Kiến thức: − Biết: khái niệm cơ năng − Hiểu: thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, động năng; hiểu được thế năng hấp dẫn phụ thuộc vào độ cao của vật so với mặt đất và động năng phụ thuộc
Trang 1Trường THCS Giục Tượng Tuần 21
CƠ NĂNG-ĐỘNG NĂNG-THẾ NĂNG I-MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
− Biết: khái niệm cơ năng
− Hiểu: thế năng hấp dẫn, thế năng đàn hồi, động năng; hiểu được thế năng hấp dẫn phụ thuộc vào độ cao của vật so với mặt đất và động năng phụ thuộc vào khối lượng và vận tốc của vật
− Vận dụng :tìm thí dụ cho các khái niệm cơ năng, thế năng, động năng
2 Kỹ năng :quan sát, giải thích hiện tượng thông qua các kiến thức đã học
3 Thái độ tích cực khi làm thí nghiệm, hợp tác khi hoạt động nhóm, tham gia xây dựng bài
II-CHUẨN BỊ:
1
Giáo viên: 1 lò xo bằng thép 1 máng nghiêng, 1 quả nặng và một miếng gỗ Các hình vẽ hình 16.1 a,b
2 Học sinh: Nghiên cứu kĩ sgk
III-TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 KTBC : (5’)
- Khái niệm công suất, công thức tính công suất, đơn vị từng đại lượng trong công thức? (5đ)
- Bài tập 15.2 (5đ)
2 Bài mới : * Tình huống: Đặt vấn đề như SGK
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG BÀI HỌC
HĐ1:Tìm hiểu k/n cơ năng (5’)
Cho hs đọc phần thông báo SKG
GV: Khi nào vật đó có cơ năng?
-Chốt: KN cơ năng
-Em hãy lấy ví dụ về vật có cơ
năng?
-Đơn vị của cơ năng là gì?
HĐ2: Hình thành khái niệm thế
năng:(10’)
-Treo hình vẽ hình 16.1a lên bảng
-Vật a này có sinh công không?
-Cơ năng của vật trong trường hợp
này gọi là gì?
-Vật càng cao so với mặt đất thì thế
năng càng lớn hay nhỏ?
-Thế năng được xác định bỡi vị trí
của vật so với mặt đất gọi là gì?
-Thế năng hấp dẫn phụ thuộc vào
gì?
GV: Treo hình vẽ hình 16.2 sgk lên
bảng
-Hai lò xo này, cái nào có cơ năng?
- Tại sao biết là lò xo hình b có cơ
năng?
-Thế năng đàn hồi là gì?
- Đọc phần thông báo SGK
- Khi vật có khả năng thực hiện công
- Nghe, Ghi vào vở
Ví dụ: quyển sách trên bàn, quả táo trên cây., Quả nặng được đặt trên giá, Nước ngăn ở trên đập cao
-Jun
Quan sát -Quả nặng A chuyển động xuống làm dây căng, sức căng của dây làm thỏi B có khả năng chuyển động Vậy quả nặng A có khả năng sinh công
- Thế năng -Càng lớn
-Thế năng hấp dẫn
Độ cao so với vật mốc và khối lượng của vật
-Quan sát
Lò xo hình b -Vì nó có khả năng thực hiện công
-Là thế năng phụ thuộc vào độ biến dạng đàn hồi
I- Cơ năng:
- Khi vật có khả năng sinh công, ta nói vật đó có cơ năng
- Vật có khả năng sinh công càng lớn thì cơ năng của vật càng lớn
- Đơn vị cơ năng là jun (J)
II- Thế năng:
1 Thế năng hấp dẫn:
C1: Quả nặng A chuyển động xuống làm dây căng Dây căng làm quả nặng B có khả năng chuyển động Như vậy vật a có khả năng sinh công
* Ở vị trí càng cao so với mặt đất thì công mà nó có khả năng thực hiện được càng lớn nghĩa là thế năng của vật càng lớn
* Thế năng hấp dẫn là thế năng được xác định bỡi vị trí của vật
so với mặt đất Vật nằm trên mặt đất thì thế năng hấp dẫn bằng 0
* Vật có khối lượng càng lớn thì
có thế năng càng lớn
2 Thế năng đàn hồi:
- Thế năng đàn hồi là thế năng phụ thuộc vào độ biến dạng đàn
Trang 2Y/c đọc và trả lời C2
HĐ3: Hình thành khái niệm động
năng: (15’)
GV: Bố trí TN như hình 16.3 sgk
GV: Hiện tượng sẽ xảy ra như thế
nào?
GV: Hãy chứng tỏ vật A chuyển
động có khả năng thực hiện công?
GV: Hãy điền từ vào C3?
C4:
GV: Làm TN như hình 16.3 nhưng
lúc này vật A ở vị trí (2) Em hãy so
sánh quãng đường dịch chuyển cảu
vật B và vận tốc chuyển động của
vật A Từ đó suy ra động năng phụ
thuộc vào yếu tố nào?
GV: Thay qủa cầu A bằng A’ có
khối lượng lớn hơn A và làm TH
như hình 16.3 sgk Có hiện tượng
gì khác so với TN trước?
-Động năng của vật phụ thuộc vào
yếu tố nào?
*THMT
+Khi tham gia giao thông phương
tiện có vận tốc lớn sẽ khiến cho
việc xử lí sự cố gặp nhiều khó
khăn, nếu xảy ra tai nạn sẻ gây hậu
quả nghiểm trọng
+Các vật rơi từ trên cao xuống có
động năng rất lớn nên rất nguy
hiểm
+ Biện pháp giáo dục bảo vệ môi
trường:
_ Mọi công dân cần tuân thủ các
qui tắc an toàn giao thông và an
toàn trong lao động
HĐ4: Vận dụng(10’)
+Vận dụng: cho HS trả lời C9,C10
cá nhân, HS khác nhận xét
GV thống nhất câu trả lời
HS giải thích
HS: Quan sát HS: Quả cầu A chuyển động đập vào vật B làm vật B chuyển động một đoạn
HS: Trả lời
C3: Quả cầu A lăn xuống đập vào vật B làm vật B chuyển động Quãng đừơng dịch chuyển ngắn lại và vận tốc chậm dần
Phụ thụôc vào vận tốc của vật chuyển động
Chuyển động chậm hơn, quảng đường dịch chuyển của vật B dài hơn
Động năng phụ thuộc vào vận tốc và khối lượng của
Nghe
- Lấy VD C9
- HS khác nhận xét -Trả lời C10
hồi C2: Đốt cháy sợ dây, lò xo làm cho miếng gỗ rơi xuống, chứng
tỏ là lò xo có cơ năng
III/ Động năng
1.Khi nào vật có động năng C3: Quả cầu A lăn xuống đập vào vật B làm vật B chuyển động
C4: Vật A chuyển động có khả năng thực hiện công bởi vì vật A đập vào vật B làm vật B chuyển động
C5: Thực hiện công
* Cơ năng của vật do chuyển động mà có gọi là động năng Động năng phụ thuộc vào vận tốc và khối lượng của vật
IV/ Vận dụng
C9: Viên đạn đang bay Hòn đá đang ném, vật đang chuyển động trong không trung; con lắc lò xo đang chuyển động
C10:hình a) thế năng b) động năng
c) thế năng 3/Củng cố: (3’)
- Khi nào vật có cơ năng? -> khi vật có khả năng thực hiện công
- Trường hợp nào thì cơ năng của vật gọi là thế năng? -> khi vật có độ cao so với vật làm móc.( mặt đất)
- Trường hợp nào thì cơ năng là động năng? ( khi vật chuyển động có vận tốc
-:Đọc mục “Có thể em chưa biết”; làm bài tập 16.1 >16.5; học thuộc các khái niệm và tìm thêm thí dụ 4/ Hướng dẫn về nhà
-Học thuộc bài
-Làm bài tập 16.1->16.3 SBT
-Xem trước bài 17 “ Định luật bảo tòan cơ năng “
5/ Bổ sung