THI THỬ VĂN VÀO LỚP 10 THPT

Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời của họ được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oankhuất được bày tỏ, tiếng nói c

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 1

Câu 1: ( 2,5 điểm )

Chép lại chính xác bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và phân tích ý

nghĩa của các cặp từ trái nghĩa có trong bài thơ

Học sinh vận dụng các kĩ năng về nghị luận nhân vật văn học để nêu những suynghĩ về nhân vật ông Hai - người nông dân yêu làng, yêu nước trong kháng chiếnchống Pháp bằng các ý cụ thể như sau :

a Giới thiệu về truyện ngắn Làng, tác phẩm viết về người nông dân trong những

ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, giai đoạn đất nước đang ở thế cầm cự,nhân dân làng Chợ Dầu theo lệnh kháng chiến đi tản cư ở vùng Yên Thế (BắcGiang) Và chính trong hoàn cảnh đó, nhân vật ông Hai, người nông dân thật thàchất phác đã thể hiện những trưởng thành trong nhận thức và suy nghĩ của mình về

b Phân tích các phẩm chất về tình yêu làng của ông Hai :

- Nỗi nhớ làng da diết trong những ngày đi tản cư : buồn bực trong lòng, nghengóng tin tức về làng, hay khoe về cái làng Chợ Dầu với nỗi nhớ và niềm tự hào

- Đau khổ, dằn vặt khi nghe tin làng mình làm Việt gian : tủi nhục đau đớn, xấu hổkhông dám nhìn ai, lo sợ bị người ta bài trừ, không chứa ; ruột gan cứ rối bời,

- Niềm sung sướng cảm động đến trào nước mắt khi tin xấu về làng ông được cảichính : ông đi khoe khắp nơi, đến từng nhà với dáng vẻ lật đật và lại tự hào ngẩngcao đầu kể về làng Chợ Dầu quê hương ông một cách say sưa và náo nức lạthường.

c Đánh giá và khẳng định tình yêu làng của ông Hai gắn với tình yêu đất nước,

yêu kháng chiến: trong thâm tâm ông luôn tự hào về ngôi làng giàu truyền thốngvăn hoá, trù phú và tự hào về sự thuỷ chung với cách mạng, với Bác Hồ của quêhương mình Sự thay đổi nhận thức để nhận ra kẻ thù là bọn đế quốc phong kiếntheo một quá trình tâm lí hết sức tự nhiên khiến ta thêm trân trọng yêu mến ngườinông dân này vì tình cảm gắn bó với quê hương, xóm làng và cách mạng

d Khẳng định tình yêu quê hương đất nước là một vẻ đẹp của con người Việt

Nam, đặc biệt trong những ngày đất nước gian nguy tình cảm ấy được thử tháchcàng tô đẹp thêm phẩm chất của con người Việt Nam

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 2

Câu 1: (1,5 điểm)

Chép lại chính xác 4 dòng thơ đầu trong đoạn trích Cảnh ngày xuân trích trong

Truyện Kiều của Nguyễn Du Viết khoảng 5 câu nhận xét về nội dung và nghệ

thuật của đoạn thơ đó

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ (1 điểm)

+ Bức tranh mùa xuân được gợi lên bằng nhiều hình ảnh trong sáng : cỏ non, chim

én, cành hoa lê trắng là những hình ảnh đặc trưng của mùa xuân

+ Cảnh vật sinh động nhờ những từ ngữ gợi hình : con én đưa thoi, điểm

+ Cảnh sắc mùa xuân gợi vẻ tinh khôi với vẻ đẹp khoáng đạt, tươi mát

Câu2: (5điểm)

Yêu cầu : bằng cách sử dụng kĩ năng của văn lập luận, học sinh đánh giá, bày tỏnhững cảm xúc, suy nghĩ về bức tranh hoàn chỉnh của chuyến ra khơi đánh cáđược Huy Cận miêu tả trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá và sự ngợi ca biển, ngợi

ca con người lao động trong không khí làm chủ Cụ thể :

1 Giới thiệu về hoàn cảnh sáng tác bài thơ (1958) khi miền Bắc xây dựng xã hộichủ nghĩa, tái hiện cảnh sắc thiên nhiên và không khí lao động của một vùng biểngiàu đẹp của miền Bắc, ca ngợi con người và biển cả hùng vĩ, bao la

2 Cảm nhận về con người và biển cả theo hành trình chuyến ra khơi của đoànthuyền đánh cá :

a Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi :

- Hoàng hôn trên biển : đẹp hùng vĩ qua các hình ảnh so sánh : Mặt trời xuống biểnnhư hòn lửa

- Cảnh người lao động ra khơi : mang vẻ đẹp lãng mạn, thể hiện tinh thần hào hứng

và khẩn trương trong lao động : Câu hát căng buồm cùng gió khơi

b Cảnh lao động đánh cá trên biển ban đêm :

- Cảm nhận về biển : giàu có và lãng mạn (đoạn thơ tả các loài cá, cảnh thuyền đitrên biển với cảm xúc bay bổng của con người : Lướt giữa mây cao với biển bằng)

- Công việc lao động vất vả nhưng lãng mạn và thi vị bởi tình cảm yêu đời, yêubiển của ngư dân Họ coi đó như một cuộc đua tài : Dàn đan thế trận lưới vâygiăng

c Cảnh đoàn thuyền đánh cá từ khơi xa trở về :

- Hình ảnh thơ lặp lại tạo nên một lối vòng khép kín với dư âm của lời hát lạc quancủa sự chiến thắng

- Hình ảnh nhân hoá nói quá : Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời gợi vẻ đẹphùng tráng về nhịp điệu lao động khẩn trương và không khí chiến thắng sau đêmlao động miệt mài của các chàng trai ngư dân

- Cảnh bình minh trên biển được miêu tả thật rực rỡ, con người là trung tâm bứctranh với tư thế ngang tầm vũ trụ và hình ảnh no ấm của sản phẩm đánh bắt được

từ lòng biển : Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi

3 Khẳng định đây là bài ca lao động yêu đời phơi phới của người ngư dân saunhững ngày dành được tự do với ý thức quyết tâm xây dựng quê hương đất nướcgiàu đẹp

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 3

Câu 1: (1,5 điểm)

Nhận xét về nghệ thuật tả người của Nguyễn Du qua đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều.

áo quần bảnh bao, diện mạo mày râu nhẵn nhụi, lời nói xấc xược, vô lễ, cộc lốc

"Mã Giám Sinh", cử chỉ hách dịch ngồi tót sỗ sàng tất cả làm hiện rõ bộ mặt trai

lơ đểu giả, trơ trẽn và lố bịch của tên buôn thịt bán người giả danh trí thức

- Trong Truyện Kiều, tác giả sử dụng bút pháp tả thực để miêu tả các nhân vật

phản diện như Mã Giám Sinh, Tú Bà, Sở Khanh, Hồ Tôn Hiến phơi bày bộ mặtthật của bọn chúng trong xã hội đương thời, nhằm tố cáo, lên án xã hội phong kiếnvới những con người bỉ ổi, đê tiện đó

Vận dụng các kĩ năng nghị luận văn học để nêu những suy nghĩ về số phận của

người phụ nữ qua 2 tác phẩm : Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, yêu cầu đạt được các ý sau :

a Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời

của họ được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oankhuất được bày tỏ, tiếng nói cảm thông bênh vực thể hiện tấm lòng nhân đạo của

các tác giả, tiêu biểu thể hiện qua : Bánh trôi nước và Chuyện người con gái Nam Xương.

b Cảm nhận về người phụ nữ qua 2 tác phẩm :

* Họ là những người phụ nữ đẹp có phẩm chất trong sáng, giàu đức hạnh :

- Cô gái trong Bánh trôi nước : được miêu tả với những nét đẹp hình hài thật chân

thực, trong sáng : “Thân em vừa trắng lại vừa tròn” Miêu tả bánh trôi nước nhưng

lại dùng từ thân em - cách nói tâm sự của người phụ nữ quen thuộc kiểu ca dao :thân em như tấm lụa đào khiến người ta liên tưởng đến hình ảnh nước da trắng

và tấm thân tròn đầy đặn, khoẻ mạnh của người thiếu nữ đang tuổi dậy thì mơnmởn sức sống Cô gái ấy dù trải qua bao thăng trầm bảy nổi ba chìm vẫn giữ tấmlòng son Sự son sắt hay tấm lòng trong sáng không bị vẩn đục cuộc đời đã khiến

cô gái không chỉ đẹp vẻ bên ngoài mà còn quyến rũ hơn nhờ phẩm chất của tấmlòng son luôn toả rạng

- Nhân vật Vũ Nương trong Chuyện ngươì con gái nam Xương : mang những nét

đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

+ Trong cuộc sống vợ chồng nàng luôn “giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải đến thất hoà" Nàng luôn là người vợ thuỷ chung yêu chồng tha

thiết, những ngày xa chồng nỗi nhớ cứ dài theo năm tháng : "mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi" nàng lại âm thầm nhớ chồng.

+ Lòng hiếu thảo của Vũ Nương khiến mẹ chồng cảm động, những ngày bà ốmđau, nàng hết lòng thuốc thang chăm sóc nên khi trăng trối mẹ chồng nàng đã nói :

"Sau này, trời xét lòng lành, […], xanh kia quyết chẳng phụ con" Khi mẹ chồng

khuất núi, nàng lo ma chay chu tất, lo liệu như đối với cha mẹ đẻ của mình

+ Nàng là người trọng danh dự, nhân phẩm : khi bị chồng vu oan, nàng một mựctìm lời lẽ phân trần để chồng hiểu rõ tấm lòng mình Khi không làm dịu được lòngghen tuông mù quáng của chồng, nàng chỉ còn biết thất vọng đau đớn, đành tìmđến cái chết với lời nguyền thể hiện sự thuỷ chung trong trắng Đến khi sống dướithuỷ cung nàng vẫn luôn nhớ về chồng con, muốn được rửa mối oan nhục củamình

* Họ là những người chịu nhiều oan khuất và bất hạnh, không được xã hội coitrọng :

- Người phụ nữ trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương đã bị xã hội xô

đẩy, sống cuộc sống không được tôn trọng và bản thân mình không được tự quyếtđịnh hạnh phúc :

thảm khốc của Vũ Nương, một sự bức tử mà kẻ bức tử lại hoàn toàn vô can

Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong kiến chỉ xem trọng quyền uycủa kẻ giàu và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảmthương của tác giả đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ Người phụ nữ đứchạnh ở đây không được bênh vực, che chở mà lại còn bị đối xử một cách bất công,

vô lí ; chỉ vì lời nói ngây thơ của đứa trẻ miệng còn hơi sữa và vì sự hồ đồ vũ phucủa anh chồng ghen tuông mà đến nỗi phải kết liễu cuộc đời mình

c Đánh giá chung : Số phận người phụ nữ trong xã hội xưa bị khinh rẻ và không

được quyền định đoạt hạnh phúc của mình, các tác giả lên tiếng phản đối, tố cáo xãhội nhằm bênh vực cho người phụ nữ Đó là một chủ đề manh tính nhân văn cao cảcủa văn học đương thời

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 4

Câu 1: (1,5 điểm)

Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ sau:

"Đêm nay rừng hoang sương muối

Đầu súng trăng treo"

Học sinh cần làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ như sau :

- Cảnh thực của núi rừng trong thời chiến khốc liệt hiện lên qua các hình ảnh :rừng hoang, sương muối Người lính vẫn sát cánh cùng đồng đội : đứng cạnh bênnhau, mai phục chờ giặc

- Trong phút giây giải lao bên người đồng chí của mình, các anh đã nhận ra vẻ đẹp

của vầng trăng lung linh treo lơ lửng trên đầu súng : "Đầu súng trăng treo" Hình

ảnh trăng treo trên đầu súng vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu trưng của tìnhđồng đội và tâm hồn bay bổng lãng mạn của người chiến sĩ Phút giây xuất thần ấylàm tâm hồn người lính lạc quan thêm tin tưởng vào cuộc chiến đấu và mơ ước đếntương lai hoà bình Chất thép và chất tình hoà quện trong tâm tưởng đột phá thànhhình tượng thơ đầy sáng tạo của Chính Hữu

Yêu cầu học sinh cảm nhận được tình cha con ông Sáu thật sâu nặng và cảm độngtrên những ý cơ bản :

a Giới thiệu về truyện ngắn Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng : tác

phẩm viết về tình cha con của người cán bộ kháng chiến đã hi sinh trong cuộckháng chiến chống Mĩ của dân tộc

b Phân tích được 2 luận điểm sau :

* Tình cảm của bé Thu dành cho cha thật cảm động và sâu sắc :

- Bé Thu là cô bé ương ngạnh bướng bỉnh nhưng rất đáng yêu : Thu không chịunhận ông Sáu là cha, sợ hãi bỏ chạy khi ông dang tay định ôm em, quyết khôngchịu mời ông là ba khi ăn cơm và khi nhờ ông chắt nước cơm giùm, bị ba mắng nó

im rồi bỏ sang nhà ngoại Đó là sự phản ứng tự nhiên của đứa trẻ khi gần 8 năm xa

ba Người đàn ông xuất hiện với hình hài khác khiến nó không chịu nhận vì nóđang tôn thờ và nâng niu hình ảnh người cha trong bức ảnh Tình cảm đó khiếnngười đọc day dứt và càng thêm đau xót cho bao gia đình vì chiến tranh phải chialìa, yêu bé Thu vì nó đang dành cho cha nó một tình cảm chân thành và đầy kiêuhãnh

- Khi chia tay, phút giây nó kịp nhận ra ông Sáu là người cha trong bức ảnh, nó oàkhóc tức tưởi cùng tiếng gọi như xé gan ruột mọi người khiến chúng ta cảm động.Những hành động ôm hôn ba của bé Thu gây xúc động mạnh cho người đọc

* Tình cảm của người lính dành cho con sâu sắc :

- Ông Sáu yêu con, ở chiến trường nỗi nhớ con luôn giày vò ông Chính vì vậy vềtới quê, nhìn thấy Thu, ông đã nhảy vội lên bờ khi xuồng chưa kịp cặp bến và định

ôm hôn con cho thoả nỗi nhớ mong Sự phản ứng của Thu khiến ông khựng lại,đau tê tái

- Mấy ngày về phép, ông luôn tìm cách gần gũi con mong bù lại cho con nhữngtháng ngày xa cách nhưng con bé bướng bỉnh khiến ông chạnh lòng Bực phảiđánh con song vẫn kiên trì thuyết phục nó Sự hụt hẫng của người cha khiến tacàng cảm thông và chia sẻ những thiệt thòi mà người lính phải chịu đựng, nhậnthấy sự hi sinh của các anh thật lớn lao

- Phút giây ông được hưởng hạnh phúc thật ngắn ngủi và trong cảnh éo le : lúc ông

ra đi bé Thu mới nhận ra ba và để ba ôm, trao cho nó tình thương ông hằng ấp ủtrong lòng mấy năm trời

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 5

Câu 1: ( 2 điểm )

Chép lại khổ thơ đầu của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá và phân tích tác dụng của

biện pháp tu từ trong đoạn thơ đó

Phân tích nghệ thuật nhân hoá và so sánh có trong đoạn thơ, phát hiện được những

từ thể hiện các biện pháp đó : "như hòn lửa", "sóng cài then", "đêm sập cửa".

Nhận thấy tác dụng của các hình ảnh góp phần gợi cho người đọc hình dung cảnhbiển trong buổi hoàng hôn rực rỡ, lung linh và hùng vĩ Sự bao la của vũ trụ đầy bí

ẩn, mang một cảm quan mới của nhà thơ gắn với thiên nhiên, với biển, với trời

Yêu cầu : Học sinh cần vận dụng kĩ năng làm văn thuyết minh về một tác giả, tác

phẩm văn học và những hiểu biết về Nguyễn Du và Truyện Kiều để làm tốt bài

văn

a Giới thiệu khái quát về Nguyễn Du và Truyện Kiều:

- Nguyễn Du được coi là một thiên tài văn học, một tác gia văn học tài hoa và lỗilạc nhất của văn học Việt Nam

- Truyện Kiều là tác phẩm đồ sộ của Nguyễn Du và là đỉnh cao chói lọi của nghệ

thuật thi ca về ngôn ngữ tiếng Việt

b Thuyết minh về cuộc đời và sự nghiệp văn học của Nguyễn Du :

- Thân thế : xuất thân trong gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyềnthống văn học.

- Thời đại : lịch sử đầy biến động của gia đình và xã hội

- Con người : có năng khiếu văn học bẩm sinh, bản thân mồ côi sớm, có nhữngnăm tháng gian truân trôi dạt Như vậy, năng khiếu văn học bẩm sinh, vốn sốngphong phú kết hợp trong trái tim yêu thương vĩ đại đã tạo nên thiên tài Nguyễn Du

- Sự nghiệp văn học của Nguyễn Du với những sáng tạo lớn, có giá trị cả về chữHán và chữ Nôm

c Giới thiệu về giá trị Truyện Kiều:

* Giá trị nội dung :

- Truyện Kiều là một bức tranh hiện thực về xã hội bất công, tàn bạo.

- Truyện Kiều đề cao tình yêu tự do, khát vọng công lí và ca ngợi phẩm chất cao

đẹp của con người

- Truyện Kiều tố cáo những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống của con người.

* Giá trị nghệ thuật :

Tác phẩm là một kiệt tác nghệ thuật trên tất cả các phương diện : ngôn ngữ, hình

ảnh, cách xây dựng nhân vật Truyện Kiều là tập đại thành của ngôn ngữ văn học

dân tộc

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 6

Câu 1: ( 1,5 điểm )

Viết đoạn văn khoảng 8 đến 10 câu nhận xét về nghệ thuật tả người của Nguyễn

Du qua đoạn trích Chị em Thuý Kiều (Ngữ văn 9 -Tập một).

Câu 2: ( 6 điểm )

Suy nghĩ về hình ảnh người lính trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu.

GỢI Ý TRẢ LỜI

Học sinh cần viết được các ý cụ thể :

- Tả chị em Thuý Kiều, Nguyễn Du sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng, lấy vẻđẹp của thiên nhiên để so sánh với vẻ đẹp của con người :

+ Thuý Vân : Đoan trang, phúc hậu, quý phái : hoa cười ngọc thốt, mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da

+ Thuý Kiều : Sắc sảo mặn mà, làn thu thuỷ, nét xuân xanh, hoa ghen, liễu hờn.

- Dùng lối ẩn dụ để ví von so sánh nhằm làm bật lên vẻ đẹp đài các của hai cô gái

mà qua đó, nhà thơ muốn đề cao vẻ đẹp của con người

- Thủ pháp đòn bẩy, tả Vân trước, Kiều sau cũng là một bút pháp tài hoa củaNguyễn Du để nhấn vào nhân vật trung tâm : Thuý Kiều, qua đó làm nổi bật vẻ đẹpcủa nàng Kiều cùng những dự báo về nỗi truân chuyên của cuộc đời nàng sau này

Câu 2: (6 điểm)Vận dụng kĩ năng lập luận vào bài viết để làm nổi bật chân dung người lính trong

kháng chiến chống Pháp qua bài thơ Đồng chí với những ý cơ bản sau :

a Giới thiệu Đồng chí là sáng tác của nhà thơ Chính Hữu viết vào năm 1948, thời

kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp Chân dung người lính hiện lên chân thực,giản dị với tình đồng chí nồng hậu, sưởi ấm trái tim người lính trên những chặngđường hành quân

b Phân tích những đặc điểm của người lính :

* Những người nông dân áo vải vào chiến trường :

Cuộc trò chuyện giữa anh - tôi, hai người chiến sĩ về nguồn gốc xuất thân rất gần

gũi chân thực Họ ra đi từ những vùng quê nghèo khó, "nước mặn đồng chua" Đó

chính là cơ sở chung giai cấp của những người lính cách mạng Chính điều đócùng mục đích, lí tưởng chung đã khiến họ từ mọi phương trời xa lạ tập hợp lạitrong hàng ngũ quân đội cách mạng và trở nên thân quen với nhau Lời thơ mộcmạc chân chất như chính tâm hồn tự nhiên của họ

* Tình đồng chí cao đẹp của những người lính :

- Tình đồng chí được nảy sinh từ sự chung nhiệm vụ, sát cánh bên nhau chiến đấu :

"Súng bên súng đầu sát bên đầu"

- Tình đồng chí đồng đội nảy nở và thành bền chặt trong sự chan hoà, chia sẻ mọigian lao cũng như niềm vui, đó là mối tình tri kỉ của những người bạn chí cốt màtác giả đã biểu hiện bằng một hình ảnh thật cụ thể, giản dị mà hết sức gợi cảm :

"Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ".

Hai tiếng Đồng chí vang lên tạo thành một dòng thơ đặc biệt, đó là một lời khẳngđịnh, là thành quả, cội nguồn và sự hình thành của tình đồng chí keo sơn giữa

Tình đồng chí giúp người lính vượt qua mọi khó khăn gian khổ :

+ Giúp họ chia sẻ, cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau : "Ruộng nương anh gửi bạn thân cày" "Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính".

+ Cùng chia sẻ những gian lao thiếu thốn của cuộc đời người lính: "Áo anh rách vai" chân không giày Cùng chia sẻ những cơn "Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi".

+ Hình ảnh : "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay" là một hình ảnh sâu sắc nói được

tình cảm gắn bó sâu nặng của những người lính

* Ý thức quyết tâm chiến đấu và vẻ đẹp tâm hồn của những người

đã giúp họ vượt qua tất cả những khắc nghiệt của thời tiết và mọi gian khổ, thiếuthốn Tình đồng chí đã sưởi ấm lòng họ giữa cảnh rừng hoang Bên cạnh ngườilính có thêm một người bạn : vầng trăng Hình ảnh kết thúc bài gợi nhiều liên

tưởng phong phú, là một biểu hiện về vẻ đẹp tâm hồn kết hợp chất hiện thực vàcảm hứng lãng mạn.

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 7

Câu 1: (3 điểm)

Phần cuối của tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương được tác giả xây

dựng bằng hàng loạt những chi tiết hư cấu Hãy phân tích ý nghĩa của các chi tiết

đó

Câu 2 (4,5 điểm)

Phân tích 8 câu thơ cuối của đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích (trích Truyện Kiều

của Nguyễn Du)

GỢI Ý TRẢ LỜI

Các chi tiết hư cấu ở phần cuối truyện : cảnh Vũ Nương gặp Phan Lang dưới thuỷcung, cảnh sống dưới Thuỷ cung và những cảnh Vũ Nương hiện về trên bến sôngcùng những lời nói của nàng khi kết thúc câu chuyện Các chi tiết đó có tác dụnglàm tăng yếu tố li kì và làm hoàn chỉnh nét đẹp của nhân vật Vũ Nương, dù đã chếtnhưng nàng vẫn muốn rửa oan, bảo toàn danh dự, nhân phẩm cho mình

- Câu nói cuối cùng của nàng : “Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa” là lời nói có ý nghĩa tố cáo sâu sắc, hiện thực xã hội đó không có chỗ

cho nàng dung thân và làm cho câu chuyện tăng tính hiện thực ngay trong yếu tố kì

ảo : người chết không thể sống

Tám câu cuối trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích là một bức tranh tâm tình

xúc động diễn tả tâm trạng buồn lo của Kiều qua nghệ thuật tả cảnh ngụ tình

a Giới thiệu xuất xứ đoạn trích dựa vào những hiểu biết về vị trí của nó trong vănbản và tác phẩm

b Phân tích các cung bậc tâm trạng của Kiều trong đoạn thơ :

- Điệp từ "Buồn trông" mở đầu cho mỗi cảnh vật qua cái nhìn của nàng Kiều : có

tác dụng nhấn mạnh và gợi tả sâu sắc nỗi buồn dâng ngập trong tâm hồn nàng

- Mỗi biểu hiện của cảnh chiều tà bên bờ biển, từ cánh buồm thấp thoáng, cánh hoa

trôi man mác đến "nội cỏ rầu rầu, tiếng sóng ầm ầm" đều thể hiện tâm trạng và

cảnh ngộ của Kiều : sự cô đơn, thân phận trôi nổi lênh đênh vô định, nỗi buồn thahương, lòng thương nhớ người yêu, cha mẹ và cả sự bàng hoàng lo sợ Đúng làcảnh lầu Ngưng Bích được nhìn qua tâm trạng Kiều : cảnh từ xa đến gần, màu sắc

từ nhạt đến đậm, âm thanh từ tĩnh đến động, nỗi buồn từ man mác lo âu đến kinh

sợ Ngọn giáo cuốn mặt duềnh và tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi là cảnh tượng hãi

hùng, như báo trước dông bão của số phận sẽ nổi lên, xô đẩy, vùi dập cuộc đờiKiều.

c Khẳng định nỗi buồn thương của nàng Kiều cũng chính là nỗi buồn thân phậncủa bao người phụ nữ tài sắc trong xã hội cũ mà nhà thơ cảm thương đau xót

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 8

Chép lại bốn câu thơ nói lên nỗi nhớ cha mẹ của Thuý Kiều trong đoạn trích Kiều

ở lầu Ngưng Bích và nhận xét về cách dùng từ ngữ hình ảnh trong đoạn thơ.

Có khi gốc tử đã vừa người ôm."

- Nhận xét cách sử dụng từ ngữ hình ảnh trong đoạn thơ : dùng những điển tích,điển cố sân Lai, gốc tử để thể hiện nỗi nhớ nhung và sự đau đớn, dằn vặt khônglàm tròn chữ hiếu của Kiều Các hình ảnh đó vừa gợi sự trân trọng của Kiều đốivới cha mẹ vừa thể hiện tấm lòng hiếu thảo của nàng

Nêu được những cảm nghĩ về nhân vật Lục Vân Tiên :

a Hình ảnh Lục Vân Tiên được khắc hoạ qua mô típ ở truyện Nôm truyền thống :một chàng trai tài giỏi, cứu một cô gái thoát khỏi hiểm nghèo, từ ân nghĩa đến tìnhyêu như Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh Nga Mô típ kết cấu

đó thường biểu hiện niềm mong ước của tác giả và cũng là của nhân dân Trongthời buổi nhiễu nhương hỗn loạn này, người ta trông mong ở những người tài đức,dám ra tay cứu nạn giúp đời

b Lục Vân Tiên là nhân vật lí tưởng Một chàng trai vừa rời trường học bước vàođời lòng đầy hăm hở, muốn lập công danh, cũng mong thi thố tài năng cứu người,giúp đời Gặp tình huống bất bằng này là một thử thách đầu tiên, cũng là một cơhội hành động cho chàng

c Hành động đánh cướp trước hết bộc lộ tính cách anh hùng, tài năng và tấm lòng

vị nghĩa của Vân Tiên Chàng chỉ có một mình, hai tay không, trong khi bọn cướp

đông người, gươm giáo đầy đủ, thanh thế lẫy lừng : "người đều sợ nó có tài khôn đương" Vậy mà Vân Tiên vẫn bẻ cây làm gậy xông vào đánh cướp Hình ảnh Vân

Tiên trong trận đánh được miêu tả thật đẹp - vẻ đẹp của người dũng tướng theophong cách văn chương thời xưa, nghĩa là so sánh với những mẫu hình lí tưởngnhư dũng tướng Triệu Tử Long mà người Việt Nam, đặc biệt là người Nam Bộ vốn

mê truyện Tam quốc không mấy ai không thán phục Hành động của Vân Tiên

chứng tỏ cái đức của con người vị nghĩa vong thân, cái tài của bậc anh hùng và sứcmạnh bênh vực kẻ yếu, chiến thắng những thế lực tàn bạo

d Thái độ cư xử với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh cướp bộc lộ tư cách con ngườichính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài đồng thời cũng rất từ tâm, nhân hậu.Thấy hai cô con gái còn chưa hết hãi hùng, Vân Tiên động lòng tìm cách an ủi họ :

"ta đã trừ dòng lâu la" và ân cần hỏi han Khi nghe họ nói muốn được lạy tạ ơn, Vân Tiên vội gạt đi ngay : "Khoan khoan ngồi đó chớ ra" Ở đây có phần câu nệ

của lễ giáo phong kiến nhưng chủ yếu là do đức tính khiêm nhường của Vân Tiên :

"Làm ơn há dễ trông người trả ơn" Chàng không muốn nhận cái lạy tạ ơn của hai

cô gái, từ chối lời mời về thăm nhà của Nguyệt Nga để cha nàng đền đáp và ở đoạnsau từ chối nhận chiếc trâm vàng của nàng, chỉ cùng nhau xướng hoạ một bài thơrồi thanh thản ra đi, không hề vương vấn Dường như đối với Vân Tiên, làm việcnghĩa là một bổn phận, một lẽ tự nhiên, con người trọng nghĩa khinh tài ấy khôngcoi đó là công trạng Đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anhhùng hảo hán

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 9

Phân tích ý nghĩa của các từ láy trong đoạn thơ :

(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)

chúng : vừa chính xác, tinh tế, vừa có tác dụng gợi nhiều cảm xúc trong người đọc.Các từ láy vừa gợi tả hình ảnh của sự vật vừa thể hiện tâm trạng con người.

- Từ láy ở hai dòng đầu : gợi cảnh sắc mùa xuân lúc chiều tà sau buổi hội vẫnmang cái nét thanh tao trong trẻo của mùa xuân nhưng nhẹ nhàng tĩnh lặng và

nhuốm đầy tâm trạng Từ láy "nao nao" gợi sự xao xuyến bâng khuâng về một

ngày vui xuân đang còn mà sự linh cảm về điều gì đó sắp xảy ra đã xuất hiện

- Từ láy ở hai câu sau báo hiệu cảnh sắc thay đổi nhuốm màu u ám thê lương Các

từ gợi tả được hình ảnh nấm mồ lẻ loi đơn độc lạc lõng giữa ngày lễ tảo mộ thậtđáng tội nghiệp khiến Kiều động lòng và chuẩn bị cho sự xuất hiện của hàng loạtnhững hình ảnh của âm khí nặng nề trong những câu thơ tiếp theo

Học sinh vận dụng cách làm văn nghị luận về nhân vật văn học để viết bài cảm

nghĩ về anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa - là nhân vật điển hình cho tấm gương

lao động trí thức trong những năm đất nước cònchiến tranh :

a Đề tài về tinh thần yêu nước và ý thức cống hiến của lớp trẻ là một đề tài thú vị

và hấp dẫn của văn học kháng chiến chống Mĩ mà Lặng lẽ Sa Pa là một tác phẩm

tiêu biểu

b Phân tích những phẩm chất tốt đẹp của anh thanh niên :

- Trẻ tuổi, yêu nghề và trách nhiệm cao với công việc Các dẫn chứng tiêu biểu :một mình trên đỉnh núi cao chịu áp lực của cuộc sống cô độc nhưng anh luôn nhậnthấy mình với công việc là đôi, một giờ sáng đi ốp nhưng anh không bỏ buổi nàothể hiện ý thức quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ rất cao

- Cởi mở, chân thành, nhiệt tình chu đáo với khách và rất lịch sự khiêm tốn (nóichuyện rất hồn nhiên, hái hoa tặng khách, tặng quà cho họ mang theo ăn đường,khiêm nhường khi nói về mình mà giới thiệu những tấm gương khác)

- Con người trí thức luôn tìm cách học hỏi nâng cao trình độ và cải tạo cuộc sốngcủa mình tốt đẹp hơn : không gian nơi anh ở đẹp đẽ, tủ sách với những trang sáchđang mở, vườn hoa đàn gà là những sản phẩm tự tay anh làm đã nói lên điều đó

c Hình ảnh anh thanh niên là bức chân dung điển hình về con người lao động tríthức lặng lẽ dâng cho đời đáng được ngợi ca, trân trọng

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 10

Chép lại ba câu thơ cuối trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và phân tích ý

Với nhan đề : Môi trường sống của chúng ta, dựa vào những hiểu biết của em vềmôi trường, viết một bài văn ngắn trình bày quan điểm của em và cách cải tạo môitrường sống ngày một tốt đẹp hơn

GỢI Ý TRẢ LỜI

Chép chính xác 3 dòng thơ được 0,5 điểm, nếu sai 2 lỗi về chính tả hoặc từ ngữ trừ0,25 điểm :

(Đồng chí - Chính Hữu)

Phân tích ý nghĩa của hình ảnh "đầu súng trăng treo" được 1 điểm.

Học sinh cần làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ như sau :

- Cảnh thực của núi rừng trong thời chiến khốc liệt hiện lên qua các hình

ảnh : rừng hoang, sương muối Người lính vẫn sát cánh cùng đồng đội : đứng cạnhbên nhau, mai phục chờ giặc

- Trong phút giây giải lao bên người đồng chí của mình, các anh đã nhận ra vẻ đẹpcủa vầng trăng lung linh treo lơ lửng trên đầu súng : Đầu súng trăng treo Hình ảnhtrăng treo trên đầu súng vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu trưng của tìnhđồng đội và tâm hồn bay bổng lãng mạn của người chiến sĩ Phút giây xuất thần ấylàm tâm hồn người lính lạc quan thêm tin tưởng vào cuộc chiến đấu và mơ ước đếntương lai hoà bình Chất thép và chất tình hoà quện trong tâm tưởng đột phá thànhhình tượng thơ đầy sáng tạo của Chính Hữu

Câu2:(6điểm)

Nêu vấn đề và triển khai thành bài văn nghị luận gồm các ý cơ bản sau :

a Nêu vấn đề nghị luận : Môi trường sống của chúng ta thực tế đang bị ô nhiễm vàcon người chưa có ý thức bảo vệ

b Biểu hiện và phân tích tác hại :

- Ô nhiễm môi trường làm hại đến sự sống

- Ô nhiễm môi trường làm cảnh quan bị ảnh hưởng

c Đánh giá :

- Những việc làm đó là thiếu ý thức bảo vệ môi trường, phá huỷ môi trường sốngtốt đẹp

- Phê phán và cần có cách xử phạt nghiêm khắc

d Hướng giải quyết :

- Tuyên truyền để mỗi người tự rèn cho mình ý thức bảo vệ

môi trường

- Coi đó là vấn đề cấp bách của toàn xã hội

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 11

Trong bài Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải viết :

Ta làm một cành hoa."

Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phương có viết :

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác."

a Hai bài thơ của hai tác giả viết về đề tài khác nhau nhưng có chung chủ đề Hãy

b Viết 1 đoạn văn khoảng 5 câu phát biểu cảm nghĩ về 1 trong hai đoạn thơ trên

+ Các nhà thơ đều dùng những hình ảnh đẹp của thiên nhiên là biểu tượng thể hiệnước nguyện của mình

b HS tự chọn đoạn thơ để viết nhằm nổi bật thể thơ, giọng điệu thơ và ý tưởng thểhiện trong đoạn thơ

Đoạn thơ của Thanh Hải sử dụng thể thơ 5 chữ gần với các điệu dân ca , đặc biệt làdân ca miền Trung, có âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết Giọng điệu thể hiện đúngtâm trạng và cảm xúc của tác giả : trầm lắng, hơi trang nghiêm mà tha thiết khi bộcbạch những tâm niệm của mình Đoạn thơ thể hiện niềm mong muốn được sống cóích, cống hiến cho đời một cách tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót Nétriêng trong những câu thơ của Thanh Hải là đề cập đến một vấn đề lớn : ý nghĩacủa đời sống cá nhân trong quan hệ với cộng đồng

Đoạn thơ của Viễn Phương sử dụng thể thơ 8 chữ, nhịp thơ vừa phải với điệp từmuốn làm, giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc Đó là giọng điệuvừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa thiết tha thể hiện đúng tâm trạng lưu luyến củanhà thơ khi phải xa Bác Tâm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn mãi ở bên lăngBác và chỉ biết gửi tấm lòng mình bằng cách hoá thân hoà nhập vào những cảnhvật bên lăng : làm con chim cất tiếng hót

a Giới thiệu sơ lược về đề tài viết về những con người sống, cống hiến cho đấtnước trong văn học Nêu tên 2 tác giả và 2 tác phẩm cùng những vẻ đẹp của anh

b Vẻ đẹp của 2 nhân vật trong hai tác phẩm :

* Vẻ đẹp trong cách sống :

+ Nhân vật anh thanh niên : trong Lặng lẽ Sa Pa

- Hoàn cảnh sống và làm việc : một mình trên núi cao, quanh năm suốt tháng giữa

cỏ cây và mây núi Sa Pa Công việc là đo gió, đo mưa đo nắng, tính mây, đo chấnđộng mặt đất…

- Anh đã làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, cụ thể, tỉ mỉ, chính xác, đúng giờ

ốp thì dù cho mưa tuyết, giá lạnh thế nào anh cũng trở dậy ra ngoài trời làm việcđúng giờ quy định

- Anh đã vượt qua sự cô đơn vắng vẻ quanh năm suốt tháng trên đỉnh núi caokhông một bóng người

- Sự cởi mở chân thành, quý trọng mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyệnvới mọi người

- Tổ chức sắp xếp cuộc sống của mình một cách ngăn nắp, chủ động : trồng hoa,nuôi gà, tự học

+ Cô thanh niên xung phong Phương Định :

- Hoàn cảnh sống và chiến đấu : ở trên cao điểm giữa một vùng trọng điểm trêntuyến đường Trường Sơn, nơi tập trung nhất bom đạn và sự nguy hiểm, ác liệt.Công việc đặc biệt nguy hiểm : Chạy trên cao điểm giữa ban ngày, phơi mình trongvùng máy bay địch bị bắn phá, ước lượng khối lượng đất đá, đếm bom, phá bom

- Yêu mến đồng đội, yêu mến và cảm phục tất cả những chiến sĩ mà cô gặp trêntuyến đường Trường Sơn

- Có những đức tính đáng quý, có tinh thần trách nhiệm với công việc, bình tĩnh, tựtin, dũng cảm

* Vẻ đẹp tâm hồn :

+ Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa :

- Anh ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề khiến anh thấy được côngviệc thầm lặng ấy có ích cho cuộc sống, cho mọi người

- Anh đã có suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống conngười

- Khiêm tốn thành thực cảm thấy công việc và những đóng góp của mình rất nhỏbé

- Cảm thấy cuộc sống không cô đơn buồn tẻ vì có một nguồn vui, đó là niềm vuiđọc sách mà lúc nào anh cũng thấy như có bạn để trò chuyện

- Là người nhân hậu, chân thành, giản dị

+ Cô thanh niên Phương Định :

- Có thời học sinh hồn nhiên vô tư, vào chiến trường vẫn giữ được sự hồn nhiên

- Là cô gái nhạy cảm, mơ mộng, thích hát, tinh tế, quan tâm và tự hào về vẻ đẹpcủa mình

- Kín đáo trong tình cảm và tự trọng về bản thân mình

Các tác giả miêu tả sinh động, chân thực tâm lí nhân vật làm hiện lên một thế giớitâm hồn phong phú, trong sáng và đẹp đẽ cao thượng của nhân vật ngay trong hoàn

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 12

Phân tích giá trị của phép điệp ngữ trong đoạn thơ sau :

a Mở bài : Giới thiệu bài thơ Ánh trăng ra đời năm 1978, sau khi đất nước thống

nhất, người lính trở về với cuộc sống đời thường Hình ảnh ánh trăng là biểu tượngcủa thiên nhiên đất nước và con người Việt Nam một thuở gian lao anh dũng ;trăng trong hiện tại nhắc nhở người lính về lối sống ân tình thuỷ chung

b Thân bài :

- Hình ảnh thiên nhiên được gợi lên trong bài thơ mang những nét hồn hậu, đángyêu qua các hình ảnh : sông, đồng, bể, rừng… Đó vừa là hình ảnh thực, vừa là hìnhảnh tượng trưng về đất nước, thiên nhiên một thời quá khứ của người lính mà conngười với thiên nhiên "tri kỉ", hoà đồng, gần gũi, thân thiết, gắn bó

- Hình tượng ánh trăng hiện ra là hình tượng trung tâm với nhiều nghĩa ẩn dụtượng trưng : là thiên nhiên thơ mộng, hiền hoà, đồng thời là đồng chí đồng đội,gần gũi sẻ chia, là nhân dân tình nghĩa thuỷ chung, là đất nước gian lao mà anhdũng…

- Trong hiện tại, ánh trăng hiện về đẹp đẽ như người bạn nhắc nhở nhà thơ, ngườilính khi anh tự thú nhận đã có những giây phút lãng quên bạn và quá khứ Trănghiện về lặng lẽ, bao dung như tấm lòng của nhân dân, đất nước Sự im lặng gợinhiều suy tư, để người lính tự thức tỉnh

c Kết bài : Khẳng định cái hay của bài thơ chính là gợi lên chân dung con ngườirất thực, con người với những trăn trở, suy tư, với sự thú nhận của lương tri chớm

lãng quên quá khứ, từ đó nhắc nhở mọi người lối sống ân nghĩa thuỷ chung với quákhứ.

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 13

Có bạn chép hai câu thơ như sau :

Hoa ghen thua thắm liễu buồn kém xanh."

Bạn đã chép sai từ nào ? Việc chép sai như vậy đã ảnh hưởng lớn đến ý nghĩa của

Chép sai từ "buồn" - đúng là từ "hờn" Chép sai ảnh hưởng nghĩa của câu như sau :

"buồn" là sự chấp nhận còn "hờn" thể hiện sự tức giận có ý thức tiềm tàng sự phản kháng Dùng "hờn" mới đúng dụng ý của Nguyễn Du về việc miêu tả nhan sắc

Kiều thống nhất trong quan niệm hồng nhan bạc phận Kiều đẹp khiến

thiên nhiên hờn ghen để rồi sau này Kiều chịu số phận lênh đênh chìm nổi với

Yêu cầu : Biết làm bài văn nghị luận, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí

1 Mở bài : Giới thiệu về người lính trong hai bài thơ

2 Thân bài : Cần làm rõ hai nội dung :

- Những phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của người lính Cụ Hồ

- Những nét riêng độc đáo trong tính cách, tâm hồn của người lính

Nội dung1 :

- Người lính chiến đấu cho một lí tưởng cao đẹp

- Những con người dũng cảm bất chấp khó khăn, coi thường thiếu thốn, hiểm nguy

- Những con người thắm thiết tình đồng đội

- Những con người lạc quan yêu đời, tâm hồn bay bổng lãng mạn

Nội dung 2 :

- Nét chân chất, mộc mạc của người nông dân mặc áo lính (bài thơ Đồng chí).

- Nét ngang tàng, trẻ trung của một thế hệ cầm súng mới (Bài thơ về tiểu đội xe không kính).

3 Kết bài : Cảm nghĩ của người viết về hình ảnh người lính

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 14

Câu 1: (2 điểm)

a Chép lại những câu thơ miêu tả tâm trạng của Thúy Kiều trong đoạn Mã Giám

b Cho biết đối tượng của miêu tả nội tâm là những gì ?

Câu2:(5điểm)

Đóng vai Thúy Kiều kể lại cho mọi người nghe việc báo ân báo oán Trong lời kểgiúp mọi người hình dung được cảnh vật và tâm trạng của Thúy Kiều khi gặp lạiHoạn Thư

Goi y

GỢI Ý TRẢ LỜI

Câu 1: (2,5 điểm)

a

Ngừng hoa bóng thẹn trông gương mặt dày".

(Mã Giám Sinh mua Kiều_Ngữ văn 9, tập một).

b Đối tượng của miêu tả nội tâm : ý nghĩa, cảm xúc, tình cảm nhân vật,… Cũng cóthể là: cảnh vật, nét mặt, trang phục,… của nhân vật

Câu 2: (5 điểm)

Đời người lắm nỗi gian truân khó lường"

Cha! Mẹ! Hai em! Chàng! Nếu mọi người muốn biết cuộc sống của con ra saotrong từng ấy năm phiêu bạt thì con chỉ xin kể quãng đời vẻ vang nhất của con.Liệu có ai ngờ rằng từ một tấm thân ô nhục, con bỗng chốc trở thành một phu nhântướng quân nắm quyền sinh sát của nhiều kẻ gian ác bất lương Nếu mọi ngườithấu hiểu lòng con thì hãy lắng nghe chuyện con kể : Báo ân, báo oán

Nhờ chàng Từ Hải - một vị tướng đã rạch đôi sơn hà, chống lại triều đình, con trởthành một phu nhân tướng quân Chàng hỏi con về những người đã từng có ơn vớicon, những kẻ đã hãm hại con, đẩy con vào bể khổ Rồi chàng mời hết nhữngngười có ơn, bắt hết những kẻ gian ác ấy về cho con toàn quyền xử tội Thế là hôm

ấy, con và chàng ngồi trên điện xét xử - báo ân và báo oán Đầu tiên là Thúc Sinh,người đã từng có ơn cứu con khỏi lầu xanh Chàng Thúc bước vào, mặt đỏ nhưchàm, mình mẩy run run Con nghĩ, chắc chàng quá sợ đây mà Con biết chàng là

người nhu nhược nhưng con không trách móc Dù vợ cả chàng là Hoạn Thư luônghen tuông hành hạ con nhưng chuyện đó để khi khác! Giờ đây con phải đền ơnchàng Con cất tiếng : "Chào chàng Thúc! Hôm nay mời chàng đến đây là để tôibày tỏ chút lòng thành, xin được đền ơn cho chàng!".

Chàng chẳng dám nói gì nhưng nghe đến đây chàng đã đỡ sợ nên chàng lên tiếng :

"Vâng !" Con lại nói : "Nghĩa chàng dành cho tôi nặng đến nghìn non, trả làm saohết Đây có gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân để tạ lòng chàng gọi là có vậy Mongchàng nhận cho" Người hầu bưng lễ ra, chàng lạy tạ nhận lễ Nhưng con nghĩ :

"Sao chàng phải lạy tạ, chàng còn sợ chăng" Thôi ta để chàng đi vì còn nhiềungười phải báo ân nữa" Con chỉ nói thêm :"Vợ chàng quỷ quái tinh ma, phen này

kẻ cắp bà già gặp nhau" Chàng đi ra và tiếp đó con báo ân cho nhiều người khác

Sau đó là đến việc báo oán, người đầu tiên mà con phải trả thù, trả hết oán chính làHoạn Thư, vợ cả của Thúc Sinh Mụ vừa vào tới cửa con đã nói đón : "Tiểu thưcũng có bây giờ đến đây ?" Rồi con lại dõng dạc hơn : "Đàn bà dễ có mấy tay Từxưa đến nay được mấy người nhiều mưu mô, tinh quái như bà" Mụ vội vàng quỳxuống, phần vì nhận ra con đang ngồi trên, phần vì thấy hàng hàng tướng lính áogiáp, gươm đao đầy mình Con nghĩ : "Chắc phen này mụ sẽ phát hoảng lên, sẽ lạylọc van xin Vì biết mình có tội, mụ sẽ biết thế nào là "gieo nhân nào được quảnấy" Con lại dõng dạc hơn : "Dễ dàng là kiếp hồng nhan, ăn ở mà càng cay nghiệtthì sẽ càng chịu nhiều oan trái" Đến đây Hoạn Thư đã hiểu ra Nhưng mụ tinh ranhquá, mụ còn bình tĩnh khấu đầu rồi xin thưa Con biết mụ sẽ kêu ca, sẽ chữa tội chomình, lúc này con có thể cho mụ từ giã cõi đời nhưng con vẫn muốn xem mụ sẽnói gì, và cũng một phần vì con muốn xem mụ có hối cải không Nếu có, con cóthể mở lượng khoan hồng tha không giết mụ Mụ bắt đầu thưa : "Thưa phu nhân,tôi đây là phận đàn bà hèn kém nên cũng như ai Tôi ghen tuông thì cũng là chuyệnthường tình, nghĩ lại ngày ấy kẻ hèn mọn này đã để phu nhân ra gác viết kinh ở,với lại khi phu nhân bỏ đi, tôi đâu dám chửi, cũng chẳng đuổi theo bắt về mặc dùbiết gác viện đã mất vài thứ đáng giá Với lại cũng tại chế độ đa thê, một chồng mànhiều vợ, chồng chung thì ai dễ chiều cho ai Nhưng cũng tại kẻ hèn mọn này gây

ra việc chông gai, giờ thì chỉ còn biết trông chờ vào tấm lòng bao dung rộng lớnnhư biển cả của phu nhân mà thôi Xin phu nhân nghĩ cho mà thương cho kẻ hènkém này"

Con bàng hoàng vô cùng, khen cho mụ khôn ngoan đến mực mà nói năng phải lời

Mụ thật giảo hoạt, khôn ngoan, tinh quái, ranh mãnh Nhưng lời nói của mụ có líquá, con cũng là đàn bà thì cần hiểu được suy nghĩ chung của đàn bà là : hay ghentuông Tha cho mụ thì may đời cho mụ còn làm ra thì lại là người nhỏ nhen, với lạicon đã có ý khoan hồng nếu mụ biết hối cải Dù chưa thấy hành động nhưng lời nóicủa mụ thì cũng có tình, có lí Mụ đã nhận hết lỗi vào mình thì cũng khoan dungcho mụ và chỉ nói thêm : "Hãy biết hối cải vì sống mà tạo nhiều ơn nghĩa thì sẽ gặpnhiều điều tốt đẹp Nên nhớ câu ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ" Sau đó con còn xửtội nhiều tên khác Tất cả chúng đều là lũ gian ác, độc địa, bất nhân Con chỉ kể cóvậy thôi

Đã trải qua biết bao đắng cay, khổ nhục, con càng thấm thía cái lẽ đời : "Hồngnhan bạc mệnh" Nhưng thôi, giờ đây con đã đoàn tụ với cả nhà, có cha, có mẹ, cóanh em, có người yêu chung thuỷ thì cuộc sống còn gì không hạnh phúc Cuộcsống luôn theo nghĩa của nó là : "Gặp nhiều tai ương rồi sẽ có được niềm hạnhphúc" Con thấy thật đúng!

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 15

Nhà thơ Tố Hữu khi miêu tả căn nhà Bác ở nơi làng Sen ban đầu đã viết :

Một chiếc giường tre chiếu mỏng manh."

Hãy cho biết sự thay đổi từ ngữ có ảnh hưởng như thế nào đến ý nghĩa của hai câu

Câu 2: (6 điểm)

a Mở bài : Giới thiệu chung về Nam Cao và tác phẩm Lão Hạc, nêu nội dung chủ

đề là tác phẩm viết về người nông dân, về cái đói và nhân cách cao đẹp của conngười với cái nhìn nhân đạo sâu sắc

b Thân bài : Phân tích các đặc điểm sau của nhân vật :

* Lão Hạc điển hình cho cuộc sống nghèo khổ của người nông dân trước Cáchmạng tháng Tám

- Cuộc sống cày thuê, cuốc mướn, vợ lão vì làm nhiều, lao lực mà chết

- Lão nghèo không có tiền cưới vợ cho con khiến con lão phẫn chí bỏ đi đồn điềncao su

- Lão bị ốm đồng thời làng mất nghề ve sợi nên không kiếm được việc làm, sốngtạm bợ ăn củ chuối quả sung qua ngày, cuối cùng phải bán con chó vàng là ngườibạn duy nhất của lão

- Bán chó xong, với những day dứt lương tâm cùng những tính toán của ngườilương thiện, lúc tuổi già lão đã tìm đến cái chết bằng liều bả chó.Cái chết của lãophản ánh sự cùng quẫn bế tắc của người nông dân trong xã hội đương thời, việclàm, cái đói, miếng ăn đè nặng lên vai người nông dân

* Tấm lòng lương thiện của một người cha thương con và giàu lòng tự trọng

- Lão yêu con với nỗi niềm day dứt của người cha chưa làm tròn bổn phận, chưa locưới vợ được cho con nên trong các câu chuyện với ông giáo hay cậu Vàng lão đềunhắc tới con với nỗi nhớ nhung cùng những tính toán cho con khi nó trở về.

- Lão bòn vườn, bán chó, gửi tiền và vườn nhờ hàng xóm trông nom cho con rồi ra

đi chứ quyết không tiêu của con lấy một hào Sự hi sinh của lão âm thầm mà caothượng

- Lão tìm đến cái chết để khẳng định nhân cách cao thượng của mình bởi lão đã từchối sự giúp đỡ của mọi người, lão sợ sống nữa sẽ không giữ mình mà đi theo gótBinh Tư chăng ?

- Cảnh lão âu yếm con chó vàng cùng những cách chăm sóc, tâm sự của lão với nó,cảnh lão khóc như con nít khi bán nó khiến người đọc cảm động và thương cảmngậm ngùi cho số phận của lão

c Kết luận : Nam Cao đã gạn đục khơi trong, phát hiện trong những cuộc đời đentối ấy thứ ánh sáng của lương tri, của tình thương làm người ta thấy tin yêu cuộcđời hơn

1 Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm, tác giả nào ? Ra đời trong hoàn cảnh nào, hoàncảnh sáng tác ấy có nói lên điều gì không ?

2 Đầu bài thơ, tác giả xưng “Tôi”, đến đây lại xưng “ Ta”, sự thay đổi ấy có nghĩa

Phần II : ( 3 điểm )

Bằng kiến thức đã học về Lặng lẽ Sa Pa, anh ( chị ) hãy :

1 Giải thích nhan đề Lặng lẽ Sa Pa

2 Tại sao anh thanh niên sống một mình mà không thấy cô đơn

3 Điều gì đã khiến ông hoạ sĩ cảm thấy “ Nghệ thuật với tất cả sức mạnh và sự bấtlực của nó” ?

Phần I : (7 điểm )

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca Một mốt trầm xao xuyến

1 Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm, tác giả nào ? Ra đời trong hoàn cảnh nào,

hoàn cảnh sáng tác ấy có nói lên điều gì không ?

ĐÁP ÁN

- Bài thơ được viết vào tháng 11/1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời

- Hiểu về hoàn cảnh sáng tác của bài thơ, tư tưởng chủ đề của tác phẩm, ta vô cùngcảm phục và trân trọng tấm hồn cao đẹp, lòng yêu cuộc sống của nhà thơ :

+ Sắp phải giã từ cuộc đời mà nhà thơ vẫn không buồn, không chán nản mà trái lạiông vẫn cảm nhận thấy vẻ đẹp của mùa xuân đất trời, đất nước; vẫn say sưa ngâyngất với vẻ đẹp của đất nước vào xuân để dâng cho đời một tuyệt tác về mùa xuân+ Nhà thơ Thanh Hải còn khiến cho độc giả bao thế hệ phải suy ngẫm về mìnhtrước ước nguyện khiêm nhường mà vô cùng cao đẹp của nhà thơ : muốn được làm

“con chim hót”; làm “một nhành hoa” để được mang tiếng hót, được dâng hươngsắc cho đời; một nốt trầm xao xuyến để hoà vào dàn nhạc bất tận của sự sống Mỗingười hãy mang đến cho cuộc đời chung một nét riêng, cái phần tinh tuý của mình

- Mở đầu bài thơ, tác giả xưng “Tôi ”

Tôi đưa tay tôi hứng + Tôi chỉ một người- cá nhân nhà thơ

+ Nhà thơ xưng Tôi là để thể hiện cảm xúc của mình, niềm say sưa ngây ngất của

riêng mình trước vẻ đẹp của mùa xuân đất trời

- Sang phần hai của bài thơ, tác giả lại xưng “ Ta”, sự thay đổi ấy có nghĩa đặc biệt

:

+ Nhà thơ xưng Ta để thể hiện cảm xúc dạt dào của một cái tôi trữ tình đang khát

khao hoà nhập, dâng hiên vào cuộc đời chung rộng lớn với muôn người, với đấtnước của nhà thơ

+ Ta được điệp lại ba lần cùng với các động từ ( Ta làm ; Ta làm ; Ta nhập ) đã

cụ thể hoá khát vọng cao đẹp của Thanh Hải : làm con chim cất tiếng hót , làmnhành hoa toả hương, làm nốt trầm xao xuyến để nhập vào bản hoà ca

+ Điệp từ Ta đứng đầu ba dòng thơ không chỉ như một lời khẳng định niềm tâm

niệm tha thiết, chân thành của nhà thơ mà còn là khát vọng chung của nhiều ngườiđược sống có ích, đượ là một mùa xuân nhỏ nhỏ hoà vào mùa xuân lớn của đấttrời của đất nước

3 Viết một đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử

dụng phép thế, câu chứa thành phần phụ chú và gạch chân chúng )

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm, khổ thơ

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn, phân tích thơ

+ Các ý cần có khi phân tích khổ thơ :

• Những hình ảnh đẹp tự nhiên của thiên nhiên để diễn tả vẻ đẹp của tâm hồn làmcon chim hót, một nhành hoa, một nốt trầm

• Cấu tứ lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ

• Ý nghĩa của điệp từ Ta ( như phần trên )

• Ước nguyện tha thiết, khiêm nhường mà cháy bỏng qua các từ : nho nhỏ, lặng lẽ dâng

+ Phân chia các ý cho đủ số câu theo yêu cầu của đề

+ Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

+ Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp : phép thế và thành phần phụ chú

• Dùng “như thế ” để thay thế cho một cụm từ không cần phải nhắc lại.

• Dùng dấu gạch nối để làm rõ hơn một ý nhỏ

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sử chữa dể hoàn chỉnhđoạn văn

4 Trong Ngữ văn 9 còn có một văn bản tả khung cảnh mùa xuân tuyệt đẹp, em hãychép chính xác 4 câu thơ tả cảnh mùa xuân ấy và cho biết xuất xứ của đoạn thơ

- Ngày xuân con én đưa thoi,

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

- Đoạn thơ tả cảnh mùa xuân trích tronng văn bản Cảnh ngày xuân từ Truyện Kiều

của Nguyễn Du

Phần II : ( 3 điểm )

Bằng kiến thức đã học về tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long, anh

( chị ) hãy :

1 Giải thích nhan đề Lặng lẽ Sa Pa

- Lặng lẽ Sa Pa là một nhan đề giản dị, không cuốn hút bởi ngôn từ trau truốt

nhưng giàu ý nghĩa có khả năng làm nổi bật tư tưởng chủ đề của tác phẩm vàhướng người đọc và nội dung chính của tác phẩm

- Nói đến Sa Pa, người ta thường nghĩ đến một vùng đất thơ mộng, yên tĩnh và sựnghỉ ngơi

- Đặt hai chữ Lặng lẽ trước địa danh Sa Pa, nhà văn đã hướng người đọc vào trạng

thái, đặc điểm của một vùng đất và những con người ở nơi đây : sâu sắc, kín đáo,

âm thầm mà mãnh liệt mà khiêm nhường

+ Nhan đề đã gợi ra trước mắt độc giả Sa Pa với cảnh sắc thơ mộng với bát ngátmàu xanh của núi rừng ẩn hiện trong mây mù, trong sương núi- nơi có độ cao khá

lớn so với mặt nước biển Cái lặng lẽ ấy chỉ là vẻ bề ngoài của vùng rừng núi

nhưng bên trong nó còn chứa đựng bao vẻ đẹp đầy chất thơ của cuộc sống

+ Ở nơi đây có biết bao con người đang lặng lẽ cống hiến sức mình, đang làm việchết trách nhiệm cho đất nước Hai chữ lặng lẽ gợi nhắc đến những công việc thầm

lặng, bền bỉ, miệt mài của bao người đang làm việc âm thầm trên núi cao Cái lặng

lẽ ấy đang ôm trong lòng nhịp sống sôi nổi, say mê đầy ắp ý nghĩa của bao con

người hiểu sâu sắc về giá trị của sự sống và sự cống hiến của mình cho đất nước.2.Tại sao anh thanh niên sống một mình mà không thấy cô đơn vì anh có : Ý thứctrách nhiệm về công việc và lòng yêu nghề Chính tình yêu nghề nghiệp và ý thức

về giá trị của sự sống khiến anh thanh niên ở một mình trên đỉnh núi làm công táckhí tượng mà chưa bao giờ thấy mình cô đơn

+ Anh có những suy nghĩ thật đúng đắn và sâu sắc về mối quan hệ giữa công việcvới cuộc sống của mỗi con người Suy nghĩ của anh đã khiến mọi người cảm động

và khâm phục : “khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình ược ? Huống chi việc của cháu gắn với liền với công việc của bao anh em, đồngchí cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”

đ-+ Anh luôn ý thức được tầm quan trọng của nghề nghiệp mình là có ích cho cuộcsống; khi biết mình đã góp phần vào chiến thắng của không quân bằng việc pháthiện một đám mây khô, anh thấy mình “thật hạnh phúc”

+ Anh luôn có những quyển sách là bạn

3 Điều khiến ông hoạ sĩ cảm thấy “Nghệ thuật với tất cả sức mạnh và sự bất lựccủa nó” chính là vẻ đẹp tâm hồn và ý thức về sự sống của anh thanh niên làm côngtác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn

- Là người có những suy nghĩ sâu sắc về cuộc sống và con người :

Đối diện với anh thanh niên, ông đã cảm nhận rất sâu sắc vẻ đẹp trong tâm hồnanh “ Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá Với nhữngđiều làm cho người ta suy nghĩ về anh Và về những điều anh suy nghĩ ”

- Đứng trước anh thanh niên, ông hoạ sĩ hiểu về “sức mạnh nghệ thuật và sự bấtlực của nó” Ông hoạ sĩ từng trải hiểu : hội hoạ không sao thể hiện nổi vẻ đẹp tâmhồn của con người anh thanh niên đang lặng lẽ âm thầm cống hiến cho đất nướckia

ĐỀ 2

Phần I : ( 7 điểm )

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

1 Viết tiếp 5 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết đoạn thơ đó thuộc tác phẩm nào

và tác giả là ai ?

2 Nhận xét về nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ

3 Viết đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng phépthế, câu ghép và gạch chân chúng )

Phần II : ( 3 điểm )

Bằng kiến thức đã học về Làng ( Kim Lân ), anh ( chị ) hãy :

1 Tóm tắt tác phẩm bằng một đoạn văn ngắn

2 Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật ông Hai của Kim Lân ?

3 Kể tên 2 tác phẩm viết về cuộc kháng chiến chống Pháp trong chương trình Ngữvăn 9

ĐÁP ÁN

Phần I : ( 7 điểm )

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

1 Viết tiếp 5 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho đoạn thơ đó thuộc tác phẩm nào và tác giả là ai và ra đời ở thời kỳ nào ?

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc

- Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm Nói với con của nhà thơ Y Phương

- Nói với con được sáng tác ở thời kỳ sau năm 1975.

2 Nhận xét về nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ.

- Đây là đoạn thơ đặc sắc của tác phẩm tập trung thể hiện rõ đặc sắc nghệ thuật củatác phẩm và đặc điểm thơ của Y Phương: thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ vàtrong sáng cùng với cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi.

- Những nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ :

+ Sử dụng câu phủ định để khẳng định : không chê

+ Sử dụng điệp ngữ, điệp cấu trúc câu : Sống trên đá không chê đá; Sống trong thung không chê thung

+ Sử dụng nghệ thuật so sánh : như sông, như suối

+ Thành ngữ : lên thác xuống ghềnh

+ Lời văn giàu hình ảnh

3 Viết đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng

phép thế, câu ghép và gạch chân chúng )

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và khổ thơ

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn ( diễn dịch ), phân tích thơ

- Hiểu biết về ngữ pháp : phép thế và câu ghép

+ Các ý cần có khi phân tích khổ thơ :

• Người cha bộc lộ trực tiếp nỗi niềm mong mỏi, khát khao của lòng mình ở ngườicon

• Nhà thơ sử dụng điệp cấu trúc câu và điệp ngữ không che để thể hiện phẩm chấtđặc trưng đẹp đẽ của người đồng mình là kiên trì, thuỷ chung bền bỉ gắn bó vớiquê hương dẫu quê hương còn cực nhọc, đói nghèo

• Với lời văn giàu hình ảnh, cùng nghệ thuật so sánh, tác giả đã thể hiện rõ vẻ đẹpcủa người đồng mình : chân chất, hiền lành, mà có tâm hồn khoáng đạt

• Nói về phẩm chất của “người đồng mình ”, người cha mong muốn con có nghĩatình, chung thuỷ với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua thử thách gian nanbằng ý chí và niềm tin của chính mình.

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành hai câu

- Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

- Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp : phép thế và câu ghép

+ Dùng “như thế ” để thay thế cho một cụm từ không cần phải nhắc lại.

+ Dùng câu ghép có cặp từ hô ứng “không những mà còn ” để khái quát đặcđiểm của con người miền núi trong đoạn thơ

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sửa chữa dể hoàn chỉnhđoạn văn

Phần II : ( 3 điểm )

1 Tóm tắt tác phẩm Làng của Kim Lân bằng một đoạn văn ngắn.

Làng của Kim Lân kể về ông Hai , người làng Chợ Dầu Khi cuộc kháng chiến

chống Pháp bùng nổ, ông cùng vợ con lên tản cư ở Bắc Ninh dù rất muốn ở lạilàng chiến đấu ở nơi tản cư ông rất hay khoe về làng mình với vẻ say mê háo hức

lạ thường Nhưng một hôm ông nghe được tin ở hành nước rằng làng Chợ Dầu củaông theo giặc Ông vô cùng đau khổ, xấu hổ, cúi gằm mặt đi thẳng về nhà, suốtngày chẳng dám đi đâu, chẳng dám nói chuyện với ai, chỉ nơm nớp lo sợ bà chủnhà đuổi đi Buồn khổ quá ông tâm sự với đứa con út cho khuây khoả Nhưng rồicái tin làng Chợ Dầu của ông theo giặc đã được cải chính Ông sung sướng khuachân múa tay đi khoe khắp làng rằng làng ông đã bị đốt nhẵn Tối hôm ấy, ông lạisang nhà bác Thứ kể về làng mình hôm Tây vào khủng bố cứ như ông được dự trậnđánh ấy

2 Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật ông Hai của Kim Lân :

Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của Kim Lân đã làm nên sức hấp dẫn cho tácphẩm, khiến cho hình tượng người nông dân yêu nước hiện lên vô cùng chân thực,sinh động

- Nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống thử thách bên trong để bộc lộ chiều sâutâm trạng

- Tác giả miêu tả rất cụ thể, gợi cảm các diễn biến nội tâm của nhân vật ông Haiqua ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ

- Diễn tả đúng và ấn tượng về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật Điều

đó chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc người nông dân và thế giới tinh thần của họ

- Sử dụng nhiều đoạn độc thoại và đối thoại để thể hiện những suy nghĩ sâu kín,niềm vui và khao khát của nhân vật

Với tài năng miêu tả tâm lý ấy, Kim Lân đã thể hiện được sâu sắc tình yêu quêhương , đất nước vô cùng sâu nặng của người nông dân

3 Kể tên 2 tác phẩm viết về cuộc kháng chiến chống Pháp trong chương trình ngữvăn 9 : Làng ( Kim Lân); Đồng chí ( Chính Hữu)

**********************************************

ĐỀ 3

Phần I ( 7 đ ) :

Mở đầu Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Phạm Tiến Duật có viết :

Xe không kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

1 Cách nói ấy có gì đặc biệt, đạt được hiệu quả gì ?

2 Viết tiếp hai câu để hoàn chỉnh đoạn thơ, cho biết ý nghĩa nhan đề bài thơ ?

3 Cảm nhận của em về người chiến sĩ lái xe ? ( bằng một đoạn văn dài từ 12 đến

15 câu kiểu diễn dịch, sử dụng phép thế, câu chứa thành phần phụ chú và gạchchân chúng )

4 Kể tên hai tác phẩm văn học trong chương trình ngữ văn 9 viết về lòng dũngcảm của người chiến sĩ ngoài mặt trận

Phần II ( 3 đ):

Bằng kiến thức đã học về tác phẩm Bến quê của Nguyễn Minh Châu, anh

( chị ) hãy cho biết :

1 Sáng tạo độc đáo của tác giả ở tác phẩm là gì ?

2 Cuối đời Nhĩ đã nhận ra điều gì ?

3 Chọn một hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng của tác phẩm và phân tích

Đáp ỏn ĐỀ 3

Phần I ( 7 đ ) :

Mở đầu Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Phạm Tiến Duật có viết :

Xe không kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

1 Viết tiếp hai câu để hoàn chỉnh đoạn thơ, cho biết ý nghĩa nhan đề bài thơ ?

- Viết tiếp 2 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn

Xe không kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi

Nhìn đất,nhìn trời,nhìn thẳng.

- Ý nghĩa nhan đề Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Bài thơ về tiểu đội xe không kính là một nhan đề lạ bởi độ dài, bởi sự tương phản

rất đặc biệt

+ Bài thơ có một nhan đề khá dài, tưởng như có chỗ thừa nhưng chính nhan đề ấylại thu hút người đọc ở cái vẻ lạ, độc đáo của nó : nó đã làm nổi bật hình ảnh thơchủ đạo của toàn tác phẩm : những chiếc xe không kính

+ Đưa những chiếc xe không kính vào trong văn học là một phát hiện thú vị củatác giả, thể hiện sự gắn bó và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trên tuyếnđường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ của nhà thơ

+ Hai chữ “Bài thơ” ở đầu nhan đề cho thấy rõ hơn cách nhìn, cách khai thác hiệnthực của tác giả : viết về những chiếc xe không kính hay là hiện thực khốc liệt củachiến tranh, tác giả muốn nói về chất thơ của hiện thực ấy

+ Đọc bài thơ , ta càng thấy rõ hơn nét đặc sắc của nhan đề: những chiếc xe khôngkính chỉ là bức phông nền để tôn lên chất thơ của tuổi trẻ hiên ngang dũng cảm trẻtrung, vượt lên thiếu thốn gian khổ, hiểm nguy của chiến tranh để sống lạc quan,

để chiến đấu dũng cảm vì lý tưởng của dân tộc : giải phóng miền Nam, thống nhất

+ Khắc hoạ rõ hơn hình ảnh chủ đạo của bài thỡnuất hiện từ nhan đề: những chiếc

xe không kính vẫn băng ra chiến trường- một hình ảnh thực trong chiến tranh, thựcđến trần trụi

+ Phản ánh được hiện thực khốc liệt của chiến trường : bom đạt của kẻ thù dộixuống Trường Sơn đã làm biến dạng những chiếc xe ô tô vận tải hành hoá ra chiếntrường

+ Trong hai dòng thơ ấy, người đọc cảm nhận được nét độc đáo ở hồn thơ PhạmTiến Duật ở cách khai thác hiện thực: phát hiện chất thơ của hiện thực; thể hiệnhồn thơ nhạy cảm với những nét ngang tàng tinh nghịch, thích cái lạ

3 Cảm nhận của em về người chiến sĩ lái xe ( bằng một đoạn văn nghị luận dài

15 câu, theo kiểu diễn dịch trong đó có sử dụng câu chứa lời dẫn trực tiếp và câu

bị động rồi gạch chân chúng ):

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và hình tượng nghệ thuật chủ đạo của tácphẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn ( diễn dịch), phân tích hình tượng nghệ thuật

- Hiểu biết về ngữ pháp : lời dẫn trực tiếp; câu bị động

* Các bước tiến hành

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung phân tích hình tượngngười chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹgồm 12 đến 15 câu

+ Nội dung khái quát của đoạn thơ : Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm

Tiến Duật đã khắc thành công hình tượng những người lính lái xe trên dải TrườngSơn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ với những phẩm chất cao đẹp

+ Các ý cần có khi phân tích hình tượng người lính lái lái xe

• Những chiến sĩ lái xe với tư thế ung dung, hiên ngang

• Những chiến sĩ lái xe dũng cảm, coi thường hiểm nguy

• Những chiến sĩ lái xe sôi nổi, tinh nghịch, hóm hỉnh luôn chan hoà trong tìnhđồng đội , đồng chí

• Những chiến sĩ lái xe quyết tâm chiến đấu vì miền Nam để thống nhất đất nước

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành ba câu

- Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

- Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp :

+ Lời dẫn trực tiếp : Họ tươi cười, sống sôi nổi trẻ trung với nụ cười luôn nở trênmôi nhìn nhau bụi phủ đầy vẫn “ cười ha ha” (nhắc lại nguyên văn lời nói hay ýnghĩ của nhân vật )

+ Câu bị động : Những chiến chiếc xe đã bị bom đạn làm cho biến dạng

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sửa chữa dể hoàn chỉnhđoạn văn

4 Kể tên hai tác phẩm văn học trong chương trình ngữ văn 9 viết về lòng dũngcảm của người chiến sĩ ngoài mặt trận

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

- Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê

Phần II ( 3 đ):

Bằng kiến thức đã học về tác phẩm Bến quê của Nguyễn Minh Châu, anh

( chị ) hãy cho biết :

1 Sáng tạo độc đáo của tác giả của Nguyễn Minh Châu ở Bến quê :

* Nguyễn Minh Châu đã sáng tạo được tình huống truyện chất đầy nghịch lý đểchiêm nghiệm một triết lý về đời người :

Nhĩ, nhân vật chính của truyện lâm vào một hoàn cảnh đặc biệt : thuở còn đilàm, Nhĩ có điều kiện đi khắp đó đây trên thế giới, nhưng cuối đời anh lâm vào cănbệnh hiểm nghèo nên bị buộc chặt vào giường bệnh Hiện tại Nhĩ muốn nhích đếnbên cửa sổ khó như phải đi hết một vòng trái đất và phải nhờ vào sự trợ giúp củangười khác

- Các tác giả khác khi đặt nhân vật vào tình huống đặc biệt này thường đểnói vềkhát vọng sống, sức sống mạnh mẽ của con người hoặc về lòng nhân ái, sự hy sinhcao thượng

- Tình huống truyện của Bến quê không mới nhưng ý nghĩ từ tình huống đó lại sâu

sắc và mới mẻ : đặt nhân vật vào tình huống nghịch lý là để chiêm nghiệm mộttriết lý về đời người

* Tác giả Nguyễn Minh Châu còn sáng tạo những hình ảnh thực mà giàu ý nghĩabiểu tượng gợi lên khung cảnh gần gũi cụ thể vừa chứa đựng những ý nghĩa hàm

ẩn để tư tưởng của chủ đề của tác phẩm thêm sâu sắc:

Hình ảnh bãi bồi, bến sông và khung cảnh thiên nhiên buổi sáng đầu thu vớinhững bông hoa bằng lăng cuối mùa; tiếng đất lở ở bờ sông; đứa con trai sa vàođám cờ thế ven đường

2 Cuối đời Nhĩ đã nhận ra nhiều điều về ý nghĩa của cuộc đời :

- Nhĩ cảm nhận được vẻ đẹp ở người vợ của mình Chính trong những ngày cuốiđời, Nhĩ mới thực sự thấu hiểu, biết ơn sâu sắc vợ

- Cảm nhận được vẻ đẹp bình dị , rất đỗi thân thiết của quê hương

- Nhĩ cảm nhận được khao khát của lòng mình: được đặt chân lên bãi bồi bên kiabến sông

3 Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh bãi bồi bên kia sông

Hình ảnh bãi bồi, bến sông và khung cảnh thiên nhiên là những hình ảnh thựcmang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc

+ Những chùm hoa bằng lăng cuối mùa thưa thớt nhưng lại đậm sắc hơn

+ Con sông Hồng màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra

+ Vòm trời như cao hơn với “những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặtnước lên”

- Cảnh sắc bình dị mà nên thơ ấy đã gới ra trước mắt chúng ta vẻ đẹp của thânthuộc của một vùng đất cụ thể ven sông Hồng

- Từ vẻ đẹp của khung cảnh cụ thể, nhà văn muốn nói đến vẻ đẹp của quê hương

xứ sở luôn ở bên ta, quanh ta nhưng ta không trân trọngkhông ngăm nhìn, khôngyêu thương thì không bao giờ phát hiện ra vẻ đẹp của nó

- Để vẻ đẹp của bãi bồi bên kia sông hiện ra trong cái nhìn của Nhĩ khi anh takhông thể di chuyển được nữa, nhà văn muốn nhắc nhở mọi mọi người, ai lãngquên quê hương, kẻ đó sẽ không có cơ hội để thực hiện những khát khao bình dị

mà rất đỗi mãnh liệt của đời mình

****************************************************

1 Ghi tiếp 7 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết tên tác giả, tác phẩm ?

2 Cách cảm nhận mùa thu của tác giả có gì độc đáo ?

3 Cuối bài thơ tác giả suy ngẫm về điều gì ?

ĐÁP ÁN ĐỀ 4

Phần I ( 7 đ ) :

Những ngôi sao xa xôi là một tác phẩm hay viết về đề tài chống Mỹ,

1 Thể loại của tác phẩm, tác giả, ngôi kể của tác phẩm và hiệu quả của ngôi

+ Ngôi kể ấy mới có khả năng biểu hiện thế giới tâm hồn, cảm xúc phong phú củanhân vật ở từng thời điểm khác nhau, đặc biệt tâm trạng căng thẳng của PhươngĐịnh khi cô phá bom

+ Ngôi kể của người trong cuộc đã tái hiện cuộc chiến đấu ác liệt trên trọng điểmTrường Sơn một cách sinh động và chân thực đến từng chi tiết nhỏ

Ngôi kể thứ nhất đã góp phần khắc hoạ thành công hình tượng cô thanh niên xungphong mở đường thời chống Mỹ - vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời đại Hồ ChíMinh

2 Lòng dũng cảm của Phương Định được tác giả miêu tả chân thực qua :

nhiệm vụ cô cùng đồng đội đảm nhiệm và tâm trạng của cô khi phá bom

- Cô cùng đồng đội sống, phá bom trên cao điểm ác liệt, hàng ngày phải sống trongkhông khí căng thẳng, nguy hiểm

- Lần phá bom trên cao điểm :

+ Pha bom là nhiệm vụ hằng ngày của cô và đồng đội, nhưng mỗi lần vẫn là sựthách đối với thần kinh cho đến từng cảm giác “thần kinh căng như chão, tim đậpbất chấp cả nhịp điệu ”

+ Từng động tác, cảm giác của cô đều hiện lên rõ nét, tất cả đều sắc nhọn : “Thỉnhthoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom tiếng động sắc đến gai người, cứa vào dathịt Vỏ quả bom nóng Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc mình xuống cái lỗ đã đào, châmngòi Dây mình dài, cong, mềm ”

+ Lòng dũng cảm ở cô luôn được kích thích bởi lòng tự trọng Cô đã đến gần quảbom khi “cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa, tôikhông đi khom”

- Nghệ thuật miêu tả :

+ Miêu tả cụ thể, tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ dù chỉ thoáng qua trong giây lát+ Miêu tả tinh tế cảm giác của từng thời điểm khi phá bom làm hiện lên thế giớinội tâm phong phú nhưng không phức tạp

+ Nhà văn như hoá thân vào nhân vật để thể hiện những cảm giác rất đặc biệt củacon người dũng cảm khi phải đối diện với hiểm nguy

3 Viết một đoạn văn 15 câu về vẻ đẹp tâm hồn của Phương Định trong tâc phẩm “ Những ngôi sao xa xôi”

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và hình tượng nghệ thuật chủ đạo của tácphẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn qua việc thể hiện cảm nhận về hình tượng nhânvật chính

* Các bước tiến hành

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung cảm nhận về hìnhtượng nhân vật Phương Định- cô thanh nhiên xung phong trong kháng chiến chống

Mỹ gồm 15 câu

+ Nội dung khái quát của đoạn thơ : Phương Định là hình tượng nhân vật chính

của Những ngôi sao xa xôi đã được nhà văn Lê Minh Khuê tập trung khắc hoạ khá

rõ nét

+ Các ý cần có khi nói về hình tượng nhân vật Phương Định

• Phương Định - cô thanh niên xung phong ra đi từ Hà Nội xinh xắn có lý tưởngsống cao đẹp khiến người đọc rất yêu mến

• Phương Định để lại ấn tượng đẹp trong lòng độc giả về cô gái thanh niên xungphong dũng cảm, luôn sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ

• Phương định được nhà văn khắc hoạ với nét đẹp về tâm hồn : giàu mộng mơ,nhạy cảm, hồn nhiên tươi trẻ

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành bốn câu

- Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

- Câu kết khẳng định về giá trị của hình tượng nhân vật

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sửa chữa dể hoàn chỉnhđoạn văn

Phần II ( 3 đ)

1 Ghi tiếp 7 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết tên tác giả, tác phẩm :

Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ hình như thu đã về

Sương được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Văt nửa mình sang thu

- Đoạn thơ trên thuộc phần đầu của tác phẩm Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh.

2 Cách cảm nhận mùa thu của tác giả rất độc đáo :

- Mùa thu được Hữu Thỉnh cảm nhận ở thời điểm giao mùa - thu sang với chuyểnbiến nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu Không gian tưởngchùng vô cùng tĩnh lặng mà chứa đựng bao biển chuyển diệu kỳ của một mùa thuxôn xao đang đến gần

- Nhà thơ đã miêu tả những biến đổi của đất trời phút giao mùa gọi thu sang quahương ổi dịu nhẹ được làn gió se lạnh làm lan toả tronng không gian

- Những chuyển biến trong không gian lúc thu sang được cảm nhận bằng nhữngrung động vô cùng tinh tế qua nhiều yếu tố, nhiều giác quan Tất cả cảnh vật đều

có cảm giác, trạng thái riêng trong phút giao mùa : hương ổi đầu mùa ; sương đầuthu giăng mắc nhẹ nhàng, chuyển động chậm; dòng sông trôi thanh thản; cánhchim cũng vội vã trong buổi hoàng hôn; dấu ấn của mùa hạ vẫn còn hiển hiệnbóng trong dáng thu ở đám mây; nắng cuối hạ đã nhạt dần; những ngày giao mùa,mưa ào ạt cũng bớt ào ạt, sấm cũng không tới bất chợt

3 Cuối bài thơ tác giả suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời :

Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn

******************************************************

ĐỀ 5

Phần I ( 3 Đ) :

Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc.

1 Cho biết xuất xứ và giải thích nhan đề Vũ trung tuỳ bút ?

2 Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả như thế nào, bằng những thủpháp nghệ thuật nào ?

Phần II ( 7 Đ) :

Tình đồng đội là tình cảm thiêng liêng của người lính cách mạng, anh ( chị )hãy :

1 Kể tên những tác phẩm văn văn học trong chương trình ngữ văn 9 có viết về tìnhđồng đội của những người chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

2 Tác giả nào viết về tình cảm này thành công nhất, em hãy viết một đoạn văn 10câu về tình cảm đó được thể hiện trong tác phẩm mà em đã lựa chọn ( kiểu tổngphân hợp, trong đó có 1 câu ghép, 1 câu có thành phần tình thái ) ?

3 Ghi lại chính xác khổ thơ mà em cho là hay nhất về tình cảm cao đẹp của ngườilính và cho biết vì sao mà em chọn khổ thơ đó ?

ĐÁP ÁN : ĐỀ 5

Phần I ( 3 điểm) :

Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc.

1 Cho biết xuất xứ và giải thích nhan đề Vũ trung tuỳ bút :

- Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc từ Vũ trung tuỳ bút của

Phạm đình Hổ

- Vũ Trung tuỳ bút là tác phẩm đặc sắc của Phạm Đình Hổ được viết vào khoảng

đầu đời Nguyễn ( đầu thế kỷ XIX ), là tác phẩm được viết trong những ngày mưa

- Tác phẩm gồm 88 câu chuyện nhỏ, viết theo thể tuỳ bút bàn về các lễ nghi, phongtục, tập quán….ghi chép những sự việc xảy ra trong xã hội lúc bấy giờ; viết về một

số nhân vật lịch sử, khảo cứu về địa dư Với cách thể hiện nội dung của tác phẩmđược một cách giản dị, sinh động mà vô cùng hấp dẫn, tác giả Phạm Đình Hổ đã

khiến cho Vũ Trung tuỳ bút không những có giá trị văn chương mà còn cung cấp

nhiều tư liệu quý về sử học, địa lý và xã hội

2 Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả như thế nào, bằng những thủ pháp nghệ thuật :

* Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả chi tiết :

- Chúa cho xây dựng nhiều cung điện , đinhg đài ở nhiều nơi để thoả ý thích đichơi, ngắm cảnh đẹp : “Việc xây dựng đình đài cứ liên miên”, hao tiền tốn củakhông kể sao cho hết

- Những cuộc dạo chơi của chúa ở Tây Hồ diễn ra “tháng ba, bốn lần”, huy độngrất đông người hầu hạ : binh lính hầu vòng quanh bốn mặt hồ; quan hộ giá, nhạccông; bày ra nhiều trò giải trí tốn kém : quan nội trhần ăn mặc giả đàn bà bày bánhàng quanh hồ

- Người nhà chúa cướp đoạt chim quý, cây cảnh trong thiên hạ để điểm tô cho phủchúa đến “không thiếu thứ gì”

- Cảnh thực của khu vườn nhà chúa rất rộng, đầy “trân cầm, dị thú, cổ mộc quáithạch ”

* Nghệ thuật miêu tả

- Thể tuỳ bút đời xưa : nghệ thuật ghi chép đầy tính hiện thực

- Miêu tả cụ thể, chân thực, sinh động, khách quan với thủ pháp

+ Liệt kê các sự việc cụ thể

+ Không xen lời bình

+ Miêu tả tỉ mỉ vài sự kiện để khắc hoạ ấn tượng : việc đưa cây đa cổ thụ “từ bênbắc chở qua sông đem về” phải dùng cơ binh hành trăm người mới khiêng nổi.+ Cảnh vật khu vườn nơi phủ chúa được tác giả tô đậm ở màu sắc dị dạng, cổ quáiđến bất thường báo hiệu sự sự suy sụp của một triều đại chỉ biết ăn chơi hưởng lạctrên hồ hôi xương máu của dân lành

Phần II ( 7 điểm) :

1 Những tác phẩm văn văn học trong chương trình ngữ văn 9 có viết về tình

đồng đội của những người chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

- Đồng chí của Chính Hữu

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

- Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê.

2 Tác giả viết về tình cảm này thành công nhất, em hãy viết một đoạn văn 10

câu về tình cảm đó được thể hiện trong tác phẩm mà em đã lựa chọn ( kiểu tổngphân hợp, trong đó có 1 câu ghép, 1 câu có thành phần tình thái ) ?

- Người viết thành công nhất, hay nhất về tình đồng đội thiêng liêng của người lính

là nhà thơ Chính Hữu với tác phẩm Đồng chí.

- Đoạn văn ( 10 câu ) cảm nhận về tình đồng chí trong bài thơ cùng tên của ChínhHữu:

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm nội dung chủ đạo của tác phẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn qua việc thể hiện cảm nhận về tình đồng đồi,đồng chí