Bài giảng giáo dục thể chất 4 bóng đá

Lời giới thiệu Xuất phát từ một trò chơi điều khiển quả bóng tròn trên sân bãi bằng cả chân và tay, đến giữa thế kỷ XIX Bóng đá trở thành môn thể thao hiện đại và tới nay đã phát triển r

Lời giới thiệu

Xuất phát từ một trò chơi điều khiển quả bóng tròn trên sân bãi bằng cả chân và tay, đến giữa thế kỷ XIX Bóng đá trở thành môn thể thao hiện đại và tới nay đã phát triển rộng khắp toàn thế giới Bóng đá là môn thể thao chiếm một vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống xã hội So với các môn thể thao khác như điền kinh, bơi lội, thể dục…, Bóng đá là môn sinh sau, rất trẻ, nhưng nó đã nhanh chóng được tôn vinh là môn thể thao Vua Hiếm có môn thể thao nào lại được đông đảo công chúng thuộc mọi tầng lớp xã hội, mọi độ tuổi, giới tính say mê cuồng nhiệt như môn Bóng đá, đặc biệt là giới trẻ Đối với mọi người, Bóng đá là trò chơi của tất cả mọi trò chơi ở Bóng đá có một cái gì đó rất tự nhiên, đơn giản

mà lại truyền cảm, lôi cuốn con người Bóng đá có khả năng làm cho các dân tộc xích lại gần nhau, là thứ ngôn ngữ chung của mọi dân tộc trên hành tinh này

Bóng đá là môn học giáo dục thể chất trong nhà trường nhằm đáp ứng mục tiêu về giáo dục, đào tạo học sinh phát triển toàn diện Bóng đá là một hoạt động thể thao mang lại hiệu quả cao trong nhiệm vụ tăng cường sức khoẻ, phát triển thể chất cho thế hệ trẻ Đây là phương tiện giáo dục thể chất và giải trí có giá trị rất lớn trong môi trường hoạt động của lứa tuổi học sinh, sinh viên

Đây là cuốn tài liệu Bài giảng Giáo dục thể chất 4 (Bóng đá tự chọn 1) được biên soạn dành cho đối tượng là sinh viên hệ Đại học chính quy không chuyên Tài liệu Bài giảng này cung cấp hệ thống kiến thức cơ bản của môn học Bóng đá như:

về lịch sử phát triển môn bóng đá, vị trí, vai trò, tác dụng của môn trong đời sống

xã hội Trang bị cho sinh viên một số kỹ thuật cơ bản (kỹ thuật dừng bóng, dẫn bóng, ném biên, đá lòng, đá mu chính diện, đá mu trong) và các bài tập phát triển thể lực cho sinh viên, trên cơ sở đó phát triển thể chất toàn diện và cũng cố sức khoẻ cho người học

Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định, rất mong được sự góp ý của các chuyên gia, các bạn đồng nghiệp để tài liệu ngày càng hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Chương 1 LÝ THUYẾT 1.1 Lịch sử phát triển môn bóng đá

1.1.1 Nguồn gốc và các tổ chức bóng đá

1.1.1.1 Sự ra đời của bóng đá hiện đại

a/ Trung Quốc là nơi bắt nguồn của bóng đá hiện đại

Năm 1985, Liên đoàn Bóng đá Quốc tế đã tổ chức giải thi đấu Bóng đá Thế giới lần thứ nhất (từ 16 tuần trở xuống) tại Bắc Kinh Trong buổi lễ khai mạc, ông Havalange đã nói "môn bóng đá bắt nguồn từ Trung Quốc và nó đã tồn tại ở quý quốc từ hàng ngàn năm nay" Trên thực tế là có bằng chứng rõ ràng

- Nền văn hoá Trung Quốc đã có từ rất lâu, ngay trong thời kỳ chiến quốc (475 - 221 TCN) sử sách Trung Quốc đã có sự ghi chép rất đáng tin cậy về trò chơi bóng đá Chiến quốc sách Tề ghi rằng:

"…Dân Lâm Tri bảy vạn hộ… vùng Lâm Tri rất giàu có, người dân ở đây không ai không biết thổi sênh, gãy đàn, đánh đàn bầu, đánh đàn cầm, đánh chọi gà, nuôi chó săn, cờ bạc và thạp cúc (đá bóng nhồi bằng da)"

"Thạp" hay còn gọi là "xúc xúc" là một loại trò chơi tựa như bóng đá có nghĩa là chân đá vào vật, còn Cúc là quả cầu được làm bằng da thú, bên trong chứa đầy lông, tóc

- Khi thi đấu hai bên sắp xếp theo hàng ngũ và thay nhau tiến hành các hoạt động công thủ, tức là cách bày binh bố trận về tư tưởng chiến thuật rất lớn, nổi tiếng thời bấy giờ

- Đến thời kỳ nhà Đường, trò chơi bóng đá của Trung Quốc lại có thêm sự phát triển mới: Bóng được làm bằng da, bên trong bơm đầy khí và cầu môn được treo lưới Kể từ đó trò chơi xúc xúc được truyền sang Nhật Bản, Triều Tiên và trở thành một thủ pháp ngoại giao của Trung Quốc

b/ Nguồn gốc của bóng đá hiện đại và sự thành lập của bóng đá Quốc tế

- Ngày 26/10/1863 là một ngày có ý nghĩa rất lớn với bóng đá Thế giới, 11 CLB đã triệu tập Hội nghị tại thủ đô Luân Đôn nước Anh để thành lập tổ chức bóng đá đầu tiên trên Thế giới LĐBĐ Anh đã thảo luận để thống nhất một số điều

luật cơ bản trong thi đấu bóng đá - và nước Anh trở thành quê hương của bóng đá hiện đại

- Việc thành lập LĐBĐ Anh không chỉ kéo theo một số nước Châu Âu, Nam

Mỹ mà còn thúc đẩy sự phát triển nhanh của môn bóng đá Đến năm 1872 Anh và Scotland đã phối hợp tổ chức thi đấu và đây là lần đầu tiên trên thế giới có trận đấu giữa hai nước

- Năm 1890 Áo bắt đầu tổ chức giải bóng đá

- Thế kỷ XIX Châu Âu là trung tâm phát triển của bóng đá và các quan chức bóng đá của Hà Lan, Pháp là hai quốc gia lần đầu tiên gửi thư cho LĐBĐ Anh và

hy vọng họ đứng ra thành lập LĐBĐ mang tính quốc tế, tuy nhiên đề nghị này bị phía Anh từ chối rằng đây là một ảo tưởng không thể nào thực hiện được

- Một thời gian sau, thông qua các hoạt động tích cực các LĐBĐ của một số nước đã quyết định không đợi Anh nữa mà gửi thư đến các nước Châu Âu khác yêu cầu họ cùng đứng ra thành lập Ngày 21/05/1904, LĐBĐ Quốc tế gọi tắt là FIFA (Federation International Football Association) đã chính thức thành lập đặt trụ sở tại Paris (Pháp), các đại biểu đại diện gồm 7 nước là: Pháp, Thuỵ Sỹ, Thuỵ Điển, Bỉ, Tây Ban Nha, Đan Mạch, Hà Lan

- Ngày 23/05/1904 LĐBĐ Quốc tế tổ chức triệu tập đại hội đại biểu lần thứ nhất và ông Robert Guerin (người Pháp) được chọn làm chủ tịch FIFA

- Ngày 14/04/1905 LĐBĐ Anh tuyên bố thừa nhận và yêu cầu được gia nhập FIFA, và chẳng bao lâu rất nhiều nước tiếp nối và xin gia nhập vào đại gia đình bóng đá Thế giới và người lãnh đạo cao nhất là chủ tịch FIFA

1.1.1.2 Quá trình phát triển của bóng đá hiện đại

a/ Những cột mốc quan trọng:

- Năm 1899 lần đầu tiên chế độ lên xuống hạng được đưa ra sử dụng

- Năm 1900 bóng đá được đưa ra trình diễn ở Thế vận hội Olympic

- Ngày 21/05/1904 FIFA được thành lập

- Ngày 14/04/1905 LĐBĐ Anh gia nhập FIFA

- Năm 1930 giải vô địch bóng đá lần thứ I được tổ chức tại Uruguay Uruguay đoạt chức vô địch

- Năm 1908 LĐBĐ Anh rút khỏi FIFA và năm 1946 thì tái gia nhập lần thứ

BẢNG DIỄN BIẾN CÁC GIẢI BÓNG ĐÁ THẾ GIỚI

Năm Địa điểm thi đấu Lần Đội vô địch Đội thứ nhì Đội thứ ba Đội thứ tư

1930 Uruguay 1 Uruguay Achentina Nam Tư Mỹ

1934 Italia 2 Italia Tiệp Khắc Đức Áo

1938 Pháp 3 Italia Hungari Brazil Thuỵ Điển

1950 Brazil 4 Uruguay Brazil Thuỵ Điển Tây Ban Nha

1954 Thuỵ Sỹ 5 Tây Đức Hungari Áo Uruguay

1958 Thuỵ Điển 6 Brazil Thuỵ Điển Pháp Tây Đức

1962 Chi Lê 7 Brazil Tiệp Khắc Chi Lê Nam Tư

1966 Anh 8 Anh Tây Đức Bồ Đào Nha Liên Xô

1970 Mêhicô 9 Brazil Italia Tây Đức Uruguay

1974 Tây Đức 10 Tây Đức Hà Lan Ba Lan Brazil

1978 Achentina 11 Achentina Hà Lan Brazil Italia

1982 Tây Ban Nha 12 Italia Tây Đức Ba Lan Pháp

1986 Mêhicô 13 Achentina Tây Đức Pháp Bỉ

1990 Italia 14 CHLB Đức Achentina Italia Anh

1994 Mỹ 15 Brazil Italia Thuỵ Điển Bungari

1998 Pháp 16 Pháp Brazil Croatia Hà Lan

2002 Nhật&Hàn Quốc 17 Brazil Đức Thổ Nhĩ Kỳ Hàn Quốc

2006 Đức 18 Italia Pháp Đức Bồ Đào Nha

2010 Nam Phi 19 Tây Ban Nha Hà Lan Đức Urugoay

2014

b/ Các tổ chức bóng đá lớn:

- LĐBĐ Châu Âu (UEFA)

- LĐBĐ Châu Á và Châu Đại Dương (AFC)

- LĐBĐ Nam Mỹ (CONMEBOL)

- LĐBĐ Bắc và Trung Mỹ (CONCACAF)

- LĐBĐ Châu Phi (CAF)

- LĐBĐ Thế giới (FIFA) Trụ sở đặt tại Zurich (Thuỵ Sỹ)

1.1.2 Các giai đoạn phát triển bóng đá

1.1.2.1 Quá trình phát triển kỹ thuật bóng đá

Kỹ thuật là tổng hợp những động tác hợp lý mà VĐV sử dụng trong thi đấu

- Giai đoạn đầu kỹ thuật bóng đá còn hết sức đơn giản, thô sơ, các cầu thủ chỉ biết đá mạnh về phía trước Tuy nhiên dần dần về sau kỹ thuật bóng đá đã có nhiều thay đổi do nhiều điều kiện khách quan, chủ quan của các cầu thủ mà sự phát triển được kéo theo các kỹ thuật hiện đại như kỹ thuật: Má ngoài, đá lòng, đá mu chính diện, đánh gót, đánh đầu… cho đến ngày nay kỹ thuật có độ khó càng cao như quay người đá bóng, ngã người đá bóng, đá vôlê, xoạc bóng, đá nữa nảy, cắt bóng, đá bóng theo hình vòng cung… đồng thời tính chuẩn xác càng được nâng cao và không ngừng hoàn thiện đã làm tăng thêm tính bất ngờ trong thi đấu

- Từ những năm 70 cho đến nay, sự phát triển của kỹ thuật bóng đá được thể hiện qua các mặt sau: Tốc độ bóng đá nhanh hơn, độ khó cao hơn, kỹ thuật đa dạng hơn, tính bất ngờ của các đường bóng làm cho khán giả không lường trước được

Tóm lại: Kỹ thuật bóng đá phát triển từ không đến có, từ ít đến nhiều, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến cao… Tuy nhiên nhân tố chủ yếu thúc đẩy sự phát triển không ngừng của các kỹ thuật bóng đá đó là:

+ Sự tác động qua lại của kỹ thuật tấn công và phòng thủ

+ Sự thay đổi các điều luật

+ Trình độ kỹ thuật của các cầu thủ dần được nâng cao

+ Kỹ thuật là cơ sở để thực hiện các chiến thuật và ngược lại

+ Do công tác nghiên cứu khoa học kỹ thuật ngày càng được áp dụng mạnh

mẽ nên những hiểu biết về giải phẫu và quy tắc hoạt động của cơ thể cũng không

ngừng được nâng lên giúp cho các cầu thủ có được cơ sở khoa học để phát triển kỹ thuật bóng đá

1.1.2.2 Sự phát triển của chiến thuật bóng đá

Giai đoạn ban đầu bóng đá được tổ chức thi đấu với nhau nhằm mục đích là chiến thắng, vì vậy người ta không quan tâm đến việc vận dụng các chiến thuật thi đấu và các đội chỉ sắp xếp một đội hình đơn giản nhất Khi mọi người bắt đầu chú

ý đến việc phối hợp để đạt được hiệu quả cao nhất mới bắt đầu có sự phân công hợp lý để rồi từng bước hình thành và không ngừng hoàn thiện các chiến thuật công, thủ rõ ràng, chính vì điều này chiến thuật bóng đá ra đời và ngày càng phong phú hơn Quá trình phát triển được chia làm các giai đoạn sau:

- Giai đoạn từ 1863 - 1924: Là giai đoạn thử nghiệm các chiến thuật bóng

đá, đội hình chủ yếu bao gồm: 9 tiền đạo 1 hậu vệ - 8 tiền đạo 2 hậu vệ - 7 tiền đạo

3 hậu vệ - 6 tiền đạo 4 hậu vệ - Bố trí theo đội hình hình tháp ngược "trên to dưới bé"

Đặc điểm: Các cầu thủ được bố trí trên các vị trí cố định với các nhiệm vụ được phân công một cách máy móc và đơn thuần, do số lượng các cầu thủ tấn công

và phòng thủ chênh lệch nhau nên đội hình có lối đá và chiến thuật cứng nhắc, thi đấu chủ yếu là xông thẳng lên và hầu như không có sự phối hợp chiến thuật giữa các cầu thủ

- Giai đoạn từ 1925 - 1953: Là giai đoạn phát triển và ổn định của chiến thuật bóng đá Chủ yếu là đội hình WM

Đặc điểm: Sắp xếp vị trí rõ ràng, phân công trách nhiệm hợp lý, lực lượng công thủ cân bằng, cường độ vận động ở các cầu thủ như nhau (Đội hình này tập trung chính là khu trung tuyến)

- Giai đoạn từ 1954 đến nay: là giai đoạn sáng tạo, phát triển và hoàn thiện chiến thuật bóng đá đội hình chủ yếu bao gồm: 4 - 4 - 2, 4 - 2 - 4, 4 - 3 - 3, 3 - 5 -

2, 5 - 3 - 2 và một số biến thể của các đội hình trên

Đặc điểm:

+ Tăng cường sức mạnh và sự phối hợp trong khu phạt đền

+ Số lượng tiền đạo ít đi, số người ở tuyến giữa và tuyến sau tăng lên, đồng thời sự uy hiếp trong tấn công bằng cách phục ngầm ở tuyến 2 và tuyến 3 cũng tăng lên

+ Đội hình biến hoá linh hoạt và đa dạng

+ Rất có lợi cho việc triển khai một lối đá toàn diện

* Nguyên nhân thúc đẩy sự phát triển của chiến thuật bóng đá là:

- Phương pháp thi đấu và các điều luật được sữa đổi hoàn thiện

- Việc nâng cao trình độ kỹ thuật, cải tiến hoàn thiện chiến thuật và tăng cường các tố chất thể lực đã thúc đẩy và làm nảy sinh những kỹ chiến thuật mới

- Dành được thắng lợi trong thi đấu các đội đều cố gắng tạo ra một loại hình chiến thuật mới, ví dụ: 6 tiền đạo thắng 7 tiền đạo

- Phát huy được đầy đủ sức mạnh của toàn đội và sở trường mỗi cá nhân Tóm lại: Việc sắp xếp bố trí đội hình là một trong những yếu tố cơ bản để tạo thành chiến thuật thi đấu, đồng thời quá trình phân tích nghiên cứu trên thực tế của các chuyên gia sẽ từng bước nắm vững các quy luật hoạt động để tổng kết quy nạp tạo ra một chiến thuật toàn diện, khoa học hơn

1.1.2.3 Quá trình hình thành và phát triển các điều luật

- Năm 1863 luật thi đấu lần đầu tiên được ban hành nhưng rất đơn giản chủ yếu là những lỗi vi phạm hành vi

- Năm 1866 sân thi đấu được quy định là 110m x 75m Thời gian thi đấu mỗi trận là 90 phút

- Năm 1877 quy định độ cao cầu môn là 2,44m; hai cột của cầu môn được nối liền bằng xà ngang hoặc giây thừng Cứ như vậy theo thời gian và sự phát triển của bóng đá hiện đại những điều luật được hình thành và thay đổi cho phù hợp với môn thể thao "Vua"

1.1.3 Các giải bóng đá lớn trên thế giới

- Năm 1928: Tại Amstecdam (Hà Lan), Hội đồng FIFA đã quyết định tổ chức giải bóng đá Thế giới tranh cúp vàng luân lưu cho đội nào vô địch Cúp lấy hình tượng: "Nữ thần chiến thắng Nike" có cánh tay cầm cốc rượu nặng 1,8kg vàng, đế bằng hoa cương nặng 2,2kg cao 30cm trị giá 10.000USD

- Đến năm 1930, giải vô địch bóng đá Thế giới lần đầu tiên được tổ chức tại Urugoay và đội bóng Urugoay đã dành chức vô địch

- Đến năm 1970, tại Mêxicô đội tuyển Brazil lần thứ 3 dành chức vô địch đồng thời đoạt cúp vĩnh viễn (1958, 1962, 1970) Lúc này Hội đồng FIFA đã làm lại cúp vàng nặng 5,5kg trị giá 27.400USD, đội đầu tiên được nhận cúp này là đội tuyển Tây Đức vô địch lần thứ 10 năm 1974

1.1.4.1 Bóng đá Việt Nam từ đầu TK XX đến năm 1954

Năm 1883, thực dân Pháp đặt ách đô hộ nước ta, cùng với sự xâm nhập hàng hoá, văn hoá, nghệ thuật thì bóng đá cũng theo vào Nam Kỳ mà chủ yếu là ở Sài Gòn Những cuộc thi đấu đầu tiên giữa binh lính Pháp và thuỷ thủ, sau đó lan tới thanh thiếu niên, học sinh, viên chức… và lan rộng ra khắp Nam Kỳ, Bắc Kỳ và Trung Kỳ Hà Nội là trung tâm văn hoá nên phong trào phát triển mạnh và ảnh hưởng tới Hải Phòng - một cảng lớn nhất của miền Bắc

a/ Tại Nam Kỳ: Là khu vực phát triển Bóng đá sớm nhất ở Việt Nam Đầu

tiên là các đội Bóng đá của binh lính và công chức Pháp sau đó mới có các đội bóng của người Việt Nam Những đội bóng đầu tiên được ghi nhận đó là: Gia Định, Chợ Quán, Gò Vấp…

b/ Tại Bắc Kỳ: Sau khi bóng đá đã phát triển ở Nam Kỳ khá mạnh bắt đầu

lan ra Bắc Kỳ Năm 1931 Pháp thành lập Hiệp hội Bóng đá Bắc Kỳ sau đó ra đời tổng cục thể thao Pháp - Việt và bắt đầu tổ chức các giải Vô địch Bắc Kỳ

c/ Tại Trung Kỳ: Bóng đá phát triển ở Trung Kỳ muộn hơn và nói chung

không mạnh bằng hai vùng Nam và Bắc của đất nước Một số có tên tuổi như: Hoả

xa Nha Trang, SEP - Huế…

1.1.4.2 Bóng đá Việt Nam từ 1954 đến 1975

a/ Phát triển Bóng đá ở miền Bắc

Sau hoà bình 1954 bóng đá phát triển rất mạnh ở miền Bắc XHCN cả về số lượng và chất lượng Trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn về kinh tế, phải tập trung tài lực để xây dựng quốc phòng chi viện cho miền Nam, nhưng Đảng và Nhà nước vẫn ưu tiên phát triển TDTT nói chung và Bóng đá nói riêng Đó là xây dựng Trường đào tạo cán bộ TDTT (sau này là Trường Đại học TDTT), trong đó đào tạo nhiều HLV, thành lập Trường huấn luyện Bóng đá, mời các chuyên gia Liên Xô, Trung Quốc sang giúp đỡ huấn luyện và đào tạo, cử cán bộ đi đào tạo ở các nước XHCN…

Những đội Bóng đá mạnh của thời gian này là: Thể Công, Trường huấn luyện, Công an Hải Phòng, Cảng Hải Phòng, Dệt Nam Định, Than Quảng Ninh… Một số giải Bóng đá lớn như: Giải vô địch hạng A (được tổ chức từ 1957), giải vô địch Tổng công đoàn, giải vô địch toàn quân được tổ chức thường xuyên

Nhìn chung hoạt động Bóng đá ở giai đoạn này chủ yếu là đáp ứng yêu cầu rèn luyện thân thể để bảo vệ Tổ quốc và đáp ứng lòng hâm mộ của đông đảo quần chúng nhân dân đối với môn thể thao này

b/ Phát triển Bóng đá ở miền Nam

Do liên tục có chiến tranh nên Bóng đá chỉ phát triển ở một vài thành phố lớn, chủ yếu là ở Sài Gòn Đội tuyển miền Nam đã tham gia nhiều giải khu vực Đông Nam Á và là một trong những đội mạnh nhất khu vực Năm 1966 đội tuyển miền Nam đoạt chức vô địch Giải Madeca, vượt qua các đội Nhật Bản, Ấn Độ

1.1.4.3 Phát triển Bóng đá sau năm 1975

Ngày 28/04/1980, Uỷ ban Olympic quốc tế đã công nhận Việt Nam là thành viên chính thức Bóng đá là một trong năm môn có tổ chức Hội thể thao đại diện (sau này là LĐBĐ Việt Nam) Tiếp đó là sự tham gia chính thức trở lại của Bóng

đá Việt Nam trong tổ chức FIFA: năm 1993 đội tuyển Việt Nam lần đầu tiên tham

dự vòng loại Cúp thế giới năm 1994 (Việt Nam là hội viên chính thức của FIFA từ

1961 do hai nước thành viên giới thiệu theo quy định là Tiệp Khắc và Bungari)

Hiện nay Bóng đá Việt Nam mới chỉ đủ sức tham gia các giải của khu vực Đông Nam Á Một số kết quả đã đạt được ở khu vực là:

- Tham dự SEA Games 15 (1989) lần đầu tiên và không được vào vòng hai

- SEA Games 18 (1995 - Thái Lan): giành huy chương bạc - lần đầu tiên có huy chương

- Huy chương đồng và bạc ở các kỳ SEA Games 19 và 20

Bóng đá nữ Việt Nam được đánh giá là phát triển nhất khu vực Đông Nam

Á trong những năm cuối TK XX, trên lĩnh vực thành tích thi đấu của đội tuyển Quốc gia cũng như trên quy mô của giải vô địch quốc gia

Hiện nay Bóng đá Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ theo hướng chuyên nghiệp Nhiều cán bộ của LĐBĐVN đã bắt đầu tham gia vào các tổ chức của LĐBĐ Châu Á và Đông Nam Á Nhiều trọng tài Bóng đá Việt Nam được phong cấp FIFA và tham gia điều khiển các trận đấu ở nhiều giải quốc tế Bóng đá Việt Nam đã thật sự hoà nhập và phát triển theo xu thế chung của Bóng đá Quốc tế

1.2 Vị trí của tập luyện và thi đấu bóng đá

1.2.1 Vị trí của bóng đá

Bóng đá hiện đại ra đời vào giữa Thế kỷ XIX tại nước Anh Sau khi xuất hiện, bóng đá đã trở thành môn thể thao được ưa chuộng ở nhiều nước Châu Âu và mau chóng phát triển rộng khắp trên toàn thế giới Bóng đá dần dần có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của xã hội Một nhà xã hội học đã khái quát hình ảnh

về bóng đá như sau: Bóng đá đã thổi lên ngọn lửa tình yêu cuộc sống của nhân loại, là tiếng nói chung lớn nhất trên hành tinh của chúng ta, dù có khác nhau về dân tộc, tôn giáo và chính trị

Thế kỷ XX đã tạo nên những bước ngoặt phát triển kỳ diệu về khoa học - kỹ thuật, trong đó có lĩnh vực giải trí cho con người Thế nhưng môn bóng đá - một trò chơi giải trí khá đơn giản đã không hề bị bỏ rơi Trái lại, bóng đá ngày càng được con người văn minh ưa chuộng, càng có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của con người

Bóng đá đã và đang phát triển ở hầu khắp các châu lục, từ những nước chậm phát triển, nghèo đói đến những nước có nền kinh tế hùng mạnh nhất hành tinh, nơi nào bóng đá cũng được mọi tầng lớp xã hội đón nhận với sự quan tâm đặc biệt Những nước như: Anh, Pháp, Đức, Mỹ, Nhật… đứng hàng đầu thế giới về phát triển khoa học kỹ thuật cũng như kinh tế, cũng là những nước phát triển bóng đá rất mạnh Những nước nghèo của Châu Phi như: Cameroon, Nigeria, Senegan… cũng có những đội tuyển bóng đá vào hàng mạnh trên thế giới

1.2.2 Vai trò và các giá trị của bóng đá

Tập luyện bóng đá một cách hệ thống sẽ làm cho trẻ em khoẻ mạnh, đặc biệt phát triển về khả năng nhanh nhẹn, khéo léo, linh hoạt và mạnh mẽ Những kỹ năng điều khiển quả bóng - nhờ tập luyện rất công phu mới có được sẽ giúp trẻ em tăng khả năng phản xạ thần kinh về tính linh hoạt vận động, là những yếu tố rất quan trọng trong tất cả mọi công việc đòi hỏi sự tinh tế của con người Với hoạt động ngoài trời là chủ yếu, bóng đá còn giúp cho con người gần gủi gắn bó hơn với môi trường thiên nhiên, làm tăng khả năng dưỡng dục cả về tâm lực lẫn trí lực

Trong nhiệm vụ giáo dục thể chất cho thanh thiếu niên, bóng đá luôn luôn phát huy được hiệu quả cao bởi nó được tuổi trẻ ham thích và tập luyện một cách chủ động, tự giác và thường xuyên Mặt khác để có thể tập luyện, chơi và thi đấu bóng đá không đòi hỏi những điều kiện tốn kém, phức tạp Chỉ một trái bóng và một khoảng trống, một bãi đất thậm chí một đoạn đường vắng cũng có thể có một trận bóng đá sôi nổi

Bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp, với luật chơi cho phép dùng sức mạnh thân chống thân, và diễn ra với tốc độ cao, trong không gian rộng lớn,

đòi hỏi cầu thủ không chỉ đáp ứng tốt về sức mạnh, tốc độ hay kỹ thuật cá nhân điêu luyện mà còn phải có tính chiến đấu, lòng dũng cảm cao hơn bình thường Bóng đá là môn thể thao dành cho những người dũng cảm và bản thân hoạt động

đá bóng đã giúp cầu thủ rèn luyện phát triển một cách hữu hiệu các tố chất tâm lý này Như vậy tập luyện bóng đá làm thay đổi theo hướng tích cực các khả năng tâm lý của tuổi trẻ

1.2.2.2 Các giá trị của bóng đá

a/ Giá trị trong lĩnh vực giáo dục đạo đức, phẩm chất con người

Có thể nói bóng đá là một phương tiện giáo dục thanh thiếu niên có hiệu quả cao, nhất là trong môi trường giáo dục của nhà trường Trong công tác Đoàn, Đội bóng đá luôn là một nội dung hoạt động tích cực được lựa chọn với nhiều mục đích, trong đó mục đích giáo dục được coi trọng

Bản thân bóng đá là một hoạt động thể thao mang lại lợi ích về sức khoẻ, về phát triển hài hoà về thể chất, tinh thần, cho người tập như phần lớn các môn thể thao khác Nhưng bóng đá còn có một ưu thế đặc biệt đó là tạo ra tính hấp dẫn rất cao của nó đối với tuổi trẻ Đây là điều kiện rất thuận lợi để tập trung lớp trẻ vào các hoạt động lành mạnh, có ích lợi mà đoàn thể cần sử dụng vào mục đích giáo dục của mình

Bóng đá là môn thể thao tập thể, ở đó mọi cá nhân cùng phối hợp đóng góp tài năng của bản thân làm cho đội bóng trở nên mạnh để có thể dành chiến thắng Ngược lại một số cá nhân có thể chưa mạnh nhưng sẽ trở nên mạnh khi được tập thể cả đội hỗ trợ chia sẻ Như vậy bóng đá là một phương tiện giáo dục tính cộng đồng cho tập thể, cho tuổi trẻ rất có giá trị

b/ Giá trị trong lĩnh vực giao lưu xã hội

Với tính phổ cập rất cao và quy mô phát triển rộng khắp, bóng đá đã trở thành một phương tiện, một điều kiện giao lưu xã hội hữu hiệu Phạm vi giao lưu qua hoạt động bóng đá có thể thấy rất rõ ở nhiều cấp độ: giữa các cơ sở, địa phương, giữa các tỉnh thành, ngành, các quốc gia và châu lục

Ngày nay những giải bóng đá lớn, những trận thi đấu lớn đã trở thành một dịp hội tụ, gặp gỡ của các cầu thủ các VĐV, các khách du lịch, các nhà kinh tế và

đôi khi là các chính khách Bóng đá trở thành chiếc cầu giao lưu nối gần lại những cách biệt không chỉ về lĩnh vực địa lý mà với cả những lĩnh vực khác như kinh tế, chính trị, văn hoá…, bóng đá được mệnh danh là tiếng nói hoà bình hữu nghị giữa các dân tộc làm cho thế giới gần lại nhau hơn

c/ Giá trị trong lĩnh vực giải trí

Đối với tuổi trẻ học sinh sinh viên, bóng đá là một trong những hoạt động giải trí được lựa chọn nhiều nhất khi có thời gian tự do Tuy nhiên các điều kiện về

cơ sở sân bãi vẫn là những khó khăn, nhất là ngày nay xu thế đô thị hoá đang phát triển mạnh, các sân chơi thể thao cho trẻ em đang hiếm dần Cần tổ chức lại các hoạt động thể thao nói chung và bóng đá nói riêng theo hình thức CLB Và đặc biệt cần dành những sân chơi thể thao cho tuổi trẻ, để bóng đá thực sự phát huy thế mạnh của nó trong lĩnh vực giáo dục và giải trí cho thế hệ trẻ

d/ Giá trị trong lĩnh vực kinh tế

Tổ chức bóng đá Thế giới FIFA điều hành các hoạt động bóng đá chuyên nghiệp thế giới có doanh thu ngang bằng với doanh thu của những tập đoàn kinh tế lớn trên thế giới vì vậy FIFA đã có điều kiện để giúp đỡ, hỗ trợ một cách hiệu quả nhiều nước thành viên phát triển bóng đá mạnh mẽ, đặc biệt là phát triển bóng đá trẻ, bóng đá học đường Ở những quốc gia có nền bóng đá phát triển mạnh, doanh thu của bóng đá mang lại được so ngang với doanh thu của ngành du lịch và trở thành nhân tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Chương 2 THỰC HÀNH 2.1 Các kỹ thuật dừng bóng

2.1.1 Kỹ thuật dừng bóng bằng cạnh trong bàn chân

Kỹ thuật này thường được sử dụng khi giữ bóng sệt Chân trụ đặt thẳng với hướng bóng đến, hơi khuỵu, trọng tâm dồn vào chân trụ, chân giữ bóng (chân lăng) đưa tự nhiên về phía trước Lúc tiếp xúc bóng, chân chân giữ bóng thả lỏng (tiếp xúc bằng cạnh trong bàn chân), khớp gối hơi co lại, đầu gối xoay ra ngoài, bàn chân xoay ngang 900 so với hướng bóng đến (gầm bàn chân song song với mặt đất) Sau đó, chân giữ bóng kéo về phía sau (hoãn xung lực) Tốc độ kéo chân về sau tùy thuộc vào tốc độ bóng đến Nếu bóng đi mạnh thì kéo chân về sau nhanh, còn bóng yếu thì kéo chân chậm hoặc không cần kéo chân về sau

2.1.2 Kỹ thuật dừng bóng bay trên không bằng mu giữa bàn chân

Kỹ thuật này thường được sử dụng khi giữ bóng trên không hoặc bay thấp (dưới gối) từ phía trước tới Chân trụ đặt thẳng với hướng bóng đến, hơi khuỵu để giữ thăng bằng Trọng tâm cơ thể dồn vào chân trụ Chân giữ bóng căn cứ vào độ cao của bóng mà nâng chân lên cho thích hợp, khớp gối hơi gập, cẳng chân thả lỏng, mũi chân hơi hướng xuống đất và dùng phần mu chính diện bàn chân để giữ bóng Khi tiếp xúc bóng, chân giữ bóng kéo về sau (hoãn xung lực), thả lỏng khớp gối và cổ chân để bóng rơi xuống phía trước cơ thể

2.1.3 Kỹ thuật dừng bóng bằng đùi

Kỹ thuật này thường được sử dụng khi giữ bóng có tầm cao từ ngực cho tới ngang hông Cầu thủ đứng đối diện với bóng, chân trụ hơi khuỵu, chân lăng (chân giữ bóng) đặt phía sau chân trụ và thẳng với hướng bóng đến, trọng tâm cơ thể dồn vào chân trụ Khi bóng đến, chân lăng từ từ nâng lên (đùi hầu như song song với mặt đất), đùi và cẳng chân tạo thành góc 500

– 600 Lúc đùi tiếp xúc bóng thì nhanh chóng đưa đùi về phía sau (hoãn xung lực) và thả bóng rơi xuống phía trước cơ thể

2.1.4 Kỹ thuật dừng bóng bằng ngực

Kỹ thuật này thường được sử dụng khi giữ bóng trên cao Diện tiếp xúc của ngực với bóng tương đối lớn và bằng phẳng nên đảm bảo được độ chính xác cao Hai chân đứng rộng bằng vai, đầu gối hơi khuỵu, thân người hơi ngã về phía sau

và tạo thành hình cánh cung, mắt nhìn bóng, hai tay dang tự nhiên và tránh chạm bóng Khi phán đoán chọn góc độ và tốc độ bóng đến, lúc này hai chân đạp thật mạnh xuống đất (phối hợp cơ cẳng chân và cơ đùi), nâng nhẹ người lên và ưỡn ngực lên phía trên tiếp xúc vào phần dưới của quả bóng (dựng bóng lên theo phương thẳng đứng), sau đó bóng sẽ rơi xuống phía trước cơ thể

2.1.5 Một số bài tập bổ trợ kỹ thuật, phát triển thể lực

a Bài tập dừng bóng bằng cạnh trong bàn chân:

- Hai người 1 bóng lần lượt thực hiện từng người

- Đặt bóng giữa 2 chân thực hiện động tác đẩy bóng qua lại bằng cạnh trong bàn chân giữa 2 chân để tập cảm giác bóng, mỗi người thực hiện trong 30 lần

- Hai người đứng cách nhau 5m, người phục vụ thực hiện động tác ném bóng sệt để người đối diện thực hiện động tác nhận bóng sệt bằng cạnh trong bàn chân Thực hiện trong 30 lần thì có thể thay đổi độ cao của bóng (lưu ý người ném bóng chỉ ném cho người nhận bóng từ gối trở xuống và lực ném phải phù hợp) để người thực hiện có thể nhận bóng một cách thuận lợi và đa dạng Sau 60 lần nhận bóng có thể đổi người thực hiện động tác

b Bài tập dừng bóng bay trên không bằng mu giữa bàn chân

- Hai người 1 bóng lần lượt thực hiện từng người

- Người thứ nhất thực hiện động tác tâng bóng bằng mu chính diện bàn chân nhằm cảm giác bóng trong 3 phút rồi đổi người thực hiện

- Hai người đứng đối diện nhau từ 3 – 5m, người phục vụ tung bóng bằng tay cho người đứng đối diện để thực hiện động tác giữ bóng bằng mu chính diện bàn chân, thực hiện trong 3 phút rồi có thể kéo dài khoảng cách tung bóng, sau đó đổi người thực hiện

c Bài tập dừng bóng bằng đùi

- Hai người 1 bóng lần lượt thực hiện từng người

- Người thứ nhất thực hiện động tác tâng bóng bằng đùi nhằm cảm giác bóng trong 3 phút rồi đổi người thực hiện

- Hai người đứng đối diện nhau từ 3 – 5m, người phục vụ tung bóng bằng tay cho người đứng đối diện thực hiện động tác giữ bóng bằng đùi, thực hiện trong

3 phút, sau đó đổi người thực hiện

d Bài tập dừng bóng bằng ngực

- Hai người 1 bóng lần lượt thực hiện từng người

- Người thứ nhất thực hiện động tác tự tung bóng lên khỏi đỉnh đầu khoảng

30 – 40cm để thực hiện động tác nhận bóng bằng ngực trong 3 phút thì đổi

- Hai người đứng đối diện nhau khoảng 5m, người phục vụ tung bóng bằng tay cho người đứng đối diện để thực hiện động tác giữ bóng bằng ngực, thực hiện trong 3 phút sau đó đổi người thực hiện

* Những điều cần lưu ý khi thực hiện các kỹ thuật giữ bóng:

- Phải căn cứ vào tình hình thực tế trên sân để lựa chọn kỹ thuật giữ bóng cho phù hợp

- Trước khi giữ bóng phải quan sát tình huống xung quanh để dừng bóng ở

vị trí thích hợp nhất

- Các bộ phận tiếp xúc bóng phải thả lỏng một cách hợp lý

- Lúc giữ bóng cần kết hợp với động tác giả

- Sau khi giữ bóng, nhanh chóng di chuyển theo bóng để thuận tiện cho việc thực hiện các động tác tiếp theo

* Những sai lầm thường mắc phải:

- Vị trí tiếp xúc của chân vào bóng không đúng

- Cổ chân thả lỏng khi tiếp xúc bóng

- Không thực hiện việc kéo chân lăng về sau (hoãn xung lực)

- Không ưỡn ngực khi tiếp xúc bóng

* Biện pháp sửa chữa:

- Giảng giải và thị phạm lại để người học có khái niệm về kỹ thuật và động tác một cách chính xác

- Tập phán đoán góc độ, tốc độ và vị trí bóng đến để có lựa chọn kỹ thuật giữ bóng cho phù hợp

- Thả lỏng các bộ phận của cơ thể khi tiếp xúc bóng

2.2 Các kỹ thuật dẫn bóng

2.2.1 Dẫn bóng bằng mu trong bàn chân

Kỹ thuật này rất phù hợp cho việc thay đổi hướng khi dẫn bóng Khi dẫn bóng, thân người thả lỏng tự nhiên, phần thân trên hơi đổ về phía trước, khoảng cách giữa hai chân không nên lớn quá, khi chân dẫn bóng nâng lên, khớp gối hơi gập lại, nâng gót chân lên và mũi bàn chân hướng về phía chân trụ Trước khi chân dẫn bóng chạm đất, dùng mu trong bàn chân đẩy vào bóng

2.2.2 Dẫn bóng bằng mu ngoài (má ngoài) bàn chân

Kiểu dẫn này tương đối nhanh và được sử dụng nhiều nhất khi có đối phương đuổi theo tranh cướp Nếu đối phương ở bên phải thì dùng má ngoài chân trái để dẫn bóng Như vậy, toàn thân cầu thủ là “tường” ngăn cách giữa đối phương

và bóng; khi dẫn bóng má ngoài thì cự ly giữa đối phương và bóng lại càng xa

Mặt khác, kiểu dẫn bóng này cũng giúp đổi hướng dẫn bóng được nhanh, dễ dàng

2.2.3 Dẫn bóng bằng mu giữa (chính diện) bàn chân

Kiểu dẫn bóng này được sử dụng nhiều, khi cầu thủ dẫn bóng theo đường thẳng và nó thường được sử dụng khi dẫn bóng với tốc độ cao về phía trước

Khi dẫn bóng, thân người thả lỏng tự nhiên và hơi đổ về phía trước, cẳng chân dẫn bóng lăng nhẹ về phía quả bóng, khớp gối hơi gập lại, bàn chân duỗi căng, thẳng và mũi chân hướng xuống đất Trước khi chân dẫn bóng chạm đất, dùng mu chính diện bàn chân (phần buộc dây giày) đẩy vào bóng

2.2.4 Một số bài tập bổ trợ kỹ thuật, phát triển thể lực

- Hai người đứng đối diện nhau khoảng 30m, mỗi hàng 10 người và thực hiện với 1 bóng, người đứng đầu hàng 1 có bóng khi có hiệu lệnh, thực hiện động tác dẫn bóng tốc độ (dốc bóng) bằng mu chính diện bàn chân đến hàng đối diện với yêu cầu là trong 3m phải 1 lần chạm bóng, khi đến hàng đối diện giao bóng cho người đứng đầu để thực hiện động tác dẫn bóng tương tự, người thực hiện xong di chuyển ra cuối hàng để chờ đến lượt thực hiện Mỗi người thực hiện 5 lần/30m động tác dẫn bóng

- Hai hàng đứng đối diện nhau khoảng 30m, mỗi hàng 10 người và thực hiện với 1 bóng, cách đầu mỗi hàng 10m đặt 1 cọc, khoảng cách giữa cọc 1 và 2 là 2m, lần lượt có tổng cộng 5 cọc Người đứng đầu hàng thứ 1 có bóng khi có hiệu lệnh, thực hiện động tác dẫn bóng tốc độ (dốc bóng) bằng mu chính diện bàn chân đến hàng đối diện với yêu cầu là trong 3m phải 1 lần chạm bóng, khi đến cọc thứ nhất thực hiện động tác dẫn bóng bằng mu trong luồn qua 5 cọc sau đó dẫn bóng bằng

mu chính diện đến hàng đối diện giao bóng cho người đứng đầu để thực hiện động

tác dẫn bóng tương tự, người thực hiện xong di chuyển ra cuối hàng để chờ đến lượt thực hiện Mỗi người thực hiện 5 lần/30m động tác dẫn bóng

* Những điều cần lưu ý khi thực hiện các kỹ thuật dẫn bóng:

- Sau khi chân tiếp xúc vào bóng thì mặt phải ngước lên để quan sát

- Khoảng cách giữa chân và bóng từ 0,5 – 1m

- Khi dẫn bóng nên kết hợp với động tác giả

* Những sai lầm thường mắc phải:

- Vị trí chân khi tiếp xúc bóng sai

- Chân tiếp xúc vào bóng quá mạnh

- Khi dẫn bóng thiếu độ nhịp nhàng

- Động tác không tự nhiên và gò bó

- Thân trên không ngả về phía trước

- Không hạ thấp trọng tâm để giữ thăng bằng (lúc dẫn bóng)

- Mặt không ngước lên trong quá trình dẫn bóng

* Biện pháp sửa chữa:

- Tập dẫn bóng từ chậm đến nhanh dần, từ đường thẳng tới đường chéo, đường dích dắc và luồn cọc

- Giảng giải và thị phạm lại để người học có khái niệm về kỹ thuật và động tác một cách chính xác

- Tập dẫn bóng khi không nhìn xuống bóng

2.3 Các kỹ thuật đá bóng

Đá bóng là động tác của cầu thủ, dùng một bộ phận nào đó của chân để đá bóng có chủ đích về phía mục tiêu đã định trước Đây là một kỹ thuật cơ bản và được sử dụng rất nhiều trong thi đấu Đá bóng chủ yếu được sử dụng để chuyền bóng và sút cầu môn (những yếu tố chính trong tổ chức tấn công và phòng thủ)

2.3.1 Kỹ thuật đá bóng bằng cạnh trong bàn chân

Kỹ thuật đá bóng này được sử dụng rất phổ biến vì động tác dễ thực hiện, thuận lợi khi bóng lăn theo mọi hướng, bóng bổng, bóng chết, và có tác dụng rất lớn trong nhiệm vụ chuyền bóng Cầu thủ còn dùng động tác này để lốp bóng vào cầu môn và phá bóng Động tác đá bóng bằng mu trong bàn chân tương đối dễ tập luyện và có thể chuyền bóng được xa và mạnh

- Khó thực hiện động tác do sự hạn chế của khớp hông và cổ chân

- Đòi hỏi phải có thời gian tập luyện lâu dài

a Chạy đà: Do điểm tiếp xúc bóng là cạnh bàn chân, nên đường chạy đà là

đường vòng (chếch một góc 40 – 450

so với hướng đá bóng đi) Tốc độ chạy đà tăng dần, bước chạy ngắn để dễ điều chỉnh bước chạy cuối cùng khi đặt chân trụ Bước chạy đà cuối cùng khi chuẩn bị đặt chân trụ phải dài để giảm độ cao của cơ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho giai đoạn tiếp theo Do hướng chạy đà chếch nên thân người hơi ngả về phía chân trụ Cự ly chạy đà khoảng 6 – 7m