BÀI GIẢNG KHÁNG SINH

MỤC TIÊU- Trình bày đại cương về kháng sinh: định nghĩa, phân loại, cơ chế tác động, sự đề kháng kháng sinh, nguyên tắc sử dụng kháng sinh.. - Trình bày các nhóm kháng sinh tiêu biểu đượ

KHÁNG SINH

MỤC TIÊU

- Trình bày đại cương về kháng sinh: định nghĩa, phân loại,

cơ chế tác động, sự đề kháng kháng sinh, nguyên tắc sử dụng kháng sinh

- Trình bày các nhóm kháng sinh tiêu biểu được sử dụng trong điều trị: phân loại, cơ chế tác động, cơ chế đề

kháng, dược động học, phổ hoạt tính, tác dụng phụ

- Các kháng sinh điển hình trong mỗi nhóm: nguồn gốc, chỉ định, chống chỉ định, cách dùng, liều dùng, bảo quản

◙ 1928 Alexander Flemming tìm ra Penicillin từ nấm

Penicillinum notatum

◙ 1944 tìm ra Streptomycin

I ĐẠI CƯƠNG

 Theo PP nhuộm:

a Phân loại VK:

8 nhóm

1.Nhóm β – Lactam (β – Lactamin)

LincosamidSulfamid

β – LactamQuinolonAminosid

Vancomycin

Fosfomycin

3 Cơ chế tác động của KS:

5 Tổng hợp bơm tống kháng sinh

4 Sự đề kháng của KS:

16

(1) Chỉ dùng kháng sinh khi có nhiễm khuẩn

(7) Phối hợp kháng sinh khi cần thiết

17

5 Nguyên tắc sử dụng KS:

 9 chỉ định chung (CĐC) của kháng sinh:

- Nhiễm khuẩn: tai – mũi – họng

β – LACTAM

 Phân loại: dựa vào phổ kháng khuẩn

Nhóm G

Penicillin G

Penicillin V

Procain PNC Benzathin PNC

Nhóm C Ticarcillin

Nhóm U ArzocillinMezlocillin

Piperacillin

2 Phân nhóm Penicillin:

 Phân loại: dựa vào phổ kháng khuẩn

Cephalosporin thế hệ thứ III

Cefotaxim Ceftriaxon Ceftazidim Cefoperazon Cefixim

Cephalosporin thế hệ thứ IV CefepimCepiprom

3 Phân nhóm Cephalosporin

PHÂN NHÓM PENICILLIN:

Peni cillin G Peni cillin V Ampi cillin

Amoxi cillin

30

- Lậu, giang mai

Clamoxyl, Hiconcil, Agram

 Chỉ định:

- 9 CĐC

Oracef, Ospexin

Zinnat, Zinacef, Cepazine

Claforan, Cefomix, Cefotax

- 9 CĐC

- NK nặng

- VMN

- Dự phòng nhiễm khuẩn phẫu thuật

- Trị liệu khởi đầu các nhiễm khuẩn hỗn hợp

- NK đe dọa tính mạng do các VK đề kháng

 Chỉ định:

- 9 CĐC

- Nhiễm trùng nặng

- VMN

- Dư phòng nhiễm trùng phẫu thuật

- Trị lậu, hạ cam: 1 liều duy nhất

Rocephin, Ceftrixon

NHÓM MACROLID

 Tác dụng: kìm khuẩn

 Phân loại: có 2 loại

◙ Macrolid thiên nhiên ◙ Macrolid tổng hợp

Ery – tab, Eryc

- 9 CĐC

- Dự phòng dài hạn tái phát thấp khớp cấp (thay thế PNC)

- Phòng nhiễm khuẩn khi phẫu thuật ruột (p/h Neomycin)

An toàn cho PNCT (trừ dạng estolat)

 Chỉ định:

- 9 CĐC

- Loét DD-TT do H pylori

PHENICOL

 Tác dụng: kìm khuẩn

có tác dụng diệt khuẩn với Staph pneumoniae, H

influenzae, Neisseria meningitidis

◙ Cloramphenicol

◙ Thiamphenicol

1 Đại cương:

◙ Bội nhiễm nấm Candida

◙ Trụy tim mạch khi dùng liều cao trị thương hàn

độc tính cao trên cơ quan tạo máu

2 Các KS Cloramphenicol:

- SG, STh

- Suy tủy

- TE < 6 tháng tuổi

- Dự phòng NK phẫu thuật

- NK thông thường

NHÓM TETRACYCLIN

 Dược động học:

- Hấp thu: không đều, tốt nhất khi đói

- Phân bố: tốt vào mô cơ thể

tích lũy ở gan, xương, răng

qua được nhau thai và sữa mẹ

- Thải trừ: thận, doxycycline thải qua mật

có chu kỳ gan mật

1 Đại cương:

2 Các KS Tetracyclin:

 CĐ:

- Giống như tetracyclin, mạnh hơn 2 – 10 lần

- Tiêu chảy của người đi du lịch

61

NHÓM QUINOLON

 Tác dụng: diệt khuẩn

 Phân loại: có 4 phân nhóm

◙ Thế hệ I (đường tiểu): ◙ Thế hệ II (fluoroquinolon):

đào thải nhanh phổ rộng

hiệu quả thấp

không đạt Ckháng khuẩn/máu

- Acid nalidixic - Pefloxacin

- Acid pipemidic - Ofloxacin

- Acid oxolinic - Norfloxacin

 Chỉ định:

- Nhiễm trùng: tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục

 CĐ :

- 9 CĐC

- Thương hàn, phó thương hàn

- VMN

NHÓM LINCOSAMID

- Hấp thu: hoàn toàn bằng PO

ít chịu ảnh hưởng của thức ăn

- Phân bố: tốt trong các mô (xương*)

kém qua dịch não tủy

- Thải trừ: chủ yếu qua mật, phần nhỏ qua thận

1 Đại cương:

 TDP:

◙ RLTH

◙ SG, STh

◙ Viêm đại tràng giả mạc

(Viêm ruột kết màng giả)

2 Các KS Lincosamid:

(1) Lin comycin

 CĐ:

- 9 CĐC

- Nhiễm trùng nặng

- Viêm xương tủy cấp

Thay thế penicillin, erythromycin khi BN dị ứng

Lincocin, Antibolic

72

NHÓM AMINOSID

 Tác dụng: diệt khuẩn

 Phân loại: có 2 loại

◙ Aminosid thiên nhiên ◙ Aminosid bán tổng hợp

 Dược động học:

- Hấp thu: PO không hấp thu

IM hoặc IV chậm

- Phân bố: Tập trung cao ở thận và tai trong

Vào màng bụng, màng tim khi bị viêm

- Thải trừ: thận

1 Đại cương:

2 Các KS Aminosid:

(1) Gentamycin (2) Kanamycin

KÌM KHUẨN DIỆT KHUẨN