ĐỀ THI CHỌN đội TUYỂN môn NGỮ văn (VÒNG 2)

Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thật sự.. Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi.. C

Trang 1

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO CẨM KHÊ

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 TRUNG HỌC CƠ SƠ

NĂM HỌC: 2013 - 2014 Môn Ngữ văn

Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề.

Đề thi có: 01 trang

Câu 1 ( 3 điểm ): Mở đầu bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" ( Huy Cận) là hình ảnh:

"Mặt trời xuống biển như hòn lửa"

Và kết thúc bài thơ là:

"Mặt trời đội biển nhô màu mới"

Em hãy phân tích cái hay, sự tinh tế trong cách dùng từ "xuống biển" và "đội biển" của Huy Cận trong hai câu thơ trên ?

Câu 2 ( 5 điểm ): Hãy đọc câu chuyện sau:

Tôi được tặng một chiếc xe đạp leo núi rất đẹp nhân dịp sinh nhật của mình Trong một lần tôi đạp xe ra công viên chơi, một cậu bé cứ quẩn quanh ngắm nhìn chiếc xe với vẻ thích thú và ngưỡng mộ thật sự.

- Chiếc xe này của bạn đấy à?

- Anh mình đã tặng nhân dịp sinh nhật của mình đấy - Tôi trả lời, không dấu

vẻ tự hào và mãn nguyện.

- Ồ, ước gì tôi … - cậu bé ngập ngừng

Dĩ nhiên là tôi biết cậu bé đang nghĩ gì rồi Chắc chắn cậu ấy ước ao có được một người anh như thế Nhưng câu nói tiếp theo của cậu bé hoàn toàn nằm ngoài dự đoán của tôi:

- Ước gì tôi có thể trở thành một người anh như thế! – Cậu ấy nói chậm rãi và gương mặt lộ rõ vẻ quyết tâm Sau đó cậu đi về phía chiếc ghế đá sau lưng tôi, nơi một đứa em trai nhỏ tật nguyền đang ngồi và nói:

- Đến sinh nhật nào đó của em, anh sẽ mua tặng em chiếc xe lăn lắc tay nhé.

(Theo" Quà tặng cuộc sống")

Bài học sâu sắc về lẽ sống mà em nhận được từ câu chuyện trên là gì? Hãy trình bày quan điểm của em về vấn đề này ?

Câu 3 ( 12 điểm):

Về hai tác phẩm "Đồng chí" ( Chính Hữu ) và "Bài thơ về tiểu đội xe không kính"

(Phạm Tiến Duật ), có ý kiến cho rằng: "Cả hai bài thơ đều cùng khai thác cái đẹp và chất thơ trong cái gian khổ, ác liệt của đời sống chiến tranh"

Bằng hiểu biết của em về hai bài thơ, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên ?

- Hết -Họ tên thí sinh: - SBD:

-( Giám thị coi thi không giải thích gì thêm)

Đề chính thức

Trang 2

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN CÂM KHÊ

HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 TRUNG HỌC CƠ SƠ

NĂM HỌC: 2013 - 2014 Môn: Ngữ văn

Câu 1 ( 3 điểm ):

A- Yêu cầu về kĩ năng:

- Đây là dạng bài kiểm tra năng lực cảm thụ và kĩ năng phân tích của học sinh về cái hay cái đẹp của ngôn ngữ thơ ca Với dạng bài này, kĩ năng trước tiên là HS phải hiểu và chỉ ra được nghĩa của từ; khi đã hiểu nghĩa, HS phải biết đặt trong câu thơ để cảm nhận được cái hay, cái đẹp, cái tinh tế của từ ngữ

- Bài viết phải diễn đạt thành văn liền mạch, có thể trình bày dưới dạng một đoạn văn hoặc một bài văn ngắn, nhưng không chấp nhận việc HS gạch đầu dòng, liệt kê các ý

- Dùng từ, đặt câu phải chuẩn xác, diễn đạt rành mạch, văn có cảm xúc, có hình ảnh

B- Yêu cầu về nội dung kiến thức:

- Giới thiệu được về Huy Cận và bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá", dẫn dắt, trích dẫn

hai câu thơ ( cho 0,25 điểm)

- Cái hay của hai cụm từ "xuống biển", "đội biển" trước hết ở chỗ nó đem đến cho người đọc một cảm nhận mới lạ, thú vị Ta thường quen với những cách nói như:

"mặt trời xuống núi", hay "mặt trời ló rạng ở chân trời" , chứ trước Huy Cận chưa có

ai dùng cách nói ''xuống biển", ''đội biển''

(Ý này cho 0,25 điểm)

- Cách dùng từ này thể hiện cặp mắt quan sát và tâm hồn vô cùng tinh tế của Huy Cận, nó cũng xuất phát từ vị trí, điểm nhìn của nhà thơ: khi ở giữa đại dương, bốn bề chỉ có trời và nước thì không thể nhìn thấy mặt trời lặn sau núi hay mặt trời mọc ở đường chân trời Khi mặt trời lặn ở đường chân trời, vì chân trời và mặt biển tiếp liền nên có cảm giác như mặt trời xuống biển, và cũng như vậy, khi mặt trời mọc ở đường chân trời thì có cảm giác như mặt trời từ dưới lòng biển, xé làn nước mà nhô lên

(Ý này cho 1,0 điểm)

- Cái hay của hai cụm từ này thể hiện ở ý nghĩa mà chúng biểu thị Hai cụm từ này góp phần khắc họa thêm những khía cạnh để hoàn thiện vẻ đẹp độc đáo, ấn tượng của hình ảnh mặt trời

+ Cum từ "xuống biển" diễn tả vẻ ''ung dung'', thảnh thơi" của mặt trời khi từ từ lặn sâu xuống đáy biển , mặt trời xuống biển như trở về ngôi nhà của mình

+ Cụm từ "đội biển" mang sắc thái mạnh mẽ: vầng mặt trời xé làn nước, đội nước mà nhô lên Được gột rửa qua làn nước biển, mặt trời trở nên tinh khôi, tươi mới, đầy sức

sống (Ý này cho 0,5 điểm)

=> Như vậy cách dùng từ của Huy Cận đã diễn tả được sự kì vĩ, tráng lệ và sức sống kì diệu của vầng mặt trời trên biển Hạ Long, cho dù là thời khắc hoàng hôn hay bình minh Đại dương mênh mông vô tận, là đại diện cho sức mạnh vĩ đại, vậy mà mặt trời cứ "ung dung", ''thảnh thơi'', làm chủ cả cõi rộng lớn vô tận ấy

Trang 3

Câu 2(5 điểm):

- HS biết cách viết dạng bài văn nghị luận xã hội: cảm nhận, bình luận, đánh giá, bày tỏ quan điểm của bản thân, từ đó rút ra một lẽ sống thông qua một nhân vật trong tình huống cụ thể

- Biết kết hợp các thao tác nghị luận: phân tích, giải thích, bình sao cho hợp lí và làm nổi bật được vấn đề

- Bố cục bài văn phải chặt chẽ, hoàn chỉnh

- Diễn đạt phải rõ ràng, mạch lạc, có cảm xúc Dùng từ, đặt câu chuẩn xác

B- Yêu cầu về nội dung kiến thức: HS hiểu và trình bày được những ý cơ bản sau

đây:

* Câu chuyện đã đưa ra một triết lí sâu sắc về lẽ sống, để lại bài học thấm thía Đó là triết lí về thế nào là hạnh phúc trong cuộc sống Đó là bài học về cách sống biết quan tâm, biết sẻ chia, đem lại niềm vui cho người khác

(ý này cho 0,5 điểm).

* Đối với nhân vật "tôi", niềm vui sướng, hãnh diện và cũng là niềm hạnh phúc, đó là được nhận món quà tuyệt vời từ anh trai => Hạnh phúc là khi được người khác quan tâm, yêu thương => Hạnh phúc là được "nhận"

(ý này cho 0,5 điểm).

* Còn đối với nhân vật cậu bé có đứa em trai nhỏ bị tật nguyền thì ngược lại:

- Ước muốn và câu nói của cậu bé với đứa em trai nhỏ tật nguyền vừa khép lại câu chuyện đã tạo một sự bất ngờ và xúc động sâu sắc cho người đọc

- Ước muốn của cậu bé không phải là có người anh trai tuyệt vời như anh trai của nhân vật "tôi" (để cậu được nhận quà tặng từ anh), mà cậu ước trở thành một người anh tuyệt vời như thế: biết yêu thương em, biết quan tâm và đem đến niềm vui, đem đến niềm hạnh phúc cho em - như là một sự bù đắp cho đứa em tật nguyền bất hạnh, thiệt thòi Và cậu bé rất quyết tâm thực hiện điều mình mong muốn Như vậy, niềm vui, hạnh phúc đối với cậu bé là làm cho đứa em nhỏ của mình hạnh phúc => Hạnh phúc là biết "cho đi"

- Những suy nghĩ của cậu bé chân thành, xuất phát từ tâm hồn trong sáng, cao thượng, từ tấm lòng nhân hậu

(phần này cho 2,0 điểm).

* Từ đây HS rút ra bài học về lẽ sống ở đời và trình bày suy nghĩ, quan điểm về bài học ấy: phải biết quan tâm, chia sẻ và đem đến niềm vui cho những người thân yêu nhất của mình Đó là cách mỗi người chúng ta "cho đi" , và khi ấy chúng ta sẽ thấy vui, sẽ thấy hạnh phúc Hạnh phúc không phải chỉ là khi ta được "nhận", mà còn là khi ta biết "cho"

(HS kết hợp với một vài dẫn chứng khái quát, dùng lí lẽ, lập luận để làm nổi bật tính đúng đắn của vấn đề và sao cho bài viết có sức thuyết phục)

(phần này cho 2,0 điểm)

Câu 3 (12 điểm):

- Đây là kiểu bài nghị luận văn học, đòi hỏi phải có những thao tác tổng hợp như giải thích, phân tích, chứng minh, tổng hợp khái quát vấn đề, liên hệ mở rộng , vì vậy yêu cầu HS phải nắm vững phương pháp, có kĩ năng làm dạng bài này

Trang 4

- Phải có kĩ năng tổng hợp xâu chuỗi hai bài thơ Với tính chất câu hỏi như vậy, học sinh nên làm theo kiểu xâu chuỗi, khái quát thành những luận điểm chung, rồi lựa chọn dẫn chứng, phân tích kết hợp chứ không nên làm đơn lẻ, rời rạc từng bài

- Biết bình đề làm nổi bật vấn đề mà đề bài đề cập tới

- Bài viết phải có bố cục hoàn chỉnh, chặt chẽ

- Diễn đạt, dùng từ đặt câu chuẩn xác

- Văn viết có hình ảnh, có cảm xúc

B- Yêu cầu về nội dung kiến thức:

Bài làm của HS cần hiểu và trình bày được những vấn đề sau:

Những nội dung

1- Giải thích

được nội dung y

kiến

- "Cái đẹp" mà hai bài thơ đi sâu khai thác là cái đẹp của hình ảnh người lính: đẹp từ tâm hồn đến lối sống

0,5

- "Chất thơ": là chất trữ tình, là cái chất lãng mạn bay bổng của người lính mà hai tác giả thể hiện được trong hai bài thơ

0,5

- Điểm gặp gỡ và cũng là điểm độc đáo của hai nhà

thơ Chính Hữu và Phạm Tiến Duật là các ông đã

phát hiện cái đẹp, chất thơ ấy, và làm nó tỏa sáng, thăng hoa ngay trong chính hoàn cảnh chiến tranh

vô cùng ác liệt

0,5

2- Phân tích, sâu

chuỗi hai bài thơ

để thấy rõ vẫn

đề: hai bài thơ

khai thác cái

đẹp và chất thơ

trong cái gian

khổ của đời sống

chiến tranh.

* Phân tích để thấy được hai bài thơ đã tái hiện lại hiện thực gian khổ, ác liệt của hai cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mĩ

- Gian khổ, thiếu thốn về vật chất; ốm đau, bệnh tật

- Người lính phải sống, chiến đấu trong điều kiện thiên nhiên khắc nghiệt: bụi mù trời mùa hanh, mưa xối xả mùa lũ, sương muối rét buốt tê tái mùa đông

- Đó là đạn bom ác liệt, cái chết luôn cận kề

(HS biết lựa chọn và trích dẫn được những hình ảnh thơ như:

''Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

áo anh rách vai quần tôi có vài mảnh vá miệng cười buốt giá chân không giầy'' Hoặc hình ảnh: những chiếc xe không kính; hình ảnh "bụi phun tóc trắng như người già''; hình ảnh ''mưa tuôn mưa xối như ngoài trời'' để phân tích, bình giảng, làm nổi bật)

Phần này cho 3,0

* Tuy vậy, trong cái gian khổ, ác liệt, trong không khí nóng bỏng của cuộc chiến vẫn sáng lên cái đẹp

Trang 5

và chất thơ

(Chú y: Không nên tách bạch riêng rời 2 y cái đẹp và chất thơ, mà nên hiểu rằng cái đẹp và chất thơ hòa quyện)

- Cái đẹp và chất thơ toát lên từ tình yêu đất nước, từ lí tưởng cao đẹp của người lính

(HS phân tích, bình )

- Cái đẹp và chất thơ toát lên từ bản lĩnh, từ tư thế

hiên ngang kiêu hãnh của người lính, từ phẩm chất anh hùng quả cảm Trong đạn bom ác liệt nhưng người lính vẫn coi thường gian khổ, coi thường cả

cái chết

- Cái đẹp và chất thơ toát lên từ trái tim chan chứa tình yêu thương mà những người lính dành cho đồng đội của mình

- Cái đẹp và chất thơ toát lên từ tâm hồn lạc quan, bay bổng, rất trẻ trung, rất lãng mạn của những người lính

(Chú y phân tích được những hình ảnh đẹp trong

"Bài thơ về tiểu đội xe không kính": ''Nhìn thấy gió như sa như ùa vào buồng lái" ; hình ảnh "đầu súng trăng treo'' trong bài "Đồng chí'' )

- HS phải cảm nhận được, biết khái quát, biết cách bình để làm nổi bật điều sâu sắc sau đây: Cái đẹp và chất thơ hòa quyện trong hình tượng người lính, nâng đỡ hình tượng người lính, giúp hình ảnh các anh tỏa sáng trong cái gian khổ, ác liệt của hoàn cảnh chiến tranh: đạn bom ác liệt, ngay cả cái chết cũng không thể vùi dập được cái đẹp, chất thơ ấy

=> Cách nhìn, những phát hiện về hình ảnh người lính như vậy đã làm nên giá trị nhân văn của hai tác phẩm

- Chính Hữu và Phạm Tiến Duật đã từng là lính nên hai nhà thơ mới có cách nhìn sâu sắc, thấm thía và

đầy tính nhân văn về những người đồng đội của mình

3- Liên hệ, mơ

rộng.

- HS biết liên hệ, so sánh với các bài thơ cùng chủ

đề và ra đời trong cùng thời điểm hai cuộc kháng chiến của dân tộc để làm nổi bật hơn vấn đề, chỉ ra cái chung, cái riêng của hai tác phẩm

(Trên đây chỉ là định hướng chung Giám khảo khi chấm cần vận dụng linh hoạt, căn cứ vào thực tế bài làm của HS Nên khuyến khích những bài có chất văn,

có cảm nhận tốt, có sáng tạo)

Định dạng
Số trang	6
Dung lượng	72 KB