Tiet 39-40

Kiến thức: Giúp h/s : - Thấy đợc tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận động mọi ngời cùng thực hiện khi có điều kiện.. - Thấy

Ngày soạn : Ngày dạy:

Tiết : 39

văn bản

thông tin về ngày trái đất năm 2000

a mục tiêu

1 Kiến thức: Giúp h/s :

- Thấy đợc tác hại, mặt trái của việc sử dụng bao bì ni lông, tự mình hạn chế sử dụng bao bì ni lông và vận động mọi ngời cùng thực hiện khi có điều kiện

- Thấy đợc tính thuyết phục trong cách thuyết minh về tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông cũng nh tính hợp lí của những kiến nghị mà văn bản đề xuất

- Từ đó , có những suy nghĩ tích cực về các việc tơng tự trong vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt, một vấn đề vào loại khó giải quyết nhất trong nhiệm vụ bảo vệ môi tr-ờng

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc , tìm hiểu và phân tích một văn bản nhật dụng

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh ảnh minh họa , tìm hiểu nguồn gốc của bản thông tin

H: Trả lời câu hỏi SGK, su tầm tranh ảnh theo hớng dẫn của giáo viên

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

- HS1 : Em hãy nhắc lại khái niệm văn bản nhật dụng ? Từ lớp 6 đến nay em đã

đ-ợc học những văn bản nhật dụng nào ?

-> Văn bản nhật dụng không phải 1 khái niệm chỉ thể loại, hoặc chỉ kiểu văn bản Nói đến văn bản nhật dụng trớc hết là nói đến tính chất của nội dung văn bản Đó

là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trớc mắt của con ngời và cộng đồng trong xã hội hiện đại

- Thờng viết về những vấn đề: Thiên nhiên, môi trờng, năng lợng, dân số, quyền trẻ em, ma túy

- VBND có thể dùng tất cả các thể loại cũng nh các kiểu văn bản

- VD : Sài Gòn tôi yêu

III Bài mới

1 Giới thiệu bài :

Nguồn ô nhiễm môi trờng quan trọng nhất là rác thải , bao gồm rác thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt Trách nhiệm xử lí rác thải công ngiệp thuộc về các nhà máy , xí nghiệp , các cơ quan nhà nớc Rác thải sing hoạt gắn chặt với đời sống mỗi ngời nên cần có sự hiểu biết tối thiểu về nó để cùng tham gia xử lí nó một cách có hiệu qủa Chính vì vậy , năm 2000 lần đầu tiên VN tham gia '' Ngày Trái đất '' dới sự chủ trì của bộ khoa học công nghệ và môi trờng , 13 cơ quan nhà nớc và tổ chức phi chính phủ đã nhất trí chọn một chủ đề thiết thực , phù hợp với hoàn cảnh VN , gần gũi với mọi ngời mà có ý nghĩa to lớn đó là : Một ngày cả nớc không dùng bao bì ni lông

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Tạo tình huống.

Cho HS thảo luận: hiện nay con ngời

đang làm ô nhiễm môi trờng sống nh

thế nào?

- Không khí bị ô nhiễm nh thế nào?

- Nớc bị ô nhiễm nh thế nào?

- Đất bị ô nhiễm nh thế nào?

? Tính nhật dụng đợc thể hiện nh thế

nào trong văn bản?

? Tg lấy ngày trái đất là ngày nào? ND

của ngày này? Xuát xứ từ đâu?

? VN tham gia thời gian nào ? Lấy chủ

đề là gì?\

* Những vấn đề môi trờng của trái

đất:

Hiện nay, hàng ngày con ngời đang làm bẩn môi trờng sống bởi hàng tỉ tấn các chất phế thải gọi chung là rác thải công nghiệp và trong sinh hoạt

* Không khí ở nhiều thành phố đang ở mức báo động cao : khói bụi từ các

ph-ơng tiện giao thông đã ô nhiễm quá mức cho phép

* Nguồn nớc ở nhiều sông hồ, mạch

n-ớc ngầm đã bị nhiễm hoá chất độc hại

do thải ra từ các nhà máy, từ sản xuất nông nghiệp

* Trên trời thì tầng ôzôn đang bị thủng bởi khí thải, dới đất thì nhiều vùng đất

bị bỏ hoang vì chất độc hại (do sản xuất, do chiến tranh)

Hoạt động sản xuất bị đình đốn sức khoẻ con ngời bị giảm sút nghiêm trọng

Con ngời phải hành động nh thế nào

để cứu trái đất? Chúng ta cùng tìm hiểu văn bản Thông tin về ngày Trái đất năm 2000.

I Tìm hiểu chung văn bản

1 Đọc

2 Tìm hiểu chú thích -sgk

3 Bố cục: 3 phần

a Từ đầu -> không sử dụng bao bì ni lông.( Giới thiệu về ngày trái đất)

b Tiếp-> môi trờng ( Nêu tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông)

c Còn lại ( Lời kêu gọi hành động) -> Đề cập đến vấn đề bức xúc hiện nay

là môi trờng

II Đọc - Hiểu nội dung văn bản

1- Giới thiệu Ngày Trái Đất của Việt Nam :

-> Ngày 22/4 là ngày trái đất

- Nội dung: Bảo vệ môi trờng

- Xuất xứ của Ngày Trái Đất trên thế giới

-> VN tham gia năm 2000

? Vì sao lại có rất nhiều quốc gia trên tg

tham gia t/c môi trờng?

? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu

của tg về ngày trái đất?

HS đọc VB và thảo luận

-?Nguyên nhân cơ bản khiến cho việc

dùng bao ni lông có thể gây ô nhiễm

môi trờng?

- Những nguyên nhân và tác hại cụ thể

của việc dùng bao ni lông (GV nên đọc

các tài liệu khác để nêu một cách thật

sinh động, cụ thể

? Theo em tác hại nào là quan trọng

nhất?

? Cách thuyết minh những nguyên nhân

và những tác hại nh thế nào?

Tg đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

- Chủ đề : Không sử dụng bao bì ni lông

-> Vì vấn đề môi trờng rất bức xúc trong cuộc sống, nó ảnh hởng trực tiếp

đến sức khỏe và cuộc sống con ngời

tiếp, từ xa đến gần, từ rộng đến hẹp ( thế giới đến Việt nam)

- Ngắn gọn mà đầy đủ thông tin, rõ vấn

đề trọng tâm của toàn VB

2-Nguyên nhân và tác hại của việc sử

dụng bao ni lông :

* Nguyên nhân :

->Tính không phân huỷ của plastic ( GV cần lấy kiến thức về hoá học giải thích thêm)

- Dùng không đúng cách và thải hàng triệu bao ni lông mà phần lớn bị vứt bừa bãi

vào SGK làm rõ)

- Bao ni lông lẫn vào đất làm cản trở sự sinh trởng của sinh vật bị nó bao quanh……

- Bao ni lông bị vứt xuống cống làm tác cống rãnh, tăng khả năng ngập lụt, sinh muõi độc

- Bao ni lông trôi ra biển làm cá chết vì nuốt phải

- Bao ni lông mầu đựng thực phẩm rất

độc hại

- Bao ni lông bị đốt thải khí rất độc

- Những tác hại khác: làm mất mĩ quan nơi công cộng,khu du lịch, khu dân c: rác thải đựng trong túi nilong rất khó phân huỷ; …

-> ảnh hởng đến sức khỏe con ngời

và những tác hại: VB đã đa ra đợc những ví dụ cụ thể, sinh động phổ biến -> Nghệ thuật liệt kê, phân tích, giải thích ngắn gọn, sáng tỏ, khoa học, đầy thuyết phục

- Cách viết rõ ràng, dễ hiểu

-> Giúp chúng ta hiểu một cách đầy đủ

? Những bp nghệ thuật có tác dụng gì

trong việc thể hiện nội dung?

? Sử dụng bao bì ni lông ở khu phố em

có tác hại gì?

? Em hãy rút ra nhận xét về việc sử

dụng bao bì ni lông?

HS thảo luận:

? VB đa ra những yêu cầu và đề nghị

gì ? ( dùng bao nilông nh thế nào là

đúng ?), cách dùng từ ngữ?

- VB đa ra lời kêu gọi hành động trớc

mắt của mọi ngời là gì?

- Phân tích tính thuyết phục và tính khả

thi của những kiến nghị:

+ Lời kêu gọi có tính thuyết phục

không?

+ Tại sao VB không đề nghị bỏ hẳn bao

ni lông? Đề nghị hành động Một ngày

không dùng bao ni lông có tính khả thi

hơn về việc sử dụng bao bì ni lông

-> HS trả lời ( GV treo bảng phụ )

-> ảnh hởng xấu đến môi trờng

- Con ngời đã lạm dụng sử dụng tràn lan

3- Lời kêu gọi

a- Lời đề nghị dùng bao ni lông đúng cách:

- Dùng nhiều lần

- Chỉ dùng khi thật cần thiết

- Dùng thay thế ->Tuyên truyền cho ngời khác biết tác hại của bao ni lông

- Cách đề nghị: “chúng ta phải”, cho

thấy đây là yêu cầu bắt buộc

mắt: Một ngày không dùng bao ni lông

=> Có tính thuyết phục:

Những đề xuất của VB đợc đa ra tạo ra

sự chấp nhận cao, vì đợc đa ra sau khi

đã thuyết minh rõ sự nguy hại của việc dùng bao ni lông , ngoài ra còn có từ ngữ chuyển ý Vì vậy đặt đúng chỗ.…

+3 lần dùng chữ hãy (từ ngữ đề

nghị): hãy quan tâm …hãy bảo

kêu gọi hành động Một ngày… đã vang

lên một cách khẩn thiết, có sức lay động lớn

+Dùng từ : Mọi ngời cùng nhau;…

ngôi nhà chung của chúng ta; cùng nhau.

Cho thấy đây là nhiệm vụ, trách nhiệm không của riêng ai., cách nói dễ thông cảm và tán đồng, vì nó tác động vào tình cảm

-> Có tính khả thi: Hiện tại không thể

dùng việc dừng bao nilông, nhng không dùng một ngày là có thể thực hiện đợc

dễ dàng chỉ cần ai cũng hiểu ý nghĩa của ngày này

-> Tên văn bản: Thông tin về ngày trái

đất năm 2000.

- Nhận xét về cách đặt tiêu đề cho VB

? Em sẽ dự định gì để những thông tin

này đi vào đời sống , biến thành những

hành động cụ thể ?

? Văn bản trên là văn bản thuyết minh

Vậy để thuyết minh vấn đề rõ ràng có

sức thuyết phục cần phải đảm bảo yêu

cầu gì ?

? Văn bản này có ý nghĩa gì?

? Nhận xét về cách thức sử dụng của

văn bản?

+ Cách đặt tên VB hết sức trang trọng + VB chỉ nêu lời kêu gọi rất bình th-ờng

đã làm cho ngời đọc thấy đợc tầm quan trọng có ỹ nghĩa lớn lao trong một việc làm tởng nh bình thờng

=>: HS tự bộc lộ

- Tuyên truyền phổ biến rộng rãi cho mọi ngời cùng biết

- Kêu gọi mọi ngời hãy tham gia bằng hành động cụ thể

- Lợng thông tin đa ra phải khách quan , chính xác, có ích

- Trình bày vấn đề rõ ràng , chặt chẽ

Hs đọc ghi nhớ III Tổng kết:

->1 Nội dung:

- Tác hại của việc dùng bao ni lông

- Lợi ích của việc giảm bớt

- ý thức bảo vệ môi trờng trong sạch của trái đất

-> 2 Nghệ thuật:

- Liệt kê, điệp từ, cách viết chữ hoa to, câu cầu khiến

- Hai đoạn đợc nối liền bằng qht “vì vậy”-> nối kl của đoạn 1 để chuyển sang những lời mang hình thức kêu gọi trong đoạn 2

C H ớng dẫn học bài ở nhà:

- Chuẩn bị ôn tập để kt văn 1 tiết

- Soạn: Nói giảm, nói tránh

D Rút kinh nghiệm giờ dạy

Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết 40 :

Nói giảm , nói tránh

I Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Giúp h/s :

- Hiểu đợc thế nào là nói giảm , nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh trong ngôn ngữ đời sống và trong tác phẩm văn học

2 Kĩ năng: Có ý thức vận dụng biện pháp nói giảm nói tránh trong giao tiếp khi cần thiết

* chuẩn bị

G : Giáo án , bảng phụ

H: Trả lời các câu hỏi phần tìm hiểu bài

II tiến trình lên lớp

A ổ n định tổ chức .

B Kiểm tra bài cũ

- Hs 1 : Nói quá là gì ? Tác dụng ?

- HS2 : Nhận xét nào nói đúng nhất tác dụng của phép nói quá trong hai câu thơ sau :

Bác ơi tim Bác mênh mông qúa ,

ôm cả non sông mọi kiếp ngời ! ( Tố Hữu )

A Nhấn mạnh sự tài trí tuyệt vời của Bác Hồ

B Nhấn mạnh sự dũng cảm của Bác Hồ

C Nhấn mạnh tình yêu thơng bao la của Bác Hồ

D Nhấn mạnh sự hiểu biết rộng của Bác Hồ

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

ở tiết hoc trớc chúng ta đã tìm hiểu biện pháp tu từ nói qúa và tác dụng của nó Bài học hôm nay chúng ta tiếp tục tìm hiểu biện pháp tu từ nói giảm nói tránh Vậy nói giảm nói tránh là gì ? Trong viết văn , thơ hoặc trong lời ăn tiếng nói hàng ngày nó đem lại hiệu qủa gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Gọi h/s đọc VD

? Các từ in đậm ở VD 1 đều nói lên

điều gì ? ( nghĩa là gì )

? Các cách nói trên đợc tg sử dụng

bằng loại từ vựng gì?

? Viết về cái chết nhng tại sao ngời

viết lại chọn cách diễn đạt ấy nhằm

mục đích gì?

Câu hỏi thảo luận theo nhóm :

? Khi nói về cái chết ngời ta có

nhiều cách diễn đạt khác nhau

tránh sự thật phũ phàng , giảm đau

xót

nh : '' đi , chẳng còn '' Em hãy tìm

vài ví dụ trong thơ văn có sử dụng

cách diễn đạt này cũng nói đến cái

chết ?

Gọi h/s đọc VD 2

? Tại sao trong câu văn tác

giả lại dùng từ '' bầu sữa '' mà

không dùng từ ngữ khác cùng nghĩa

để nhằm mục đích gì ?

Đọc VD 3

? Hai câu có nội dung gì ?

? So sánh hai cách nói trên , cách

I Nói giảm, nói tránh là gì

1 VD

-> Đều nói đến cái chết :

a, b : cái chết của Bác Hồ c: cái chết ( bố mẹ nhân vật Lợng )

G: CácMác, Lênin và các vị lãnh tụ đều là những vị cách mạng tiền bối , đã qua đời rất lâu Trong qúa trình đi tìm đờng cứu nớc Bác đã tiếp cận với học thuyết Mác- Lênin tìm ra đờng lối cách mạng đúng đắn giải phóng dân tộc.Vậy lúc này đây khi viết di chúc để lại cho toàn thể nhân dân VN , Bác

đã nói rằng Bác đi gặp cụ Các Mác ở thế giới bên kia

-> Sử dụng các từ đồng nghĩa

-> Diễn đạt tế nhị, uyển chuyển hơn, tránh cảm giác đau buồn

- VD a, b : giảm nhẹ sự thơng tiếc , đau buồn của nhà thơ , của mọi ngời đối trớc cái chết của Bác

- VD c: giảm nhẹ sự đau buồn , thơng tiếc của ngời con ( xa nhà ) trớc một sự thật phũ phàng , đau xót nh vậy

=>Các nhóm thảo luận Đại diện trình bày

- Bỗng loè chớp đỏ Thôi rồi , Lợm ơi ! ( Lợm - Tố Hữu )

- Bác đã lên đờng theo tổ tiên (Tố Hữu )

- Hôm sau lão Hạc sang nhà tôi ! Vừa thấy tôi , lão bảo ngay :

Cậu Vàng đi đời rồi , ông giáo ạ ! (Lão Hạc - Nam Cao )

- Bác Dơng thôi đã , thôi rồi ( Khóc Dơng khuê - Nguyễn Khuyến ) -> Cách nói này đảm bảo sự tế nhị, lịch sự

->Ngời mẹ đều phê bình sự lời biếng của con

-> Cách nói hai tế nhị , nhẹ nhàng hơn đối

nói nào nhẹ nhàng , tế nhị hơn đối

với ngời nghe ?

? Đặt câu với cách nói tơng tự nh

trên ?

G: Tất cả những cách nói tránh gây

cảm giác đau buồn , tránh thô tục ,

thiếu lịch sự chính là biện pháp tu

từ nói giảm , nói tránh Vậy em

hãy nhắc lại thế nào là nói giảm ,

nói tránh và Tác dụng của nó là gì ?

Gọi h/s đọc ghi nhớ ?

? Ngời ta thực hiện nói giảm,nói

tránh bằng cách nào?

G : Nói giảm nói tránh thể hiện thái

độ lịch sự nhã nhặn của ngời nói ,

sự quan tâm , tôn trọng của ngời

nói đối với ngời nghe góp phần tạo

phong cách nói năng đúng mực của

ngời có giáo dục , có văn hóa Là

h/s các em phải học cách nói năng

đúng mực , lễ phép với thầy cô ,

hoà nhã với bạn bè Cần phê phán

thói quen ăn nói bỗ bã , thô tục

.Trong cuộc sống không phải lúc

nào chúng ta cũng sử dụng cách nói

giảm nói tránh

? Việc sử dụng cách nói giảm nói

tránh là tuỳ thuộc tình huống giao

tiếp Vậy trong những trờng hợp

nào không nên dùng cách nói giảm

nói tránh ? Lấy ví dụ ?

với ngời tiếp nhận

- Anh hát rất dở

- Anh hát cha hay lắm

2 Kết luận : Nói giảm nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê

sợ, nặng nề ; tránh thô tục, thiếu lịch sự

G : Nói giảm, nói tránh còn gọi là uyển ngữ , nhã ngữ , khinh từ

* Ngoài những cách nói trên ngời ta còn sử dụng các từ HV( từ thuần Việt gây ấn tợng

cụ thể, từ HV gây ấn tợng mờ nhạt )

VD : Xác chết tử thi , thi hài Chôn mai táng ,an táng Yếu , kém , còn nhiều tồn tại cần khắc phục

Hoặc cách nói trống

VD : Ông ấy sắp chết Ông ấy chỉ nay mai thôi

=> Nói giảm nói tránh bừng cách:

1 Dùng từ đồng nghĩa

2 dùng những từ hán Việt

3 Dùng những từ phủ định, trái nghĩa

->Khi cần thiết phải nói thẳng nói đúng sự thật

- Khi trình bày , kể lại một sự việc nào đó để tránh ngời nghe có sự hiểu lầm thì cần phải nói đúng mức độ sự việc

II Luyện tập

Bài 1 :

a,Đi ngủ

b, chia tay nhau

c, khiếm thị

d, có tuổi

e, đi bớc nữa