b/ Nguyên nhân nào làm cho bộ nhiễm sắc thể đặc trưng của loài không được duy trì ổn định?. 3,125% số tế bào con sinh ra phát triển thành tinh nguyên bào, thực hiện quá trình giảm phân,
Trang 1UBND HUYỆN VĂN YÊN MA TRẬN ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI 9 PHÒNG GD & ĐT VĂN YÊN MÔN SINH HỌC Ngày thi: 21/01/2014
Nhận biết Thông
hiểu
Vận dụng thấp
Vận dụng cao
Tổng
Chủ đề 1:
Sinh học 6
Đặc điểm phân biệt lớp Hai lá mầm và lớp Một lá mầm
Cấu tạo trong của lá phù hợp với chức năng
Số câu
Số điểm
½ câu 1,0 đ
½ câu 1,0 đ
1 câu 2,0 đ
Chủ đề 2:
Sinh học 7
Đặc điểm cấu tạo của giun đũa khác với sán lá gan
Xếp mực bơi nhanh cùng ngành với ốc sên
Biện pháp phòng chống giun đũa kí sinh ở người
Đặc điểm của chân khớp ảnh hưởng tới sự phân bố
Số câu
Số điểm
1câu 2,75 đ
1 câu 2,25 đ
2 câu 5,0 đ
Chủ đề 3:
Sinh học 8
Những hàng rào phòng thủ của bạch cầu
Giải thích máu
AB chuyên nhận, máu O chuyên cho
Số câu
Số điểm
½ câu
1,5 đ
½ câu 1,5 đ
1 câu 3,0 đ
Chủ đề 4:
Sinh học 9
Cơ chế duy trì ổn định
bộ nhiễm sắc thể
Nguyên nhân làm cho bộ nhiễm sắc thể không
ổn định
Tính số nu của gen, số nu trên mỗi mạch của gen
Xác định số hợp tử tạo thành Hiệu xuất thụ tinh của trứng
Số câu
Số điểm
1 câu 3,0 đ
1 câu 4,0 đ
1 câu 3,0 đ
3 câu 10,0 đ Tổng
Số câu
Số điểm
½ câu 1,0 đ
3 câu 8,25 đ
2 + ½ câu 7,75 đ
1 câu 3,0 đ
7 câu 20,0 đ
Trang 2UBND HUYỆN VĂN YÊN ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 PHÒNG GD & ĐT VĂN YÊN MÔN SINH HỌC VÒNG 2
Thời gian làm bài: 150 phút
Ngày thi: 21/01/2014
Câu 1 (3,0 điểm)
a/ Nêu đặc điểm cấu tạo của giun đũa khác với sán lá gan?
b/ Các biện pháp phòng chống giun đũa kí sinh ở người?
Câu 2 (2,0 điểm)
a/ Vì sao lại xếp mực bơi nhanh cùng ngành với ốc sên bò chậm chạp?
b/ Đặc điểm của chân khớp ảnh hưởng lớn đến sự phân bố rộng rãi của chúng?
Câu 3 (3,0 điểm)
a/ Các bạch cầu đã tạo nên những hàng rào phòng thủ nào để bảo vệ cơ thể ?
b/ Vì sao càng xa tim huyết áp trong hệ mạch càng nhỏ? Giải thích vì sao máu AB là máu chuyên nhận, máu O là máu chuyên cho?
Câu 4 (3,0 điểm)
a/ Giải thích cơ chế duy trì ổn định bộ nhiễm sắc thể của loài qua các thế hệ cơ thể?
b/ Nguyên nhân nào làm cho bộ nhiễm sắc thể đặc trưng của loài không được duy trì
ổn định?
Câu 5 (2,0 điểm)
a/ Cho biết cấu tạo trong của lá phù hợp với chức năng?
b/ Trình bày đặc điểm phân biệt lớp Hai lá mầm và lớp Một lá mầm
Câu 6 (4,0 điểm)
Một phân tử mARN dài 0,612 µm có mA – mG = 200 ribonucleotit và mU – mX =
260 ribonucleotit Hãy tính :
a/ Số nucleotit mỗi loại của gen đã tổng hợp nên phân tử mARN trên
b/ Số nucleotit mỗi loại trên mỗi mạch của gen, biết mạch 1 mang mã gốc có
T1 – A1 = 120
c/ Số ribonucleotit mỗi loại mà môi trường cần cung cấp nếu gen trên sao mã 5 lần
Câu 7 (3,0 điểm)
a/ Xét 8 tế bào mầm tại vùng sinh sản của một cá thể đều nguyên phân liên tiếp 7 đợt 3,125% số tế bào con sinh ra phát triển thành tinh nguyên bào, thực hiện quá trình giảm phân, hiệu suất thụ tinh của tinh trùng là 6,25% Xác định số hợp tử được hình thành
b/ Tại cơ quan sinh dục cái của loài, xét 5 tế bào mầm đều nguyên phân liên tiếp 4 đợt 50% số tế bào con trở thành noãn nguyên bào, tham gia vào quá trình giảm phân tạo trứng, quá trình thụ tinh với các trứng đã tạo ra 20 hợp tử Tính hiệu suất thụ tinh của trứng
-Hết -Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Chữ kí của giám thị 1: Chữ kí của giám thị 2:
Trang 3UBND HUYỆN VĂN YÊN
PHÒNG GD & ĐT VĂN YÊN
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI
MÔN SINH HỌC
Thời gian làm bài: 150 phút
Ngày thi: 21/01/2014
Câu 1
3,0 đ
a Đặc điểm cấu tạo của giun đũa khác với sán lá gan:
- Dài khoảng 20 – 25 cm
- Hình ống
- Có ruột sau và hậu môn
- Ruột thẳng
- Có vỏ cuticun bọc ở ngoài
- Chỉ có cơ dọc
- Cơ thể phân tính
- Dài 2- 5 cm
- Hình lá dẹp
- Chưa có ruột sau và hậu môn
- Ruột phân nhánh
- Không có vỏ cuticun bọc ngoài
- Cơ dọc, cơ vòng và cơ lưng bụng phát triển
- Cơ thể lưỡng tính
b, Các biện pháp phòng chống giun đũa kí sinh ở người:
- Giữ vệ sinh môi trường sống xung quanh
- Đảm bảo vệ sinh trong ăn uống: ăn chín, uống sôi, rửa tay trước khi ăn
- Không nên tưới bằng phân tươi
- Rửa tay trước khi ăn và sau khi vệ sinh
- Tẩy giun định kì 1 – 2 lần trong năm
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
Câu 2
2,0 đ
a Mực bơi nhanh nhưng được xếp cùng ngành với ốc sên bò
chậm chạp vì ốc sên và mực có những điểm đặc trưng giống
nhau:
- Cơ thể không phân đốt
- Thân mềm, có khoang áo bao bọc
- Hệ thần kinh và giác quan phát triển
- Hệ tiêu hóa phân hóa rõ và bắt đầu chuyên hóa
b Đặc điểm của chân khớp ảnh hưởng lớn đến sự phân bố rộng
rãi của chúng:
- Bộ xương ngoài bằng kitin giúp bảo vệ con vật, chống bay hơi
nước và giúp thích nghi với đời sống trên cạn
- Chân phân đốt với các khớp động làm khả năng di chuyển
được linh hoạt
- Thần kinh dạng chuỗi, não phát triển cùng với sự phát triển
của các giác quan
- Miệng với các phần phụ thích nghi với nhiều loại thức ăn khác
nhau
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 4Câu 3
3,0 đ
a Các bạch cầu đã tạo nên 3 hàng rào phòng thủ để bảo vệ cơ
thể là:
- Sự thực bào do các bạch cầu trung tính và đại thực bào thực
hiện
- Sự tiết ra kháng thể để vô hiệu hóa các kháng nguyên do các
bạch cầu lim phô B thực hiện
- Sự phá hủy các tế bào cơ thể đã nhiễm bệnh do các tế bào lim
phô T thực hiện
b - Càng xa tim huyết áp trong hệ mạch lại càng nhỏ vì năng
lượng do tâm thất co đẩy máu lên thành mạch càng giảm
- Máu AB là máu chuyên nhận vì: Máu AB có chứa cả kháng
nguyên A và B trong hồng cầu, nhưng trong huyết tương không
có kháng thể, do vậy máu AB không có khả năng gây kết dính
hồng cầu lạ Vì thế máu AB có thẻ nhận bất kì loại máu nào
truyền cho nó
- Máu O được coi là máu chuyên cho vì: Máu O không có chứa
kháng nguyên nào trong hồng cầu Vì vậy, khi được truyền cho
máu khác, không bị kháng thể trong huyết tương của máu nhận
gây kết dính
0,5
0,5 0,5 0,5 0,5
0,5
Câu 4
3,0 đ
a, Cơ chế duy trì ổn định bộ NST
* Đối với sinh vật sinh sản vô tính:
- Trong sinh sản vô tính thế hệ mới được tạo thành từ 1 hoặc 1
nhóm tế bào của cơ thể mẹ tách ra không qua thụ tinh
- Nguyên phân đảm bảo cho hai tế bào con sinh ra có bộ NST
giống nhau và giống bộ NST của tế bào bố mẹ
* Đối với sinh sản hữu tính:
- Cơ chế duy trì ổn định bộ NST của loài qua các thế hệ cơ thể
được đảm bảo nhờ kết hợp quá trình nguyên phân, giảm phân
và thụ tinh:
+ Trong sinh sản hữu tính mỗi cá thể được phát triển từ một hợp
tử Nhờ quá trình nguyên phân hợp tử phát triển thành cơ thể
mà tất cả các tế bào sinh dưỡng trong cơ thể đều có bộ NST
giống bộ NST của hợp tử ( 2n)
+ Khi hình thành giao tử nhờ quá trình giảm phân các giao tử
chứa bộ NST đơn bội (n) giảm đi một nửa so với bộ NST của tế
bào sinh dưỡng
+ Khi thụ tinh sự kết hợp bộ NST đơn bội (n) của hai giao tử
đực và cái trong hợp tử đã khôi phục bộ NST lưỡng bội đặc
trưng cho loài
b, Nguyên nhân làm cho bộ NST của loài không được duy trì ổn
định: đó là do tác động của các tác nhân gây đột biến trong hoặc
ngoài cơ thể cản trở sự phân bào bình thường trong nguyên
phân hoặc giảm phân dẫn đến làm cho bộ NST của thế hệ sau bị
biến đổi về mặt số lượng ở một hay một số cặp NST nào đó
hoặc toàn bộ bộ NST
0,5 0,5
0,25 0,25 0,25 0,25
1,0
Trang 5Câu 5
2,0 đ
a, - Cấu tạo trong của lá phù hợp với chức năng:
+ Biểu bì:
- Tế bào trong suốt, xếp xát nhau có chức năng bảo vệ và cho
ánh sáng xuyên qua
- Có nhiều lỗ khí ở mặt dưới của lá có chức năng trao đổi khí và
thoát hơi nước
+Thịt lá :
- Gồm nhiều lớp tế bào có vách mỏng, có chứa nhiều lục lạp có
chức năng tham gia vào quá trình quang hợp tạo ra chất hữu cơ
+ Gân lá:
- Gồm mạch rây và mạch gỗ có chức năng vận chuyển các chất
b, Đặc điểm phân biệt lớp Hai lá mầm và lớp Một lá mầm
- Phôi có một lá mầm
- Có rễ chùm
- Lá có gân hình cung hoặc
song song
- 3 hoặc 6 cánh hoa
- Phôi có hai lá mầm
- Có rễ cọc
- Lá có gân hình mạng
- 4 hoặc 5 cánh hoa
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
Câu 6
4,0 đ
a, Ngen = 6120x2/3,4 = 3600 nucleotit
- Theo bài ra:
mA – mG = 200
mU – mX = 260
<=> (mA + mU) – (mG + mX) = 460
<=> Agen – Ggen = 460 (1)
- Theo NTBS: Agen + Ggen = N2 = 3600/2 = 1800 (2)
Từ (1) và (2) ta có hệ pt:
Agen – Ggen = 460 (1) Agen = Tgen = 1130
Agen + Ggen = 1800 (2) Ggen = Xgen = 670
b,
- Xét mạch 1 ta có :
T1 – A1 = 120 A1 = 505 T1 + A1 = Agen= Tgen= 1130 T1 = 625
+ Theo nguyên tắc sao mã: A1 = mU = 505 , T1 = mA = 625
+ Theo bài ra: mA – mG = 200 mà mA = 625 =>mG = 425 = X1
mU – mX = 260 mà mU = 505=> mX = 245= G1
Vậy: A1 = T2 = 505
T1 = A2 = 625
G1 = X2 = 245
X1 = G2 = 425
c Khi gen sao mã 5 đợt thì :
mA = 625 x 5 = 3125
mU = 505x 5 = 2525
mG = 425 x 5 = 2125
mX = 245 x 5 = 1225
0,25
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 6Câu 7
3,0 đ
a, Tính số hợp tử:
+ Số tế bào con xuất hiện qua quá trình nguyên phân:
8 x 27 = 1024 tế bào + Số tinh nguyên bào thực hiện giảm phân:
1024 x 3,125% = 32 tinh nguyên bào + Số tinh trùng sinh ra:
32 x 4 = 128 tinh trùng + Mỗi tinh trùng thụ tinh với 1 trứng tạo 1 hợp tử suy ra số hợp tử được hình thành là: 128 x 6,25% = 8 hợp tử
b, Hiệu suất thụ tinh của trứng:
+ Số tế bào con được sinh ra từ các tế bào mầm:
5 x 24 = 80 tế bào + Số noãn nguyên bào:
80 x 50% = 40 noãn nguyên bào
+ Vậy, hiệu suất thụ tinh của trứng là:
20/ 40 x 100% = 50%
0,5 0,5 0,5 0,5
0,25 0,25 0,5 Lưu ý: Phần bài tập HS làm cách khác nếu đúng vẫn cho điểm tối đa.