BÀI TẬP MÔN TÂM LÝ HỌC Y HỌC phần của cô Thủy giao Đối tượng: SV hệ bác sỹ ĐK, YHCT, YHDP Họ và tên sinh viên : Tổ: Lớp: Số thứ tự theo danh sách lớp: PHẦN 1: Sinh viên tự nghiên cứu tà
Trang 1BÀI TẬP MÔN TÂM LÝ HỌC Y HỌC
(phần của cô Thủy giao) Đối tượng: SV hệ bác sỹ ĐK, YHCT, YHDP
Họ và tên sinh viên :
Tổ: Lớp: Số thứ tự (theo danh sách lớp):
PHẦN 1: Sinh viên tự nghiên cứu tài liệu
- Sinh viên tự đọc, tự tìm hiểu từ các tài liệu trên mạng, sách tâm lý học y học, từ các anh chị sinh viên đã từng đi lâm sàng, qua quan sát thực tế… về Tâm lý bệnh nhân (Phản ứng tâm lý đối với bệnh tật, Phản ứng tâm lý do quá trình mắc bệnh gây ra, tâm lý của bệnh nhân khi phải vào viện điều trị, tâm lý của bệnh nhân ở các chuyên khoa …)
- Những điều gì cần chú ý khi giao tiếp với những bệnh nhân ở chuyên khoa này? Động viên, khích lệ, hỗ trợ về tâm lý ra sao?
PHẦN 2: Viết tay /đánh máy:
- Liệt kê các tài liệu đã đọc, tham khảo (ghi thật cụ thể: tên sách, tên tác giả, năm
xuất bản Trang web nào …) Ít nhất 5 tài liệu trở lên
- Liệt kê các tài liệu (có thể là tài liệu trên trang web, Báo cáo Hội nghị khoa học, tập san Y học thực hành, Tạp chí Tâm lý học, luận văn, luận án, khóa luận tốt nghiệp … về chủ đề: Nhu cầu hỗ trợ tinh thần, tâm lý, Chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân nói chung hoặc bệnh nhân ở chuyên khoa nào đó (ít nhất 3 nguồn tài liệu)
PHẦN 3: Viết Bài thu hoạch:
- Tìm hiểu về 1 số đặc điểm tâm lý của 2 bệnh nhân đến khám/điều trị tại 1 cơ sở y tế (phần này sinh viên đến các khoa ở bệnh viện ĐHYHN, hoặc đến bất kỳ 1 bệnh viện nào,
1 phòng khám/cơ sở điều trị nào đó… nhưng phải ghi rõ thông tin về cơ sở này)
- Khi đi, các em mang theo vở ghi chép cẩn thận tất cả những thông tin trong quá trình phỏng vấn bệnh nhân (cả lời nói, cả quan sát, có thể ghi lại những hình ảnh … để làm tư liệu viết bài)
Trang 2Bạn nào theo danh sach lop co:
- Số thứ tự tận cùng là 1: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Tâm thần (rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, căng thẳng .) –
- Số thứ tự tận cùng là 2: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Thần kinh.
- Số thứ tự tận cùng là 0 và 3: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Nội khoa.
- Số thứ tự tận cùng là 4: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Ngoại khoa.
- Số thứ tự tận cùng là 5: tìm hiểu bệnh nhân ở chuyên khoa Nhi.
- Số thứ tự tận cùng là 6: tìm hiểu bệnh nhân Sản – Phụ khoa.
- Số thứ tự tận cùng là 7: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Truyền nhiễm.
- Số thứ tự tận cùng là 8: tìm hiểu bệnh nhân mắc bệnh Da liễu.
- Số thứ tự tận cùng là 9: tìm hiểu bệnh nhân bị ung thư.
Riêng đối với những bệnh nhân nhi khoa, việc tìm hiểu thông tin với các trẻ bé vô cùng khó khăn, đòi hỏi các em phải khai thác thông tin từ cha mẹ hay người chăm sóc Chính vì vậy 1 số thông tin chúng ta chỉ có thể tìm hiểu được qua lời kể của cha
mẹ và chấp nhận sự sai số Tuy nhiên các em cố gắng quan sát những biểu hiện của
em bé (ánh mắt, nét mặt, cử chỉ, khóc, la hét … như thế nào khi đến phòng khám, khi tiếp xúc với người lạ hoặc khi cô y tá tiêm, khám …)
Còn các em được phân công tìm hiểu bệnh nhân ở chuyên khoa truyền nhiễm, nếu tìm được đúng nhóm bệnh nhân này thì tốt, song cũng khó vì bệnh nhân ở khoa lây, tiếp xúc khó khăn… các em có thể chọn tìm hiểu bệnh nhân ở bất kỳ 8 chuyên khoa còn lại đều được, và các em ghi rõ trong bài làm của mình là chuyển sang tìm hiểu nhóm bệnh nhân khác để cô biết khi chấm bài.
Các em tìm hiểu về bệnh nhân mắc bệnh tâm thần: với những bệnh nhân mức độ nhẹ/vừa - họ có khả năng hiểu và trả lời câu hỏi; với những bệnh nhân nặng, có thể khai thác thông tin qua người nhà (ở bệnh viện ĐHYHN: có phòng khám tâm thần hoặc các em sang Viện Sức khỏe tâm thần TW ở BV Bạch Mai, các em có thể xin giấy giới thiệu ở phòng văn thư tầng 1 nhà A1 của trường hoặc nhờ các anh chị khóa trên giúp đỡ tìm hiểu)
TÌM HIỂU VỀ 1 SỐ ĐẶC ĐIỂM TÂM LÝ CỦA 2 BỆNH NHÂN ĐẾN
KHÁM/ĐIỀU TRỊ TẠI CÁC CƠ SỞ Y TẾ
Trang 3(Đây chỉ là dàn ý sơ bộ, còn mỗi bạn tùy theo năng lực, sự sáng tạo mà các em bổ sung thêm hoặc điều chỉnh dàn ý này phù hợp với bệnh nhân mình khai thác, nhất là đối với bệnh nhân nhi khoa)
1. Thông tin chung về cơ sở y tế:
- Tên cơ sở y tế
- Địa chỉ:
- 1 số nhận xét sơ bộ về cơ sở y tế: diện tích (khoảng bao nhiêu m2), có bao nhiêu khoa phòng, cơ sở vật chất, trang thiết bị như thế nào? (nhận xét sơ bộ, không cần quá chi tiết).
- Việc đón tiếp, chỉ dẫn bệnh nhân như thế nào? (nhân viên có niềm nở, nhiệt tình khi người bệnh hỏi thông tin không? …)
- Lượng bệnh nhân đến khám tại thời điểm khảo sát là khoảng bao nhiêu người?
2. Thông tin về người bệnh:
- Tên: Độ tuổi: Nam/Nữ: Trình độ học vấn: (nếu thu thập được)
- Địa chỉ nhà: (không cần ghi chi tiết, có thể chi ghi là ở quận/huyện, xã/phường, tỉnh
nào)
- Nghề nghiệp:
- Bệnh nhân đến khám/điều trị ở khoa/phòng nào:
- Bệnh nhân đang ngồi chờ khám hay chờ làm xét nghiệm/siêu âm/chụp chiếu, hay chờ vào bác sỹ kết luận…:
- Vì sao bệnh nhân lại đến khám ở cơ sở y tế này? (VD: vì tin tưởng ở tay nghề bác sỹ/ Bệnh viện hiện đại/ Thái độ phục vụ tốt/ Người khác mách …)
- Cảm nhận sơ bộ của bệnh nhân khi đến khám ở bệnh viện/ cơ sở y tế này như thế nào?
3. Tìm hiểu sơ bộ về tình trạng bệnh tật của bệnh nhân:
- Lý do bệnh nhân đến khám
- Những biểu hiện của bệnh
- Tiền sử bệnh tật của bệnh nhân
- Tình trạng sức khỏe trước kia và hiện tại
4. Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của người bệnh: (đây là phần chính, cần dành nhiều thời gian nhất)
- Quan sát những biểu hiện bên ngoài của người bệnh: vẻ mặt, ánh mắt, giọng nói … (mô tả cụ thể)
Trang 4- Khi phát hiện có những dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như người bệnh vừa
mô tả), người bệnh:
+ Suy nghĩ, nhận thức như thế nào về bệnh tật của họ (VD: mức độ nặng nhẹ, có chữa
được hay không? Có bệnh thì cứ để cho cơ thể chống đỡ, huy động sức đề kháng Các em tự triển khai thêm để khai thác thông tin- trước tiên để người bệnh suy nghĩ tự trả lời, nếu thấy họ khó hiểu thì mới giải thích, lấy ví dụ, diễn giải)
+ Tâm trạng, cảm xúc ra sao? (VD: lo lắng/ sợ hãi/ bình tĩnh/bình thường/ chán nản/ hoảng loạn/ xấu hổ/mặc cảm … về cái gì? Vì sao? )
+ Phản ứng của người bệnh khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường:
(VD: Cuống lên, đi khám ngay sợ bệnh nặng lên/ Bàng quan/ Từ từ để vài ngày xem có khỏi không rồi mới đi khám/ Đi khám sớm để biết bệnh còn chữa trị kịp thời/ Không chịu
đi khám, phải để người thân thúc giục … Các em tự triển khai thêm để khai thác thông
tin).
- Bệnh tật đã ảnh hưởng như thế nào đến sinh hoạt, cuộc sống của người bệnh: VD: + Khi bị bệnh như vậy, người bệnh có bị mất ngủ không? Nếu có thì vì sao? (VD: vì đau đớn, vì lo lắng …)
+ Họ có tiếp tục làm những công việc như bình thường không: đi làm, nấu cơm, đi chợ, dạy con cháu học bài, xem tivi, giao tiếp nói chuyện vui vẻ với mọi người … hay KHÔNG còn hứng thú, KHÔNG thiết tha với những việc mà hàng ngày họ vẫn làm? Hay chỉ thích ở 1 mình luôn suy nghĩ về bệnh tật…)
+ Các em tự triển khai thêm để khai thác thông tin
- Các thành viên trong gia đình có những suy nghĩ, tâm trạng, cảm xúc, phản ứng ra sao?
(VD: lo lắng/ bình tĩnh; Động viên, an ủi, trấn an; Cho tiền, đưa đi khám … hoặc thờ ơ, không quan tâm, để tự bệnh nhân đi khám …)
- Bây giờ khi đang ngồi chờ khám/ làm xét nghiệm/ chờ kết quả …:
+ Tâm trạng của bệnh nhân như thế nào? (VD: hồi hộp, lo lắng …)
+ Niềm tin của người bệnh về việc chữa trị bệnh tật của mình
Trang 5+ Bệnh nhân có những tâm tư, nguyện vọng, mong muốn gì? (tức là tìm hiểu nhu cầu khi
đi khám chữa bệnh của bệnh nhân)
5 Tìm hiểu quan điểm của bệnh nhân về nhu cầu hỗ trợ tinh thần, tâm lý: (Phần này rất quan trọng)
- Người bệnh vào bệnh viện: ngoài được các bác sỹ thăm khám, điều trị, có cần:
+ Sự động viên, hỗ trợ về tinh thần từ phía các cán bộ tế, để người bệnh có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua bệnh tật hay không?
+ Nếu có, theo bệnh nhân:
Những ai sẽ là người hỗ trợ về tinh thần, tâm lý cho họ có hiệu quả: (VD: Bác sỹ/ Y tá/ Điều dưỡng/ Cán bộ tâm lý, công tác xã hội, gia đình …)
Hình thức hỗ trợ, động viên tinh thần như thế nào (ghi cụ thể) : (chú ý: Để cho người bệnh nói)
(nếu không nói được, gợi ý những hình thức sau đây xem ý kiến của người bệnh thế nào VD:
Cán bộ y tế giải thích rõ ràng, cẩn thận về bệnh của bệnh nhân
Cán bộ y tế chú ý lắng nghe bệnh nhân nói về bệnh tật của họ, những suy nghĩ Bác sỹ động viên tinh thần bệnh nhân bằng những lời chia sẻ, khích lệ…trong quá trình khám chữa bệnh
Cán bộ tâm lý, công tác xã hội đến hỏi thăm, chia sẻ, động viên trong khi người bệnh đang ngồi chờ khám hoặc làm xét nghiệm/siêu âm/ chờ kết quả …?
Sự hỗ trợ tinh thần của những chính những sinh viên khi đi thực tập tại các bệnh viện/cơ sở y tế?
Có thể trình chiếu trên màn hình tivi tấm gương về những người bệnh kiên cường, nghị lực chống chọi với bệnh tật…
Chính những bệnh nhân đang chữa bệnh hoặc bệnh tật đã điều trị ổn định, tiến triển tốt… sẽ trở thành nguồn động viên, khích lệ tinh thần cho các bệnh nhân khác
………… (những hình thức khác: ghi thật cụ thể theo lời của bệnh nhân).
6 Rút ra những điều cần lưu ý khi giao tiếp với người bệnh trong quá trình các
em đi phỏng vấn bệnh nhân.
PHẦN 4:
Trang 6- Đọc tác phẩm “1 gia đình lớn” của Paven Beilin – NXB Y học , Hà Nội 1976
- Tìm những chi tiết nói đến những yếu tố tâm lý của người bệnh (VD: nhận thức của bệnh nhân: cảm giác, tri giác, suy nghĩ, tưởng tượng … ra sao, cảm xúc: lo lắng, sợ hãi, hoặc thỏa mái … trong các tình huống như thế nào, tính cách, những phản ứng của họ …ra sao
- Những yếu tố nào trong môi trường bệnh viện có thể ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh (tìm và dẫn chứng)
- Bệnh viện, các cán bộ y tế trong câu chuyện đã vận dụng những kiến thức gì về tâm
lý học vào việc chăm sóc tinh thần, tâm lý cho người bệnh? (minh họa, dẫn chứng
cụ thể)
PHẦN 5:
- Trong quá trình khám chữa bệnh, người thầy thuốc thường xuyên gặp những tình huống như:
1. Bệnh nhân đau đớn vì vết thương (kêu la, rên xiết, mất ăn, mất ngủ …)
2. Bệnh nhân đau buồn, suy sụp tinh thần khi bệnh tình trở nên nặng hơn hoặc có chiều hướng xấu đi
3. Bệnh nhân lo lắng vì sắp phải phẫu thuật (can thiệp tim mạch; mổ lấy sỏi thận, cắt
dạ dày, cắt bỏ khối u ở vú …)
Hoặc:
4. Bệnh nhân bức xúc, nổi nóng với bác sỹ vì phải chờ đợi quá lâu mới được vào khám vì có rất nhiều bệnh nhân khác chen ngang, không vào khám theo đúng thứ tự (mặc dù phòng khám có màn hình vô tuyến để hiển thị tên từng bệnh nhân ở ngoài khi đến lượt
Theo bạn, người cán bộ y tế cần làm gì hoặc xử lý như thế nào với mỗi tình huống trên? (hãy viết ra thật cụ thể những câu nói, thái độ, cảm xúc, hành vi … mà người cán
bộ y tế cần phải làm)
PHẦN 6:
- Những thuận lợi và khó khăn khi làm bài tập này?
- Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm rút ra đối với bản thân
************************************
Trang 7Các em có thể viết tay hoặc đánh máy và in ra nộp cho lớp trưởng của lớp mình, sau đó lớp trưởng sẽ tổng hợp bài làm và danh sách ai nộp (các bạn nộp phải ký vào danh sách lớp) và gửi cho cô Thủy vào 4h15 chiều ngày thứ 6; 24.2.2017 (nộp cho cô ở BM p406 nhà A7)
Bài này cô sẽ chấm và lấy điểm chính thức của phần điểm quá trình và tính vào điểm tổng của học phần Tâm lý – Y đức
(Điểm quá trình gồm có điểm của cô và cô Huyền cộng lại Tổng điểm quá trình là 2 điểm trong tổng số 7 điểm của phần Tâm lý Còn điểm y đức là 3 điểm Tổng học phần Tâm lý – Y đức là 10 điểm).