Tóm tắt nội dung môn học: Môn học cung cấp một cách tiếp cận với những nền văn hóa xa lạ, giúp người học thay đổi quan niệm về bối cảnh giao tiếp trong giai đoạn hiện nay và từ đó tiến
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
03 INTERCULTURAL COMMUNICATION
Áp dụng từ HK 16.1A theo quyết định số 503/QĐ-BGH ký ngày 13/05/2016
A Quy cách môn học:
Số tiết Số tiết phòng học Tổng số tiết Lý thuyết Thực hành Tự học Phòng lý thuyết thực hành Phòng Đi thực tế
(1) = (2) + (3) = (5) + (6) + (7)
B Liên hệ với môn học khác và điều kiện học môn học:
Liên hệ Mã số môn học Tên môn học
Môn tiên quyết: không
Môn song hành: không
Điều kiện khác: Sinh viên có kiến thức về văn hóa Việt Nam và văn hóa các nước khác là một lợi
thế
C Tóm tắt nội dung môn học:
Môn học cung cấp một cách tiếp cận với những nền văn hóa xa lạ, giúp người học thay đổi quan niệm về bối cảnh giao tiếp trong giai đoạn hiện nay và từ đó tiến hành giao tiếp có hiệu quả hơn trong công việc và trong cuộc sống Cách tiếp cận này kết hợp thế mạnh của 2 lĩnh vực: giao tiếp liên văn hóa (Intercultural communication) – đặt nền tảng trên các lý thuyết về văn hóa và các lĩnh vực liên quan – và kinh doanh quốc tế (international business) Thông qua môn học, vấn đề toàn cầu hóa và giao thương quốc tế, những nguyên nhân gây đổ vỡ trong giao tiếp khác vùng miền, khác quốc gia nhìn dưới góc độ văn hóa sẽ được đem ra bàn luận dưới nhiều góc nhìn khác nhau Thông qua môn học, người học khám phá ra những khác biệt văn hóa, những giá trị văn hóa đối lập và những khác biệt trong giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trên thế giới; đồng thời, có khả năng tổng hợp thông tin và áp dụng những lý thuyết này để phân tích những nền văn hóa quen thuộc (Việt Nam) và xa lạ hơn (Mỹ/và những nền văn hóa khác mà sinh viên có dịp tiếp xúc sau này) Môn học giúp sinh viên có cái nhìn đa chiều về sự việc, hiện tượng có liên quan đến văn hóa của một địa phương, vùng, toàn cầu, giúp sinh viên tôn trọng sự khác biệt, tôn trọng giá trị đạo đức riêng của mỗi dân tộc được tham chiếu từ chính những chuẩn mực văn hóa của riêng họ… nhằm tăng năng lực giao tiếp liên văn hóa với người khác, chủ động dấn thân vào môi trường toàn cầu,
Trang 2góp phần xây dựng môi trường sống, làm việc tốt đẹp hơn sau này Môn học cũng giúp sinh viên có
cơ hội gia tăng năng lực, đọc tài liệu, làm việc nhóm, lập luận có phản biện trong giao tiếp nói và viết trong suốt tiến trình học
D Mục tiêu của môn học:
Môn học Giao tiếp liên văn hóa cung cấp các kiến thức và các tình huống để sinh viên có thể:
1 Xác định được tầm quan trọng của yếu tố văn hóa được thể hiện trong giao tiếp liên văn
hóa ở môi trường kinh doanh đa văn hóa ngày hôm nay
2 Hệ thống hóa khối lượng kiến thức về Các phạm trù của văn hóa, Phi ngôn ngữ trong các nền văn hóa, Các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến hành vi của con người
3
Xây dựng cho bản thân độ nhạy bén văn hóa (Cultural Intelligence Quotient = CQ) như một năng lực (competence) bắt buộc trong môi trường làm việc toàn cầu (global workplace) ngày nay, bên cạnh những chỉ số năng lực khác như chỉ số thông minh (IQ: intelligence quotient) và chỉ số cảm xúc (EQ: Emotional quotient),v.v
4 Ứng dụng các hiểu biết về giao tiếp liên văn hóa để tìm hiểu một số trường hợp cụ thể là văn hóa Việt Nam, văn hóa Hoa Kỳ và những nền văn hóa khác
5 Phát triển năng lực làm việc nhóm, năng lực tư duy phản biện, và giao tiếp với người đến
từ nền văn hóa khác một cách hiệu quả
E Kết quả đạt đƣợc sau khi học môn học:
Sau khi hoàn thành môn học, sinh viên có thể:
1 Giải thích, phân tích và đánh giá được tầm quan trọng của yếu tố văn hóa trong giao tiếp ở nơi làm việc, với con người thuộc các nền văn hóa khác nhau
2 Phân tích được đặc điểm của ngôn ngữ không lời dưới góc nhìn của giao tiếp liên văn hóa
3 Nhận ra được nguyên nhân, triệu chứng, các giai đoạn của “Sốc văn hóa” và chọn lưạ phương thức để giảm thiểu tác động và hậu quả
4 Tổng hợp thông tin và phân tích vấn đề dưới góc nhìn liên văn hóa Nhận ra được sự khác biệt về giá trị đạo đức của các nhóm xã hội có thể do văn hóa chi phối
5
Phân tích vấn đề và chọn lựa phương cách ứng xử phù hợp từ lý thuyêt về: Xã hội coi trọng Chủ nghĩa cá nhân hay Chủ nghĩa tập thể, Xã hội phân cấp hay xã hội bình đẳng, xã hội cứng nhắc hay xã hội mềm mỏng, Xã hội né tránh rủi ro hay xã hội chấp nhận và đương đương đầu với rủi ro, Ứng xử với thời gian
6
Tìm hiểu và phân tích được một nền văn hóa thông qua tình huống tìm hiểu văn hóa Việt Nam, Hoa Kỳ và những nền văn hóa khác mà sinh viên có cơ hội tiếp xúc trong và sau khi học
7 Chấp nhận sự khác biệt, suy nghĩ đa chiều, tôn trọng môi trường đa văn hóa khi giao tiếp (nói và viết), làm việc trong các nhóm xã hội khác nhau
Trang 3F Phương thức tiến hành môn học:
Loại hình phòng Số tiết
1 Phòng lý thuyết 45
Yêu cầu :
1 Ngôn ngữ sử dụng giảng dạy, học tập: Môn học được giảng bằng tiếng Việt, tài liệu tham
khảo và giáo trình bằng tiếng Anh; chú thích tiếng Anh cho các thuật ngữ
2 Các yêu cầu đối với sinh viên khi tham gia môn học:
Sinh viên được khuyến khích phát triển khả năng tự học: đọc các sách tham khảo ghi
trong đề cương trước khi đến lớp, tham khảo thêm tài liệu trong sách báo và Internet; ngoài
ra sinh viên có thể nộp bài tự luận (làm trên giấy hay email) cho giảng viên đánh giá
Sinh viên được khuyến khích phát huy óc quan sát, tư duy phê phán-phản biện, óc sáng tạo, tinh thần làm việc nhóm khi học và thực hành các đề tài nhóm qua các hình thức
đóng vai, thuyết trình, đề án nhóm cuối khóa học
3 Trang thiết bị: để tạo điều kiện làm việc nhóm hiệu quả, phòng học lý tưởng được trang bị
các bàn ghế rời để có thể xếp lại thành một nhóm nhỏ Máy chiếu và micro hỗ trợ đặc biệt cho việc học
4 Cách tổ chức giảng dạy môn học:
STT Cách tổ chức
giảng dạy Mô tả ngắn gọn
Số tiết
Sĩ số SV tối đa
1 Giảng trên lớp
(lecture)
Giảng viên giúp sinh viên tóm tắt được những khái niệm mới Giảng viên giảng bài bằng tiếng Việt, một số thuật ngữ nền tảng được giới thiệu thêm bằng tiếng Anh Bài tập, hình ảnh, video clip… xen kẽ với lý thuyết mỗi chương
Hướng dẫn tự học Giảng viên nhấn mạnh các khái niệm
và các ý tưởng quan trọng hay khó của mỗi chương trên sự chuẩn bị của sinh viên trước về nội dung Giảng viên hướng dẫn cách ứng dụng, vận dụng các khái niệm mang tính lý thuyết vào công việc thực tế hoặc cách xử lý các tình huống liên quan Sinh viên luôn được khuyến khích đưa ra câu hỏi thảo luận hoặc thắc mắc
31 40
(group work)
thảo luận/bài
tập/thực hành
Trong giờ thực hành, sinh viên sẽ tập phân tích và áp dụng những điều đã học và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, giao tiếp nói và viết, kỹ năng thuyết trình của nhóm hay cá nhân Sinh viên sẽ được cho các bài tập để sinh viên làm tại lớp hay chuẩn bị ở nhà
a Làm việc cá nhân: việc ghi chép bài giảng trên
lớp, đọc sách và tài liệu học tập, tìm kiếm tài liệu tham khảo, ôn lại bài học, làm các bài tập cá
14 40
Trang 4nhân…, đều là những yêu cầu thiết yếu đối với bản thân từng sinh viên để học tập tốt môn này
b Làm việc nhóm: Làm bài tập và câu hỏi theo sự
hướng dẫn của giảng viên Thảo luận với bạn bè, nhóm trong những giờ thảo luận, bài tập và thuyết trình
G Tài liệu học tập:
1 Tài liệu bắt buộc: Đề cương môn học
2 Tài liệu không bắt buộc (tham khảo):
Sau đây là những sách tham khảo có liên hệ chặt chẽ với nội dung môn Giao tiếp liên văn hóa Do đó, các sinh viên được khuyến khích là nên trang bị các tài liệu này để chuẩn bị bài trước ở nhà và mở rộng thêm những nội dung được nghe giảng trên lớp
1 Althen, Gary (Phạm Thị Thiên Tứ b.d.) 2006: Phong cách Mỹ: Cẩm nang dành cho doanh nhân, du học sinh, khách du lịch (Biên dịch từ cuốn American Ways: A guide for foreigners in the United States), Nxb Văn nghệ, Tp Hồ Chí Minh
2 Axtell, Roger E (Y Nhã LST biên dịch) 2003: Cử chỉ: Những điều nên làm và nên tránh trong ngôn ngữ cử chỉ khắp thế giới (Biên dịch từ cuốn Gestures: The Do's and Taboos
of Body Language Around the World) Tái bản lần 2, Nxb Trẻ, Tp Hồ Chí Minh
3 Charlene M Solomon, Michael S Schell; Nguy n Thọ Nhân dịch 2009: u n l uyên văn hóa : y ch a khóa đ kinh doanh trên quan đi m toàn c u, Nxb Tổng Hợp, Tp.Hồ
Chí Minh
4 Colleen Ward, Stephen Bochner, Adrian Furnham 2001: The psychology of culture shock
– Routledge
5 Elisabeth Marx 2001: Breaking Through Culture Shock-What You Need to Succeed in International Business, The electronic book company
6 Larry A Samovar, Richard E Porter, Edwin R McDaniel 2010: Communication between cultures, Cengage
7 Gary P Ferraro 2005, The cultural dimension of international business, Prentice Hall,
216tr
8 Thomas, David C & Inkson, Kerr 2004: Cultural Intelligence, Berrett-Koehler
Publishers, San Francisco
9 Tocqueville, Alexis de 2012: Nền dân trị Mỹ = De la dmocratie en Amrique / Alexis de Tocqueville (Phạm Tồn dịch, Bi Văn Nam Sơn hiệu đính v giới thiệu), Nxb Tri thức, Hà Nội
10 Trần Ngọc Thêm 2004: T m về b n sắc văn hóa Việt Nam, In lần thứ tư, Nxb Tổng hợp
Tp Hồ Chí Minh
11 Varner, Iris & Beamer, Linda 2005: Intercultural Communication in the Global Workplace, 3rd Ed., McGraw-Hill/Irwin, New York
Bên cạnh đó, sinh viên nên vào trang http://newelearning.hoasen.edu.vn/ và vào khu vực của khóa học Giao tiếp liên văn hóa để cập nhật các tài liệu, sách, bài báo theo từng học kỳ
3 Phần mềm sử dụng: MS Word, PowerPoint và các phần mềm khác tùy theo yêu cầu của bài
học
Trang 5H Đánh giá kết quả học tập môn học:
1 Thuyết minh về cách đánh giá kết quả học tập
1.1 Bài kiểm tra 1 (Thuyết trình): Đánh giá theo nhóm Mỗi nhóm sinh viên (05 người
do giảng viên phân nhóm trong buổi làm việc đầu tiên) sẽ chọn một trường hợp nghiên cứu có liên quan đến nội dung môn học, chuẩn bị và trình bày trước lớp và trao đổi với sinh viên trong lớp Bài trình bày phải thể hiện được quá trình tìm hiểu, đọc sách, nghiên cứu tư liệu dưới nhiều quan điểm khác nhau, quá trình phân tích, tổng hợp tư liệu của sinh viên về vấn đề nhóm trình bày Thời lượng trình bày 30 phút và 15 phút trao đổi với cử tọa Bài thuyết trình chiếm 25% tổng số điểm của môn học Tất cả sinh viên đều phải thuyết trình và được đánh giá cá nhân Các thành viên trong lớp được khuyến khích đặt câu hỏi phản biện về vấn đề thuyết trình (các câu hỏi mang tính phản biện sẽ được cộng 0,5 điểm cho bài kiểm tra 1 trong suốt tiến trình học)
1.2 Bài kiểm tra 2 (Tình huống giả định): Đánh giá theo nhóm Sinh viên có thể tự chọn
một tình huống giao tiếp giả định có tính liên văn hóa giữa những quốc gia, vùng miền
có những giá trị đối lập d gây hiểu lầm, gây sốc văn hóa đã học hoặc xây dựng một
tình huống giao tiếp với (nhóm) người đến từ nền văn hóa khác để tìm hiểu về nền văn hóa của (nhóm) người đó Tình huống giả định thể hiện được tư duy sáng tạo, mức độ đầu tư nghiêm túc của sinh viên Sinh viên cần trao đổi về ý tưởng tình huống với giảng viên vào tuần/buổi 6 Sinh viên trình bày tình huống tại lớp hoặc quay video clip
và trình chiếu vào tuần 10 Buổi trình bày nhằm tạo ra một không gian sáng tạo, trải nghiệm và thảo luận nhiều chiều về sự khác biệt văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa, giá trị đạo đức do văn hóa địa phương chi phối… nên sinh viên được yêu cầu phải có mặt trọn buổi kiểm tra Thời lượng trình bày 10-12 phút vào tuần/buổi 10, chiếm 25% tổng số điểm của môn học
*Lưu ý: Sinh viên vắng 03 tuần/buổi 1, 2, 3 sẽ không được thực hiện 02 bài kiểm tra theo nhóm Với những trường hợp này, sinh viên sẽ có cơ hội tích lũy điểm cộng cho 02 bài kiểm tra này khi phát biểu, đặt câu hỏi mang tính phản biện trong suốt quá trình học Mỗi lần phát biểu, đặt câu hỏi
có giá trị, sinh viên sẽ được cộng 0,5 điểm
1.3 Thi cuối kỳ (Viết luận) : Đánh giá cá nhân Sinh viên sẽ chọn một chủ đề do giảng
viên gợi ý (sinh viên có thể tự chọn chủ đề và trao đổi với giảng viên) và viết trong 2.500 – 3.000 chữ (không kể tài liệu tham khảo, footnote, font Times New Romans, cỡ chữ 13, giãn dòng 1.5) Bài luận phải thể hiện được quá trình đọc sách, nghiên cứu tư liệu, thu thập thông tin nhiều chiều, có lập luận chặt chẽ và nêu được những nhận xét riêng của cá nhân về vấn đề sinh viên chọn phân tích Sinh viên sẽ nộp một báo cáo qua turnitin.com trước ngày học của tuần 14 Bài luận chiếm 50% số điểm của môn học
(Thang điểm cụ thể sẽ được giảng viên giới thiệu trong buổi đầu tiên của lớp học và được thể hiện trên http://newelearning.hoasen.edu.vn/ khu vực môn Giao tiếp liên văn hóa (khóa học public)
Trang 6Thành
phần Thời lƣợng
Tóm tắt biện pháp đánh giá Trọng số Thời điểm
(Tuần/Buổi
Kiểm tra 1 30-45 phút/nhóm Thuyết trình 25%
Trong suốt tiến trình học từ tuần/buổi 6 trở đi Kiểm tra 2 10-12 phút/nhóm Tình huống giả định 25% Tuần/ buổi 10
100%
* Kế hoạch thi này áp dụng cho cả học kỳ chính và học kỳ phụ: Tiến trình tuần dành cho học kỳ
chính và tiến trình buổi dành cho học kỳ phụ
I Tính chính trực trong học thuật (academic integrity)
Chính trực là một giá trị cốt lõi và mang tính quyết định cho chất lượng đào tạo của một trường đại học Vì vậy, đảm bảo sự chính trực trong giảng dạy, học tập, và nghiên cứu luôn được chú trọng tại Đại học Hoa Sen Cụ thể, sinh viên cần thực hiện những điều sau:
1 Làm việc độc lập đối với những bài tập cá nhân: Những bài tập hoặc bài kiểm tra cá nhân
nhằm đánh giá khả năng của từng sinh viên Sinh viên phải tự mình thực hiện những bài tập này; không được nhờ sự giúp đỡ của ai khác Sinh viên cũng không được phép giúp đỡ bạn khác trong lớp nếu không được sự đồng ý của giảng viên Đối với bài kiểm tra (cả tại lớp và
tự làm ở nhà), sinh viên không được gian lận dưới bất cứ hình thức nào
2 Không đạo văn: Đạo văn (plagiarism) là việc sử dụng ý, câu văn, hoặc bài viết của người khác
trong bài viết của mình mà không có trích dẫn phù hợp Sinh viên sẽ bị xem là đạo văn nếu:
i Sao chép nguyên văn một câu hay một đoạn văn mà không đưa vào ngoặc kép và không
có trích dẫn phù hợp
ii Sử dụng toàn bộ hay một phần bài viết của người khác
iii Di n đạt lại (rephrase) hoặc dịch (translate) ý tưởng, đoạn văn của người khác mà không
có trích dẫn phù hợp
iv Tự đạo văn (self-plagiarize) bằng cách sử dụng toàn bộ hoặc phần nội dung chủ yếu của một đề tài, báo cáo, bài kiểm tra do chính mình viết để nộp cho hai (hay nhiều) lớp khác nhau
3 Có trách nhiệm trong làm việc nhóm: Các hoạt động nhóm, bài tập nhóm, hay báo cáo nhóm
vẫn phải thể hiện sự đóng góp của cá nhân ở những vai trò khác nhau Báo cáo cuối kỳ của sinh viên nên có phần ghi nhận những đóng góp cá nhân này
Bất kỳ hành động không chính trực nào của sinh viên, dù bị phát hiện ở bất kỳ thời điểm nào (kể cả sau khi điểm đã được công bố hoặc kết thúc môn học) đều sẽ dẫn đến điểm 0 đối với phần
kiểm tra tương ứng, hoặc điểm 0 cho toàn bộ môn học tùy vào mức độ (tham khảo Chính sách Phòng tránh Đạo văn tại: http://thuvien.hoasen.edu.vn/chinh-sach-phong-tranh-dao-van) Để nêu cao và giữ vững tính chính trực, nhà trường cũng khuyến khích sinh viên báo cáo cho giảng viên và Trưởng Khoa những trường hợp gian lận mà mình biết được
J Kế hoạch giảng dạy:
* Kế hoạch giảng dạy này áp dụng cho cả học kỳ chính và học kỳ phụ: Tiến trình tuần dành cho học
kỳ chính và tiến trình buổi dành cho học kỳ phụ
Trang 7Tuần/
Buổi
buộc /tham khảo
Công việc sinh viên phải hoàn thành
1 Giới thiệu đề cương
Bài 1- Giao tiếp liên văn hóa trong bối cảnh toàn
cầu hóa
[8], [11] Chia nhóm
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
2 Bài 1- Giao tiếp liên văn hóa trong bối cảnh toàn
cầu hóa (tt)
[8], [11] Sinh viên đọc tài
liệu tham khảo trước khi đến lớp
liệu tham khảo trước khi đến lớp
4 Bài 2- Văn hóa và Giao tiếp (tt) [6] Sinh viên đọc tài
liệu tham khảo trước khi đến lớp
[4], [5]
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
6 Bài 4A- Các giá trị văn hóa đối lập nhau
Cá nhân – Tập thể (The Individual – Collective Dimension)
Bình đẳng – Phân cấp (The Equality - Hierarchy dimension)
Cứng nhắc – Mềm mỏng (The Tough – Tender Dimension)
[7, 103 – 110]
[3, 83-102]
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
7 Bài 4B- Các giá trị văn hóa đối lập nhau (tt)
Né tránh rủi ro – Đón nhận rủi ro (The Uncertainty – Avoidance Dimension)
Thời gian (The Time Dimension)
o Sử dụng thời gian lỏng lẻo hay chặt chẽ?
o Làm việc đơn tuyến hay đa tuyến?
o Coi trọng quá khứ hay hiện tại hay tương lai?
[7, 110 - 123]
[3, 185-200]
[3, 167-184]
Sinh viên trao đổi với giảng viên về tình huống cho buổi kiểm tra 2
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
8 Bài 5A – Giao tiếp phi ngôn ngữ (Non – Verbal
Communication)
Dáng điệu (Body Posture),
Cử chỉ tay (Hand Gestures),
Biểu hiện của gương mặt (Facial Expressions)
[7, 79-87], [2]
Thống nhất tình huống giả định cho buổi kiểm tra 2 Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
9 Bài 5B – Giao tiếp phi ngôn ngữ (Non – Verbal [7, 87-96], Sinh viên đọc tài
Trang 8Communication)
Cái nhìn chằm chằm (Gaze),
Sử dụng không gian (Proxemics),
Tiếp xúc cơ thể (Bodily Contact)
[2]
liệu tham khảo trước khi đến lớp
định
11 Bài 6 – Tìm hiểu văn hóa Việt Nam [10] Sinh viên đọc tài
liệu tham khảo trước khi đến lớp
12 Bài 7 – Tìm hiểu văn hóa Hoa Kỳ [1] Sinh viên đọc tài
liệu tham khảo trước khi đến lớp
13 Bài 8 – Tìm hiểu một nền văn hóa bất kỳ trên thế
giới (*)
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp
14 Bài 9 – Tìm hiểu một nền văn hóa bất kỳ trên thế
giới (*)
Sinh viên đọc tài liệu tham khảo trước khi đến lớp Nộp bài thi cuối kỳ
15 Ôn tập
*Giảng viên chọn giới thiệu những nền văn hóa trong lĩnh vực học thuật và nghiên cứu của giảng viên
K Quản lý môn học
ThS Nguy n Hoàng Chiêu Anh VP: Chương trình Giáo Dục Tổng Quát
P.F201- Đại học Hoa Sen – Lô 10 – CCVPM Quang Trung – Q.12
ĐT: 1900 1278 (số nội bộ: 12583) E: Anh.NguyenHoangChieu@hoasen.edu.vn