Khái niệm kế hoạch giáo dục cá nhân Kế hoạch là một bản phác thảo những hoạt động sẽ thực hiện nhằm đạtđược mục tiêu mong muốn.Như vậy, để đạt được mục đích đã đề ra thìmột bản kế hoạch
Trang 1UBND HUYỆN TÂN PHÚ
Tổ chuyên môn: Tổ khối 3
I Mục tiêu xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân cho học sinh khuyết tật.
- Kiến thức: Hiểu và nắm rõ tầm quan trọng của xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân cho
học sinh khuyết tật
- Kĩ năng: Biết cách xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân phù hợp với nhu
cầu của học sinh khuyết tật và theo nội dung chương trình chung của trường hòa nhập
- Thái độ: Chủ động, tích cực, tham gia vào quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân
cho học sinh khuyết tật; hợp tác tốt với đồng nghiệp, gia đình học sinh và các nhà chuyênmôn, các lực lượng hỗ trợ trong xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân cho họcsinh khuyết tật
II Nội dung module
- Module bao gồm các kiến thức và kĩ năng cơ bản về kế hoạch giáo dục cá nhân trong dạyhọc hòa nhập học sinh khuyết tật: Khái niệm, ý nghĩa của kế hoạch giáo dục cá nhân chohọc sinh khuyết tật
- Những yêu cầu cơ bản của xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân cho học sinhkhuyết tật
- Quy trình xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân cho học sinh khuyết tật
- Huy động các lực lượng trong xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân cho họcsinh khuyết tật
III Đề cương chi tiết module KT2
Nội dung 1 Những vấn đề chung xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân học sinh khuyết tật
1.1 Khái niệm kế hoạch giáo dục cá nhân
Kế hoạch là một bản phác thảo những hoạt động sẽ thực hiện nhằm đạtđược mục tiêu mong muốn.Như vậy, để đạt được mục đích đã đề ra thìmột bản kế hoạch cần bao gồm các yếu tố cần và đủ Lập kế hoạch làmột bước cần thiết để triển khai các hoạt động trên cơ sở dự kiến trướccác điều kiện, phương tiện, thời gian và những người tham gia nhằm đạt
Trang 2được mục đích đã dự kiến trước Lập kế hoạch sẽ góp phần vào việc xácđịnh và huy động các thành viên cùng cộng tác làm việc để thực hiệnmột nhiệm vụ nhất định và việc lập kế hoạch sẽ giúp cho việc tránhđược các sai lầm không đáng có Dù công tác giáo dục được tổ chứctheo cách nào (trường chuyên biệt, trường hoà nhập,…) thì với mỗi trẻ,việc lập một kế hoạch giáo dục cá nhân là một điều cần thiết.
Một KHGDCN sẽ xác định rõ những mục tiêu cho việc giáo dục trẻ,những phương pháp để đạt được những mục tiêu này và các dịch vụ trịliệu cần được cung cấp Nó nhằm vào tất cả những lĩnh vực trong nhucầu của trẻ, kể cả vấn đề tiện nghi tại lớp học thông thường và các dịch
vụ cùng với những hỗ trợ cần được cung cấp ở đó
Một KHGDCN sẽ giúp làm rõ những điều mà nhà trường cũng như cácgiáo viên cần làm đối với mỗi đứa trẻ nhằm đáp ứng những nhu cầu vàkhả năng riêng biệt của trẻ
Một KHGDCN thích hợp và khoa học không chỉ đơn thuần hướng về cácmục tiêu học tập các môn học Việc tập trung đơn thuần vào phát triểnhọc tập sẽ làm mất đi khả năng đạt được những kết quả mà có thể đónggóp cho khả năng của đứa trẻ để có một cuộc sống đầy đủ MộtKHGDCN nên tập trung vào hai phương diện sau đây:
+ Những vấn đề về tâm lý và tình cảm.
+ Những kỹ năng trí tuệ và kỹ năng thích ứng.
- Hai phương diện này được phản ánh trong KHGDCN Đứa trẻ đượcđánh giá dựa trên chức năng tâm lý, tình cảm cũng như những tiến bộtrong giáo dục, tiến bộ trong các môn học trước tuổi đến trường, kỹnăng học đường chức năng, kỹ năng cuộc sống
* Chức năng tâm lý – tình cảm
- Để có thể giáo dục đứa trẻ, một điều cần thiết là phải biết đến chức
năng tâm lý và tình cảm của trẻ Ví dụ trong lúc giáo dục trẻ, người giáoviên phải để ý đến những đặc điểm chung của đứa trẻ như có những vấn
đề xã hội, các vấn đề tình cảm, các vấn đề tập trung Cần có một đánhgiá về nhân cách của đứa trẻ, chức năng tâm lý và tình cảm, loại hìnhhướng dẫn nào phù hợp nhất với đứa trẻ và giáo viên cần có những hoạtđộng sư phạm nào Đánh giá này được dựa trên quan sát và các nghiêncứu tâm lý một cách tự nhiên, trong quá trình tiếp xúc với trẻ, giáo viênmong muốn biết được kết quả của những hành động của mình đối vớitrẻ
* Các kỹ năng trí tuệ và kỹ năng thích ứng
- Ngoài việc xác định trình độ văn hóa, giáo viên cần phải xác địnhmức độ các kỹ năng cá nhân và xã hội của trẻ Như vậy, KHGDCN là mộtchương trình đặc biệt được soạn thảo riêng cho từng trẻ căn cứ vàonăng lực mà trẻ hiện có để có thể giúp trẻ phát huy được những khảnăng duy nhất của mình trong từng lĩnh vực
- KHGDCN là phương tiện hỗ trợ giáo viên khi xây dựng và thực hiệncác hoạt động giảng dạy, giáo dục, đồng thời KHGDCN tạo cơ sở để
Trang 3đánh giá quá trình tiến triển của học sinh dựa trên các mục tiêu đã đềra.
Tóm lại, Kế hoạch giáo dục cá nhân là sự cụ thể hoá mục tiêu giáo dục đối với mỗi học sinh, cụ thể hoá định hướng phương pháp để đạt được những mục tiêu đề ra và tiến hành các hoạt động chỉnh trị.
1.2 Ý nghĩa của kế hoạch giáo dục cá nhân
- Kế hoạch là một đặc thù tất yếu của con người Bản kế hoạch cần
thể hiện được tính mục đích, những hoạt động sẽ diễn ra và những điềukiện, phương tiện để thực hiện hoạt động cũng như kết quả dự kiến củacon người trước khi hành động Bản kế hoạch sẽ giúp cho mỗi cá nhân
có thể được kiểm soát, điều chỉnh được hành vi của mình và luôn luônbiết hướng tới mục đích đã đề ra
- Mục tiêu cao nhất của giáo dục trẻ khuyết tật là giúp trẻ hoà nhậpvào cuộc sống cộng đồng, có cơ hội sống độc lập đến mức cao nhất và
có một vị trí phù hợp trong xã hội
- Trong những năm gần đây, xu thế đổi mới phương pháp dạy (củagiáo viên) và phương pháp học (của học sinh) đang diễn ra mạnh mẽtrong tất cả các nhà trường, đặc biệt là đối với các nhà trường tiểu học.Mục tiêu của giáo dục tiểu học được xác định trong điều 25 của Luật
giáo dục như sau: Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở Để đạt được mục tiêu này thì một trong những đòi
hỏi tất yếu là việc dạy học cần đặc biệt chú trọng và thực hiện triệt đểquan điểm lấy học sinh làm trung tâm cũng như áp dụng các phươngpháp nhằm phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh như:phương pháp cá biệt hoá, phương pháp học hợp tác nhóm Theo tiếpcận giáo dục hoà nhập trên nền giáo dục phổ thông, một bản kế hoạchgiáo dục cá nhân cho trẻ khuyết tật và một kế hoạch bài học là một đòihỏi không thể thiếu được đối với người giáo viên
- Giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật ở Việt Nam đã được thực hiện từnhững năm đầu của thập kỷ 90 Cùng với xu thế đổi mới phương phápdạy học, kế hoạch giáo dục cá nhân trẻ được coi là một nhiệm vụchuyên môn ở các khối lớp, là một nội dung của công tác sinh hoạtchuyên môn trong nhà trường Từ đó, công tác chỉ đạo chuyên môn củaBan giám hiệu sẽ có được sự đồng bộ trong hoạt động dạy và học Kếhoạch giáo dục cá nhân còn là cơ sở để có thể xem xét, đánh giá hiệuquả quá trình dạy học, kết quả học tập và rèn luyện của học sinh Mộtbản kế hoạch giáo dục cá nhân của trẻ sẽ giúp cho Ban giám hiệu nhàtrường quản lý được những hoạt động đã và đang diễn ra đối với giáoviên và trẻ, kiểm tra và là cơ sở quan trọng cho việc đánh giá được hiệuquả của quá trình giáo dục nói chung cũng như quá trình dạy và học
- Ngoài ra, nhà trường còn có thể huy động được một lực lượng xã hộilớn tham gia vào quá trình giáo dục trẻ: gia đình trẻ, các ban ngành
Trang 4đoàn thể, các tổ chức xã hội, các cá nhân tình nguyện
1.3 Những yêu cầu đối với một bản kế hoạch giáo dục cá nhân
- Rõ ràng và chi tiết: tránh sử dụng những thuật ngữ khó hiểu cần
nhiều đến việc lý
giải và chú thích Kế hoạch càng cụ thể, chi tiết bao nhiêu thì càng tốtbấy nhiêu
- Đảm bảo tính lô gíc: thống nhất giữa các thành tố của một bản kế
hoạch: giữa mục tiêu, nội dung, hình thức tổ chức, điều kiện và phươngtiện thực hiện hoạt động Đảm bảo sự thống nhất giữa các nội dungngay trong một thành tố Thực hiện bước này sẽ là nền tảng và căn cứ
để thực hiện các bước tiếp theo
- Đảm bảo tính hợp lý: bản kế hoạch cần được biên soạn để khi thực
hiện đảm bảo tính linh hoạt cho phép người thực hiện điều chỉnh nếuqua đánh giá nhận thấy chưa hợp lý
- Có thể kiểm soát được: bản kế hoạch phải được xây dựng sao cho
việc tổ chức thực hiện các hoạt động, các mức độ đạt được mục tiêucũng như những ảnh hưởng, tác động đến việc thực hiện kế hoạch đều
có thể đo lường, xác định được tại bất cứ thời điểm nào
- Có thể chấp nhận: thể hiện mong muốn, nhu cầu của những người
thực hiện, mọi thành viên đều cảm thấy cần thiết phải xây dựng và thựchiện kế hoạch này
- Tính hiện thực: trong hoàn cảnh hiện tại với các nguồn lực sẵn có thì
các mục tiêu đã đề ra hoàn toàn có thể đạt được
- Trung thực: bản kế hoạch cần phản ánh đúng thực tế, đạt được sự
thống nhất của những thành viên có liên quan
1.4 Nhóm hợp tác xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân
- Ở các nước phát triển, trẻ khuyết tật thường nhận được sự hỗ trợ giúp
đỡ của nhóm làm việc hợp tác bao gồm các chuyên gia thuộc các lĩnhvực khác nhau (còn được gọi là nhóm đa chuyên môn) Mỗi nhóm làmviệc hợp tác thông thường bao gồm các thành viên sau:
1 Chuyên gia tâm lý;
2 Chuyên gia chỉnh trị: vật lý trị liệu, chỉnh âm, phục hồi chức năng;
3 Nhân viên xã hội;
- Nhóm hợp tác làm việc xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân trẻ làkhông thể thiếu và được thể chế hoá bằng các văn bản pháp luật
Trang 5- Ở Việt Nam, kế hoạch giáo dục cá nhân cũng được coi là sản phẩmcủa tập thể, thông thường bao gồm các thành viên sau:
1 Ban giám hiệu nhà trường (Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng);
2 Giáo viên trực tiếp dạy trẻ;
• Phát hiện trẻ khuyết tật trong cộng đồng và khu vực dân cư;
• Xác định khả năng, nhu cầu và hứng thú của trẻ;
• Tham khảo các ý kiến của các nhà chuyên môn (chủ yếu là giáo viên
và cán bộ y tế), cha mẹ trẻ, những người quan tâm đến trẻ
• Đánh giá tổng thể dựa trên nhu cầu của trẻ và gia đình trẻ;
• Đưa ra các quyết định đối với việc xây dựng, thực hiện và giám sátviệc thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân
Trách nhiệm của mỗi thành viên trong nhóm hợp tác làm việc xâydựng kế hoạch giáo dục cá nhân trẻ được thể hiện bằng chữ ký của mìnhtrong bản kế hoạch và sự tham gia vào tất cả các bước của quá trìnhthực hiện bản kế hoạch đó
Nội dung 2: Nội dung của một bản kế hoạch giáo dục cá nhân.
2.1 Mức độ chức năng hiện tại/Tình trạng ban đầu.
Mức độ chức năng hiện tại là bản mô tả về những điểm mạnh, điểm
yếu và khả năng học tập của đứa trẻ Một KHGDCN cần phải có nhữngthông tin cần thiết để đánh giá mức độ phát triển, mức độ học tập, các
kỹ năng xã hội, hành vi, kỹ năng giao tiếp Các đánh giá cần phản ánhđược những điểm mạnh và những nhu cầu của trẻ cũng như môi trường
xã hội, tình cảm và thể chất đặc biệt của trẻ Các loại đánh giá khácnhau sẽ cho các thông tin khác nhau
Phương pháp kiểm tra trực tiế.p
- Đây là phương pháp tạo ra cơ hội để trẻ thực hiện một hành vi Đôi
khi phương pháp này rất khó áp dụng vì một số hành vi không diễn ramột cách thường xuyên trong lớp học nhưng chúng vẫn quan trọng đốivới việc đánh giá Đôi khi các hướng dẫn, điều kiện và tài liệu để kiểmtra chỉ tương tự chứ không giống môi trường tự nhiên Những khác biệt
có thể ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện các chức năng của trẻ và
do đó rất khó kết luận trẻ có cần được giáo dục hay không
Quan sát trong môi trường tự nhiên.
- Là phương pháp theo đó giáo viên quan sát đứa trẻ trong môi
trường mà một hành vi sẽ xảy ra một cách tự nhiên Thông tin được thuthập ở môi trường tương ứng và vào những thời gian thích hợp trong
Trang 6Phỏng vấn.
- Phỏng vấn những người biết rõ đứa trẻ Việc phỏng vấn có thể tiến
hành với người thân trong gia đình trẻ, nhân viên ở trường,… Việc phỏngvấn các thành viên gia đình là một cách tốt để cha mẹ tham gia vàochương trình và để họ biết rằng những thông tin mà họ cung cấp có mộtvai trò quan trọng đến việc xây dựng một chương trình giáo dục phùhợp
Các trắc nghiệm trí tuệ.
- Các trắc nghiệm trí tuệ được thiết kế để đo khả năng học hoặc mức
độ trí tuệ của trẻ Các bài kiếm tra trí tuệ sẽ thử các hành vi như phânbiệt, tổng hợp hành vi vận động, từ vựng, tư duy diễn dịch, khả năngnắm bắt, thứ tự, nhận thức chi tiết, hiểu các kí hiệu, tư duy trừu tượng,trí nhớ và hoàn thành mô hình Vì bài kiểm tra IQ về bản chất là nhữngkiểm tra theo hướng liên hệ với các quy tắc (nghĩa là so sánh hành vimột đứa trẻ với hành vi của những đứa trẻ khác cùng tuổi đời) nênchúng chỉ mang lại thông tin chung về chỉ số trí tuệ và trực tiếp hoặcgián tiếp cho biết tuổi trí tuệ của đứa trẻ
- Khuyết tật của đứa trẻ càng nặng, bài kiểm tra IQ càng ít có tácdụng Vì nhiều lí do, trẻ khuyết tật nặng và rất nặng không được tínhđiểm theo các bài kiểm tra này Các bài kiểm tra IQ cũng không giúpđược nhiều trong việc lập kế hoạch giáo dục cá nhân cho
có thể phát triển theo một trật tự khác biệt và mối quan hệ giữa các kỹnăng có thể khác biệt Do phương pháp tiếp cận theo hướng phát triểngiả định rằng những hành vi khác, những kết quả kiểm tra có thể dẫnđến việc giáo viên hướng dẫncho trẻ một số kỹ năng không phù hợp vớituổi của trẻ và cũng không thích hợp cho việc thực hiện chức năng củatrẻ trong các môi trường hàng ngày
Các thang hành vi thích ứng
- Thường là một bảng kỹ năng cần đạt để có thể thực hiện chức năng
trong môi trường hàng ngày Chúng mang lại những đánh giá về hành vithích ứng ở nhiều lĩnh vực Ưu điểm của thang đo này là các mục đưa ra
có liên quan đến cuộc sống hành ngày của trẻ Nhược điểm của thangnày là nó không đánh giá được khả năng của đứa trẻ trong việc thíchứng với các tình huống thay đổi Các thang hành vi thích ứng có thểmang lại những thông tin mà có thể đóng góp phần nào vào việc xácđịnh các chức năng cần thiết và những khu vực cần tập trung hướng dẫn
Trang 7Các bảng kiếm tra hành vi
- Cung cấp cách đo đã chuẩn hoá nhằm đánh giá chức năng xã hội –
tình cảm của trẻ cũng như những vấn đề về hành vi thích ứng của trẻtrong lớp học Việc đánh giá không đầy đủ những vấn đề về hành vi củatrẻ sẽ là một cơ sở để xây dựng các chiến lược điều chỉnh hành vi mộtcách hiệu quả và tích cực
Bảng đánh giá sinh thái
- Ngoài những đánh giá chuẩn hoá còn có những đánh giá không
được chuẩn hoá như các dữ liệu sinh thái Các dữ liệu sinh thái đòi hỏigiáo viên phải xem xét các lĩnh vực hướng dẫn sẽ có trong các chứcnăng sống đời sống người lớn Những lĩnh vực này có thể bao gồm: lĩnhvực ở nhà, nơi giải trí, cộng đồng, trường học và lĩnh vức nghề
Những thông tin đánh giá khác
Ngoài các bài kiểm tra IQ, Thang phát triển, ABS, bảng kiểm tra hành
vi và các dữ liệu sinh thái, chũng ta có thể có thêm những thông tin từđánh giá của giáo viên và những đánh giá tóm tắt của các chuyên gianhư nhà trị liệu vật lý hoặc trị liệu ngôn ngữ
- Tất cả những nguồn thông tin này có thể được dùng để báo cáo vềcác mức độ chức năng hiện tại của trẻ.Việc đa thông tin về mức độ chứcnăng hiện tại của trẻ sẽ tạo cơ sở để đánh giá tiến bộ của trẻ qua mỗinăm
2.2 Mục tiêu dài hạn/ mục tiêu năm.
- Dự tính về những gì mà đứa trẻ nên hoàn thành trong một năm
được gọi là mục tiêu năm
- Đối với một số đứa trẻ, các mục tiêu năm có thể liên quan chủ yếuđến những lĩnh vực trước tuổi đi học và các lĩnh vực học đường, bao gồm
cả sự tăng trưởng trong kỹ năng đọc, làm toán và các lĩnh vực khác củachương trình học Một đứa trẻ có thể có mục tiêu năm là đọc và hiểuđược sách ở một trình độ nhất định hoặc phải có kỹ năng để tìm và duytrì được một công việc
- Đối với một số trẻ khác, các mục tiêu năm nhằm vào những thay đổitrong hành vi tại lớp học, các kỹ năng xã hội hoặc những kỹ năng thíchứng khác Một mục tiêu năm cho một đứa trẻ CPTTT trung bình có thể làbiết đặt một bữa ăn trong nhà hàng,
- Đôi khi một học sinh không có khả năng tự thực hiện toàn bộ kỹnăng Khi đó một mục tiêu cho trẻ có thể là tham gia một phần vào kỹnăng và các tài liệu sử dụng cho trẻ có thể cần phải được điều chỉnhhoặc đứa trẻ cần có sự trợ giúp cá nhân ở những bước khó khăn
- Các mục tiêu năm có thể bao gồm cả trị liệu vật lý, trị liệu lời nói vànhững lĩnh vực khác ở đó đứa trẻ có nhu cầu đặc biệt
- Một số đứa trẻ chỉ có 2 hoặc 3 mục tiêu trong khi những trẻ khác cóthể có đến 8, 9 mục tiêu Sau quá trình đánh giá, chúng ta cần xác địnhmột loạt các kỹ năng và hoạt động mà sẽ trở thành trọng tâm của
Trang 8KHGDCN Cần xác định thứ tự ưu tiên trong những mục tiêu này vìchúng ta không có khả năng và không cần thiết phải quan tâm đặc biệttới tất cả các kỹ năng và hoạt động liên quan tới đứa trẻ Tầm quantrọng tương đối của mỗi kỹ năng hoặc hoạt động khác nhau ở mỗi trẻ,đặc biệt là khi tính tới truyền thống gia đình, cách sống và quan điểmkhác nhau.
Khi lựa chọn các mục tiêu cho KHGDCN, các nhà chuyên môn thườngchú ý đến các khía cạnh như: các kỹ năng và hoạt động nào là cần thiết
để trẻ có thể thực hiện tốt các chức năng ở các môi trường khác nhau;những kỹ năng hiện tại của đứa trẻ; những ưu tiên và mối quan tâm củatrẻ; một kỹ năng nào đó có tầm quan trọng và mức độ cần thiết như thếnào với trẻ khi tính tới môi trường hiện tại và tương lai trẻ; những ưu tiêncủa cha mẹ trẻ; tính phù hợp của những mục tiêu với tuổi đời trẻ
2.3 Mục tiêu ngắn hạn.
- Những mục tiêu ngắn hạn là những mô tả về các bước cần thực hiện
nhằm đạt được một mục tiêu năm
- Thông thường các kỹ năng được hình thành bởi một chuỗi hành vi và
kỹ năng nhỏ Mỗi bước nhỏ để đưa đến việc hoàn thành mục tiêu năm
Thông thường, việc phân tích nhiệm vụ chú trọng đến một phạm vi hạnchế các kỹ năng Chúng bỏ qua các kỹ năng quan trọng như gợi ý, lựachọn cách giải quyết vấn đề hoặc kiểm soát chất lượng của hành động
- Các mục tiêu năm và các mục tiêu ngắn hạn cần được mô tả kỹ Mộtmục tiêunăm hoặc mục tiêu ngắn hạn được mô tả kỹ sẽ bao gồm 3phần:
+ Nó mô tả hành vi dự tính của đứa trẻ, điều mà trẻ phải làm
+ Nó liệt kê các điều kiện để cho hành vi có thể xảy ra
+ Nó đưa ra những tiêu chí để việc biểu hiện hành vi được coi là chấpnhận được Trong nhiều trường hợp, những mục tiêu ngắn hạn củaKHGDCN cần phải được điểu chỉnh về tổ chức, nội dung, phương pháp
để phù hợp với những thay đổi môi trường, điều kiện giảng dạy hoặc vớibiểu hiện của trẻ nhằm sát thực với khả năng và nhu cầu của trẻ
2.4 Thời gian thực hiện
Mỗi KHGDCN phải chỉ rõ ngày bắt đầu chương trình và ngày đánh giá.
KHGDCN cũng phải đưa vào những ngày nhất định mà các dịch vụđặc biệt sẽ bắt đầu và thời hạn thực hiện các dịch vụ này
2.5 Các dịch vụ đặc biệt.
Trang 9- KHGDCN bao gồm một kế hoạch đầy đủ các dịch vụ đặc biệt mà
đứa trẻ cần, nghĩa là một văn bản về tất cả những hướng dẫn sư phạmđặc biệt cần cung cấp và bất kỳ dịch vụ nào cần thiết để đảm bảo sựthành công cho việc hướng dẫn Vì vậy một đứa trẻ nhận được dịch vụgiáo dục thích ứng thể chất sẽ có một KHGDCN trong đó chỉ rõ rằng trẻcần có dịch vụ giáo dục thể chất Một phần của việc xác định các dịch
vụ là xác định ai sẽ là người chịu trách nhiệm cung cấp các dịch vụ này:giáo viên hướng dẫn chung, giáo viên giáo dục đặc biệt nhà trị liệu vật
lý, nhà trị liệu lời nói… Như vậy, sau khi biết rõ về mức độ thực hiện các
kỹ năng ưu tiên hiện tại của đứa trẻ, sau khi quyết định các mục tiêu,một điều quan trọng là phải chú ý tới các câu hỏi cơ bản sau:
+ Ai sẽ dạy?
+ Khi nào sẽ dạy?
+ Dạy ở đâu?
+ Sắp xếp việc giảng dạy như thế nào?
+ Có cần có thay đổi, điều chỉnh gì không?
+ Sử dụng phương pháp giảng dạy nào?
+ Các chương trình giảng dạy phải phù hợp với lịch học của lớp, vớicác hoạt động đã lên kế hoạch, với số nhân lực và với cách sắp xếp lớphọc
2.6 Kế hoạch đánh giá
- Khi một KHGDCN đã được xây dựng, cần xác định rõ cách thức để
đo tiến bộ của đứa trẻ trong việc thực hiện các mục tiêu năm Đối vớimỗi mục tiêu, một nhóm chuyên gia sẽ chỉ rõ những tiêu chí được dùng
để đánh giá liệu trẻ có hoàn thành mục tiêu hay không đồng thời quyếtđịnh những thủ tục được dùng để đo mức độ hoàn thành Vì đối với tất
cả các khía cạnh của giáo dục đặc biệt, các tiêu chí và thủ tục đánh giácũng cần phải được cá nhân hoá, chúng cụ thể hoặc chung chung tuỳtheo yêu cầu đối với việc hoàn thành mục tiêu giáo dục với mỗi trẻ
2.7 Chữ kí
- Xây dựng một KHGDCN không phải là một hoạt động riêng lẻ của
phía nhà trường và các nhà trị liệu Để xây dựng một KHGDCN phù hợpvới nhứng nhu cầu trong đời sống thực của mỗi đứa trẻ, cha mẹ của trẻcần cộng tác chặt chẽ với các bên nói trên Cha mẹ, các nhà trị liệu vàgiáo viên nên cùng nhau quyết định các mục tiêu giáo dục cần theo đuổicủa trẻ Câu hỏi quan trọng nhất là họ cần ghi nhớ là: ”Trẻ cần phải biết
và có khả năng làm điều gì trong hiện tại và tương lai”
Sự nhất trí về nội dung của KHGDCN của tất cả những người tham giavào việc xây dựng kế hoạch này cần được thể hiện bằng chữ ký của họ
Vì vậy, một KHGDCN cần được hoàn thành bằng bảng chữ ký bao gồmcha mẹ, giáo viên, hiệu trưởng, các nhà trị liệu,
Nội dung 3: Quy trình xây dựng và thực hiện kế hoạch cá nhân.
Phụ lục 1: Sơ đồ qui trình xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân.
3.1 Xác định tình trạng ban đầu của trẻ.
Trang 10- Để có thể xây dựng một kế hoạch giáo dục cá nhân, việc đầu tiên là
phải đánh giá mức độ chức năng hiện tại của trẻ, nói cách khác là phảitìm hiểu tình trạng ban đầu của trẻ Trên cơ sở đó có những thông tincần thiết cho việc xây dựng KHGDCN phù hợp với trẻ Những thông tinnày có thể thu thập bằng nhiều cách và các phương tiện khác nhau vàchúng được mô tả cụ thể trong bào cáo về tình trạng ban đầu của trẻ dotừng chuyên gia thực hiện Các chuyên gia này thuộc các chuyên ngànhkhác nhau như: các nhà tâm lý, giáo viên, nhà trị liệu, cha mẹ hay cán
bộ xã hội Biết về tình trạng ban đầu không chỉ là biết về những gì trẻ cókhả năng và không có khả năng làm được mà còn phải có thông tin vềtiềm năng của trẻ và quá trình hình thành nên những chỉ dẫn cho nhữnggiáo viên trong phương pháp làm việc Mô tả tình trạng ban đầu giúpchúng ta rút ra kết luận một cách rõ ràng hơn
Trên thực tế, xác định tình trạng ban đầu chính là việc tìm hiểu khả năng
và nhu cầu của trẻ
Xác định khả năng và nhu cầu của trẻ
Tại sao phải tìm hiểu khả năng và nhu cầu của trẻ.
- Để tìm những khả năng (điểm mạnh) của trẻ trong các lĩnh vực pháttriển
- Biết những nhu cầu (khó khăn) của trẻ
- Đề ra mục tiêu, nội dung, biện pháp phát triển năng lực và đáp ứngnhững nhu cầu cần thiết cho trẻ
Nội dung tìm hiểu khả năng và nhu cầu trẻ khuyết tật.
Việc xác định này được dựa vào phiếu khảo sát nhu cầu và năng lực trẻkhuyết tật (Phụ lục các mẫu phiếu tìm hiểu khả năng và nhu cầu trẻkhuyết tật khác nhau), bao gồm các nội dung:
b Khả năng ngôn ngữ/giao tiếp.
Mục tiêu: Xác định khả năng ngôn ngữ của trẻ Bao gồm: Vốn từ của trẻ,khả năng nghe hiểu, biểu đạt ngôn ngữ, sử dụng ngôn ngữ trong giaotiếp (ngôn ngữ nói, ngôn ngữ cử chỉ) của trẻ như thế nào? Trẻ có bị tậtngôn ngữ không? Đặc biệt là thái độ của trẻ trong giao tiếp
c Khả năng nhận thức.
Mục tiêu: Xác định khả năng nhận thức của trẻ Bao gồm các nội dung:
- Khả năng các giác quan, trí nhớ, khả năng tư duy, khả năng học tậpcác môn học, việc áp dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sốnghàng ngày của trẻ
Trang 11- Bên cạnh đó cũng cần xác định khả năng tập trung chú ý, phân phốichú ý, khối lượng chú ý, sự di chuyển chú ý, tính ổn định sự chú ý củatrẻ trong quá trình hoạt động như học tập, vui chơi cùng bè bạn
d Hành vi, tính cách.
Mục tiêu: Xác định hành vi, tính cách của trẻ trong hoạt động giao tiếp,ứng xử, Bao gồm: Hành vi, tính cách: hăng hái, thờ ơ/lãnh đạm/ưu tư,nóng nảy, “bình thản”, khả năng tự điều chỉnh
e Khả năng tự phục vụ bản thân.
Mục tiêu: Xác định khả năng tự phục vụ bản thân của trẻ Bao gồm:
Khả năng tự làm vệ sinh ăn uống, vệ sinh quần áo, vệ sinh thân thể vệsinh môi trường
Khả năng tham gia làm những công việc trong gia đình của trẻ, kỹ năngsống trong gia đình, nhà trường, nơi công cộng
f Tìm hiểu môi trường phát triển của trẻ.
Mục tiêu: Xác định điều kiện môi trường sống của trẻ
Bao gồm: Môi trường gia đình: điều kiện sống, thái độ và đối xử của mọingười trong gia đình với trẻ
Cộng đồng: thái độ và mức độ quan tâm của các tổ chức xã hội (chínhquyền đoàn thể, bạn bè, cộng đồng ) đối với trẻ và gia đình trẻ
Phương pháp tìm hiểu và cách xác định khả năng và nhu cầu trẻ.
Phương pháp quan sát.
Bao gồm quan sát có chủ định và quan sát không chủ định: nhằm thuthập thông tin về các biểu hiện hành vi của trẻ thông qua các hoạt độnghọc tập, vui chơi, sinh hoạt hàng ngày của trẻ
• Để cung cấp thông tin phản hồi về cách thức tiến hành một quá trình;
từ đó có các biện pháp làm cho quá trình này trở nên hiệu quả hơn
• Để học hỏi từ những gì quan sát được (về phía người quan sát)
• Sau khi sự kiện diễn ra: Người quan sát sử dụng các thông tin lưu lại
để hoàn tất quá trình quan sát đã chủ định từ trước Người đó dùngthông tin thu được để phân tích những gì rút ra từ sự quan sát
Các mức độ quan sát
• Quan sát khách quan: người quan sát không can thiệp vào quá trình
Trang 12tham gia các hoạt động của trẻ mà chỉ như người ngoài cuộc thu thậpcác thông tin theo nội dung và mục tiêu đã định sẵn.
• Quan sát bán chủ động: người quan sát chủ yếu vẫn đóng vai trò thụđộng, nhưng để làm rõ những thông tin cần có người quan sát có thể tạo
ra các hoạt độngphụ trợ để trẻ tham gia
• Quan sát chủ động: người quan sát tạo ra các tình huống, tổ chức cáchoạt động ho trẻ tham gia nhằm mục đích lấy được các thông tin cụ thể,chi tiết đáp ứng mụctiêu quan sát.Tránh những sai lệch trong quan sát.Trong quá trình quan sát, người quan sát thường áp đặt kinh nghiệm,trải nghiệm của mình làm cho các thông tin thu được không chính xác,mang tính chủ quan Nhiều giáo viên quá tin vào kinh nghiệm của mìnhnên khi quan sát thường chỉ lấy được các thông tin phiến diện, chủ quan
từ đó đánh giá sai lệch về trẻ Thực tế cho thấy cùng một biểu hiện củatrẻ nhưng được nhìn nhận bằng nhiều cách khác nhau tuỳ thuộc vàongười quan sát Để tránh những sai lệch này, người quan sát cần lưu ýmột số điểm sau đây:
• Tôn trọng những gì đang diễn ra tự nhiên với trẻ
• Không nên áp đặt, thoát khỏi tâm trạng riêng tư
• Tránh định kiến, quan niệm, kinh nghiệm chủ quan của người quan sát
• Quan sát chung, bao quát không gian rộng, từng bộ phận, chi tiết và
từ nhiều góc, khía cạnh, vị trí khác nhau
Trong quá trình quan sát cần
• Không bỏ sót chi tiết dù nhỏ;
• Không diễn giải thông tin theo ý kiến chủ quan;
• Nhanh, ngắn gon, đầy đủ và dễ hiểu;
• Liên kết các thông tin và các sự kiện diễn ra
• Quan sát kết hợp xử lí thông tin (liên hệ, so sánh đối chiếu )
Phương pháp đàm thoại/phỏng vấn.
Là quá trình trao đổi (trực tiếp hoặc gián tiếp) với gia đình trẻ (đặc biệt
là qua người mẹ/người trực tiếp chăm sóc trẻ), hàng xóm trẻ, cộng đồng,giáo viên đã dạy trẻ, nhân viên y tế nhằm thu thập thông tin về sựphát triển của trẻ từ khi sinh đến thời điểm hiện tại
Trong quá trình phỏng vấn, cần chú ý đến một số kỹ năng sau:
Kỹ năng đặt câu hỏi
Mục đích của câu hỏi: Để hướng sự chú ý vào một điểm, một ý, một sựkiện, một vấn đề hay một tình huống
Đánh giá các quan điểm
Trang 13- Câu hỏi đóng: là loại câu hỏi có câu trả lời “có” hoặc “không”.
- Câu hỏi mở: là loại câu hỏi mà câu trả lời tuỳ thuộc tình hình thực tế, từsuy nghĩ và nhận thức của người được hỏi (cung cấp thông tin)
- Câu hỏi dẫn/ thăm dò: là loại câu hỏi mà câu trả lời đã được dẫn ra.Người trả lời được gợi ý và phải lựa chọn (khi đã có một số thông tin)
- Câu hỏi tình huống: là loại câu hỏi về một tình huống cụ thể (tìnhhuống có thể giả định)
- Câu hỏi có câu trả lời tốt nhất: là loại câu hỏi mà câu trả lời thườngđược đưa ra và so sánh
- Câu hỏi trực tiếp: là loại câu đặt ra cho một người, câu hỏi này dùng đểkiểm tra, tạo không khí thảo luận, đưa người “mơ mộng” vào đúng chủđề
- Câu hỏi gián tiếp: là loại câu hỏi có cùng câu trả lời như câu hỏi trựctiếp song đòi hỏi một câu trả lời tổng quát hơn và khó khăn hơn câu trảlời cho câu hỏi trực tiếp
- Câu hỏi tổng thể: là loại câu hỏi đặt chung cho cả nhóm Ai cũng có thểtrả lời Như vậy, điều quan trọng là phải biết sử dụng linh hoạt các dạngcâu hỏi, đúng tình huống và có mục đích rõ ràng
Kĩ năng phỏng vấn:
Mục đích của phỏng vấn Nhằm xây dựng các quan hệ tiếp xúc Xác địnhnguyên nhân và kết quả Đánh giá kết quả Sáng tỏ các vấn đề Thuthập thông tin cần thiết Sự định hướng vào kết quả/giả thuyết Địnhhướng vào hành động Nguyên tắc liên hệ ngược tạo sự thống nhất Tìmkiếm cơ hội/thời cơ Các bước/giai đoạn phỏng vấn
* Chuẩn bị phỏng vấn (trước khi tiến hành phỏng vấn):
Xây dựng kịch bản của cuộc phỏng vấn:
Lựa chọn phương tiện cần sử dụng trong phỏng vấn
Đánh giá lại tất cả những công việc chuẩn bị của mình
Mạnh dạn bắt đầu đi vào bước đầu tiên của cuộc phỏng vấn
Làm thế nào để gây sự tín nhiệm trong quá trình phỏng vấn?
Sử dụng qui tắc "nghe ngóng tích cực": quan tâm tới người được phỏngvấn Tiếp xúc liên tục bằng mắt
Trang 14 Sử dụng ngôn ngữ bằng lời thích hợp: xưng hô, tốc độ vừa phải, nhẹnhàng, giọng nhỏ hơn người được phỏng vấn, sự phù hợp trong sử dụnglời nói, cắt ngang lời nói của người được phỏng vấn v.v.
Điều chỉnh phù hợp: "đồng cảm", "đồng bộ hoá cử chỉ", "đồng bộ hoáhơi thở" Chú ý đến vấn đề về giới trong cuộc phỏng vấn
* Kết thúc phỏng vấn và phân tích kết quả đạt được
Kết thúc cuộc phỏng vấn:
Tóm tắt lại một số nội dung cơ bản của cuộc phỏng vấn
Đưa ra một số đánh giá ban đầu (nếu cần thiết)
Thống nhất kế hoạch
Xắp xếp cho cuộc gặp lần sau
Cảm ơn người được phỏng vấn
Phân tích kết quả phỏng vấn:
Tổng hợp và xác định các nội dung cụ thể có được sau phỏng vấn dướigóc độ của nhà chuyên môn bằng hình thức báo cáo
Kết quả thu được phải phản ánh trung thực
Duy trì mối liên hệ:
Tất cả những kết quả thu được cần phải được chia sẻ với những ngườiliên quan
* Một số vấn đề đối với phỏng vấn trẻ em
Độ dài thời gian phỏng vấn: Tuổi của trẻ (trẻ từ 3 đến 8 tuổi thì cuộcphong vấn có thể kéo dài từ 5 đến 35 phút)
Tình trạng sức khoẻ
Kinh nghiệm sống
Khả năng sử dụng ngôn ngữ
Tạo mối quan hệ thân thiện, tích cực với trẻ:
Thu thập những thông tin cần thiết về trẻ qua:Giáo viên trực tiếp dạy trẻ(nếu người phỏng vấn không phải là giáo viên trực tiếp dạy trẻ)
Nhóm bạn bè và bạn thân của trẻ
Người thân của trẻ
Cách tạo mối quan hệ thân thiện với trẻ:
Tạo môi trường tiếp xúc an toàn đối với trẻ
Biết cách chơi cùng với trẻ
Tôn trọng, lắng nghe, động viên khuyến khích những điều trẻ nói
Sử dụng những đồ chơi, đồ vật hay những vật dụng phù hợp với ý thíchcũng như mối quan tâm của trẻ
Nhạy cảm với những sự thay đổi tâm trạng của trẻ Cần biết chờ đợi,
