Bài 37. Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên

TÍNH CHẤT VẬT LÍ – TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN - Dầu mỏ là chất lỏng sánh, có màu từ nâu đến đen, có mùi đặc trưng, nhẹ hơn nước và không tan trong nước.. -Các hiđrocacbon trong dầu mỏ được chia

BÀI 5 : NGUỒN HIĐROCACBON

TỪ THIÊN NHIÊN BÀI 5 : NGUỒN HIĐROCACBON

I Khí lò cốc:

- là một hỗn hợp khí gồm chủ yếu là hiđrô ( ~ 60%) và metan (~ 25%), còn lại là õit của các bon, một số HC khí khác metan, amoniac, nitơ, hơi benzen chưa ngưng tụ.

- Khí lò cốc được dung làm nhiện liệu cho

lò cốc, lò luyện kim, đun nấu… và tổng hợp amoniac.

II Nhựa than mỏ:

- Nhựa than mỏ và dung dịch amoniac trong nước là phần lỏng tự tách ra thành hai lớp Lớp nước ( dd amoniac ) có thể đem axit hoá để điều chế phân bón Lớp nhựa màu đen hoặc nâu sẫm ( nhựa than mỏ) chứa nhiều HC thơm và phenol).

Dầu nhẹ : benzen, toluen, xilen…

Dầu trung: naphtalen, phenol, piriđin…

Dầu nặng : crezol, xilenol, quinolin…

Dầu antraxen : antraxen, phenantren…

B DẦU MỎ

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ – TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN

- Dầu mỏ là chất lỏng sánh, có màu từ nâu đến đen, có mùi đặc trưng, nhẹ hơn nước và không tan trong nước.

- Dầu mỏ được khai thác từ các mỏ dầu dưới lòng đất( trong lục địa cũng như ngoài thềm lục địa)

Chất lỏng

truyển lên

-Các hiđrocacbon trong dầu mỏ được chia thành 3 nhóm chính:

+ Các ankan bao gồm metan và các đồng đẳng khác nhau có thể

III CHƯNG CẤT DẦU MỎ

VÀ CÁC SẢN PHẨM CHƯNG CẤT DẦU MỎ

1 Chưng cất phân đoạn trong phòng thí nghiệm:

2 Chưng cất phân đoạn dầu mỏ:

CÁC PHÂN ĐOẠN DẦU MỎ THU ĐƯỢC KHI

CHƯNG CẤT Ở ÁP SUẤT THƯỜNG

Phân đoạn Nhiệt độ sôi, oC Số nguyên tử C

Nhiên liệu Nhiên liệu

-Phần còn lại sau khi chưng cất ở áp suất thường là một chất lỏng nhớt màu đen nâu ( chiếm 40 – 50 %) gọi là mazut.

-Khi chưng cất mazut dưới áp suất thấp ta còn thu được dầu nhờn ( để bôi trơn máy), vazơlin ( hỗn hợp các hiđrocacbon lỏng và rắn, dùng trong y học) và

và chất cách điện) Chất bã còn lại là hắc ín ( dùng để tải đường)

* Tất cả quá trình chưng cất dầu mỏ để tách lấy các sản phẩm như

trên được gọi là tinh cất, hoặc thông thường gọi là “ lọc dầu”

-Chất lượng của xăng được đánh giá bằng chỉ số octan: chỉ số octan cnàg cao chứng tỏ xăng càng tốt.

- Qui ước:

+ 2,2,2 – trimetylpentan ( isooctan) có chỉ số octan la 100

+ n-heptan có chỉ số octan bắng 0

+ một loại xăng nào đó có chỉ số octan là a có giá trị tương đương với loại

xăng gồm a% isooctan và ( 100 – a)% n-heptan

*Chỉ số octan của hiđrocacbon giảm dần theo thứ tụ sau:

Aren > Anken có nhánh > Ankan có nhánh > Xicloankan có nhánh > Anken không nhánh > Xicloankan không nhánh > Ankan không nhánh

IV CHẾ BIẾN DẦU MỎ BẰNG CÁC PHƯƠNG PHÁP HOÁ HỌC

1 Crakinh :

Crakinh là quá trình bẻ gãy phân tử hiđrocacbon mạch dài

thành các phân tử hiđrocacbon ngắn hơn nhờ tác dụng của nhiệt ( crakinh nhiệt ) hoặc của xúc tác và nhiệt ( crakinh xúc tác)

a.Crakinh nhiệt:

Crakinh nhiệt thực hiện ở nhiệt đọc trên 700 – 900 o C chủ

yếu nhắm tạo ra eten, propen, buten và penten dùng làm

monome để sản xuất polime.

b.Crakinh xúc tác

Crakinh xúc tác chủ yếu nhằm chuyển hiđrocacbon

mạch dài của các phân đoạn có nhiệt độ sôi cao thành

xăng nhiên liệu.

C 21 -C 35

400-500 0 C Aluminosilicat (70 -

Khi crakinh:C 1 -C 4 Xăng:C 5 -C 11 , hàm lượng Ankan có nhanh, xicloankan

Và arencao nên chỉ số octan cao

Kerosen:C 10 -C 16 và điezen

C 16 -C 21

Rifominh là quá trình dùng xúc tác và nhiệt biến đổi cấu trúc của hiđrocacbon

từ không phân nhánh thành phân nhánh, từ không thơm thành thơm.

- Trong quá trình rifominh xảy ra 3 loại phản ứng chủ yếu sau đây:

+ Đehiđro hoá xicloankan thành aren.

C KHÍ MỎ DẦU VÀ KHÍ THIÊN NHIÊN

I.Khí mỏ dầu:

Khí mỏ dầu còn gọi là khí đông hành có trong các mỏ dầu, một phần tan trong dầu mỏ và một phần tách thành lớp khí ở phía trên lớp dầu.

II.Khí thiên nhiên:

Khí thiên nhiên có nhiều trong các mỏ khí, tại đó khí tích tụ trong các lớp xốp ở những độ sâu khác nhau và được bao bọc bởi các lớp không khí thấm nước và khí như đất sét

C2H6 : điều chế etilen sản xuất nhựa PE

C4H10 : điều chế cao su tổng hợp…