bài tập lớn ASEAN

MỞ ĐẦUPhương thức thông qua quyết định trong một tổ chức quốc tế chính là một trong những chỉ số quan trọng cho thấy quốc gia có quyền lực như thế nào trong việc chi phối các hoạt động c

MỞ ĐẦU

Phương thức thông qua quyết định trong một tổ chức quốc tế chính là một trong những chỉ số quan trọng cho thấy quốc gia có quyền lực như thế nào trong việc chi phối các hoạt động của tổ chức quốc tế mà nó là thành viên Mặt khác phương thức đó cũng có thể được coi là một chỉ số để dùng để đo lường mức độ liên kết trong tổ chức là cao hay thấp Bài viết dưới đây em xin chọn đề bài số 4:

“Bình luận nhận định sau: Hiện nay, nguyên tắc đồng thuận đang được ASEAN sử dụng để thông qua các quyết định của mình, bên cạnh những ưu điểm, nguyên tắc đồng thuận cũng đã và đang bộc lộ rất nhiều hạn chế Vì vậy, để hiện thực hóa những mục tiêu đặt ra khi cộng đồng ASEAN đã chính thức được hình thành, ASEAN cần phải thay thế nguyên tắc khác linh hoạt và phù hợp hơn.”

NỘI DUNG

I, Một số khái quát chung về nguyên tắc đồng thuận

Qua thực tế cho thấy, thủ tục thông qua một quyết định tại các tổ chức kinh

tế khác nhau, thậm chí trong một tổ quốc tế, thủ tục này tại các cơ quan khác nhau cũng sẽ không giống nhau Lịch sử đã chứng kiến nhiều cách thức, thủ tục thông qua quyết định khác nhau Nguyên tắc đồng thuận (consensus) phương thức thông qua quyết định mà không cần phải biểu quyết, cũng được áp dụng khá rộng rãi Chúng ta có thể kể ra nhiều tổ chức và cơ quan của tổ chức quốc tế áp dụng phương pháp này ví như Hội đồng bảo an, Đại hội đồng của Liên hợp quốc và rất nhiều các tổ chức chuyên môn của Liên hợp quốc…)

Nguyên tăc đồng thuận đang được sử dụng là cơ chế ra quyết định của ASEAN theo hiến chương ASEAN

Nguyên tắc đồng thuận (consensus), được hiểu là mọi quyết định chỉ được coi là của ASEAN khi được tất cả các nước thành viên nhất trí thông qua Nói cách khác, một quyết định sẽ không được thông qua nếu một quốc gia thành viên không nhất trí

Cho tới nay, nguyên tắc này vẫn đang được đánh giá là phù hợp với ASEAN trên nhiều khía cạnh, đặc biệt là trong quan hệ đối ngoại do những xung đột về lợi ích thường có căn nguyên từ lịch sử có thể dẫn tới sự thiếu tin cậy lẫn nhau, nhất là với các thành viên gia nhập sau của ASEAN

Nguyên tắc này đòi hỏi phải có quá trình đàm phán lâu dài nhưng bảo đảm được việc tính đến lợi ích quốc gia của tất cả các nước thành viên, nó kết quả của sự tự giác, sự tự nguyện đồng ý của mọi người với nhau

Theo nguyên tắc này, một quyết định chỉ được thông qua khi tất cả các nước thành viên ASEAN nhất trí thông qua Quyết định này sẽ không được thông qua nếu chỉ có một quốc gia phản đối, vì vậy nguyên tắc này nhằm đảm bảo quyền lợi cho tất cả các quốc gia thành viên Đây là nguyên tắc cơ bản trong việc quốc định các chính sách hợp tác quan trọng cũng như các lĩnh vực quan trọng của ASEAN Các quyết định sẽ được thông quan trên cơ sở trao đổi ý kiến và đồng thuận Quy định này áp dụng cho tất cả các cơ quan của ASEAN

II, Nhận xét về việc sử dụng nguyên tắc đồng thuận (consensus) của ASEAN

1, Ưu điểm

Thứ nhất, do sự đa dạng rất lớn của các quốc gia thành viên nên ASEAN đã

coi nguyên tắc đồng thuận như là một nguyên tắc nền tảng trong hoạt động của mình Được đưa vào điều 20 của Hiến chương ASEAN, nguyên tắc này đã góp phần rất lớn trong việc đảm bảo sự bình đẳng về mặt chủ quyền giữa các quốc gia thành viên và bảo đảm cho ASEAN có thể tồn tại và phát triển theo định hướng

‘thống nhất trong sự đa dạng” trong suốt những năm qua và đồng thời ngăn ngừa việc bất cứ các quốc gia thành viên nào bị gạt ra lề trong các quyết định quan trọng của nhóm Bởi đằng sau mỗi sự đồng thuận của ASEAN là vấn đề lòng tin là sự giằng co lợi ích và chi phối các mối quan hệ đa dạng, phức tạp trong và ngoài ASEAN Do đó, việc sử dụng nguyên tắc đồng thuận sẽ làm cho các quốc gia thỏa mãn khi được bày tỏ thái độ phản đối hay đồng ý hay thậm chí là im lặng nhưng cũng sẽ được cân nhắc tất cả vào việc ra quyết định, chứ không bị lệ thuộc tiếng nói như phương pháp đa số

Thứ hai, khi chúng ta xét tới mặt chính trị, các quốc gia có thể tránh được

ghánh nặng nhờ vào việc “im lặng” Hơn nữa nó còn giúp quốc gia khỏi bị mất mặt trước những thành viên khác và thậm chí là góp phần vào việc to vẽ thêm cho hình ảnh chung của Hiệp hội Bởi vì các thành viên đều tin rằng một kết quả biểu quyết không phải là 100% thuận sẽ làm xấu đi hình ảnh của Hiệp hội và ảnh hưởng tới bầu không khí hợp tác chung giữa các quốc gia Ngoài ra, việc ý kiến của một quốc gia bị đa số phủ quyết cũng có thể gây nên những căn thẳng về tình hình chính trị của quốc gia đó, điều mà không một nhà lãnh đạo nào muốn, nhất là trong giai đoạn khó khăn hiện nay Tóm lại nguyên tắc này góp phần vào việc giữ gìn sự ổn định chính trị của mỗi quốc gia và thông qua đó, giữ gìn sự ổn định của khu vực

Thứ ba, và cũng không thể thiếu, đó chính là vì lý do về lịch sử của các quốc

gia Đông Nam Á hâu như trước đây đều là thuộc địa của các cường quốc khác nhau Tuy nhiên, điều này là điều các cường quốc không hề mong muốn Vì vậy, các nước trong khu vực tuy gần về mặt địa lý nhưng lại rất thiếu hiểu biết về nhau Mục tiêu quan trọng của ASEAN trong những năm gần đây chính là xây dựng lòng tin giữa các thành viên khi mà tình hình thế giới có nhiều biến động

Hiện nay, khi các thành viên của tổ chức còn đang cố gắng tìm kiếm những điểm chung, khi họ còn chưa hiểu biết nhiều về nhau, thậm chí còn có đó là sự tỵ nạnh lẫn nhau, thì việc phó thác lợi ích của một thành viên cho các thành viên khác là điều khó có thể chấp nhận được Vì thế, biểu quyết theo đa số khi thông qua các kế hoạch chung là việc không khả thi và chính vì vậy mà nguyên tắc đồng thuận đã được lựa chọn

2, Hạn chế

Đầu tiên cần nói về đồng thuận đòi hỏi sự nhất trí tuyệt đối của các nước thành viên khi thông qua các quốc định của ASEAN diều đó cũng có nghĩa là mỗi quốc gia thành viên đều có quyền phủ quyết các quyết định đó Và đồng thời do sự

đa dạng về thể chế chính trị , trình độ pát triển kinh tế và nhiều nét khác biệt về văn hóa – xã hội giữa các quốc gia thành viên nên quá trình tham vấn, thương lượng để đạt được sự đồng thuận thường phải kéo dài Vì vậy, mà quyết định đưa ra có thể

bị trì hoãn , kéo dài, có thể làm chậm tiến trình hợp tác và phát triển của ASEAN

Tiếp theo đó là, mặc dù nguyên tắc này đã giúp ASEAN duy trì sự đoàn kết

và làm cho các quốc gia thành viên cảm thấy thoải mái hơn khi tham gia vào hiệp hội Tuy nhiên, cũng có lúc điều này lại trở thành mắc mứu, tạo ra sự bất cập cho các thành viên Ví dụ như việc ASEAN đã lúng túng không đưa ra được phản ứng thống nhất trước các cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 vào Hoa

Kỳ hay như cuộc chiến chống khủng bố do Hoa Kỳ dẫn dắt sau đó, đặc biệt là khu vực Trung Đông

Hai là, số lượng thành viên lớn hơn khiến cho Hiệp hội ngày càng gặp khó

khăn trong việc tìm ra tiếng nói chung Số lượng thành viên gia tăng cũng tạo điều kiện cho sự can thiệp của các cường quốc bên ngoài vào quy trình đưa ra quyết định của nhóm nếu cường quốc đó thấy quyết định này sẽ gây nên bất lợi cho lợi ích của quốc gia của mình

Thứ ba, một trong những dặc tính quan trọng của nguyên tắc đồng thuận đó

la văn bản được thông qua khi có sự “im lặng” từ các bên Sự im lặng này được hiểu như là không có sự phản đối Nói một cách khác quyết định được thông qua nhờ áp dụng nguyên tắc đồng thuận là ý kiến tập thể nhưng không phải là ý kiến nhất trí hoàn toàn của mọi người Và nguyên tắc này la văn bản được thông qua thường mang tính “chung chung” không có sự cụ thể, rõ ràng

Thứ tư, con đường đạt được chính là sự đồng thuận, nhất là trong hành động,

chưa bao giờ là dễ dàng, đối với nội bộ của ASEAN cũng như trong quan hệ ASEAN với các nước đối tác Về mặt thời gian, thủ tục thông qua quyết định của ASEAN sẽ rất nặng nề và chậm chạp, bởi vì nó luôn đòi hỏi những cuộc thảo luận

và tham vấn lâu dài giữa các bên trước khi đi đến một thỏa thuận Vô hình chung, chính những đối tác chậm chạm nhất sẽ là những người có tiếng nói cuối cùng và quyết định trong quá trình thông qua các kế hoạch Vì vậy, nếu như áp dụng

nguyên tắc đồng thuận là rất có lợi khi vấn đề cần được giải quyết chỉ diễn ra từ từ, điều này sẽ bất lợi trong trường hợp cần đưa ra các quyết định khẩn cấp

III, Gỉai pháp để hiện thực hóa những mục tiêu đặt ra khi cộng đồng ASEAN

đã chính thức được hình thành phù hợp hơn để hiện thực hóa những mục tiêu đặt

ra khi cộng đồng ASEAN đã chính thức được hình thành Và nên thay thế và đó là nguyên tắc đa số phiếu kép

Hiện tại Trung Quốc đang có tranh chấp chủ quyền gay gắt ở Biển Đông với

Việc sử dụng nguyên tắc đồng thuận đang được ASEAN sử dụng theo em là không phù hợp và cần thay thế nguyên tắc đồng thuận bằng một nguyên tắc khác

4 nước thành viên của ASEAN, gồm Philippines, Việt Nam, Malaysia và Brunei Trong những động thái mới đây nhất, Trung Quốc tiếp tục leo thang căng thẳng ở vùng biển này khi cho lưu hành bản hộ chiếu mới có in chìm hình đường

"lưỡi bò" ôm trọn gần hết Biển Đông, đồng thời chính thức phát hành phi pháp bản

đồ của cái gọi là "thành phố Tam Sa" được lập lên vội vã hồi tháng 7 vừa qua trên các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam Từ vụ việc điển hình này để chúng ta thấy ASEAN khó có thể tìm được tiếng nói chung trong tình hình này Trước việc tiếng nói chung chưa thể thống nhất trong một số vấn đề, các nhà ngoại giao từ một số nước ASEAN đang muốn thay đổi những luật lệ cốt lõi trong việc bắt buộc phải có sự đồng thuận khi đưa ra quyết định lớn và đồng thời từ tranh chấp trên cho thấy nếu ASEAN tồn tại chỉ có một con đường duy nhất là thay đổi nguyên tắc đồng thuận bằng nguyên tắc đa số phiếu kép

Khi sự cạnh tranh trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương nóng lên trong những thập niên tới, những rạn nứt trong ASEAN có thể trở nên rõ rệt hơn Những thành viên ven biển - Philippines, Indonesia, Singapore, Malaysia, Việt Nam và Brunei - đều sẽ tìm cách củng cố quan hệ với những quốc gia có thể giúp họ đối phó với sự bành trướng của hải quân Trung Quốc Ngược lại, những nước nằm sâu trong lục địa - Campuchia, Lào và Myanmar - sẽ tiếp tục xích lại gần hơn Trung Quốc Chủ trương "đồng thuận" của khối sẽ ngày càng khó có thể duy trì được Nói một cách khác, ASEAN sẽ từ bỏ hoàn toàn những nỗ lực hòa nhập Song chừng nào mà các nước thành viên tiếp tục hành động theo lợi ích của bản thân, thì

cơ hội có được một ASEAN đoàn kết hơn sẽ là mong manh

Nguyên tắc đa số phiếu kép có ưu điểm nổi bật nhất so với nguyên tắc đồng thuận đó chính là quyết định được thông qua khi đa số thành viên bỏ phiếu thuận

và số phiếu thuận này đảm bảo đại diện cho thành viên Và với nguyên tắc này nếu như cộng đồng ASEAN cũng áp dụng thì sẽ có thể giải quyết được việc tranh chấp

về vấn đề Biển Đông hiện này, việc áp dụng nguyên tắc đa số phiếu kép sẽ tránh được sự chia bè phía trong vụ tranh chấp biển Đông, giúp cho ASEAN có thể tồn tại vững mạnh hơn

Nhưng nói tóm lại, việc ASEAN thay đổi nguyên tắc đồng thuận bằng nguyên tắc đa số phiếu kép là một việc khó có thể thực hiện được trong bối cảnh hiện nay

KẾT LUẬN

Việc áp dụng nguyên tắc đồng thuận có nhiều ưu điểm nhưng bên cạnh đó cũng có những điểm bất lợi của nó Những sáng lập viên của ASEAN biết rất rõ những điểm bất lợi của phương thức này, nhưng đồng thời cũng thấu hiểu được những đặc trưng của hoàn cảnh trong khu vực cũng như mỗi nước thành viên Trên đây là những nhận xét đánh giá của em nên còn nhiều sai sót, mong thầy cô góp ý và châm chước cho em

DANH MỤC THAM KHẢO

1, Gíao trình pháp luật cộng đồng ASEAN

http://nghiencuubiendong.vn/nghien-cuu-asean/6143-asean-nhung-han-che-cua-su-dong-thuan

3, Hiến chương của hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

http://giaoduc.net.vn/Quoc-te/ASEAN-can-thay-doi-nguyen-tac-dong-thuan-moi-co-the-quyet-dinh-nhung-viec-lon-post169637.gd