THI THỬ VĂN VÀO LỚP 10 THPT 2

Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời của họ được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oan khuất đượcbày tỏ, tiếng nói c

Trang 1

LUYỆN THI VÀO LỚP 10 THPT

ĐỀ SỐ 1

Câu 1: ( 2,5 điểm )

Chép lại chính xác bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và phân tích ý nghĩa của

các cặp từ trái nghĩa có trong bài thơ

Học sinh vận dụng các kĩ năng về nghị luận nhân vật văn học để nêu những suy nghĩ vềnhân vật ông Hai - người nông dân yêu làng, yêu nước trong kháng chiến chống Pháp

a Giới thiệu về truyện ngắn Làng, tác phẩm viết về người nông dân trong những ngày

đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, giai đoạn đất nước đang ở thế cầm cự, nhân dân làngChợ Dầu theo lệnh kháng chiến đi tản cư ở vùng Yên Thế (Bắc Giang) Và chính tronghoàn cảnh đó, nhân vật ông Hai, người nông dân thật thà chất phác đã thể hiện nhữngtrưởng thành trong nhận thức và suy nghĩ của mình về tình cảm yêu làng, yêu nước

b Phân tích các phẩm chất về tình yêu làng của ông Hai :

- Nỗi nhớ làng da diết trong những ngày đi tản cư : buồn bực trong lòng, nghe ngóng tintức về làng, hay khoe về cái làng Chợ Dầu với nỗi nhớ và niềm tự hào mãnh liệt

- Đau khổ, dằn vặt khi nghe tin làng mình làm Việt gian : tủi nhục đau đớn, xấu hổ khôngdám nhìn ai, lo sợ bị người ta bài trừ, không chứa ; ruột gan cứ rối bời, không khí gia

- Niềm sung sướng cảm động đến trào nước mắt khi tin xấu về làng ông được cải chính :ông đi khoe khắp nơi, đến từng nhà với dáng vẻ lật đật và lại tự hào ngẩng cao đầu kể về

Trang 2

làng Chợ Dầu quê hương ông một cách say sưa và náo nức lạ thường.

c Đánh giá và khẳng định tình yêu làng của ông Hai gắn với tình yêu đất nước, yêu

kháng chiến: trong thâm tâm ông luôn tự hào về ngôi làng giàu truyền thống văn hoá, trùphú và tự hào về sự thuỷ chung với cách mạng, với Bác Hồ của quê hương mình Sự thayđổi nhận thức để nhận ra kẻ thù là bọn đế quốc phong kiến theo một quá trình tâm lí hếtsức tự nhiên khiến ta thêm trân trọng yêu mến người nông dân này vì tình cảm gắn bó với

d Khẳng định tình yêu quê hương đất nước là một vẻ đẹp của con người Việt Nam, đặc

biệt trong những ngày đất nước gian nguy tình cảm ấy được thử thách càng tô đẹp thêmphẩm chất của con người Việt Nam

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ (1 điểm)

+ Bức tranh mùa xuân được gợi lên bằng nhiều hình ảnh trong sáng : cỏ non, chim én,cành hoa lê trắng là những hình ảnh đặc trưng của mùa xuân

+ Cảnh vật sinh động nhờ những từ ngữ gợi hình : con én đưa thoi, điểm

+ Cảnh sắc mùa xuân gợi vẻ tinh khôi với vẻ đẹp khoáng đạt, tươi mát

Trang 3

Yêu cầu : bằng cách sử dụng kĩ năng của văn lập luận, học sinh đánh giá, bày tỏ nhữngcảm xúc, suy nghĩ về bức tranh hoàn chỉnh của chuyến ra khơi đánh cá được Huy Cậnmiêu tả trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá và sự ngợi ca biển, ngợi ca con người laođộng trong không khí làm chủ Cụ thể :

1 Giới thiệu về hoàn cảnh sáng tác bài thơ (1958) khi miền Bắc xây dựng xã hội chủnghĩa, tái hiện cảnh sắc thiên nhiên và không khí lao động của một vùng biển giàu đẹpcủa miền Bắc, ca ngợi con người và biển cả hùng vĩ, bao la

2 Cảm nhận về con người và biển cả theo hành trình chuyến ra khơi của đoàn thuyềnđánh cá :

a Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi :

- Hoàng hôn trên biển : đẹp hùng vĩ qua các hình ảnh so sánh : Mặt trời xuống biển nhưhòn lửa

- Cảnh người lao động ra khơi : mang vẻ đẹp lãng mạn, thể hiện tinh thần hào hứng vàkhẩn trương trong lao động : Câu hát căng buồm cùng gió khơi

b Cảnh lao động đánh cá trên biển ban đêm :

- Cảm nhận về biển : giàu có và lãng mạn (đoạn thơ tả các loài cá, cảnh thuyền đi trênbiển với cảm xúc bay bổng của con người : Lướt giữa mây cao với biển bằng)

- Công việc lao động vất vả nhưng lãng mạn và thi vị bởi tình cảm yêu đời, yêu biển củangư dân Họ coi đó như một cuộc đua tài : Dàn đan thế trận lưới vây giăng

c Cảnh đoàn thuyền đánh cá từ khơi xa trở về :

- Hình ảnh thơ lặp lại tạo nên một lối vòng khép kín với dư âm của lời hát lạc quan của sựchiến thắng

- Hình ảnh nhân hoá nói quá : Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời gợi vẻ đẹp hùng tráng

về nhịp điệu lao động khẩn trương và không khí chiến thắng sau đêm lao động miệt màicủa các chàng trai ngư dân

- Cảnh bình minh trên biển được miêu tả thật rực rỡ, con người là trung tâm bức tranh với

tư thế ngang tầm vũ trụ và hình ảnh no ấm của sản phẩm đánh bắt được từ lòng biển :Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi

3 Khẳng định đây là bài ca lao động yêu đời phơi phới của người ngư dân sau nhữngngày dành được tự do với ý thức quyết tâm xây dựng quê hương đất nước giàu đẹp

Cảm nghĩ về thân phận người phụ nữ qua bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương

và tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ.

Trang 4

GỢI Ý TRẢ LỜI

Nhận xét nghệ thuật tả người của Nguyễn Du qua đoạn trích Mã Giám Sinh mua Kiều

cần đạt được các ý cơ bản sau :

- Bút pháp tả thực được Nguyễn Du sử dụng để miêu tả nhân vật Mã Giám Sinh Bằngbút pháp này, chân dung nhân vật hiện lên rất cụ thể và toàn diện : trang phục áo quầnbảnh bao, diện mạo mày râu nhẵn nhụi, lời nói xấc xược, vô lễ, cộc lốc "Mã Giám Sinh",

cử chỉ hách dịch ngồi tót sỗ sàng tất cả làm hiện rõ bộ mặt trai lơ đểu giả, trơ trẽn và lốbịch của tên buôn thịt bán người giả danh trí thức

- Trong Truyện Kiều, tác giả sử dụng bút pháp tả thực để miêu tả các nhân vật phản diện

như Mã Giám Sinh, Tú Bà, Sở Khanh, Hồ Tôn Hiến phơi bày bộ mặt thật của bọnchúng trong xã hội đương thời, nhằm tố cáo, lên án xã hội phong kiến với những conngười bỉ ổi, đê tiện đó

Vận dụng các kĩ năng nghị luận văn học để nêu những suy nghĩ về số phận của người phụ

nữ qua 2 tác phẩm : Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương và Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, yêu cầu đạt được các ý sau :

a Nêu khái quát nhận xét về đề tài người phụ nữ trong văn học, số phận cuộc đời của họ

được phản ánh trong các tác phẩm văn học trung đại ; những bất hạnh oan khuất đượcbày tỏ, tiếng nói cảm thông bênh vực thể hiện tấm lòng nhân đạo của các tác giả, tiêu

biểu thể hiện qua : Bánh trôi nước và Chuyện người con gái Nam Xương.

b Cảm nhận về người phụ nữ qua 2 tác phẩm :

* Họ là những người phụ nữ đẹp có phẩm chất trong sáng, giàu đức hạnh :

- Cô gái trong Bánh trôi nước : được miêu tả với những nét đẹp hình hài thật chân thực,

trong sáng : “Thân em vừa trắng lại vừa tròn” Miêu tả bánh trôi nước nhưng lại dùng từ

thân em - cách nói tâm sự của người phụ nữ quen thuộc kiểu ca dao : thân em như tấmlụa đào khiến người ta liên tưởng đến hình ảnh nước da trắng và tấm thân tròn đầy đặn,khoẻ mạnh của người thiếu nữ đang tuổi dậy thì mơn mởn sức sống Cô gái ấy dù trải quabao thăng trầm bảy nổi ba chìm vẫn giữ tấm lòng son Sự son sắt hay tấm lòng trong sángkhông bị vẩn đục cuộc đời đã khiến cô gái không chỉ đẹp vẻ bên ngoài mà còn quyến rũhơn nhờ phẩm chất của tấm lòng son luôn toả rạng

- Nhân vật Vũ Nương trong Chuyện ngươì con gái nam Xương : mang những nét đẹp

truyền thống của người phụ nữ Việt Nam

+ Trong cuộc sống vợ chồng nàng luôn “giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải đến thất hoà" Nàng luôn là người vợ thuỷ chung yêu chồng tha thiết, những ngày xa chồng nỗi nhớ cứ dài theo năm tháng : "mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi" nàng lại âm thầm nhớ chồng.

+ Lòng hiếu thảo của Vũ Nương khiến mẹ chồng cảm động, những ngày bà ốm đau, nàng

hết lòng thuốc thang chăm sóc nên khi trăng trối mẹ chồng nàng đã nói : "Sau này, trời xét lòng lành, […], xanh kia quyết chẳng phụ con" Khi mẹ chồng khuất núi, nàng lo ma

chay chu tất, lo liệu như đối với cha mẹ đẻ của mình

Trang 5

+ Nàng là người trọng danh dự, nhân phẩm : khi bị chồng vu oan, nàng một mực tìm lời

lẽ phân trần để chồng hiểu rõ tấm lòng mình Khi không làm dịu được lòng ghen tuông

mù quáng của chồng, nàng chỉ còn biết thất vọng đau đớn, đành tìm đến cái chết với lờinguyền thể hiện sự thuỷ chung trong trắng Đến khi sống dưới thuỷ cung nàng vẫn luônnhớ về chồng con, muốn được rửa mối oan nhục của mình

* Họ là những người chịu nhiều oan khuất và bất hạnh, không được xã hội coi trọng :

- Người phụ nữ trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương đã bị xã hội xô đẩy,

sống cuộc sống không được tôn trọng và bản thân mình không được tự quyết định hạnhphúc :

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn"

- Vũ Nương bị chồng nghi oan, cuộc sống của nàng ngay từ khi mới kết hôn đã khôngđược bình đẳng vì nàng là con nhà nghèo, lấy chồng giầu có Sự cách biệt ấy đã cộngthêm một cái thế cho Trương Sinh, bên cạnh cái thế của người chồng, người đàn ôngtrong chế độ gia trưởng phong kiến Hơn nữa Trương Sinh là người có tính đa nghi, đốivới vợ phòng ngừa quá sức, lại thêm tâm trạng của chàng khi trở về không vui vì mẹ mất.Lời nói của đứa trẻ ngây thơ như đổ thêm dầu vào lửa làm thổi bùng ngọn lửa ghen tuông

trong con người vốn đa nghi đó, chàng "đinh ninh là vợ hư" Cách xử sự hồ đồ độc đoán

của Trương Sinh đã dẫn đến cái chết thảm khốc của Vũ Nương, một sự bức tử mà kẻ bức

tử lại hoàn toàn vô can

Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong kiến chỉ xem trọng quyền uy của kẻgiàu và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương của tác giảđối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ Người phụ nữ đức hạnh ở đây không đượcbênh vực, che chở mà lại còn bị đối xử một cách bất công, vô lí ; chỉ vì lời nói ngây thơcủa đứa trẻ miệng còn hơi sữa và vì sự hồ đồ vũ phu của anh chồng ghen tuông mà đếnnỗi phải kết liễu cuộc đời mình

c Đánh giá chung : Số phận người phụ nữ trong xã hội xưa bị khinh rẻ và không được

quyền định đoạt hạnh phúc của mình, các tác giả lên tiếng phản đối, tố cáo xã hội nhằmbênh vực cho người phụ nữ Đó là một chủ đề manh tính nhân văn cao cả của văn họcđương thời

ĐỀ SỐ 4

Câu 1: (1,5 điểm)

Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ sau:

Đầu súng trăng treo"

Câu 2: (6 điểm)

Trang 6

Suy nghĩ về tình cha con trong truyện ngắn Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

Học sinh cần làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ như sau :

- Cảnh thực của núi rừng trong thời chiến khốc liệt hiện lên qua các hình ảnh : rừnghoang, sương muối Người lính vẫn sát cánh cùng đồng đội : đứng cạnh bên nhau, maiphục chờ giặc

- Trong phút giây giải lao bên người đồng chí của mình, các anh đã nhận ra vẻ đẹp của

vầng trăng lung linh treo lơ lửng trên đầu súng : "Đầu súng trăng treo" Hình ảnh trăng

treo trên đầu súng vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu trưng của tình đồng đội và tâmhồn bay bổng lãng mạn của người chiến sĩ Phút giây xuất thần ấy làm tâm hồn ngườilính lạc quan thêm tin tưởng vào cuộc chiến đấu và mơ ước đến tương lai hoà bình Chấtthép và chất tình hoà quện trong tâm tưởng đột phá thành hình tượng thơ đầy sáng tạo

Yêu cầu học sinh cảm nhận được tình cha con ông Sáu thật sâu nặng và cảm động trênnhững ý cơ bản :

a Giới thiệu về truyện ngắn Chiếc lược ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng : tác phẩm

viết về tình cha con của người cán bộ kháng chiến đã hi sinh trong cuộc kháng chiếnchống Mĩ của dân tộc

b Phân tích được 2 luận điểm sau :

* Tình cảm của bé Thu dành cho cha thật cảm động và sâu sắc :

- Bé Thu là cô bé ương ngạnh bướng bỉnh nhưng rất đáng yêu : Thu không chịu nhận ôngSáu là cha, sợ hãi bỏ chạy khi ông dang tay định ôm em, quyết không chịu mời ông là bakhi ăn cơm và khi nhờ ông chắt nước cơm giùm, bị ba mắng nó im rồi bỏ sang nhà ngoại

Đó là sự phản ứng tự nhiên của đứa trẻ khi gần 8 năm xa ba Người đàn ông xuất hiện vớihình hài khác khiến nó không chịu nhận vì nó đang tôn thờ và nâng niu hình ảnh ngườicha trong bức ảnh Tình cảm đó khiến người đọc day dứt và càng thêm đau xót cho baogia đình vì chiến tranh phải chia lìa, yêu bé Thu vì nó đang dành cho cha nó một tình cảmchân thành và đầy kiêu hãnh

- Khi chia tay, phút giây nó kịp nhận ra ông Sáu là người cha trong bức ảnh, nó oà khóctức tưởi cùng tiếng gọi như xé gan ruột mọi người khiến chúng ta cảm động Những hànhđộng ôm hôn ba của bé Thu gây xúc động mạnh cho người đọc

* Tình cảm của người lính dành cho con sâu sắc :

- Ông Sáu yêu con, ở chiến trường nỗi nhớ con luôn giày vò ông Chính vì vậy về tới quê,nhìn thấy Thu, ông đã nhảy vội lên bờ khi xuồng chưa kịp cặp bến và định ôm hôn concho thoả nỗi nhớ mong Sự phản ứng của Thu khiến ông khựng lại, đau tê tái

- Mấy ngày về phép, ông luôn tìm cách gần gũi con mong bù lại cho con những thángngày xa cách nhưng con bé bướng bỉnh khiến ông chạnh lòng Bực phải đánh con songvẫn kiên trì thuyết phục nó Sự hụt hẫng của người cha khiến ta càng cảm thông và chia

sẻ những thiệt thòi mà người lính phải chịu đựng, nhận thấy sự hi sinh của các anh thậtlớn lao

Trang 7

- Phút giây ông được hưởng hạnh phúc thật ngắn ngủi và trong cảnh éo le : lúc ông ra đi

bé Thu mới nhận ra ba và để ba ôm, trao cho nó tình thương ông hằng ấp ủ trong lòngmấy năm trời

ĐỀ SỐ 5

Câu 1: ( 2 điểm )

Chép lại khổ thơ đầu của bài thơ Đoàn thuyền đánh cá và phân tích tác dụng của biện

pháp tu từ trong đoạn thơ đó

Phân tích nghệ thuật nhân hoá và so sánh có trong đoạn thơ, phát hiện được những từ thể

hiện các biện pháp đó : "như hòn lửa", "sóng cài then", "đêm sập cửa" Nhận thấy tác

dụng của các hình ảnh góp phần gợi cho người đọc hình dung cảnh biển trong buổi hoànghôn rực rỡ, lung linh và hùng vĩ Sự bao la của vũ trụ đầy bí ẩn, mang một cảm quan mớicủa nhà thơ gắn với thiên nhiên, với biển, với trời

Yêu cầu : Học sinh cần vận dụng kĩ năng làm văn thuyết minh về một tác giả, tác phẩm

văn học và những hiểu biết về Nguyễn Du và Truyện Kiều để làm tốt bài văn.

a Giới thiệu khái quát về Nguyễn Du và Truyện Kiều:

- Nguyễn Du được coi là một thiên tài văn học, một tác gia văn học tài hoa và lỗi lạc nhấtcủa văn học Việt Nam

- Truyện Kiều là tác phẩm đồ sộ của Nguyễn Du và là đỉnh cao chói lọi của nghệ thuật

thi ca về ngôn ngữ tiếng Việt

b Thuyết minh về cuộc đời và sự nghiệp văn học của Nguyễn Du :

- Thân thế : xuất thân trong gia đình đại quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thốngvăn học

- Thời đại : lịch sử đầy biến động của gia đình và xã hội

- Con người : có năng khiếu văn học bẩm sinh, bản thân mồ côi sớm, có những nămtháng gian truân trôi dạt Như vậy, năng khiếu văn học bẩm sinh, vốn sống phong phú kếthợp trong trái tim yêu thương vĩ đại đã tạo nên thiên tài Nguyễn Du

- Sự nghiệp văn học của Nguyễn Du với những sáng tạo lớn, có giá trị cả về chữ Hán vàchữ Nôm

c Giới thiệu về giá trị Truyện Kiều:

* Giá trị nội dung :

- Truyện Kiều là một bức tranh hiện thực về xã hội bất công, tàn bạo.

Trang 8

- Truyện Kiều đề cao tình yêu tự do, khát vọng công lí và ca ngợi phẩm chất cao đẹp của

con người

- Truyện Kiều tố cáo những thế lực tàn bạo chà đạp lên quyền sống của con người.

* Giá trị nghệ thuật :

Tác phẩm là một kiệt tác nghệ thuật trên tất cả các phương diện : ngôn ngữ, hình ảnh,

cách xây dựng nhân vật Truyện Kiều là tập đại thành của ngôn ngữ văn học dân tộc.

ĐỀ SỐ 6

Câu 1: ( 1,5 điểm )

Viết đoạn văn khoảng 8 đến 10 câu nhận xét về nghệ thuật tả người của Nguyễn Du qua

đoạn trích Chị em Thuý Kiều (Ngữ văn 9 -Tập một).

Câu 2: ( 6 điểm )

Suy nghĩ về hình ảnh người lính trong bài thơ Đồng chí của Chính Hữu.

Học sinh cần viết được các ý cụ thể :

- Tả chị em Thuý Kiều, Nguyễn Du sử dụng bút pháp ước lệ tượng trưng, lấy vẻ đẹp củathiên nhiên để so sánh với vẻ đẹp của con người :

+ Thuý Vân : Đoan trang, phúc hậu, quý phái : hoa cười ngọc thốt, mây thua nước tóc, tuyết nhường màu da

+ Thuý Kiều : Sắc sảo mặn mà, làn thu thuỷ, nét xuân xanh, hoa ghen, liễu hờn.

- Dùng lối ẩn dụ để ví von so sánh nhằm làm bật lên vẻ đẹp đài các của hai cô gái mà qua

đó, nhà thơ muốn đề cao vẻ đẹp của con người

- Thủ pháp đòn bẩy, tả Vân trước, Kiều sau cũng là một bút pháp tài hoa của Nguyễn Du

để nhấn vào nhân vật trung tâm : Thuý Kiều, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp của nàng Kiềucùng những dự báo về nỗi truân chuyên của cuộc đời nàng sau này

Vận dụng kĩ năng lập luận vào bài viết để làm nổi bật chân dung người lính trong kháng

chiến chống Pháp qua bài thơ Đồng chí với những ý cơ bản sau :

a Giới thiệu Đồng chí là sáng tác của nhà thơ Chính Hữu viết vào năm 1948, thời kì đầu

của cuộc kháng chiến chống Pháp Chân dung người lính hiện lên chân thực, giản dị vớitình đồng chí nồng hậu, sưởi ấm trái tim người lính trên những chặng đường hành quân

b Phân tích những đặc điểm của người lính :

* Những người nông dân áo vải vào chiến trường :

Trang 9

Cuộc trò chuyện giữa anh - tôi, hai người chiến sĩ về nguồn gốc xuất thân rất gần gũi

chân thực Họ ra đi từ những vùng quê nghèo khó, "nước mặn đồng chua" Đó chính là

cơ sở chung giai cấp của những người lính cách mạng Chính điều đó cùng mục đích, lítưởng chung đã khiến họ từ mọi phương trời xa lạ tập hợp lại trong hàng ngũ quân độicách mạng và trở nên thân quen với nhau Lời thơ mộc mạc chân chất như chính tâm hồn

tự nhiên của họ

* Tình đồng chí cao đẹp của những người lính :

- Tình đồng chí được nảy sinh từ sự chung nhiệm vụ, sát cánh bên nhau chiến đấu :

"Súng bên súng đầu sát bên đầu"

- Tình đồng chí đồng đội nảy nở và thành bền chặt trong sự chan hoà, chia sẻ mọi gianlao cũng như niềm vui, đó là mối tình tri kỉ của những người bạn chí cốt mà tác giả đã

biểu hiện bằng một hình ảnh thật cụ thể, giản dị mà hết sức gợi cảm : "Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ".

Hai tiếng Đồng chí vang lên tạo thành một dòng thơ đặc biệt, đó là một lời khẳng định, làthành quả, cội nguồn và sự hình thành của tình đồng chí keo sơn giữa những người đồngđội

Tình đồng chí giúp người lính vượt qua mọi khó khăn gian khổ :

+ Giúp họ chia sẻ, cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau : "Ruộng nương anh gửi bạn thân cày" "Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính".

+ Cùng chia sẻ những gian lao thiếu thốn của cuộc đời người lính: "Áo anh rách vai" chân không giày Cùng chia sẻ những cơn "Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi".

+ Hình ảnh : "Thương nhau tay nắm lấy bàn tay" là một hình ảnh sâu sắc nói được tình

cảm gắn bó sâu nặng của những người lính

* Ý thức quyết tâm chiến đấu và vẻ đẹp tâm hồn của những người

chiến sĩ :

- Trong lời tâm sự của họ đã đầy sự quyết tâm : "Gian nhà không mặc kệ gió lung lay".

Họ ra đi vì nhiệm vụ cao cả thiêng liêng : đánh đuổi kẻ thù chung bảo vệ tự do cho dântộc, chính vì vậy họ gửi lại quê hương tất cả Từ mặc kệ nói được điều đó rất nhiều

- Trong bức tranh cuối bài nổi lên trên nền cảnh rừng giá rét là ba hình ảnh gắn kết nhau :người lính, khẩu súng, vầng trăng Trong cảnh rừng hoang sương muối, những người línhđứng bên nhau phục kích chờ giặc Sức mạnh của tình đồng đội đã giúp họ vượt qua tất

cả những khắc nghiệt của thời tiết và mọi gian khổ, thiếu thốn Tình đồng chí đã sưởi ấmlòng họ giữa cảnh rừng hoang Bên cạnh người lính có thêm một người bạn : vầng trăng.Hình ảnh kết thúc bài gợi nhiều liên tưởng phong phú, là một biểu hiện về vẻ đẹp tâmhồn kết hợp chất hiện thực và cảm hứng lãng mạn

ĐỀ SỐ 7

Câu 1: (3 điểm)

Phần cuối của tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương được tác giả xây dựng bằng

hàng loạt những chi tiết hư cấu Hãy phân tích ý nghĩa của các chi tiết đó

Câu 2 (4,5 điểm)

Trang 10

Phân tích 8 câu thơ cuối của đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích (trích Truyện Kiều của

và làm hoàn chỉnh nét đẹp của nhân vật Vũ Nương, dù đã chết nhưng nàng vẫn muốn rửaoan, bảo toàn danh dự, nhân phẩm cho mình

- Câu nói cuối cùng của nàng : “Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa” là lời nói có ý nghĩa tố cáo sâu sắc, hiện thực xã hội đó không có chỗ cho nàng dung

thân và làm cho câu chuyện tăng tính hiện thực ngay trong yếu tố kì ảo : người chếtkhông thể sống

Tám câu cuối trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích là một bức tranh tâm tình xúc

động diễn tả tâm trạng buồn lo của Kiều qua nghệ thuật tả cảnh ngụ tình

a Giới thiệu xuất xứ đoạn trích dựa vào những hiểu biết về vị trí của nó trong văn bản vàtác phẩm

b Phân tích các cung bậc tâm trạng của Kiều trong đoạn thơ :

- Điệp từ "Buồn trông" mở đầu cho mỗi cảnh vật qua cái nhìn của nàng Kiều : có tác

dụng nhấn mạnh và gợi tả sâu sắc nỗi buồn dâng ngập trong tâm hồn nàng

- Mỗi biểu hiện của cảnh chiều tà bên bờ biển, từ cánh buồm thấp thoáng, cánh hoa trôi

man mác đến "nội cỏ rầu rầu, tiếng sóng ầm ầm" đều thể hiện tâm trạng và cảnh ngộ của

Kiều : sự cô đơn, thân phận trôi nổi lênh đênh vô định, nỗi buồn tha hương, lòng thươngnhớ người yêu, cha mẹ và cả sự bàng hoàng lo sợ Đúng là cảnh lầu Ngưng Bích đượcnhìn qua tâm trạng Kiều : cảnh từ xa đến gần, màu sắc từ nhạt đến đậm, âm thanh từ tĩnhđến động, nỗi buồn từ man mác lo âu đến kinh sợ Ngọn giáo cuốn mặt duềnh và tiếngsóng kêu quanh ghế ngồi là cảnh tượng hãi hùng, như báo trước dông bão của số phận sẽnổi lên, xô đẩy, vùi dập cuộc đời Kiều

c Khẳng định nỗi buồn thương của nàng Kiều cũng chính là nỗi buồn thân phận của baongười phụ nữ tài sắc trong xã hội cũ mà nhà thơ cảm thương đau xót

ĐỀ SỐ 8

Chép lại bốn câu thơ nói lên nỗi nhớ cha mẹ của Thuý Kiều trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích và nhận xét về cách dùng từ ngữ hình ảnh trong đoạn thơ.

Trang 11

Có khi gốc tử đã vừa người ôm."

- Nhận xét cách sử dụng từ ngữ hình ảnh trong đoạn thơ : dùng những điển tích, điển cốsân Lai, gốc tử để thể hiện nỗi nhớ nhung và sự đau đớn, dằn vặt không làm tròn chữ hiếucủa Kiều Các hình ảnh đó vừa gợi sự trân trọng của Kiều đối với cha mẹ vừa thể hiệntấm lòng hiếu thảo của nàng

Nêu được những cảm nghĩ về nhân vật Lục Vân Tiên :

a Hình ảnh Lục Vân Tiên được khắc hoạ qua mô típ ở truyện Nôm truyền thống : mộtchàng trai tài giỏi, cứu một cô gái thoát khỏi hiểm nghèo, từ ân nghĩa đến tình yêu nhưThạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh Nga Mô típ kết cấu đó thường biểuhiện niềm mong ước của tác giả và cũng là của nhân dân Trong thời buổi nhiễu nhươnghỗn loạn này, người ta trông mong ở những người tài đức, dám ra tay cứu nạn giúp đời

b Lục Vân Tiên là nhân vật lí tưởng Một chàng trai vừa rời trường học bước vào đờilòng đầy hăm hở, muốn lập công danh, cũng mong thi thố tài năng cứu người, giúp đời.Gặp tình huống bất bằng này là một thử thách đầu tiên, cũng là một cơ hội hành động chochàng

c Hành động đánh cướp trước hết bộc lộ tính cách anh hùng, tài năng và tấm lòng vịnghĩa của Vân Tiên Chàng chỉ có một mình, hai tay không, trong khi bọn cướp đông

người, gươm giáo đầy đủ, thanh thế lẫy lừng : "người đều sợ nó có tài khôn đương" Vậy

mà Vân Tiên vẫn bẻ cây làm gậy xông vào đánh cướp Hình ảnh Vân Tiên trong trậnđánh được miêu tả thật đẹp - vẻ đẹp của người dũng tướng theo phong cách văn chươngthời xưa, nghĩa là so sánh với những mẫu hình lí tưởng như dũng tướng Triệu Tử Long

mà người Việt Nam, đặc biệt là người Nam Bộ vốn mê truyện Tam quốc không mấy ai

không thán phục Hành động của Vân Tiên chứng tỏ cái đức của con người vị nghĩa vongthân, cái tài của bậc anh hùng và sức mạnh bênh vực kẻ yếu, chiến thắng những thế lựctàn bạo

d Thái độ cư xử với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh cướp bộc lộ tư cách con người chínhtrực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài đồng thời cũng rất từ tâm, nhân hậu Thấy hai cô con

gái còn chưa hết hãi hùng, Vân Tiên động lòng tìm cách an ủi họ : "ta đã trừ dòng lâu la"

và ân cần hỏi han Khi nghe họ nói muốn được lạy tạ ơn, Vân Tiên vội gạt đi ngay :

"Khoan khoan ngồi đó chớ ra" Ở đây có phần câu nệ của lễ giáo phong kiến nhưng chủ

Trang 12

yếu là do đức tính khiêm nhường của Vân Tiên : "Làm ơn há dễ trông người trả ơn".

Chàng không muốn nhận cái lạy tạ ơn của hai cô gái, từ chối lời mời về thăm nhà củaNguyệt Nga để cha nàng đền đáp và ở đoạn sau từ chối nhận chiếc trâm vàng của nàng,chỉ cùng nhau xướng hoạ một bài thơ rồi thanh thản ra đi, không hề vương vấn Dườngnhư đối với Vân Tiên, làm việc nghĩa là một bổn phận, một lẽ tự nhiên, con người trọngnghĩa khinh tài ấy không coi đó là công trạng Đó là cách cư xử mang tinh thần nghĩahiệp của các bậc anh hùng hảo hán

ĐỀ SỐ 9

Phân tích ý nghĩa của các từ láy trong đoạn thơ :

(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)

từ láy vừa gợi tả hình ảnh của sự vật vừa thể hiện tâm trạng con người

- Từ láy ở hai dòng đầu : gợi cảnh sắc mùa xuân lúc chiều tà sau buổi hội vẫn mang cáinét thanh tao trong trẻo của mùa xuân nhưng nhẹ nhàng tĩnh lặng và nhuốm đầy tâm

trạng Từ láy "nao nao" gợi sự xao xuyến bâng khuâng về một ngày vui xuân đang còn

mà sự linh cảm về điều gì đó sắp xảy ra đã xuất hiện

- Từ láy ở hai câu sau báo hiệu cảnh sắc thay đổi nhuốm màu u ám thê lương Các từ gợi

tả được hình ảnh nấm mồ lẻ loi đơn độc lạc lõng giữa ngày lễ tảo mộ thật đáng tội nghiệpkhiến Kiều động lòng và chuẩn bị cho sự xuất hiện của hàng loạt những hình ảnh của âmkhí nặng nề trong những câu thơ tiếp theo

Học sinh vận dụng cách làm văn nghị luận về nhân vật văn học để viết bài cảm nghĩ về

anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa - là nhân vật điển hình cho tấm gương lao động trí

chiến tranh :

Trang 13

a Đề tài về tinh thần yêu nước và ý thức cống hiến của lớp trẻ là một đề tài thú vị và hấp

dẫn của văn học kháng chiến chống Mĩ mà Lặng lẽ Sa Pa là một tác phẩm tiêu biểu.

b Phân tích những phẩm chất tốt đẹp của anh thanh niên :

- Trẻ tuổi, yêu nghề và trách nhiệm cao với công việc Các dẫn chứng tiêu biểu : mộtmình trên đỉnh núi cao chịu áp lực của cuộc sống cô độc nhưng anh luôn nhận thấy mìnhvới công việc là đôi, một giờ sáng đi ốp nhưng anh không bỏ buổi nào thể hiện ý thứcquyết tâm hoàn thành nhiệm vụ rất cao

- Cởi mở, chân thành, nhiệt tình chu đáo với khách và rất lịch sự khiêm tốn (nói chuyệnrất hồn nhiên, hái hoa tặng khách, tặng quà cho họ mang theo ăn đường, khiêm nhườngkhi nói về mình mà giới thiệu những tấm gương khác)

- Con người trí thức luôn tìm cách học hỏi nâng cao trình độ và cải tạo cuộc sống củamình tốt đẹp hơn : không gian nơi anh ở đẹp đẽ, tủ sách với những trang sách đang mở,vườn hoa đàn gà là những sản phẩm tự tay anh làm đã nói lên điều đó

c Hình ảnh anh thanh niên là bức chân dung điển hình về con người lao động trí thứclặng lẽ dâng cho đời đáng được ngợi ca, trân trọng

Chép chính xác 3 dòng thơ được 0,5 điểm, nếu sai 2 lỗi về chính tả hoặc từ ngữ trừ 0,25điểm :

(Đồng chí - Chính Hữu)

Phân tích ý nghĩa của hình ảnh "đầu súng trăng treo" được 1 điểm.

Học sinh cần làm rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ như sau :

- Cảnh thực của núi rừng trong thời chiến khốc liệt hiện lên qua các hình

ảnh : rừng hoang, sương muối Người lính vẫn sát cánh cùng đồng đội : đứng cạnh bênnhau, mai phục chờ giặc

- Trong phút giây giải lao bên người đồng chí của mình, các anh đã nhận ra vẻ đẹp củavầng trăng lung linh treo lơ lửng trên đầu súng : Đầu súng trăng treo Hình ảnh trăng treotrên đầu súng vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có tính biểu trưng của tình đồng đội và tâm hồnbay bổng lãng mạn của người chiến sĩ Phút giây xuất thần ấy làm tâm hồn người lính lạc

Trang 14

quan thêm tin tưởng vào cuộc chiến đấu và mơ ước đến tương lai hoà bình Chất thép vàchất tình hoà quện trong tâm tưởng đột phá thành hình tượng thơ đầy sáng tạo của ChínhHữu.

Câu2:(6điểm)

Nêu vấn đề và triển khai thành bài văn nghị luận gồm các ý cơ bản sau :

a Nêu vấn đề nghị luận : Môi trường sống của chúng ta thực tế đang bị ô nhiễm và conngười chưa có ý thức bảo vệ

b Biểu hiện và phân tích tác hại :

- Ô nhiễm môi trường làm hại đến sự sống

- Ô nhiễm môi trường làm cảnh quan bị ảnh hưởng

c Đánh giá :

- Những việc làm đó là thiếu ý thức bảo vệ môi trường, phá huỷ môi trường sống tốt đẹp

- Phê phán và cần có cách xử phạt nghiêm khắc

d Hướng giải quyết :

- Tuyên truyền để mỗi người tự rèn cho mình ý thức bảo vệ

môi trường

- Coi đó là vấn đề cấp bách của toàn xã hội

ĐỀ SỐ 11

Trong bài Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải viết :

Ta làm một cành hoa."

Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phương có viết :

Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác."

a Hai bài thơ của hai tác giả viết về đề tài khác nhau nhưng có chung chủ đề Hãy chỉ ra

b Viết 1 đoạn văn khoảng 5 câu phát biểu cảm nghĩ về 1 trong hai đoạn thơ trên

Trang 15

- Giống nhau :

+ Cả hai đoạn thơ đều thể hiện ước nguyện chân thành, tha thiết được hoà nhập, cốnghiến cho cuộc đời, cho đất nước, nhân dân Ước nguyện khiêm nhường, bình dị muốnđược góp phần dù nhỏ bé vào cuộc đời chung

+ Các nhà thơ đều dùng những hình ảnh đẹp của thiên nhiên là biểu tượng thể hiện ướcnguyện của mình

b HS tự chọn đoạn thơ để viết nhằm nổi bật thể thơ, giọng điệu thơ và ý tưởng thể hiệntrong đoạn thơ

Đoạn thơ của Thanh Hải sử dụng thể thơ 5 chữ gần với các điệu dân ca , đặc biệt là dân

ca miền Trung, có âm hưởng nhẹ nhàng tha thiết Giọng điệu thể hiện đúng tâm trạng vàcảm xúc của tác giả : trầm lắng, hơi trang nghiêm mà tha thiết khi bộc bạch những tâmniệm của mình Đoạn thơ thể hiện niềm mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đờimột cách tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót Nét riêng trong những câu thơ củaThanh Hải là đề cập đến một vấn đề lớn : ý nghĩa của đời sống cá nhân trong quan hệ vớicộng đồng

Đoạn thơ của Viễn Phương sử dụng thể thơ 8 chữ, nhịp thơ vừa phải với điệp từ muốnlàm, giọng điệu phù hợp với nội dung tình cảm, cảm xúc Đó là giọng điệu vừa trangnghiêm, sâu lắng, vừa thiết tha thể hiện đúng tâm trạng lưu luyến của nhà thơ khi phải xaBác Tâm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn mãi ở bên lăng Bác và chỉ biết gửi tấm lòngmình bằng cách hoá thân hoà nhập vào những cảnh vật bên lăng : làm con chim cất tiếnghót

+ Nhân vật anh thanh niên : trong Lặng lẽ Sa Pa

- Hoàn cảnh sống và làm việc : một mình trên núi cao, quanh năm suốt tháng giữa cỏ cây

và mây núi Sa Pa Công việc là đo gió, đo mưa đo nắng, tính mây, đo chấn động mặtđất…

- Anh đã làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, cụ thể, tỉ mỉ, chính xác, đúng giờ ốp thì

dù cho mưa tuyết, giá lạnh thế nào anh cũng trở dậy ra ngoài trời làm việc đúng giờ quyđịnh

- Anh đã vượt qua sự cô đơn vắng vẻ quanh năm suốt tháng trên đỉnh núi cao không mộtbóng người

- Sự cởi mở chân thành, quý trọng mọi người, khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với mọingười

- Tổ chức sắp xếp cuộc sống của mình một cách ngăn nắp, chủ động : trồng hoa, nuôi gà,

tự học

+ Cô thanh niên xung phong Phương Định :

- Hoàn cảnh sống và chiến đấu : ở trên cao điểm giữa một vùng trọng điểm trên tuyếnđường Trường Sơn, nơi tập trung nhất bom đạn và sự nguy hiểm, ác liệt Công việc đặcbiệt nguy hiểm : Chạy trên cao điểm giữa ban ngày, phơi mình trong vùng máy bay địch

bị bắn phá, ước lượng khối lượng đất đá, đếm bom, phá bom

Trang 16

- Yêu mến đồng đội, yêu mến và cảm phục tất cả những chiến sĩ mà cô gặp trên tuyếnđường Trường Sơn.

- Có những đức tính đáng quý, có tinh thần trách nhiệm với công việc, bình tĩnh, tự tin,dũng cảm

* Vẻ đẹp tâm hồn :

+ Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa :

- Anh ý thức về công việc của mình và lòng yêu nghề khiến anh thấy được công việcthầm lặng ấy có ích cho cuộc sống, cho mọi người

- Anh đã có suy nghĩ thật đúng và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống con người

- Khiêm tốn thành thực cảm thấy công việc và những đóng góp của mình rất nhỏ bé

- Cảm thấy cuộc sống không cô đơn buồn tẻ vì có một nguồn vui, đó là niềm vui đọc sách

mà lúc nào anh cũng thấy như có bạn để trò chuyện

- Là người nhân hậu, chân thành, giản dị

+ Cô thanh niên Phương Định :

- Có thời học sinh hồn nhiên vô tư, vào chiến trường vẫn giữ được sự hồn nhiên

- Là cô gái nhạy cảm, mơ mộng, thích hát, tinh tế, quan tâm và tự hào về vẻ đẹp củamình

- Kín đáo trong tình cảm và tự trọng về bản thân mình

Các tác giả miêu tả sinh động, chân thực tâm lí nhân vật làm hiện lên một thế giới tâmhồn phong phú, trong sáng và đẹp đẽ cao thượng của nhân vật ngay trong hoàn cảnh

ĐỀ SỐ 12

Phân tích giá trị của phép điệp ngữ trong đoạn thơ sau :

Trang 17

Câu 1: (1,5 điểm)

Điệp ngữ trong đoạn thơ là từ vì, được sử dụng nhằm thể hiện mục đích chiến đấu củacháu - anh chiến sĩ trong bài thơ Những lí do anh đưa ra rất giản dị : vì tiếng gà, vì bà, vìlòng yêu Tổ quốc Mỗi từ vì nhằm nhấn mạnh một mục đích của anh, thể hiện tình yêuthiêng liêng với Tổ quốc bắt nguồn từ tình cảm chân thực giản dị : tình gia đình vớinhững kỉ niệm mộc mạc đáng yêu đã hun đúc và là động lực giúp anh thêm sức mạnhvượt qua gian khó, chiến đấu và chiến thắng kẻ thù

Câu 2: (6 điểm)

a Mở bài : Giới thiệu bài thơ Ánh trăng ra đời năm 1978, sau khi đất nước thống nhất,

người lính trở về với cuộc sống đời thường Hình ảnh ánh trăng là biểu tượng của thiênnhiên đất nước và con người Việt Nam một thuở gian lao anh dũng ; trăng trong hiện tạinhắc nhở người lính về lối sống ân tình thuỷ chung

b Thân bài :

- Hình ảnh thiên nhiên được gợi lên trong bài thơ mang những nét hồn hậu, đáng yêu quacác hình ảnh : sông, đồng, bể, rừng… Đó vừa là hình ảnh thực, vừa là hình ảnh tượngtrưng về đất nước, thiên nhiên một thời quá khứ của người lính mà con người với thiênnhiên "tri kỉ", hoà đồng, gần gũi, thân thiết, gắn bó

- Hình tượng ánh trăng hiện ra là hình tượng trung tâm với nhiều nghĩa ẩn dụ tượng trưng: là thiên nhiên thơ mộng, hiền hoà, đồng thời là đồng chí đồng đội, gần gũi sẻ chia, lànhân dân tình nghĩa thuỷ chung, là đất nước gian lao mà anh dũng…

- Trong hiện tại, ánh trăng hiện về đẹp đẽ như người bạn nhắc nhở nhà thơ, người lính khianh tự thú nhận đã có những giây phút lãng quên bạn và quá khứ Trăng hiện về lặng lẽ,bao dung như tấm lòng của nhân dân, đất nước Sự im lặng gợi nhiều suy tư, để ngườilính tự thức tỉnh

c Kết bài : Khẳng định cái hay của bài thơ chính là gợi lên chân dung con người rất thực,con người với những trăn trở, suy tư, với sự thú nhận của lương tri chớm lãng quên quákhứ, từ đó nhắc nhở mọi người lối sống ân nghĩa thuỷ chung với quá khứ

ĐỀ SỐ 13

Có bạn chép hai câu thơ như sau :

Hoa ghen thua thắm liễu buồn kém xanh."

Bạn đã chép sai từ nào ? Việc chép sai như vậy đã ảnh hưởng lớn đến ý nghĩa của đoạn

Hình tượng anh bộ đội trong thơ ca thời kì chống Pháp và chống Mĩ vừa mang nhữngphẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của người lính Cụ Hồ vừa có những nét cá tính riêng khá

độc đáo Qua hai bài thơ Đồng chí của Chính Hữu và Bài thơ về tiểu đội xe không kính

của Phạm Tiến Duật, em hãy làm sáng tỏ nội dung vấn đề trên

Trang 18

Chép sai từ "buồn" - đúng là từ "hờn" Chép sai ảnh hưởng nghĩa của câu như sau :

"buồn" là sự chấp nhận còn "hờn" thể hiện sự tức giận có ý thức tiềm tàng sự phản kháng Dùng "hờn" mới đúng dụng ý của Nguyễn Du về việc miêu tả nhan sắc Kiều thống nhất

trong quan niệm hồng nhan bạc phận Kiều đẹp khiến

thiên nhiên hờn ghen để rồi sau này Kiều chịu số phận lênh đênh chìm nổi với mười lăm

Yêu cầu : Biết làm bài văn nghị luận, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí

1 Mở bài : Giới thiệu về người lính trong hai bài thơ

2 Thân bài : Cần làm rõ hai nội dung :

- Những phẩm chất chung hết sức đẹp đẽ của người lính Cụ Hồ

- Những nét riêng độc đáo trong tính cách, tâm hồn của người lính

Nội dung1 :

- Người lính chiến đấu cho một lí tưởng cao đẹp

- Những con người dũng cảm bất chấp khó khăn, coi thường thiếu thốn, hiểm nguy

- Những con người thắm thiết tình đồng đội

- Những con người lạc quan yêu đời, tâm hồn bay bổng lãng mạn

Nội dung 2 :

- Nét chân chất, mộc mạc của người nông dân mặc áo lính (bài thơ Đồng chí).

- Nét ngang tàng, trẻ trung của một thế hệ cầm súng mới (Bài thơ về tiểu đội xe không kính).

3 Kết bài : Cảm nghĩ của người viết về hình ảnh người lính

ĐỀ SỐ 14

Câu 1: (2 điểm)

a Chép lại những câu thơ miêu tả tâm trạng của Thúy Kiều trong đoạn Mã Giám Sinh

b Cho biết đối tượng của miêu tả nội tâm là những gì ?

Câu2:(5điểm)

Đóng vai Thúy Kiều kể lại cho mọi người nghe việc báo ân báo oán Trong lời kể giúpmọi người hình dung được cảnh vật và tâm trạng của Thúy Kiều khi gặp lại Hoạn Thư Goi y

Câu 1: (2,5 điểm)

Trang 19

Ngừng hoa bóng thẹn trông gương mặt dày".

(Mã Giám Sinh mua Kiều_Ngữ văn 9, tập một).

b Đối tượng của miêu tả nội tâm : ý nghĩa, cảm xúc, tình cảm nhân vật,… Cũng có thểlà: cảnh vật, nét mặt, trang phục,… của nhân vật

Câu 2: (5 điểm)

Đời người lắm nỗi gian truân khó lường"

Cha! Mẹ! Hai em! Chàng! Nếu mọi người muốn biết cuộc sống của con ra sao trong từng

ấy năm phiêu bạt thì con chỉ xin kể quãng đời vẻ vang nhất của con Liệu có ai ngờ rằng

từ một tấm thân ô nhục, con bỗng chốc trở thành một phu nhân tướng quân nắm quyềnsinh sát của nhiều kẻ gian ác bất lương Nếu mọi người thấu hiểu lòng con thì hãy lắngnghe chuyện con kể : Báo ân, báo oán

Nhờ chàng Từ Hải - một vị tướng đã rạch đôi sơn hà, chống lại triều đình, con trở thànhmột phu nhân tướng quân Chàng hỏi con về những người đã từng có ơn với con, những

kẻ đã hãm hại con, đẩy con vào bể khổ Rồi chàng mời hết những người có ơn, bắt hếtnhững kẻ gian ác ấy về cho con toàn quyền xử tội Thế là hôm ấy, con và chàng ngồi trênđiện xét xử - báo ân và báo oán Đầu tiên là Thúc Sinh, người đã từng có ơn cứu con khỏilầu xanh Chàng Thúc bước vào, mặt đỏ như chàm, mình mẩy run run Con nghĩ, chắcchàng quá sợ đây mà Con biết chàng là người nhu nhược nhưng con không trách móc

Dù vợ cả chàng là Hoạn Thư luôn ghen tuông hành hạ con nhưng chuyện đó để khi khác!Giờ đây con phải đền ơn chàng Con cất tiếng : "Chào chàng Thúc! Hôm nay mời chàngđến đây là để tôi bày tỏ chút lòng thành, xin được đền ơn cho chàng!"

Chàng chẳng dám nói gì nhưng nghe đến đây chàng đã đỡ sợ nên chàng lên tiếng :

"Vâng !" Con lại nói : "Nghĩa chàng dành cho tôi nặng đến nghìn non, trả làm sao hết.Đây có gấm trăm cuốn, bạc nghìn cân để tạ lòng chàng gọi là có vậy Mong chàng nhậncho" Người hầu bưng lễ ra, chàng lạy tạ nhận lễ Nhưng con nghĩ : "Sao chàng phải lạy

tạ, chàng còn sợ chăng" Thôi ta để chàng đi vì còn nhiều người phải báo ân nữa" Conchỉ nói thêm :"Vợ chàng quỷ quái tinh ma, phen này kẻ cắp bà già gặp nhau" Chàng đi ra

và tiếp đó con báo ân cho nhiều người khác.Sau đó là đến việc báo oán, người đầu tiên mà con phải trả thù, trả hết oán chính là HoạnThư, vợ cả của Thúc Sinh Mụ vừa vào tới cửa con đã nói đón : "Tiểu thư cũng có bâygiờ đến đây ?" Rồi con lại dõng dạc hơn : "Đàn bà dễ có mấy tay Từ xưa đến nay đượcmấy người nhiều mưu mô, tinh quái như bà" Mụ vội vàng quỳ xuống, phần vì nhận racon đang ngồi trên, phần vì thấy hàng hàng tướng lính áo giáp, gươm đao đầy mình Connghĩ : "Chắc phen này mụ sẽ phát hoảng lên, sẽ lạy lọc van xin Vì biết mình có tội, mụ

Trang 20

sẽ biết thế nào là "gieo nhân nào được quả nấy" Con lại dõng dạc hơn : "Dễ dàng là kiếphồng nhan, ăn ở mà càng cay nghiệt thì sẽ càng chịu nhiều oan trái" Đến đây Hoạn Thư

đã hiểu ra Nhưng mụ tinh ranh quá, mụ còn bình tĩnh khấu đầu rồi xin thưa Con biết mụ

sẽ kêu ca, sẽ chữa tội cho mình, lúc này con có thể cho mụ từ giã cõi đời nhưng con vẫnmuốn xem mụ sẽ nói gì, và cũng một phần vì con muốn xem mụ có hối cải không Nếu

có, con có thể mở lượng khoan hồng tha không giết mụ Mụ bắt đầu thưa : "Thưa phunhân, tôi đây là phận đàn bà hèn kém nên cũng như ai Tôi ghen tuông thì cũng là chuyệnthường tình, nghĩ lại ngày ấy kẻ hèn mọn này đã để phu nhân ra gác viết kinh ở, với lạikhi phu nhân bỏ đi, tôi đâu dám chửi, cũng chẳng đuổi theo bắt về mặc dù biết gác viện

đã mất vài thứ đáng giá Với lại cũng tại chế độ đa thê, một chồng mà nhiều vợ, chồngchung thì ai dễ chiều cho ai Nhưng cũng tại kẻ hèn mọn này gây ra việc chông gai, giờthì chỉ còn biết trông chờ vào tấm lòng bao dung rộng lớn như biển cả của phu nhân màthôi Xin phu nhân nghĩ cho mà thương cho kẻ hèn kém này"

Con bàng hoàng vô cùng, khen cho mụ khôn ngoan đến mực mà nói năng phải lời Mụthật giảo hoạt, khôn ngoan, tinh quái, ranh mãnh Nhưng lời nói của mụ có lí quá, concũng là đàn bà thì cần hiểu được suy nghĩ chung của đàn bà là : hay ghen tuông Tha cho

mụ thì may đời cho mụ còn làm ra thì lại là người nhỏ nhen, với lại con đã có ý khoanhồng nếu mụ biết hối cải Dù chưa thấy hành động nhưng lời nói của mụ thì cũng có tình,

có lí Mụ đã nhận hết lỗi vào mình thì cũng khoan dung cho mụ và chỉ nói thêm : "Hãybiết hối cải vì sống mà tạo nhiều ơn nghĩa thì sẽ gặp nhiều điều tốt đẹp Nên nhớ câu ởhiền gặp lành, ở ác gặp dữ" Sau đó con còn xử tội nhiều tên khác Tất cả chúng đều là lũgian ác, độc địa, bất nhân Con chỉ kể có vậy thôi

Đã trải qua biết bao đắng cay, khổ nhục, con càng thấm thía cái lẽ đời : "Hồng nhan bạcmệnh" Nhưng thôi, giờ đây con đã đoàn tụ với cả nhà, có cha, có mẹ, có anh em, cóngười yêu chung thuỷ thì cuộc sống còn gì không hạnh phúc Cuộc sống luôn theo nghĩacủa nó là : "Gặp nhiều tai ương rồi sẽ có được niềm hạnh phúc" Con thấy thật đúng!

ĐỀ SỐ 15

Nhà thơ Tố Hữu khi miêu tả căn nhà Bác ở nơi làng Sen ban đầu đã viết :

Một chiếc giường tre chiếu mỏng manh."

Hãy cho biết sự thay đổi từ ngữ có ảnh hưởng như thế nào đến ý nghĩa của hai câu thơ ?

Trình bày suy nghĩ của em về nhân vật lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao

Trang 21

Câu 1: (1,5 điểm)Cách thay đổi từ ngữ làm câu thơ hay hơn, gợi dư âm về không khí ấm áp và sự sinhđộng của cảnh vật như còn phảng phất bàn tay và hơi ấm con người trong đó, không lạnh

Câu 2: (6 điểm)

a Mở bài : Giới thiệu chung về Nam Cao và tác phẩm Lão Hạc, nêu nội dung chủ đề là

tác phẩm viết về người nông dân, về cái đói và nhân cách cao đẹp của con người với cáinhìn nhân đạo sâu sắc

b Thân bài : Phân tích các đặc điểm sau của nhân vật :

* Lão Hạc điển hình cho cuộc sống nghèo khổ của người nông dân trước Cách mạngtháng Tám

- Cuộc sống cày thuê, cuốc mướn, vợ lão vì làm nhiều, lao lực mà chết

- Lão nghèo không có tiền cưới vợ cho con khiến con lão phẫn chí bỏ đi đồn điền cao su

- Lão bị ốm đồng thời làng mất nghề ve sợi nên không kiếm được việc làm, sống tạm bợ

ăn củ chuối quả sung qua ngày, cuối cùng phải bán con chó vàng là người bạn duy nhấtcủa lão

- Bán chó xong, với những day dứt lương tâm cùng những tính toán của người lươngthiện, lúc tuổi già lão đã tìm đến cái chết bằng liều bả chó.Cái chết của lão phản ánh sựcùng quẫn bế tắc của người nông dân trong xã hội đương thời, việc làm, cái đói, miếng ăn

đè nặng lên vai người nông dân

* Tấm lòng lương thiện của một người cha thương con và giàu lòng tự trọng

- Lão yêu con với nỗi niềm day dứt của người cha chưa làm tròn bổn phận, chưa lo cưới

vợ được cho con nên trong các câu chuyện với ông giáo hay cậu Vàng lão đều nhắc tớicon với nỗi nhớ nhung cùng những tính toán cho con khi nó trở về

- Lão bòn vườn, bán chó, gửi tiền và vườn nhờ hàng xóm trông nom cho con rồi ra đi chứquyết không tiêu của con lấy một hào Sự hi sinh của lão âm thầm mà cao thượng

- Lão tìm đến cái chết để khẳng định nhân cách cao thượng của mình bởi lão đã từ chối

sự giúp đỡ của mọi người, lão sợ sống nữa sẽ không giữ mình mà đi theo gót Binh Tưchăng ?

- Cảnh lão âu yếm con chó vàng cùng những cách chăm sóc, tâm sự của lão với nó, cảnhlão khóc như con nít khi bán nó khiến người đọc cảm động và thương cảm ngậm ngùicho số phận của lão

c Kết luận : Nam Cao đã gạn đục khơi trong, phát hiện trong những cuộc đời đen tối ấythứ ánh sáng của lương tri, của tình thương làm người ta thấy tin yêu cuộc đời hơn

1 Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm, tác giả nào ? Ra đời trong hoàn cảnh nào, hoàn cảnhsáng tác ấy có nói lên điều gì không ?

Trang 22

2 Đầu bài thơ, tác giả xưng “Tôi”, đến đây lại xưng “ Ta”, sự thay đổi ấy có nghĩa gì ?

3 Viết một đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng phépthế, câu chứa thành phần phụ chú và gạch chân chúng )

4 Trong Ngữ văn 9 còn có một văn bản tả khung cảnh mùa xuân tuyệt đẹp em hãy chépchính xác những câu thơ tả cảnh mùa xuân ấy và cho biết xuất xứ của đoạn thơ

Phần II : ( 3 điểm )

Bằng kiến thức đã học về Lặng lẽ Sa Pa, anh ( chị ) hãy :

1 Giải thích nhan đề Lặng lẽ Sa Pa

2 Tại sao anh thanh niên sống một mình mà không thấy cô đơn

3 Điều gì đã khiến ông hoạ sĩ cảm thấy “ Nghệ thuật với tất cả sức mạnh và sự bất lựccủa nó” ?

Phần I : (7 điểm )

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hoà ca Một mốt trầm xao xuyến

1 Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm, tác giả nào ? Ra đời trong hoàn cảnh nào, hoàn

cảnh sáng tác ấy có nói lên điều gì không ?

ĐÁP ÁN

- Bài thơ được viết vào tháng 11/1980, không bao lâu trước khi nhà thơ qua đời

- Hiểu về hoàn cảnh sáng tác của bài thơ, tư tưởng chủ đề của tác phẩm, ta vô cùng cảmphục và trân trọng tấm hồn cao đẹp, lòng yêu cuộc sống của nhà thơ :

+ Sắp phải giã từ cuộc đời mà nhà thơ vẫn không buồn, không chán nản mà trái lại ôngvẫn cảm nhận thấy vẻ đẹp của mùa xuân đất trời, đất nước; vẫn say sưa ngây ngất với vẻđẹp của đất nước vào xuân để dâng cho đời một tuyệt tác về mùa xuân

+ Nhà thơ Thanh Hải còn khiến cho độc giả bao thế hệ phải suy ngẫm về mình trước ướcnguyện khiêm nhường mà vô cùng cao đẹp của nhà thơ : muốn được làm “con chim hót”;làm “một nhành hoa” để được mang tiếng hót, được dâng hương sắc cho đời; một nốttrầm xao xuyến để hoà vào dàn nhạc bất tận của sự sống Mỗi người hãy mang đến chocuộc đời chung một nét riêng, cái phần tinh tuý của mình dù rất bé nhỏ

Trang 23

2 Đầu bài thơ, tác giả xưng “Tôi”, đến đây lại xưng “ Ta”, sự thay đổi ấy chứa đựng nhiều ý nghĩa :

- Sự chuyển đổi đại từ nhân xưng từ “Tôi” sang “Ta” mới thể hiện được mạch cảm xúcđặc biệt của bài thơ : Mạch cảm xúc tư tưởng của Mùa xuân nho nhỏ là đi từ cảm xúctrước mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đến mùa xuân của mỗi con người trong mùaxuân lớn của đất nước, thể hiện khát vọng dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ ” của mình vào

“mùa xuân lớn của cuộc đời chung”

- Mở đầu bài thơ, tác giả xưng “Tôi ”

Tôi đưa tay tôi hứng + Tôi chỉ một người- cá nhân nhà thơ

+ Nhà thơ xưng Tôi là để thể hiện cảm xúc của mình, niềm say sưa ngây ngất của riêng

mình trước vẻ đẹp của mùa xuân đất trời

- Sang phần hai của bài thơ, tác giả lại xưng “ Ta”, sự thay đổi ấy có nghĩa đặc biệt :

+ Nhà thơ xưng Ta để thể hiện cảm xúc dạt dào của một cái tôi trữ tình đang khát khao

hoà nhập, dâng hiên vào cuộc đời chung rộng lớn với muôn người, với đất nước của nhàthơ

+ Ta được điệp lại ba lần cùng với các động từ ( Ta làm ; Ta làm ; Ta nhập ) đã cụ thể

hoá khát vọng cao đẹp của Thanh Hải : làm con chim cất tiếng hót , làm nhành hoa toảhương, làm nốt trầm xao xuyến để nhập vào bản hoà ca

+ Điệp từ Ta đứng đầu ba dòng thơ không chỉ như một lời khẳng định niềm tâm niệm tha

thiết, chân thành của nhà thơ mà còn là khát vọng chung của nhiều người được sống cóích, đượ là một mùa xuân nhỏ nhỏ hoà vào mùa xuân lớn của đất trời của đất nước

3 Viết một đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng phép

thế, câu chứa thành phần phụ chú và gạch chân chúng )

* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm, khổ thơ

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn, phân tích thơ

- Hiểu biết về ngữ pháp

* Các bước tiến hành

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung phân tích một khổ thơ gồm

9 câu

Trang 24

+ Nội dung khái quát của khổ : Ước nguyện tha thiết, chân thành vô cùng khiêm nhường

và cao đẹp của nhà thơ

+ Các ý cần có khi phân tích khổ thơ :

• Những hình ảnh đẹp tự nhiên của thiên nhiên để diễn tả vẻ đẹp của tâm hồn làm conchim hót, một nhành hoa, một nốt trầm

• Cấu tứ lặp lại tạo ra sự đối ứng chặt chẽ

• Ý nghĩa của điệp từ Ta ( như phần trên )

• Ước nguyện tha thiết, khiêm nhường mà cháy bỏng qua các từ : nho nhỏ, lặng lẽ dâng

+ Phân chia các ý cho đủ số câu theo yêu cầu của đề

+ Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

+ Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp : phép thế và thành phần phụ chú

• Dùng “như thế ” để thay thế cho một cụm từ không cần phải nhắc lại.

• Dùng dấu gạch nối để làm rõ hơn một ý nhỏ

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sử chữa dể hoàn chỉnh đoạn văn

4 Trong Ngữ văn 9 còn có một văn bản tả khung cảnh mùa xuân tuyệt đẹp, em hãy chépchính xác 4 câu thơ tả cảnh mùa xuân ấy và cho biết xuất xứ của đoạn thơ

- Ngày xuân con én đưa thoi,

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời,

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

- Đoạn thơ tả cảnh mùa xuân trích tronng văn bản Cảnh ngày xuân từ Truyện Kiều của

- Lặng lẽ Sa Pa là một nhan đề giản dị, không cuốn hút bởi ngôn từ trau truốt nhưng giàu

ý nghĩa có khả năng làm nổi bật tư tưởng chủ đề của tác phẩm và hướng người đọc và nộidung chính của tác phẩm

Trang 25

- Nói đến Sa Pa, người ta thường nghĩ đến một vùng đất thơ mộng, yên tĩnh và sự nghỉngơi

- Đặt hai chữ Lặng lẽ trước địa danh Sa Pa, nhà văn đã hướng người đọc vào trạng thái,

đặc điểm của một vùng đất và những con người ở nơi đây : sâu sắc, kín đáo, âm thầm màmãnh liệt mà khiêm nhường

+ Nhan đề đã gợi ra trước mắt độc giả Sa Pa với cảnh sắc thơ mộng với bát ngát màuxanh của núi rừng ẩn hiện trong mây mù, trong sương núi- nơi có độ cao khá lớn so với

mặt nước biển Cái lặng lẽ ấy chỉ là vẻ bề ngoài của vùng rừng núi nhưng bên trong nó

còn chứa đựng bao vẻ đẹp đầy chất thơ của cuộc sống

+ Ở nơi đây có biết bao con người đang lặng lẽ cống hiến sức mình, đang làm việc hếttrách nhiệm cho đất nước Hai chữ lặng lẽ gợi nhắc đến những công việc thầm lặng, bền

bỉ, miệt mài của bao người đang làm việc âm thầm trên núi cao Cái lặng lẽ ấy đang ôm

trong lòng nhịp sống sôi nổi, say mê đầy ắp ý nghĩa của bao con người hiểu sâu sắc vềgiá trị của sự sống và sự cống hiến của mình cho đất nước

2.Tại sao anh thanh niên sống một mình mà không thấy cô đơn vì anh có : Ý thức tráchnhiệm về công việc và lòng yêu nghề Chính tình yêu nghề nghiệp và ý thức về giá trị của

sự sống khiến anh thanh niên ở một mình trên đỉnh núi làm công tác khí tượng mà chưabao giờ thấy mình cô đơn

+ Anh có những suy nghĩ thật đúng đắn và sâu sắc về mối quan hệ giữa công việc vớicuộc sống của mỗi con người Suy nghĩ của anh đã khiến mọi người cảm động và khâmphục : “khi ta làm việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được ? Huống chiviệc của cháu gắn với liền với công việc của bao anh em, đồng chí cất nó đi, cháu buồnđến chết mất”

+ Anh luôn ý thức được tầm quan trọng của nghề nghiệp mình là có ích cho cuộc sống;khi biết mình đã góp phần vào chiến thắng của không quân bằng việc phát hiện một đámmây khô, anh thấy mình “thật hạnh phúc”

+ Anh luôn có những quyển sách là bạn

3 Điều khiến ông hoạ sĩ cảm thấy “Nghệ thuật với tất cả sức mạnh và sự bất lực của nó”chính là vẻ đẹp tâm hồn và ý thức về sự sống của anh thanh niên làm công tác khí tượngtrên đỉnh Yên Sơn

- Là người có những suy nghĩ sâu sắc về cuộc sống và con người :

Trang 26

Đối diện với anh thanh niên, ông đã cảm nhận rất sâu sắc vẻ đẹp trong tâm hồn anh “Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá Với những điều làm chongười ta suy nghĩ về anh Và về những điều anh suy nghĩ ”

- Đứng trước anh thanh niên, ông hoạ sĩ hiểu về “sức mạnh nghệ thuật và sự bất lực củanó” Ông hoạ sĩ từng trải hiểu : hội hoạ không sao thể hiện nổi vẻ đẹp tâm hồn của conngười anh thanh niên đang lặng lẽ âm thầm cống hiến cho đất nước kia

*************************************

ĐỀ 2

Phần I : ( 7 điểm )

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

1 Viết tiếp 5 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết đoạn thơ đó thuộc tác phẩm nào và tácgiả là ai ?

2 Nhận xét về nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ

3 Viết đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng phép thế, câughép và gạch chân chúng )

Phần II : ( 3 điểm )

Bằng kiến thức đã học về Làng ( Kim Lân ), anh ( chị ) hãy :

1 Tóm tắt tác phẩm bằng một đoạn văn ngắn

2 Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật ông Hai của Kim Lân ?

3 Kể tên 2 tác phẩm viết về cuộc kháng chiến chống Pháp trong chương trình Ngữ văn 9

ĐÁP ÁN

Phần I : ( 7 điểm )

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

1 Viết tiếp 5 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho đoạn thơ đó thuộc tác phẩm nào và tác giả là ai và ra đời ở thời kỳ nào ?

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh

Trang 27

Không lo cực nhọc

- Đoạn thơ trên thuộc tác phẩm Nói với con của nhà thơ Y Phương

- Nói với con được sáng tác ở thời kỳ sau năm 1975.

2 Nhận xét về nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ.

- Đây là đoạn thơ đặc sắc của tác phẩm tập trung thể hiện rõ đặc sắc nghệ thuật của tácphẩm và đặc điểm thơ của Y Phương: thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sángcùng với cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền núi

- Những nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ :

+ Sử dụng câu phủ định để khẳng định : không chê

+ Sử dụng điệp ngữ, điệp cấu trúc câu : Sống trên đá không chê đá; Sống trong thung không chê thung

+ Sử dụng nghệ thuật so sánh : như sông, như suối

+ Thành ngữ : lên thác xuống ghềnh

+ Lời văn giàu hình ảnh

3 Viết đoạn văn 10 câu để phân tích đoạn thơ trên ( kiểu diễn dịch, sử dụng phép thế,

câu ghép và gạch chân chúng )

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và khổ thơ

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn ( diễn dịch ), phân tích thơ

- Hiểu biết về ngữ pháp : phép thế và câu ghép

+ Các ý cần có khi phân tích khổ thơ :

• Người cha bộc lộ trực tiếp nỗi niềm mong mỏi, khát khao của lòng mình ở người con

• Nhà thơ sử dụng điệp cấu trúc câu và điệp ngữ không che để thể hiện phẩm chất đặctrưng đẹp đẽ của người đồng mình là kiên trì, thuỷ chung bền bỉ gắn bó với quê hươngdẫu quê hương còn cực nhọc, đói nghèo

Trang 28

• Với lời văn giàu hình ảnh, cùng nghệ thuật so sánh, tác giả đã thể hiện rõ vẻ đẹp củangười đồng mình : chân chất, hiền lành, mà có tâm hồn khoáng đạt

• Nói về phẩm chất của “người đồng mình ”, người cha mong muốn con có nghĩa tình,chung thuỷ với quê hương, biết chấp nhận và vượt qua thử thách gian nan bằng ý chí vàniềm tin của chính mình

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành hai câu

- Viết câu mở đầu ( sử dụng ý khái quát đoạn ở trên )

- Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp : phép thế và câu ghép

+ Dùng “như thế ” để thay thế cho một cụm từ không cần phải nhắc lại.

+ Dùng câu ghép có cặp từ hô ứng “không những mà còn ” để khái quát đặc điểm củacon người miền núi trong đoạn thơ

- Kết nối các câu thành đoạn văn diễn dịch và tiến hành sửa chữa dể hoàn chỉnh đoạnvăn

Phần II : ( 3 điểm )

1 Tóm tắt tác phẩm Làng của Kim Lân bằng một đoạn văn ngắn.

Làng của Kim Lân kể về ông Hai , người làng Chợ Dầu Khi cuộc kháng chiến chống

Pháp bùng nổ, ông cùng vợ con lên tản cư ở Bắc Ninh dù rất muốn ở lại làng chiến đấu ởnơi tản cư ông rất hay khoe về làng mình với vẻ say mê háo hức lạ thường Nhưng mộthôm ông nghe được tin ở hành nước rằng làng Chợ Dầu của ông theo giặc Ông vô cùngđau khổ, xấu hổ, cúi gằm mặt đi thẳng về nhà, suốt ngày chẳng dám đi đâu, chẳng dámnói chuyện với ai, chỉ nơm nớp lo sợ bà chủ nhà đuổi đi Buồn khổ quá ông tâm sự vớiđứa con út cho khuây khoả Nhưng rồi cái tin làng Chợ Dầu của ông theo giặc đã đượccải chính Ông sung sướng khua chân múa tay đi khoe khắp làng rằng làng ông đã bị đốtnhẵn Tối hôm ấy, ông lại sang nhà bác Thứ kể về làng mình hôm Tây vào khủng bố cứnhư ông được dự trận đánh ấy

2 Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật ông Hai của Kim Lân :

Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của Kim Lân đã làm nên sức hấp dẫn cho tác phẩm,khiến cho hình tượng người nông dân yêu nước hiện lên vô cùng chân thực, sinh động

- Nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống thử thách bên trong để bộc lộ chiều sâu tâmtrạng

Trang 29

- Tác giả miêu tả rất cụ thể, gợi cảm các diễn biến nội tâm của nhân vật ông Hai qua ýnghĩ, hành vi, ngôn ngữ

- Diễn tả đúng và ấn tượng về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật Điều đóchứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc người nông dân và thế giới tinh thần của họ

- Sử dụng nhiều đoạn độc thoại và đối thoại để thể hiện những suy nghĩ sâu kín, niềm vui

và khao khát của nhân vật

Với tài năng miêu tả tâm lý ấy, Kim Lân đã thể hiện được sâu sắc tình yêu quê hương ,đất nước vô cùng sâu nặng của người nông dân

3 Kể tên 2 tác phẩm viết về cuộc kháng chiến chống Pháp trong chương trình ngữ văn 9 :Làng ( Kim Lân); Đồng chí ( Chính Hữu)

**********************************************

ĐỀ 3

Phần I ( 7 đ ) :

Mở đầu Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Phạm Tiến Duật có viết :

Xe không kính không phải vì xe không có kính

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

1 Cách nói ấy có gì đặc biệt, đạt được hiệu quả gì ?

2 Viết tiếp hai câu để hoàn chỉnh đoạn thơ, cho biết ý nghĩa nhan đề bài thơ ?

3 Cảm nhận của em về người chiến sĩ lái xe ? ( bằng một đoạn văn dài từ 12 đến 15 câukiểu diễn dịch, sử dụng phép thế, câu chứa thành phần phụ chú và gạch chân chúng )

4 Kể tên hai tác phẩm văn học trong chương trình ngữ văn 9 viết về lòng dũng cảm củangười chiến sĩ ngoài mặt trận

Phần II ( 3 đ):

Bằng kiến thức đã học về tác phẩm Bến quê của Nguyễn Minh Châu, anh ( chị ) hãy

cho biết :

1 Sáng tạo độc đáo của tác giả ở tác phẩm là gì ?

2 Cuối đời Nhĩ đã nhận ra điều gì ?

3 Chọn một hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng của tác phẩm và phân tích

Đáp ỏn ĐỀ 3

Phần I ( 7 đ ) :

Mở đầu Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Phạm Tiến Duật có viết :

Trang 30

1 Viết tiếp hai câu để hoàn chỉnh đoạn thơ, cho biết ý nghĩa nhan đề bài thơ ?

- Viết tiếp 2 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn

Ung dung buồng lái ta ngồi

Nhìn đất,nhìn trời,nhìn thẳng.

- Ý nghĩa nhan đề Bài thơ về tiểu đội xe không kính

Bài thơ về tiểu đội xe không kính là một nhan đề lạ bởi độ dài, bởi sự tương phản rất

đặc biệt

+ Bài thơ có một nhan đề khá dài, tưởng như có chỗ thừa nhưng chính nhan đề ấy lại thuhút người đọc ở cái vẻ lạ, độc đáo của nó : nó đã làm nổi bật hình ảnh thơ chủ đạo củatoàn tác phẩm : những chiếc xe không kính

+ Đưa những chiếc xe không kính vào trong văn học là một phát hiện thú vị của tác giả,thể hiện sự gắn bó và am hiểu hiện thực đời sống chiến tranh trên tuyến đường TrườngSơn trong kháng chiến chống Mỹ của nhà thơ

+ Hai chữ “Bài thơ” ở đầu nhan đề cho thấy rõ hơn cách nhìn, cách khai thác hiện thựccủa tác giả : viết về những chiếc xe không kính hay là hiện thực khốc liệt của chiếntranh, tác giả muốn nói về chất thơ của hiện thực ấy

+ Đọc bài thơ , ta càng thấy rõ hơn nét đặc sắc của nhan đề: những chiếc xe không kínhchỉ là bức phông nền để tôn lên chất thơ của tuổi trẻ hiên ngang dũng cảm trẻ trung, vượtlên thiếu thốn gian khổ, hiểm nguy của chiến tranh để sống lạc quan, để chiến đấu dũngcảm vì lý tưởng của dân tộc : giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc

2 Phạm Tiến Duật có hai câu thơ mở đầu tác phẩm rất đặc biệt và đạt được hiệu quảthẩm mỹ cao :

- Tác giả giải thích nguyên nhân của sự xuất hiện những chiếc xe không kính rất thựcbằng hai câu thơ gần với văn xuôi, với giọng điệu thản nhiên

- Cách nói ấy đạt được hiệu quả thẩm mỹ :

Trang 31

+ Khắc hoạ rõ hơn hình ảnh chủ đạo của bài thỡnuất hiện từ nhan đề: những chiếc xekhông kính vẫn băng ra chiến trường- một hình ảnh thực trong chiến tranh, thực đến trầntrụi.

+ Phản ánh được hiện thực khốc liệt của chiến trường : bom đạt của kẻ thù dội xuốngTrường Sơn đã làm biến dạng những chiếc xe ô tô vận tải hành hoá ra chiến trường.+ Trong hai dòng thơ ấy, người đọc cảm nhận được nét độc đáo ở hồn thơ Phạm TiếnDuật ở cách khai thác hiện thực: phát hiện chất thơ của hiện thực; thể hiện hồn thơ nhạycảm với những nét ngang tàng tinh nghịch, thích cái lạ

3 Cảm nhận của em về người chiến sĩ lái xe ( bằng một đoạn văn nghị luận dài 15 câu,

theo kiểu diễn dịch trong đó có sử dụng câu chứa lời dẫn trực tiếp và câu bị động rồigạch chân chúng ):

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và hình tượng nghệ thuật chủ đạo của tác phẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn ( diễn dịch), phân tích hình tượng nghệ thuật

- Hiểu biết về ngữ pháp : lời dẫn trực tiếp; câu bị động

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung phân tích hình tượng ngườichiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong kháng chiến chống Mỹ gồm 12 đến 15câu

+ Nội dung khái quát của đoạn thơ : Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến

Duật đã khắc thành công hình tượng những người lính lái xe trên dải Trường Sơn trongcuộc kháng chiến chống Mỹ với những phẩm chất cao đẹp

+ Các ý cần có khi phân tích hình tượng người lính lái lái xe

• Những chiến sĩ lái xe với tư thế ung dung, hiên ngang

• Những chiến sĩ lái xe dũng cảm, coi thường hiểm nguy

• Những chiến sĩ lái xe sôi nổi, tinh nghịch, hóm hỉnh luôn chan hoà trong tình đồng đội ,đồng chí

• Những chiến sĩ lái xe quyết tâm chiến đấu vì miền Nam để thống nhất đất nước

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành ba câu

- Tạo câu theo yêu cầu ngữ pháp :

Trang 32

+ Lời dẫn trực tiếp : Họ tươi cười, sống sôi nổi trẻ trung với nụ cười luôn nở trên môinhìn nhau bụi phủ đầy vẫn “ cười ha ha” (nhắc lại nguyên văn lời nói hay ý nghĩ của nhânvật ).

+ Câu bị động : Những chiến chiếc xe đã bị bom đạn làm cho biến dạng

4 Kể tên hai tác phẩm văn học trong chương trình ngữ văn 9 viết về lòng dũng cảm củangười chiến sĩ ngoài mặt trận

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

- Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê

Phần II ( 3 đ):

Bằng kiến thức đã học về tác phẩm Bến quê của Nguyễn Minh Châu, anh ( chị ) hãy

cho biết :

1 Sáng tạo độc đáo của tác giả của Nguyễn Minh Châu ở Bến quê :

* Nguyễn Minh Châu đã sáng tạo được tình huống truyện chất đầy nghịch lý để chiêmnghiệm một triết lý về đời người :

Nhĩ, nhân vật chính của truyện lâm vào một hoàn cảnh đặc biệt : thuở còn đi làm, Nhĩ

có điều kiện đi khắp đó đây trên thế giới, nhưng cuối đời anh lâm vào căn bệnh hiểmnghèo nên bị buộc chặt vào giường bệnh Hiện tại Nhĩ muốn nhích đến bên cửa sổ khónhư phải đi hết một vòng trái đất và phải nhờ vào sự trợ giúp của người khác

- Các tác giả khác khi đặt nhân vật vào tình huống đặc biệt này thường đểnói về khátvọng sống, sức sống mạnh mẽ của con người hoặc về lòng nhân ái, sự hy sinh cao thượng

- Tình huống truyện của Bến quê không mới nhưng ý nghĩ từ tình huống đó lại sâu sắc và

mới mẻ : đặt nhân vật vào tình huống nghịch lý là để chiêm nghiệm một triết lý về đờingười

* Tác giả Nguyễn Minh Châu còn sáng tạo những hình ảnh thực mà giàu ý nghĩa biểutượng gợi lên khung cảnh gần gũi cụ thể vừa chứa đựng những ý nghĩa hàm ẩn để tưtưởng của chủ đề của tác phẩm thêm sâu sắc:

Hình ảnh bãi bồi, bến sông và khung cảnh thiên nhiên buổi sáng đầu thu với nhữngbông hoa bằng lăng cuối mùa; tiếng đất lở ở bờ sông; đứa con trai sa vào đám cờ thế venđường

Trang 33

2 Cuối đời Nhĩ đã nhận ra nhiều điều về ý nghĩa của cuộc đời :

- Nhĩ cảm nhận được vẻ đẹp ở người vợ của mình Chính trong những ngày cuối đời, Nhĩmới thực sự thấu hiểu, biết ơn sâu sắc vợ

- Cảm nhận được vẻ đẹp bình dị , rất đỗi thân thiết của quê hương

- Nhĩ cảm nhận được khao khát của lòng mình: được đặt chân lên bãi bồi bên kia bếnsông

3 Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh bãi bồi bên kia sông

Hình ảnh bãi bồi, bến sông và khung cảnh thiên nhiên là những hình ảnh thực mang ýnghĩa biểu tượng sâu sắc

+ Những chùm hoa bằng lăng cuối mùa thưa thớt nhưng lại đậm sắc hơn

+ Con sông Hồng màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra

+ Vòm trời như cao hơn với “những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lên”

- Cảnh sắc bình dị mà nên thơ ấy đã gới ra trước mắt chúng ta vẻ đẹp của thân thuộc củamột vùng đất cụ thể ven sông Hồng

- Từ vẻ đẹp của khung cảnh cụ thể, nhà văn muốn nói đến vẻ đẹp của quê hương xứ sởluôn ở bên ta, quanh ta nhưng ta không trân trọngkhông ngăm nhìn, không yêu thương thìkhông bao giờ phát hiện ra vẻ đẹp của nó

- Để vẻ đẹp của bãi bồi bên kia sông hiện ra trong cái nhìn của Nhĩ khi anh ta không thể

di chuyển được nữa, nhà văn muốn nhắc nhở mọi mọi người, ai lãng quên quê hương, kẻ

đó sẽ không có cơ hội để thực hiện những khát khao bình dị mà rất đỗi mãnh liệt của đờimình

****************************************************

ĐỀ 4

Phần I ( 7 đ ) :

Những ngôi sao xa xôi là một tác phẩm hay viết về đề tài chống Mỹ, anh ( chị ) hãy :

1 Cho biết thể loại của tác phẩm, tác giả, ngôi kể của tác phẩm và hiệu quả của ngôi kể

ấy ?

Trang 34

2 Lòng dũng cảm của Phương Định được tác giả tập trung miêu tả ở chi tiết nào ? ( chú ýnghệ thuật ) ?

3 Viết một đoạn văn 15 câu về vẻ đẹp của những cô gái thanh nien xung phong trênTrường Sơn thời chống Mỹ ?

Phần II ( 3 đ)

Bỗng nhận ra hương ổi

1 Ghi tiếp 7 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết tên tác giả, tác phẩm ?

2 Cách cảm nhận mùa thu của tác giả có gì độc đáo ?

3 Cuối bài thơ tác giả suy ngẫm về điều gì ?

ĐÁP ÁN ĐỀ 4

Phần I ( 7 đ ) :

Những ngôi sao xa xôi là một tác phẩm hay viết về đề tài chống Mỹ,

1 Thể loại của tác phẩm, tác giả, ngôi kể của tác phẩm và hiệu quả của ngôi kể ấy:

- Những ngôi sao xa xôi là truyện ngắn rất đặc sắc của nhà nhà văn nữ Lê Minh Khuê.

- Nhà văn đã chọn được ngôi kể phù hợp với nội dung của tác phẩm khiến cho câuchuyện dản dị trở nên hấp dẫn :

+ Truyện được trần thuật từ ngôi thứ nhất - nhân vật Phương Định người kể chuyện xưng

“tôi ”là nhân vật chính của tác phẩm

+ Ngôi kể ấy mới có khả năng biểu hiện thế giới tâm hồn, cảm xúc phong phú của nhânvật ở từng thời điểm khác nhau, đặc biệt tâm trạng căng thẳng của Phương Định khi côphá bom

+ Ngôi kể của người trong cuộc đã tái hiện cuộc chiến đấu ác liệt trên trọng điểm TrườngSơn một cách sinh động và chân thực đến từng chi tiết nhỏ

Ngôi kể thứ nhất đã góp phần khắc hoạ thành công hình tượng cô thanh niên xungphong mở đường thời chống Mỹ - vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

2 Lòng dũng cảm của Phương Định được tác giả miêu tả chân thực qua : nhiệm vụ

cô cùng đồng đội đảm nhiệm và tâm trạng của cô khi phá bom

- Cô cùng đồng đội sống, phá bom trên cao điểm ác liệt, hàng ngày phải sống trongkhông khí căng thẳng, nguy hiểm

- Lần phá bom trên cao điểm :

Trang 35

+ Pha bom là nhiệm vụ hằng ngày của cô và đồng đội, nhưng mỗi lần vẫn là sự thách đốivới thần kinh cho đến từng cảm giác “thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịpđiệu ”

+ Từng động tác, cảm giác của cô đều hiện lên rõ nét, tất cả đều sắc nhọn : “Thỉnh thoảnglưỡi xẻng chạm vào quả bom tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt Vỏ quả bomnóng Tôi cẩn thận bỏ gói thuốc mình xuống cái lỗ đã đào, châm ngòi Dây mình dài,cong, mềm ”

+ Lòng dũng cảm ở cô luôn được kích thích bởi lòng tự trọng Cô đã đến gần quả bomkhi “cảm thấy có ánh mắt các chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa, tôi không đikhom”

- Nghệ thuật miêu tả :

+ Miêu tả cụ thể, tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ dù chỉ thoáng qua trong giây lát+ Miêu tả tinh tế cảm giác của từng thời điểm khi phá bom làm hiện lên thế giới nội tâmphong phú nhưng không phức tạp

+ Nhà văn như hoá thân vào nhân vật để thể hiện những cảm giác rất đặc biệt của conngười dũng cảm khi phải đối diện với hiểm nguy

3 Viết một đoạn văn 15 câu về vẻ đẹp tâm hồn của Phương Định trong tâc phẩm “ Những ngôi sao xa xôi”

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm và hình tượng nghệ thuật chủ đạo của tác phẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn qua việc thể hiện cảm nhận về hình tượng nhân vậtchính

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung cảm nhận về hình tượngnhân vật Phương Định- cô thanh nhiên xung phong trong kháng chiến chống Mỹ gồm 15câu

+ Nội dung khái quát của đoạn thơ : Phương Định là hình tượng nhân vật chính của

Những ngôi sao xa xôi đã được nhà văn Lê Minh Khuê tập trung khắc hoạ khá rõ nét.

+ Các ý cần có khi nói về hình tượng nhân vật Phương Định

• Phương Định - cô thanh niên xung phong ra đi từ Hà Nội xinh xắn có lý tưởng sống caođẹp khiến người đọc rất yêu mến

Trang 36

• Phương Định để lại ấn tượng đẹp trong lòng độc giả về cô gái thanh niên xung phongdũng cảm, luôn sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ.

• Phương định được nhà văn khắc hoạ với nét đẹp về tâm hồn : giàu mộng mơ, nhạy cảm,hồn nhiên tươi trẻ

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành bốn câu

- Câu kết khẳng định về giá trị của hình tượng nhân vật

Phần II ( 3 đ)

1 Ghi tiếp 7 câu thơ để hoàn chỉnh đoạn, cho biết tên tác giả, tác phẩm :

Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ hình như thu đã về

Sương được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Văt nửa mình sang thu

- Đoạn thơ trên thuộc phần đầu của tác phẩm Sang thu của nhà thơ Hữu Thỉnh.

2 Cách cảm nhận mùa thu của tác giả rất độc đáo :

- Mùa thu được Hữu Thỉnh cảm nhận ở thời điểm giao mùa - thu sang với chuyển biếnnhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu Không gian tưởng chùng vôcùng tĩnh lặng mà chứa đựng bao biển chuyển diệu kỳ của một mùa thu xôn xao đang đếngần

- Nhà thơ đã miêu tả những biến đổi của đất trời phút giao mùa gọi thu sang qua hương ổidịu nhẹ được làn gió se lạnh làm lan toả tronng không gian

- Những chuyển biến trong không gian lúc thu sang được cảm nhận bằng những rungđộng vô cùng tinh tế qua nhiều yếu tố, nhiều giác quan Tất cả cảnh vật đều có cảm giác,trạng thái riêng trong phút giao mùa : hương ổi đầu mùa ; sương đầu thu giăng mắc nhẹnhàng, chuyển động chậm; dòng sông trôi thanh thản; cánh chim cũng vội vã trong buổihoàng hôn; dấu ấn của mùa hạ vẫn còn hiển hiện bóng trong dáng thu ở đám mây; nắng

Trang 37

cuối hạ đã nhạt dần; những ngày giao mùa, mưa ào ạt cũng bớt ào ạt, sấm cũng không tớibất chợt.

3 Cuối bài thơ tác giả suy ngẫm sâu sắc về cuộc đời :

Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn

******************************************************

ĐỀ 5

Phần I ( 3 Đ) :

Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc.

1 Cho biết xuất xứ và giải thích nhan đề Vũ trung tuỳ bút ?

2 Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả như thế nào, bằng những thủ phápnghệ thuật nào ?

Phần II ( 7 Đ) :

Tình đồng đội là tình cảm thiêng liêng của người lính cách mạng, anh ( chị ) hãy :

1 Kể tên những tác phẩm văn văn học trong chương trình ngữ văn 9 có viết về tình đồngđội của những người chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

2 Tác giả nào viết về tình cảm này thành công nhất, em hãy viết một đoạn văn 10 câu vềtình cảm đó được thể hiện trong tác phẩm mà em đã lựa chọn ( kiểu tổng phân hợp, trong

đó có 1 câu ghép, 1 câu có thành phần tình thái ) ?

3 Ghi lại chính xác khổ thơ mà em cho là hay nhất về tình cảm cao đẹp của người lính

và cho biết vì sao mà em chọn khổ thơ đó ?

ĐÁP ÁN : ĐỀ 5

Phần I ( 3 điểm) :

Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc.

1 Cho biết xuất xứ và giải thích nhan đề Vũ trung tuỳ bút :

- Truyện cũ trong phủ chúa Trịnh là đoạn trích khá đặc sắc từ Vũ trung tuỳ bút của Phạm

đình Hổ

- Vũ Trung tuỳ bút là tác phẩm đặc sắc của Phạm Đình Hổ được viết vào khoảng đầu đời

Nguyễn ( đầu thế kỷ XIX ), là tác phẩm được viết trong những ngày mưa

- Tác phẩm gồm 88 câu chuyện nhỏ, viết theo thể tuỳ bút bàn về các lễ nghi, phong tục,tập quán….ghi chép những sự việc xảy ra trong xã hội lúc bấy giờ; viết về một số nhân

Trang 38

vật lịch sử, khảo cứu về địa dư Với cách thể hiện nội dung của tác phẩm được một cách

giản dị, sinh động mà vô cùng hấp dẫn, tác giả Phạm Đình Hổ đã khiến cho Vũ Trung tuỳ bút không những có giá trị văn chương mà còn cung cấp nhiều tư liệu quý về sử học, địa

lý và xã hội

2 Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả như thế nào, bằng những thủ pháp nghệ thuật :

* Cuộc sống xa hoa của bọn vua chúa được miêu tả chi tiết :

- Chúa cho xây dựng nhiều cung điện , đinhg đài ở nhiều nơi để thoả ý thích đi chơi,ngắm cảnh đẹp : “Việc xây dựng đình đài cứ liên miên”, hao tiền tốn của không kể saocho hết

- Những cuộc dạo chơi của chúa ở Tây Hồ diễn ra “tháng ba, bốn lần”, huy động rất đôngngười hầu hạ : binh lính hầu vòng quanh bốn mặt hồ; quan hộ giá, nhạc công; bày ranhiều trò giải trí tốn kém : quan nội trhần ăn mặc giả đàn bà bày bán hàng quanh hồ

- Người nhà chúa cướp đoạt chim quý, cây cảnh trong thiên hạ để điểm tô cho phủ chúađến “không thiếu thứ gì”

- Cảnh thực của khu vườn nhà chúa rất rộng, đầy “trân cầm, dị thú, cổ mộc quái thạch ”

* Nghệ thuật miêu tả

- Thể tuỳ bút đời xưa : nghệ thuật ghi chép đầy tính hiện thực

- Miêu tả cụ thể, chân thực, sinh động, khách quan với thủ pháp

+ Liệt kê các sự việc cụ thể

+ Không xen lời bình

+ Miêu tả tỉ mỉ vài sự kiện để khắc hoạ ấn tượng : việc đưa cây đa cổ thụ “từ bên bắc chởqua sông đem về” phải dùng cơ binh hành trăm người mới khiêng nổi

+ Cảnh vật khu vườn nơi phủ chúa được tác giả tô đậm ở màu sắc dị dạng, cổ quái đếnbất thường báo hiệu sự sự suy sụp của một triều đại chỉ biết ăn chơi hưởng lạc trên hồ hôixương máu của dân lành

Phần II ( 7 điểm) :

1 Những tác phẩm văn văn học trong chương trình ngữ văn 9 có viết về tình đồng

đội của những người chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

- Đồng chí của Chính Hữu

- Bài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật

Trang 39

- Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê.

2 Tác giả viết về tình cảm này thành công nhất, em hãy viết một đoạn văn 10 câu về

tình cảm đó được thể hiện trong tác phẩm mà em đã lựa chọn ( kiểu tổng phân hợp, trong

đó có 1 câu ghép, 1 câu có thành phần tình thái ) ?

- Người viết thành công nhất, hay nhất về tình đồng đội thiêng liêng của người lính là nhà

thơ Chính Hữu với tác phẩm Đồng chí.

- Đoạn văn ( 10 câu ) cảm nhận về tình đồng chí trong bài thơ cùng tên của Chính Hữu:

- Kiến thức cơ bản, cụ thể về tác phẩm nội dung chủ đạo của tác phẩm

- Kỹ năng diễn đạt, dựng đoạn văn qua việc thể hiện cảm nhận về tình đồng đồi, đồng chí

- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung cảm nhận về tình đồng chítrong 10 câu

+ Nội dung khái quát mà đề yêu cầu : Đồng chí của Chính Hữu đã tập trung thể hiện

tình đồng chí thiêng liêng cao đẹp của người lính cách mạng

+ Các ý cần có khi nói về tình đồng chí thiêng liêng cao đẹp của người lính cách mạng :

• Tình đồng chí, đồng đội của người lính bắt nguồn sâu xa tự sự tương đồng về cảnh ngộ;cùng chung mục đích, lý tưởng bảo vệ Tổ quốc Tình đồng chí nảy nở và bền chặt trong

sự chan hoà, chia sẻ niềm vui và mọi gian lao khó khăn

•Tình đồng chí chính là sự cảm thông, hiểu thấu nỗi lòng của nhau; cùng nhau chia sẻnhững gian lao thiểu thốn vô cùng của cuộc đời người lính

• Tình đồng chí đã tạo nên sức mạnh vô song để những người lính cách mạng hoàn thànhnhiệm vụ Một cử chỉ “thương nhau tay nắm lấy bàn tay”là những người lính đã đượctiếp thêm sức mạnh diệu kỳ, xua tan giá lạnh đêm đông, đã sưởi ấm người lính nơi chiếntrường

- Mỗi ý trên có thể triển khai thành ba câu

Trang 40

3 Ghi lại chớnh xỏc khổ thơ mà em cho là hay nhất về tỡnh cảm cao đẹp của người lớnh và cho biết vỡ sao mà em chọn khổ thơ đú :

- HS tự chọn một khổ thơ mà mỡnh yờu thớch và đó nhớ chớnh xỏc ( chỳ ý những khổ thơtập trung thể hiện hai nội dung chớnh của tỏc phẩm : tỡnh đồng chớ hoặc vẻ đẹp của ngườilớnh cỏch mạng )

- Cho biết lý do lựa chọn :

+ Vỡ khổ thơ đó thể hhiện được ( nờu khỏi quỏt nội dung chớnh của khổ )

+ Sức hấp đẫn của khổ thơ bới hỡnh thức nghệ thuật (chỉ ra biện phỏp nghệ thuật và hiệuquả thẩm mỹ của những thủ phỏp nghệ thuật trongn khổ thơ)

Đề 6

Phần I ( 7 điểm )

Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận là một bài thơ đặc sắc.

1 Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì, cảm hứng ấy có ảnh hởng gì

đến việc sáng tạo hình ảnh thơ của tác giả ?

2 Dới đây là câu chủ đề của đoạn văn cảm nhận về bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận, em hãy viết tiếp 10 để hoàn chỉnh

đoạn văn kiểu tổng phân hơp, có sử dụng phép thế ( gạch chânchúng )

Với những hình ảnh thơ đặc sắc, Huy Cận đã làm nổi bật vẻ

đẹp và sức mạnh của con ngời lao động trớc thiên nhiên.

3 Chỉ ra tên một bài thơ, tác giả, chép khổ thơ thể hiện vẻ đẹp củacon ngời lao động trên biển trong chơng trình Ngữ văn THCS

Phần II ( 3 điểm)

1 Nhận xét về tình huống truyện, giá trị nhân đạo Nguyễn Minh

Châu thể hiện trong Bến quê ?

2 Tình huống, nghệ thuật khắc hoạ chân dung nhân vật trong

Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long ?

ĐÁP ÁN : Đề 6

Phần I ( 7 điểm )

Định dạng
Số trang	189
Dung lượng	0,96 MB