A. LỜI MỞ ĐẦU Báo chí từ khi ra đời cho đến nay đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự phát triển xã hội và định hướng dư luận xã hội. Có thể nói trong tất cả các nghề nghiệp thì nghề làm báo được xem là nghề mạo hiểm và chông gai nhất, luôn luôn đối mặt với hàng ngàn thông tin, xấu tốt, cạm bẫy. Nếu như nhà báo không có một con mắt tinh tường, sắc xảo và hơn hết phải có một kiến thức nghiệp vụ vững vàng, sâu sắc. Để có thể biến những thông tin thực tế mà mình bắt gặp được ấy cùng với kiến thức về lí luận sẽ giúp cho nhà báo có những tác phẩm hay, được độc giả đón nhận và góp phần ảnh hưởng đến dư luận xã hội. Một nhà báo chân chính cho ra những tác phẩm chân chính. Từ kiến thức trong sách vở để áp dụng được ra ngoài thực tế là quá trình gian khổ mà đòi hỏi người phóng viên, nhà báo phải rèn luyện kĩ năng, phải va chạm nhiều. Bên cạnh những tác phẩm báo chí để lại ấn tượng cho người đọc và gây được sự quan tâm của xã hội thì cũng có nhiều tác phẩm chỉ là “ viết vội” mà chất lượng của nó “ không được đánh giá” cao. Trong các thể loại báo chí, có thể xem Phóng sự là một thể loại có thể loại báo chí được ưu ái nhiều nhất của độc giả. Bài tiểu luận của em sẽ để cập đến những kiến thức chung nhất về thể loại phóng sự , từ kiến thức đó đi đến khảo sát mảng phóng sự trên báo Nông nghiệp Việt Nam, rút ra nhận xét của chất lượng báo in và đề ra những giải pháp để khắc phục những thiếu xót mà Tác phẩm báo chí chưa đề cập đến. Tuy nhiên, trong quá trình làm bài không tránh khỏi những thiếu xót, còn nhiều khiếm khuyết do kiến thức của em đang còn thiếu. Chính bởi vậy, em rất mong được sự đóng góp chân thành của thầy cô trong bộ môn. Em xin chân thành cảm ơn
Trang 1A LỜI MỞ ĐẦU
Báo chí từ khi ra đời cho đến nay đã đóng góp một phần không nhỏ vào
sự phát triển xã hội và định hướng dư luận xã hội Có thể nói trong tất cả cácnghề nghiệp thì nghề làm báo được xem là nghề mạo hiểm và chông gai nhất,luôn luôn đối mặt với hàng ngàn thông tin, xấu tốt, cạm bẫy Nếu như nhà báokhông có một con mắt tinh tường, sắc xảo và hơn hết phải có một kiến thứcnghiệp vụ vững vàng, sâu sắc Để có thể biến những thông tin thực tế màmình bắt gặp được ấy cùng với kiến thức về lí luận sẽ giúp cho nhà báo cónhững tác phẩm hay, được độc giả đón nhận và góp phần ảnh hưởng đến dưluận xã hội Một nhà báo chân chính cho ra những tác phẩm chân chính
Từ kiến thức trong sách vở để áp dụng được ra ngoài thực tế là quátrình gian khổ mà đòi hỏi người phóng viên, nhà báo phải rèn luyện kĩ năng,phải va chạm nhiều Bên cạnh những tác phẩm báo chí để lại ấn tượng chongười đọc và gây được sự quan tâm của xã hội thì cũng có nhiều tác phẩm chỉ
là “ viết vội” mà chất lượng của nó “ không được đánh giá” cao
Trong các thể loại báo chí, có thể xem Phóng sự là một thể loại có thể
loại báo chí được ưu ái nhiều nhất của độc giả
Bài tiểu luận của em sẽ để cập đến những kiến thức chung nhất về thểloại phóng sự , từ kiến thức đó đi đến khảo sát mảng phóng sự trên báo Nôngnghiệp Việt Nam, rút ra nhận xét của chất lượng báo in và đề ra những giải
pháp để khắc phục những thiếu xót mà Tác phẩm báo chí chưa đề cập đến.
Tuy nhiên, trong quá trình làm bài không tránh khỏi những thiếu xót,còn nhiều khiếm khuyết do kiến thức của em đang còn thiếu Chính bởi vậy,
em rất mong được sự đóng góp chân thành của thầy cô trong bộ môn
Em xin chân thành cảm ơn!
Trang 2B NỘI DUNG
Phần I : MỘT SỐ NÉT CHÍNH VỀ PHÓNG SỰ
1.KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA PHÓNG SỰ
Phóng sự là một thể loại báo chí không chỉ được công chúng đón đọcnhiều nhất và yêu thích mà ngay chính những nhà báo họ cũng xem đây làmột thể loại khó nhất, phải tốn nhiều công sức nhất nhưng cũng mang lại vinhquang và thú vị nhiều nhất Phóng sự thường chiếm được vị trí quan trọngnhất của các tờ báo
Xoanh quanh khái niệm về phóng sự, mỗi nhà báo lại có một quanđiểm khác nhau và đánh giá khác nhau về nó
Các nhà báo nước ngoài nói gì về phóng sự ?
Với Marquez : “ câu hỏi đầu tiên khi tôi bước vào nghề văn chương
này là: mình ưa thích thể loại nào nhất Và cuối cùng tôi đã chọn phóng sự màtheo tôi là thể loại báo chí tự nhiên và hữu ích nhất Nó không chỉ gần đờisống mà còn thực dụng hơn cả đời sống nữa Nó cũng giống như một truyệnngắn hoặc một cuốn tiểu thuyết với môt khác biệt duy nhất – và cũng làthiêng liêng mà những người làm báo chân chính không thể vi phạm- đó là
truyện ngắn và tiểu thuyết chấp nhận mọi sự hư cấu, còn phóng sự phải trung thành với sự thực đến dấu chấm cuối cùng, dù không ai biết và tin vào điều đó.
Nếu nhìn vẻ bề ngoài thì người ta khó phân biệt được sự khác nhaugiữa phóng sự, kí sự, truyện ngắn và tiểu thuyết Bạn hãy thử tra cứu các cuốn
tự điển để thấy rằng không hề dễ dàng gì để phân biệt chúng Tuy nhiên cómột vấn đề chung về phương pháp : tất cả các thể loại trên đều có cùng mộtnguồn cung cấp nguyên liệu mình – đó là các tài liệu nghiên cứu, điều tra, cácchứng cứ, hồi ức, lờl kể được ghi lại trong những cuốn sách, tư liệu, qua cáccuộc phỏng vấn được làm ra không phải để in trên các phương tiện thông tinđại chúng thông thường mà để làm vườn ươm cho sáng tác và cho cuộc sốngcủa những người xung quanh
Trang 3Điều đó chứng tỏ rằng mọi đinh nghĩa về các thể loại báo chí đều là chỉtương đối và có khi còn lộn xộn, tuy vậy mục tiêu hàng đầu của các thể loạibáo chí là làm cho độc giả hiểu cặn kẽ những gì đang xảy ra trong thựctế,nhưng nhiệm vụ của những người cầm bút là làm sao cho tất cả mọi ngườitin vào sự thực đó”1.
Leonard Ray Teel – Ron Taylor : “ Phóng sự có thể là vị trí quyến rũ
hơn cả trong nghề báo” 2
Karel Storkal ( Tiệp Khắc) : “ Phóng sự là một trong những thể loại
báo chí được người đọc yêu thích nhất và cũng là một trong những thể loại khó nhất đối với người viết” 3
Phóng sự theo thuật ngữ tiếng Anh ( cuối thế kỉ XIX): Reportage – bắtnguồn từ tiếng Latin : Repor : giành được một cái gì đó trong chuyến đi Mỗibài phóng sự không chỉ chứa đựng tri thức và tâm hồn của người cầm bút
E.E.Kitso ( Hội nghị bảo vệ văn hóa, Pari,1935): “ Người ta còn khinh
rẻ người phóng viên, người ta còn coi anh nhà báo ở bậc thang thấp nhất chừng nào những tác phẩm phóng sự của John Reed và của Laritxa Raixo chưa chứng tỏ rằng : Việc thông tin về hiện thực có thể trình bày một cách độc lập và nghệ thuật”.
G.Marquez nói : “ Nếu không có phóng sự thì ngày nay báo viết khó
lòng cạnh tranh được với báo nói và báo hình” ( và hiện nay thì cả báo viết
nữa – người viết)
- Quan điểm của các nhà báo Việt Nam về phóng sự :
Nhà báo Đức Dũng : Phóng sự là thể tài báo chí, phản ánh những vấn
đề có tính thời sự, cosy nghĩa chính trị xã hội được bạn đọc quan tâm Phóng
sự có thể viết bằng các bút pháp mang tính văn học Trong phóng sự có nhân vật và có cái tôi trần thuật Phóng sự giúp bạn đọc hiểu sâu hơn, rõ hơn sự việc và chia sẻ được với tác giả những vấn đề được đặt ra trong tác phẩm.
1 Sống để lại, Lê Xuân Quỳnh ( dịch), NXB Tổng hợp TP HCM, 2004
2 Bước vào nghề báo, Trần Quang Giư và Kiều Anh ( dịch), NXB TP.HCM, 1993.
Trang 4Nhà báo Nguyễn Quang Vinh : Tôi vốn dễ dãi Dễ quên Dễ nhớ Dễ
tha thứ Dễ cảm động Đã mua cái gì chỉ sau đó vài ngày là không thể nhớmình đã mua bao nhiêu tiền Nghe ai kể khổ cũng tin, cũng ra sức giúp Nghe
ai hứa cũng tin Nhưng tôi kĩ khi chọn cái để viết, nghĩ cái để viết Tôi ngồi
lê đầu đường, quán xá, hóng hớt chuyện thiê hạ rồi khi biết chỗ ấy, chỗ kia cóchuyện ấy chuyện kia thì xông đến ngay bằng được… Viết phóng sự phải tìm
ra cái mới cái lạ Cái mới cái lạ trong bài viết phải đổi bằng mồ hôi công sức
Nhà báo Ngọc Vinh : « Phóng sự, theo tôi, đó là một ( hay những câu
chuyện) về hiện thực ngồn ngộn của đời sống, được kể lại ( cho bạn đọc) một cách trung thực và đầy cảm xúc qua ngòi bút báo chí Thiếu tính trung thực,
đó là câu chuyện bỏ đi Thiếu cảm xúc và sự hấp dẫn thì đó là một bài báo tầm thường Phóng sự có thể chứa đựng trong nó mọi sắc thái : sự đau đớn,
sự phiền muộn, phê phán, căm phẫn, niềm vui và có thể là hạnh phúc Nhưng trên hết, quan trọng nhất, giá trị nhất, là phóng sự phải đem lại lợi ích thiết thân nhất nào đó cho con người và cuộc đời »
Nhà báo Cù Mai Công : « Với tôi có nhiều định nghĩa về phóng sự,
tôi cũng có môt suy nghĩ : Hình như cái nào cũng đúng một chút vì nó được định nghĩa từ góc nhìn của tác giả Với tôi phóng sự là ghi nhận của một cây bút về một sự kiện, một nội dung, một đề tài mà tác giả đã từng chứng kiến, theo dõi nó trong thời điểm quan trọng nhất, kích tính nhất, gay cấn nhất chứ không phải chụp giựt sự kiện, hiện tượng trong một thời điểm giai đoạn cao trào ».
Thí dụ : Theo dõi đua xe thì phải có mặt trong giai đoạn kịch tính nhất,căng thẳng nhất, theo dõi sàn nhảy phải có được những chi tiết buộc tội nhưgái điếm, ma túy, xã hội đen chứ không phải tả cảnh sàn nhảy nhạc ầm ĩ, ănmặc mát mẻ
Nhà báo Thủy Cúc : « Với tôi, phóng sự đơn giản là tường thuật,
bằng sự quan sát trực tiếp, bằng những cảm nhận của mình, về những gì đang diễn ra Tôi luôn lo lắng, cái khó nhất trong mỗi lần viết là sự thẩm
Trang 5định đúng, sai trong các vụ án dân sự, người có tội hay không có tội trong những vụ án hình sự Dường như, đó là những ranh giới rất mong manh »
Nhà báo Phan Quang : « Phóng sự phản ánh tương đối đầy đủ quá
trình một sự kiện ( hay nhiều sự kiện) có quan hệ nhân - quả, dẫn người đọc đến một suy nghĩ nào đó chứ không phụ thuộc vào cách viết bay bướm, dài hay ngắn » 4
Nhìn chung dù trên thế giới hay Việt Nam, các quan niệm về phóng sự
có đôi chỗ khác nhau nhưng cũng đều có những quan điểm chung cơ bản về
chức năng thể loại : Mô tả người thật, việc thật có tính chất thời sự xã hội trong quá trình vận động, phát triển 5
Từ những quan niệm trên có thể rút ra khái niệm chung về phóng sự :
Phóng sự là một thể loại báo chí quan trọn, thông tin cụ thể và sinh động về con người, sự việc có thật có y nghĩa xã hội, theo một quá trình phát triển, thông qua cái tôi – tác giả và bút pháp linh hoạt : miêu tả, tường thuật kết hợp với nghị luận.
2 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHÓNG
SỰ Ở VIỆT NAM
Quá trình hình thành :
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng : Phóng sự bắt đầu manh nha từ những
tác phẩm có tính chất người thực, việc thực như “Hoàng Lê Nhất Thống Chí”
của Ngô Gia Văn Phái, hoặc Phóng sự xuất hiện cùng với sự xuất hiện của
báo chí Theo TS Nguyễn Thị Thoa trong “Phóng sự báo chí” (2005) :
Phóng sự chỉ có thể xuất hiện ở Việt Nam vào những năm 30 của thế kỉ XX,mặc dù báo chí Việt Nam có từ năm 1865, với những lí do sau đây :
Thứ nhất, vào những năm này, lợi dụng chính sách “ pháp – Việt đề
huề” của chính phủ Pháp, hàng loạt thanh niên trí thực Việt Nam đã lênđường du học tại các nước Nhật, pháp Trong số đo, một người như HoàngTích Chu, Đỗ Văn… đã cùng nhau thực hiện cải cách quan trọng trong nghề
4 Phan Quang : Phóng sự trên báo, Tư liệu trường Tuyên huấn trung ương I Kí hiệu B3/62 -17,tr.2-5.
Trang 6báo và cách trình bày báo hiện đại đã học từ chân Âu Tác phẩm Tôi kéo xe
của Tam Lang Vũ Đình Chí được coi là khởi đầu cho thể loại phóng sự đăng
trên tờ Đông Tây do Hoàng Tích Chu làm chủ báo vào tháng 8 năm 1932.
Năm 1942, nhà phê bình, nghiên cứu văn học Vũ Ngọc Phan đã viết :
“Ở nước ta, nghề viết báo là một nghề mới có, nên có những thiên phóng sự xứng đáng với cái tên của nó, cũng chỉ mới ra đời trong vòng mười năm trở lại đây » 6
Giáo sư Hoàng Mạnh Đăng : « Vào đầu những năm 30 của thế kỉ này ( tức thế kỉ XX), cùng với sự phát triển mạnh mẽ của báo chí, một thể văn mới
ra đời : thể phóng sư » 7
Thứ hai, lịch sử dân tộc ta vào những năm 30 của thế kỉ XX có những
biến đổi dữ dội Cuộc khủng hoảng kinh tế lớn 1929 – 1933 và những bấtcông xã hội đã đẩy người dân nghèo vào tình cảnh hết sức bi thảm Thựctrạng xã hội là mảng đề tài hiện thực nóng bỏng được các nhà văn chọn lựa để
viết lên bằng lối văn hoàn toàn mới ở nước ta : « Một lối tả thực như văn kí
sự, trào phúng như văn châm biếm, cảm người như văn tiểu thuyết, mà trong lại bao gồm tất cả lối bút chiến về việc,nói tóm lại, dùng cái lối tạo nên một thể linh hoạt và có hiệu lực vô cùng : lối phóng sự » 8
Thứ 3, trong thời gian này, nền giáo dục chữ quốc ngữ phát triển, là
điều kiện tốt nhất để tạo ra lượng độc giả lớn cho báo chí Việt Nam Điều đóthúc đẩy phóng sự ra đời và nhanh chóng chiếm lĩnh vị trí « là đứa con đầulòng của nghề viết báo »9
Như vậy, thể loại phóng sự ở Việt Nam được xuất hiện từ những năm
30 của thế kỉ XX do hoàn cảnh biến động của lịch sử thúc đẩy, có sự tham giacủa các nhà văn vào địa hạt báo chí và do công chúng báo chí đòi hỏi
6 Nhà văn hiện đại, tập 1, NXB KHXH, 1989
7 Trích bài “ Vũ Trọng Phụng – ông vua phóng sự”, Vũ Trọng Phụng toàn tập, NXB Hội Nhà Văn, Hà
Nội,1999
8 Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại, tập 1, NXB KHXH, 1989.
Trang 7+ Khuynh hướng 2 : Phản ánh cuộc sống bần cùng của người lao động,
đề cập đến những bất công trong xã hội nhưng lại hạn chế ở tầm nhìn và việctìm biện pháp giải quyết vấn đề thực tiễn
Văn học hiện thực chuyển sang văn học phê phán Văn học hiện thựcchỉ nêu những điều xảy ra mà không tìm cách giải quyết, không tìm ra nguyênnhân Phóng sự được viết theo lối văn học hiện thực phê phán, nêu ra đượcnguyên nhân
Các nhà báo lúc này chủ yếu là nhà văn : giai đoạn đầu không có nhữngnhà báo chuyên nghiệp, có những chủ bút thật sự mà chỉ có những nhà báo lànhà văn Phong sự được viết bằng giọng văn Do đó, phóng sự mang tính vănhọc cao Do mang tính văn học nên phóng sự giai đoạn 1930 – 1945 có nhiều
hư cấu, có điển hình hóa, khái quát hóa
Giai đoạn 1945 – 1954 :
Đây là giai đoạn báo chí của Nhà nước có độc lập, có chủ quyền Báochí hầu như chỉ nhằm mục đích tuyên truyền, phóng sự không có đất Nhưngbài viết lúc đó phần lớn là những ghi nhanh, phản ánh, tường thuật, chưa gọi
là phóng sự đúng nghĩa Phóng sự chưa hình thành rõ nét, chỉ có dáng dấp củaphóng sự
Giai đoạn 1954 – 1975 :
Miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội Miền Nam tiếp tục đấu tranhthống nhất đất nước Miền Bắc chi viện cho Miễn Nam Miền Bắc chịu chiếntranh phá hoại Phóng sự trên báo chí xã hội chủ nghĩa đã hình thành theonghĩa phản ánh sự kiện quan trọng nhất, kịp thời nhất, nóng bỏng nhất
Trang 8Nhưng phóng sự thời kì này vẫn có những dấu hiệu phản ánh và tuyên truyền,nêu lên những gương người tốt việc tốt dưới hình thức kí nhân vật và chândung, nêu lên những sự kiện quan trọng Phóng sự lúc này là những phóng sựthời sự hoặc phóng sự vì sự kiện đất nước Phóng sự không có cái tôi của tácgiả Phóng sự lúc này mang tính chiến đấu.
Giai đoạn 1975- 1986 :
Phóng sự trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cảnước, miền Nam cải tạo tư sản, cả nước xây dựng kinh tế mới, chiến tranhbiên giới Tây Nam, chiến tranh biên giới phía Bắc nổ ra
Phóng sự làm nhiệm vụ phản ánh công cuộc xây dựng bảo vệ đất nước,phóng sự mang tính xây dựng và chiến đấu cao nhưng đậm chất phản ánh, chỉchấp nhận nói những điều để xây dựng và bảo vệ đất nước, ít nói những mặttrái, những tiêu cực Phóng sự mang tính chất của giai đoạn báo chí tuyêntruyền
Giai đoạn 1986 đến nay :
Năm 1986 là thời kì đổi mới, là cột mốc quan trọng Phóng sự với trọnvẹn tính chất phóng sự được hình thành từ đây Phóng sự mang đầy đủ tínhchất :
+ Tuyên truyền cho đổi mới
+ Nêu lên những bất công, những mặt trái, góp y về đường lối, chủtrương, phê phán những cái xấu, tiêu cực trong xã hội trong bối cảnh cái cũchưa mất hẳn, cái mới lại đang trong quá trình hình thành, hình thành nhữngcon người mới, tư duy mới
Báo chí đổi mới để đáp ứng nhu cầu mới mà lẽ ra báo chí phải đi trướcmột bước
Phóng sự hình thành một lối viết thẳng thắn hơn, mạnh dạn hơn Phóng
sự mạnh dạn kiến nghị, đề xuất cách giải quyết những vấn đề và có nhữngđóng góp rất lớn để hoàn chỉnh đường lối, chủ trương, cuộc sống
Trên báo chí giai đoạn này, có hai phóng sự mang dấu ấn :
Trang 9+ Phóng sự « Lời khai của bị can » của tác giả Trần Huy Quang, báo Văn nghệ Trung ương, viết về ông vua lốp, làm giàu bằng sức lao động của
mình nhưng bị tù, ra tù và đi kiện cho đến nay Bài phóng sự đã kêu oan chongười này
+ Phóng sự « Cái đêm hôm ấy đêm gì » của Phùng Gia Lộc đăng trên báo Văn nghệ , phản ánh cảnh gia đình môt nông dân bị thu thuế nông nghiệp
bởi dân quân du kích
Hai bài phóng sự này gây một hiệu ứng xã hội cả khen lẫn chế Bảnchất sự việc được làm sáng tỏ Hai bài phóng sự này đã giám nói lên nhữngtiêu cực
Đây là giai đoạn cực thịnh về phóng sự, nhiều cả về đội ngũ người viếtlẫn số lượng phóng sự Phong sự mang các đặc điểm của phóng sự báo chí :
chống tiêu cực, đa dạng phong phú, có kiến nghị, có đề xuất, có cái tôi tác giả, thể loại hoàn chỉnh.
Phóng sự giai đoạn này là phóng sự xã hội, trong đó mảng phóng sựđiều tra đã đóng góp tích cực, phanh phui nhiều vụ án, minh oan cho nhiều sốphận, diễn tả được muôn mặt của đời sống
Là những vấn đề thời sự nóng bỏng, phản ánh được sự đổi mới Đượcviết bằng giọng thông tấn Mang tính chất của phóng sự báo chí
Hiện nay phóng sự có khuynh hướng ngắn lại, hiếm có phóng sự nàotrên 2000 chữ, bình thường là 2000 chữ
Mang lại hiệu ứng xã hội rất cao, mỗi phóng sự thực sự là một tácphẩm, nêu được những vấn đề tích cực mà xã hội phải giải quyết nó, khôngchỉ nêu vấn đề, phóng sự còn góp phần giải quyết nó, không chỉ nêu vấn đề,phóng sự còn góp phần giải quyết vấn đề, góp phần đẩy mạnh tiến triển của
Trang 10Nhiều cây bút phóng sự đã để lại dấu ấn đậm nét trong lòng người đọc.Như vậy, mới chỉ có khoảng 75 năm có mặt ở Việt Nam nhưng phóng sự đã
có những bước tiến dài về mặt thể loại Càng ngày phóng sự càng đi vàonhững vấn đề thời sự cập nhật, nóng bỏng, được thể hiện ngắn gọn nhưngnhiều thông tin, đáp ứng được nhu cầu nhận thức thông tin nhanh, gấp gápcủa thời đại
3 ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG CỦA PHÓNG SỰ :
- Đặc điểm cơ bản của phóng sự
+ Đối tượng phản ánh là việc thật, người thật tiêu biểu, có y nghĩa xã
hội : Mỗi phóng sự là một câu chuyện có thật về con người hoặc sự việc đangvận động theo dòng chảy thời gian Mỗi câu chuyện đem đến cho con ngườitrong xã hội những thông tin mới về vấn đề đã cũ, những vui buồn, trăn trởcủa cuộc đời, nhận thức rõ đặc trưng này của phóng sự, sẽ xác định được :
chọn đề tài nào thì thích hợp với thể loại được yêu thích này.
+ Phản ánh hiện thực khách quan trong quá trình vận động biện chứngphát sinh – phát triển ; nguyên nhân - kết quả chất - lượng
+ Phóng sự sử dụng kết cấu, ngôn ngữ và bút pháp linh hoạt tạo ra sựuyển chuyển trong quá trình tiếp cận thông tin
- Tiêu chí chủ yếu để đánh giá một tác phẩm phóng sự hay và có giá trị :
+ Đề tài hay
Ai cũng biết đề tài hay quyết định đến nửa giá trị bài báo, điều ấy càngđúng đối với thể loại phóng sự Đề tài hay là đề tài gắn với những vấn đề thời
sự nóng hổi, là những nguyên nhân do phóng viên phát hiện ra mà mọi người
ít biết, là những vấn đề thiết thực trong cuộc sống mà bạn đọc quan tâm Đềtài hay là đề tài mang tính xây dựng, góp phần tác động hiệu quả đến môtthực trạng cần phê phán hay một điều tốt đẹp cần cổ vũ
+ Thể hiện hay :
Trang 11Có thể có những đề tài không mới nhưng vẫn được bạn đọc đón nhậnbởi cách viết hay, cách nhìn, góc nhìn độc đáo khác lạ, mang tính phát hiện,sáng tạo trong cách thể hiện Người viết chứng tỏ có tay nghề, viết có phongcách ngay từ đầu Điều này liên quan đến cách sử dụng ngôn ngữ Thực chấtngôn ngữ và cách diễn đạt lập luận của tác giả cũng là một điều làm cho bạnđọc thích thú Sử dụng ngôn ngữ chuẩn, có phần sáng tạo của tác giả Cáchviết hay trong phóng sự báo chí vẫn là cách viết nhân văn, sinh động, có nhiềuchi tiết đắt và lập luận sắc sảo, có kiến nghị và một giải pháp thiết thức chovấn đề nêu ra.
+ Có hiệu ứng xã hội cao :
Cũng như tất cả các thể loại khác, bài phóng sự khi trả lời được 3 câuhỏi : Viết cho ai ? Viết làm gì ? Viết như thế nào ? ( Bác Hồ đã viết trong thưgửi lớp báo Huỳnh Thúc Kháng năm 1951) mới là bài phóng sự chặt chẽ về
đề tài, phong cách thể hiện và mục đích phản ánh
Khi bài phóng sự nêu đúng vấn đề, được bạn đọc quan tâm đó là bài cóhiệu ứng tốt Bài gây được tiếng vang, tạo được dư luận, góp phần vào việcthay đổi theo hướng tích cực đối với xã hội là những bài có giá trị về hìnhthức lẫn nội dung
Bài phóng sự hội đủ 3 yếu tố đề tài hay, thể hiện hay và có hiệu ứng xãhội cao là ước mơ của bất cứ người phóng viên nào
Trang 12Phần II : THỰC HÀNH
1 khảo sát báo Nông Nghiệp Việt Nam tháng 10 năm 2010
a Một số nét chính về báo Nông nghiệp Việt Nam
Nông nghiệp Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Bộ nông nghiệp vànông thôn, là diễn đàn xã hội vì sự nghiệp phát triển và nâng cao dân trí trongnông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản, thuỷ lợi, lâm nghiệp và phát triển nôngthôn
Từ khi mới thành lập cho đến nay, báo chủ yếu tuyên truyền, phổ biếnchủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp, lâmnghiệp, thuỷ sản, thuỷ lợi, diêm nghiệp, kinh tế hợp tác và phát triển nôngthôn Phản ánh sự kiện thời sự, kinh tế, xã hội trong nước và quốc tế có liênquan tới phát triển kinh tế, xã hội và phát triển nông nghiệp, nông thôn.Thông tin về các hoạt động chỉ đạo, điều hành của Bộ đối với ngành Nêugương các nhân tố điển hình, phê phán các hiện tượng tiêu cực trong lĩnh vựcnông nghiệp và phát triển nông thôn Tham gia phổ biến kiến thức khoa họccông nghệ, sáng kiến, kinh nghiệm sản xuất nhằm nâng cao dân trí cho nôngdân, vì sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn
Trụ sở Toà soạn Báo Nông nghiệp Việt Nam đặt tại số 1059 đườngHồng Hà, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
Báo Nông nghiệp Việt Nam được phép hoạt động kinh doanh, dịch vụ,liên doanh liên kết với các tổ chức trong và ngoài nước thuộc ngành nôngnghiệp và phát triển nông thôn nhằm phục vụ hoạt động báo chí theo quy địnhcủa pháp luật
Báo Nông nghiệp Việt Nam là đơn vị sự nghiệp báo chí, hoạt động theo
cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp công lập
Trong những năm vừa quá báo Nông nghiệp Việt Nam đã nhữngbước tiến mới, phát triển cả về lượng và chất đáp ứng được như cầu của bạnđọc, đặc biệt là một tờ báo ngành, đối tượng bạn đọc là những người nông dânnên ngôn ngữ thể hiện trong các tác phẩm thường giản dị, gần gũi, dễ hiểu
Trang 13Báo Nông nghiệp Việt Nam là một tờ báo ngày nên nhu cầu thông tinđối với bạn đọc là rất lớn và áp lực về thời gian đối với mỗi phóng viên nóiriêng và tòa soạn nói chung là rất cao Nhưng tờ báo luôn đáp ứng được thôngtin kịp thời cho công chúng Bao gồm các chuyên trang về kinh tế- xã hội,pháp luật, sức khỏe, khuyến nông, khoa học kĩ thuật Đặc biệt báo đã giànhriêng một trang cho mảng phóng sự, một thể loại báo chí luôn gây được sựhấp dẫn đối với độc giả.
b.Ý nghĩa và phạm vi khảo sát mảng phóng sự trên tờ báo
Tại sao phóng sự lại được ưu ái như thế ? các nhà báo, phóng viên báo
đã làm như thế nào để có thể đáp ứng được như cầu thông tin ngày càng cao
của độc giả Thông qua phần tìm hiểu tờ báo, khảo sát tờ báo trong vòng một tháng để thấy được chất lượng của các bài phóng sự trên báo in hiện nay Từ
đó có biện pháp đưa ra để nâng cao chất lượng của báo, nhằm ngày càng nhậnđược sự đón đọc và yêu mến của độc giả giành cho thể loại phóng sự này
Mục phóng sự trên báo Nông nghiệp Việt Nam được khảo sát trong 1tháng từ ngày 1/10 đến ngày 31/10 năm 2010
c Nội dung khảo sát
Nông nghiệp Việt Nam là một trong những tờ báo lớn và là tờ
báo ngày nên thông qua việc khảo sát mảng phóng sự trên báo trong vòng 1
tháng trở lại đây Từ việc khảo sát tờ báo, nêu ra nhận xét về chất lượng củaphóng sự hiện nay trên báo in
Stt Tên bài phóng sự Ra ngày Tác giả Phân loại P/S
1 Bệnh nhân phong tài
Trang 145 Xơ xác làng cau 5/10/2010 Dương Đình
Tường
P/S phản ánh
6 Âu sầu « đầu cơ
nghiệp »
6/10/2010 Lâm Quang Huy P/S vấn đề
7 Thích đùa với mìn 7/10/2010 Từ Nguyên P/S
10 Khi đồ tre trở lại 10/10/2010 Thanh Vũ P/S vấn đề
11 Nghèo lại hoàn
15 Bão nọ xứ điều 15/10/2010 Duy Hậu P/S phản ánh
16 Người kể chuyện núi
19/10/2010 Vũ Hữu Sự P/S điều tra
20 Bà vui gieo niềm vui 20/10/2010 Nguyễn Huân P/S