Bài 31. Công nghệ tế bào

+ Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh + Các công đoạn - Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể

KIỂM TRA BÀI CŨ

CHƯƠNG VI :

ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC

Một số ứng dụng trong lĩnh vực của CNTB

I/ Khái niệm về công nghệ tế bào

+ Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về qui trỡnh ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô

để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

+ Các công đoạn

- Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi mang nuôi cấy để tạo mô sẹo

- Dùng hooc môn sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hoá thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh

Cơ thể mới sinh ra từ 1 tế bào dạng gốc

có bộ gen trong nhân tế bào và được

sao chép lạiTại sao cơ quan hoặc cơ thể

hoàn chỉnh lại có kiểu gen như dạng gốc?

CNTB là gỡ ?

Để nhận được mô non, cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh hoàn toàn giống với cơ thể gốc, người ta phải thực hiện những công việc gì?

Mục đích và cơ sở di truyền học của

ngành công nghệ tế bào là gỡ?

+ Mục đích: Tạo ra những mô,cơ quan

hay cơ thể hoàn chỉnh với đầy đủ các

tính trạng của cơ thể gốc.

+ Cơ sở di truyền học: Cơ thể con được tạo thành qua quá trỡnh nguyên phân có bộ NST 2n sao chép nguyên vẹn từ bộ NST 2n của cơ thể gốc

Quan s¸t h×nh 31, nghiªn cøu th«ng tin môc 1/II/SGK/ 89, 90 tr×nh bµy:

II/ øng dông c«ng nghÖ tÕ

bµo

1 /Nh©n gièng v« tÝnh trong èng nghiÖm (vi nh©n gièng) ë c©y trång

Nêu qui tr×nh nh©n gièng v« tÝnh trong èng nghiÖm ë c©y trång?

Hãy cho biết thành tựu công nghệ tế bào

trong sản xuất?

- Nhân giống vô tính ở cây trồng

- Nuôi cấy tb và mô trong chọn giống cây trồng

- Nhân bản vô tính ở động vật

Cây con đ ợc tạo thành

từ mô sẹo

Câyđ ợc tạo thành từ nuôi cấy mô đ ợc trồng trên đồng ruộng

Cây non chuyển sang trồng

trong bầu đất ở vườn ươm có

mái che trước khi trồng ngoài

đồng ruộng

Cây con được tạo thành từ mô sẹo

Cây tạo thành từ nuôi cấy mô đ ợc trồng trên đồng ruộng

Tách mô phân sinh (từ đỉnh sinh

trưởng hoặc từ các tế bào lá non)

nuôi cấy ở môi trưởng dinh dưỡng

đặc trong ống nghiệm để tạo ra

các mô sẹo

Dùng hooc môn sinh trưởng phù

hợp kích thích mô sẹo phân

hoá thành các cây con hoàn

chỉnh

Qui trình nhân giống vô tính trong ống

nghiệm ở cây trồng

Hãy cho biết thành tựu của phương pháp nhân giống vô tính trong ống nghiệm?

Nh©n gièng v« tÝnh c©y gç nghiÕn,vµ c©y chuèi

Nh©n gièng v« tÝnh khoai t©y

+ Là phương pháp

có hiệu quả

để tăng nhanh số lượng cá thể

đáp yêu cầu của sản

xuất

+ Bảo tồn gen các loài thực vật quí hiếm

có nguy cơ

tuyệt chủng

+ Sâm ngọc linh

Nờu ưu điểm và triển vọng của phương phỏp nhõn giống vụ

tớnh trong ống nghiệm?

II/ øng dông c«ng nghÖ tÕ

bµo

1 /Nh©n gièng v« tÝnh trong èng nghiÖm (vi

nh©n gièng) ë c©y trång

* Quy trình: SGK

* Ưu điểm

- Tăng nhanh số lượng cây giống

- Rút ngắn thời gian tạo cây con

- Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quý hiếm

* Thành tựu: nhân giống vô tính ở khoai tây, mía, phong lan…

2 / øng dông nu«i cÊy tÕ bµo vµ m« trong chän gièng c©y trång

Phát hiện, chọn lọc dòng tế bào xôma biến dị

Chọn dòng tế bào chịu nóng khô từ các tế bào phôi giống lúa CR203 rồi nuôi cấy tế bào tạo

giống lúa DR2 năng suất và độ thuần chủng cao, chịu nóng và khô hạn tốt

Mục đớch của việc áp dụng phương pháp nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng là

gỡ ? Nêu phương pháp cụ thể tạo ra

giống lúa DR 2 ?

Nhân bản vô tính ở động vật

có ý nghĩa gì trong thực tế ?

3 Nhõn bản vụ tớnh ở động vật

* í nghĩa:

- Nhõn nhanh nguồn gen động vật quý hiếm

cú nguy cơ bị tuyệt chủng

- Tạo cơ quan nội tạng của động vật đó

được chuyển gen người để chủ động cung cấp cơ quan thay thế cho cỏc bệnh nhõn bị hỏng cơ quan

+ Thế giới

nhân bản

thành công

trên cừu Đô li,

bò, chó

ngựa, khỉ và

một số loài

động vật

khác

+ Ở Việt Nam

nhân bản

thành công

trên cá trạch

Nêu một số thành tựu của thế giới và ở Việt Nam về nhân bản vô tính ở Động vật ?

Qui trình nhân bản vô tính ở cừu Đôli

Phương pháp

nhân bản vô tính

ở động vật là:

Chuyển nhân một

tế bào sinh dục

vào 1 tế bào trứng

lấy mất nhân rồi

kích thích phát

triển thành 1 phôi,

phôi phát triển

thành cơ thể mới

chỉ chứa 1 bộ NST

2n của cơ thể mẹ

3 Nhân bản vô tính ở động vật

* Ý nghĩa:

- Nhân nhanh nguồn gen động vật quý hiếm

có nguy cơ bị tuyệt chủng

- Tạo cơ quan nội tạng của động vật đã

được chuyển gen người để chủ động cung cấp cơ quan thay thế cho các bệnh nhân bị hỏng cơ quan

* Ví dụ:nhân bản vô tính thành công đối

với cá trạch, cừu, bò…