lớn hay tính chất hoạt động của loài tác động tới các loài khác, tới môi trường

Trang 19

Loài ưu thế và loài đặc trưng

khác nhau ở điểm căn bản nào?

Loài ưu thế là loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã do số lượng, cỡ lớn hay tính chất hoạt động của chúng.

Trong số các loài ưu thế có một loài tiêu biểu nhất cho quần xã đó là loài đặc trưng, loài này chỉ có ở một quần xã hay có nhiều hơn hẳn các loài khác.

Trang 20

Bảng 49 Các đặc điểm của quần xã

Mật độ cá thể của từng loài trong quần xã

Tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài trong tổng số địa điểm quan sát

Loài ưu thế Loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã

Loài đặc trưng Loài chỉ có ở một quần xã hay có nhiều

hơn hẳn các loài khác

Trang 21

những quần thể sinh vật khác loài cùng

sống trong một khoảng không gian xác

định, chúng có mối quan hệ gắn bó như

một thể thống nhất nên quần xã có cấu

trúc tương đối ổn định Các sinh vật trong

quần xã thích nghi với môi trường của

Trang 22

Ngoại cảnh ảnh hưởng đến sinh vật

Chim cú mèo săn mồi về

đêm

Cây rụng lá vào mùa đông

Dơi hoạt động về đêm

Sự thay đổi chu kỳ ngày đêm, chu kỳ mùa dẫn đến sinh vật cũng hoạt động theo chu kỳ.

Trang 23

Tiết 51 Bài 49: Quần xã sinh vật

Quan hệ giữa số lượng sâu và số lượng chim sâu.

Số lượng

sâu giảm

Khi số lượng chim tăng cao,chim ăn hết nhiều sâu

Điều gì xảy ra, khi

số lượng sâu giảm xuống không đủ cung cấp cho chim ăn sâu?

Số lượng loài sinh vật này khống chế

số lượng loài sinh vật khác (hiện tượng khống chế sinh học)

Trang 24

Khi nào thì có

sự cân bằng sinh học trong quần xã?

Hs thảo luận nhóm:

Trang 25

sinh học trong quần xã?

Khi nào thì có sự cân bằng

sinh học trong quần xã?

Có sự cân bằng sinh học trong quần xã khi số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã luôn được khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của

môi trường

Trang 27

Trồng cây gây rừng

Nghiêm cấm săn bắt, mua bán động vật hoang dã

Tuần tra bảo vệ rừng

Trang 28

II/ Những dấu hiệu điển hình của một

- Cân bằng sinh học là trạng thái

mà số lượng cá thể mỗi quần thể

trong quần xã dao động quanh vị

trí cân bằng nhờ khống chế sinh

học.

Hãy nêu kết luận

về mối quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã sinh vật?

Hãy nêu kết luận

về mối quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã sinh vật?

- Khi ngoại cảnh thay đổi dẫn đến

số lượng cá thể trong quần xã thay

đổi và luôn được khống chế ở mức

độ phù hợp với khả năng của môi

trường

Trang 29

I/ Thế nào là một quần xó sinh võt?

Tiết 51 Bài 49 Quần xó sinh vật

II/ Những dấu hiệu điển hỡnh của một

quần xó

III Quan hệ giữa ngoại cảnh và

quần xó

- Cõn bằng sinh học là trạng thỏi mà

số lượng cỏ thể mỗi quần thể trong

quần xó dao động quanh vị trớ cõn

bằng nhờ khống chế sinh học.

- Khi ngoại cảnh thay đổi dẫn đến

số lượng cỏ thể trong quần xó thay

đổi và luụn được khống chế ở mức

độ phự hợp với khả năng của mụi

trường

Hãy xác định tập hợp nào

là quần xó sinh vật, tập hợp nào khụng phải là quần xã sinh vật?

a Cỏc cỏ thể tụm, cỏ sống trong ao.

b Cỏc con nai nuụi trong thảo cầm viờn.

c Cỏc loài chim sống trong rừng.

d Cỏc cõy trồng trong vườn.

e Cỏc cõy trong rừng quốc gia Cỳc Phương.

f Cỏc cõy xà cừ, bạch đàn trong rừng Nam Cỏt Tiờn.

g Cỏc cõy mai, đào trồng trong vườn.

Tập hợp sau đõy là quần xó: a,c,e,f

Trang 30

Xác định loài ưu thế, loài đặc trưng trong các

trường hợp sau?

a Quần thể cá trắm cỏ, cá mè trong quần xã ao nuôi cá.

b Quần thể cá, tôm sống ở quần xã nước ao, hồ.

c Cây có hạt sống ở quần xã sinh vật trên cạn.

d Động vật có móng guốc sống ở Thảo nguyên.

e Quần thể cây cọ trong quần xã sinh vật đồi ở Vĩnh Phúc.

- Loài ưu thế: b,c,d

Loài đặc trưng: a,e

Trang 31

Dặn dò chuẩn bị cho tiết học tiếp theo

3.Chuẩn bị bài sau

- Xem trước nội dung bài 50: Hệ sinh thái

- Tìm hiểu về lưới thức ăn, chuỗi thức ăn.

Trang 33

Độ đa dạng

Trang 34

Độ nhiều

Trang 35

Loài ưu thế

Trang 36

Loài đặc trưng

Trang 37

Quần xã sinh vật

Đặc điểm

Số lượng các loài

Độ đa dạng

Độ nhiều

Độ thường gặp

Thành phần loài

Nhân tố

vô sinh

Nhân tố hữu sinh

Điều kiện ngoại cảnh

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	9,08 MB