Bài thi kiến thức liên môn Qua Đèo Ngang

TÌNH HUỐNG: “THẮNG CẢNH ĐÈO NGANG TRONG BÀI THƠ CÙNG TÊN CỦA BÀ HUYỆN THANH QUAN” Giờ ra chơi Lê Na và Tú Uyên nói chuyện với nhau: Lê Na: - Tú Uyên này, hôm trước chúng mình đã được ng

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHĨA ĐÀN

TRƯỜNG THCS HỒNG MINH

ĐỊA CHỈ: Xóm Hồng Thọ, xã Nghĩa Hồng

ĐIỆN THOẠI: 0383 817 161

Email: c2hongminh.ngd@nghean.edu.vn

BÀI DỰ THI

VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

Thông tin về thí sinh:

Họ và tên: Chu Phương Uyên

Ngày sinh: 21/11/2004

Lớp: 7A1

I TÌNH HUỐNG: “THẮNG CẢNH ĐÈO NGANG TRONG BÀI THƠ CÙNG TÊN CỦA BÀ HUYỆN THANH QUAN”

Giờ ra chơi Lê Na và Tú Uyên nói chuyện với nhau:

Lê Na: - Tú Uyên này, hôm trước chúng mình đã được nghe cô giáo giảng về bài thơ “Qua Đèo Ngang”, qua lời cô, mình cảm nhận được phần nào bức tranh thiên nhiên ở đây rất hoang sơ nhưng đẹp và thơ mộng Nhưng trải qua nhiều thập kỉ như vậy liệu phong cảnh ở đây có còn giữ được nhiều vẻ đẹp như xưa nữa không bạn nhỉ? Tớ rất muốn biết rõ về địa danh này Cậu có biết nhiều về nơi này không giới thiệu cho tớ biết với?

Tú Uyên:- Mình cũng chẳng biết nhiều hơn cậu đâu A! Hay là mình cùng nhau tìm hiểu nhé!

II MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Giải quyết vấn đề, tình huống “Thắng cảnh Đèo Ngang trong bài thơ cùng tên của bà Huyện Thanh Quan” giúp:

1 Các bạn học sinh biết và hiểu thêm về địa danh Đèo Ngang, thêm yêu và tự hào về thiên nhiên, đất nước

2 Từ đó để cho các bạn học sinh là thế hệ trẻ của đất nước thấy được trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn và bảo tồn những cảnh quan của đất Việt thân thương

III TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Tích hợp với môn Địa lý: Giúp các bạn học sinh nắm được vị trí địa lý, địa hình, đặc điểm phát triển kinh tế của Đèo Ngang khi xưa qua phác họa của tác giả và di tích, danh thắng của Đèo Ngang ngày nay

2 Tích hợp với môn Lịch sử:

- Giúp học sinh hiểu bối cảnh xã hội của đất nước ta qua hai triều đại phong kiến Lê Nguyễn

- Giúp mọi người hiểu thêm về nguồn gốc của Đèo Ngang đối với dân tộc Việt Nam ta

từ ngàn xưa

3 Tích hợp với môn Giáo dục công dân:

- Giúp học sinh rèn luyện ý thức bảo vệ, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên Đèo Ngang, các

di tích lịch sử của dân tộc;

- Giáo dục học sinh tình yêu thiên nhiên cùng ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan thiên nhiên của đất nước

4.Tích hợp với môn Tiếng Việt:

- Tích hợp với phân môn Tập làm văn:

IV GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Để giải quyết tình huống ta vận dụng các môn học liên quan :

Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân, Ngữ văn

V THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Quá trình thực hiện

Viết các ý chính -> Tìm hiểu -> Trao đổi -> Viết thành bài văn

* Tư liệu sử dụng: Sách địa phương, sách giáo khoa.

* Ứng dụng công nghệ thông tin: Máy tìm kiếm Google

Từ các kiến thức đó để viết thành bài văn

2 Tiến hành thuyết minh

a.Tổng quan về Đèo Ngang

Đèo Ngang là con đèo lịch sử đã đi vào ca dao, huyền thoại

Trong lịch sử văn học nước nhà đã có biết bao thi nhân đã lưu dấu tại Đèo Ngang và để lại những tuyệt phẩm thơ cổ như: Lê Thánh Tông, Nguyễn Thiếp, Vũ Tông Phan, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, vua Thiệu Trị, Nguyễn Hàm Ninh, Nguyễn Phước Miên Thẩm, Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát… Đặc biệt, trong số ấy phải kể tới Bà Huyện Thanh

Quan Bà là một trong những nữ sĩ tài hoa của nền thi ca dân tộc Thơ của bà thường trang nhã, cổ kính với ý tứ thâm trầm, sâu lắng, đượm

màu thế sự Người đời thường biết đến bà qua thi phẩm “Qua Đèo

Ngang”- bài thơ được xem như vẽ lên một bức tranh thủy mặc:

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi tiều vài chú,

Lác đác bên sông rợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Dừng chân đứng lại trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng ta với ta.

Đèo Ngang (Còn có tên gọi khác là Đèo Nậy) là tên một con đèo nằm ở ranh giới

của hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh Đây là một thắng cảnh nổi tiếng của miền Trung Việt Nam

Đèo Ngang nằm trên quốc lộ 1A, trên dãy Hoành Sơn đoạn dãy Trường Sơn chạy

ngang ra biển Đông Đèo Ngang dài 6 km, đỉnh cao khoảng 250 m (750 ft), phần đất

phía Quảng Bình (tức phần phía Nam) thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, phần đất phía Hà Tĩnh (tức phần phía Bắc) thuộc xã Kỳ Nam, huyện Kỳ Anh

Đèo Ngang cách thị trấn Ba Đồn huyện Quảng Trạch 24 km, cách bờ sông

Gianh (một giới tuyến Bắc-Nam khác trong lịch sử Việt Nam về sau này) 27 km, cách thành phố Đồng Hới tỉnh Quảng Bình 80 km về phía Bắc (Đồng Hới ở phía Nam đèo

Ngang), cách thành phố Hà Tĩnh tỉnh Hà Tĩnh 75 km về phía Nam (Hà Tĩnh ở phía Bắc đèo Ngang) Đây là ranh giới cũ giữa Đại Việt (và trước đó là Đại Cồ Việt) với Chiêm Thành, từ sau khi người Việt giành được độc lập (năm 939, thời nhà Ngô) và trước thời

kỳ Nam tiến của người Việt (năm 1069, thời nhà Lý) Thời Pháp thuộc đèo có tên trên bản đồ là Porte d’Annam

Đèo Ngang từng là vùng đất hiểm yếu, được mệnh danh là bức tường thành ở phía Nam của nước Đại Việt, xuất hiện qua các áng thơ văn bất hủ của nhiều thi nhân các thời

Không chỉ có cảnh đẹp, sơn thủy hữu tình, Đèo Ngang còn giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành các miền khí hậu Việt Nam So với đèo Hải Vân, Đèo Ngang thua kém về mức độ hiểm trở, nhưng hơn hẳn về vẻ thơ mộng Chính vì vậy, trong chuyến hành trình của nhiều người, Đèo Ngang vẫn là địa chỉ khó quên

Vẻ đẹp của thiên nhiên cùng với những câu chuyện lịch sử đã đi vào huyền thoại càng làm cho Đèo Ngang trở nên cuốn hút, vừa có một chút gì đó bí ẩn khiền những con tim lữ khách thôi thúc tìm đến chiêm ngưỡng kì quan

b Hành trình khám phá Đèo Ngang

- Trong các điểm du lịch Quảng Bình, hay những tour du lịch Phong Nha Kẻ

Bàng, Đèo Ngang luôn được nhắc đến như thể quá quen thuộc với mọi du khách Không

biết có phải từ thơ của Bà Huyện Thanh Quan, mà Đèo Ngang trở nên gần gũi với du khách hay không, nhưng có một thực tế là, trong số các đường đèo, Đèo Ngang được xem là đường đèo chiếm nhiều thiện cảm của khách lữ hành nhất Nếu như trong thơ của

Bà Huyện Thanh Quan, Đèo Ngang xuất hiện tựa như một bức tranh trầm mặc với cảnh chiều tà nhuộm nỗi buồn man mác khiến bạn phải bâng khuâng, bồi hồi, thì khi có dịp thực tế đi qua đèo, bức tranh này còn tuyệt vời đến đâu Có thể biến hóa theo tâm trạng thực của chính bạn một cách thật sống động, tự nhiên, Đèo Ngang có sức quyến rũ một cách kỳ lạ đến bất cứ ai Xét về độ nghiêng dốc, đèo Ngang chưa phải là đường đèo khiến người ta phải xanh mặt, nhưng về cảnh quan, đường đèo này đã trở thành nguồn cảm hứng tuyệt vời cho bao nhà thơ nhà văn từ ngày xưa cho đến tận bây giờ, làm rung động cả những tâm hồn chai đá, khi có dịp đi qua đèo Cũng là đường đèo, cũng là rừng núi, là vực thẳm, là trời mây như bao đường đèo khác, song không dễ lý giải được rõ ràng tại sao Đèo Ngang lại hấp dẫn một cách rất thơ và lãng mạn đến thế

- Để có thể vượt qua Đèo Ngang, du khách có thể đi bằng hai con đường đó là đường đèo và đường hầm

+Trước hết là đường hầm :

Năm 2003-2004, để thuận tiện cho việc lưu hành và vận chuyển hàng hóa, Nhà nước ta đã tiên hành xây dựng hệ thống đường hầm xuyên qua núi Đường hầm này gồm

có hai cửa: Cửa hầm phía Bắc thuộc địa phận tỉnh Hà Tĩnh, cửa hầm phía Nam thuộc địa

phận tỉnh Quảng Bình Hầm chính dài 495 m; cộng với hệ thống đường dẫn nên toàn tuyến dài 2.156,41 m Hầm có chiều rộng 11,5m, cao 7,5m với 6 làn xe, mỗi làn rộng 3,5m, đảm bảo cho các phương tiện cơ giới đạt tốc độ tối đa 60 km/h

Hầm đường bộ qua Đèo Ngang

+ Đường đèo:

Khi chưa có hầm đường bộ Đèo Ngang, muốn vượt dãy Hoành Sơn bằng đường

bộ phải theo đèo Ngang dài hơn và khó đi hơn song có rất nhiều người vẫn giữ thói quen phải đi qua đèo Một lần đi qua đèo, là một lần tận hưởng sự khoáng đạt của cây cỏ đất trời, để cảm nhận những thanh âm trong trẻo từ tự nhiên đầy thi vị, mà nơi đường hầm kia dù có thể rút ngắn được thời gian vượt đèo, lại dễ đi, có vẻ an toàn hơn, nhưng

không thể mang lại được

Không làm mất cơ hội thưởng ngoạn cảnh quan tuyệt vời của Đèo Ngang, cho đến nay sau cả 10 năm đường hầm Đèo Ngang đi vào hoạt động, các công ty tổ chức tour du lịch cũng vẫn giữ những hành trình thăm miền Trung có những khoảnh khắc đặc biệt thưởng cảnh ở Đèo Ngang Và có thể đến nhiều năm về sau này, những khoảnh khắc ấy vẫn được duy trì, để du khách không mất đi cơ hội cảm thơ cảm cảnh bằng cảm nhận của chính mình về vẻ đẹp hùng vỹ của Đèo Ngang một cách thực nhất và sống động nhất

. Đứng trên đèo nhìn xuống phía Đông (Quảng Bình) là biển Đông xanh ngời trước mặt, với những đảo Hòn La, đảo Yến, vũng Chùa, mũi Rồng và đặc biệt là có thể nhìn thấy lăng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp Trong những năm chống Mỹ, Vịnh Hòn La có vị trí chiến lược hết sức quan trọng, là nơi neo đậu của các loại tàu thuyền để vận chuyển hàng hóa Trong năm 1972, tại vịnh hòn La đã diễn ra cuộc đọ sức quyết liệt giữa các lực lượng quân và dân Quảng Bình để chi viện cho chiến trường Miền Nam, chiến dịch mang mật danh là KHR1

Đứng trên đỉnh Đèo Ngang nhìn về phía Đông – Quảng Bình

Nhìn về phía Hà Tĩnh là những dải ghềnh đá lô nhô đâm ngang ra bờ biển tạo thành những bãi tắm rất đẹp, cát trắng mịn màng Mặt biển với những con thuyền nhỏ dập dềnh trên sóng nước trập trùng Thấp thoáng dưới chân đèo phía bắc, phía nam là những ngôi nhà, dòng suối chảy quanh co, uốn khúc bên những ruộng lúa làm ta nhớ

đến những câu trong bài thơ “Qua đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan: “Bước tới

đèo Ngang bóng xế tà/ Cỏ cây chen đá, lá chen hoa/ Lom khom dưới núi tiều vài chú/ Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

Đứng trên đỉnh Đèo Ngang nhìn về phía Hà Tĩnh

Phía Tây đèo là núi dựng đứng, vững chãi như bình phong xanh ngắt với ngàn

mây bay lởn vởn buổi chiều tà trên ngọn núi cao 1.046m - đỉnh cao nhất của dãy Hoành Sơn Du khách đi xe máy hoặc ôtô, khi đổ xuôi xuống mái đèo phía nam khoảng 400m

sẽ thấy một dãy núi cao hàng trăm mét sừng sững chắn ngang trước mặt Càng đến gần, bức tường xanh cũng như đang chạy nhào tới, tạo nên cảm giác kỳ lạ mà không đèo nào

có được

. Lên tới đỉnh đèo, nơi có tấm bảng phân chia địa phận hai tỉnh Quảng Bình - Hà Tĩnh

rẽ theo con đường mòn nhỏ bên phải triền núi độ 500m, thấp thoáng giữa rừng thông là

di tích Hoành Sơn quan Đây là cửa ải Hoành Sơn trấn giữ con đường thiên lý Bắc - Nam, gợi biết bao suy tưởng về một thời Đàng Trong - Đàng Ngoài phân tranh Cửa Hoành Sơn được xây bằng đá dài 11 trượng, 8 thước, khoảng giữa là cửa quan, phía tả

và hữu đắp tường dài 75 trượng, cao 4 thước về mặt tả, mặt hữu và mặt sau bức tường dài 12 trượng 2 thước được xây từ triều Minh Mạng thứ 14 (1833) hiện còn nguyên vẹn, cùng hai nền móng của tường lũy bằng đá chạy theo hai hướng vào núi và xuống biển Trước đây phía cửa mỗi bên có 1.000 bậc đá để lên xuống theo triền núi cao Hiện nay trên đỉnh Đèo Ngang chỉ còn cổng chính Hoành Sơn với chiều cao cổng 6,3m, chiều rộng (Đông – Tây) 6,15m, chiều dày của cổng là 5,6m cửa bên nam không còn bậc đá, bên bắc chỉ còn khoảng vài trăm bậc, nhưng đã được làm lại nhiều Phía trên vòm cửa phía Bắc có ba chữ “Hoành Sơn Quan”

Xuôi theo quốc lộ 1A, từ đỉnh đèo đổ xuống phía Hà Tĩnh khoảng 500m là gặp phía bên phải những bậc đá leo lên cửa Hoành Sơn Khách du lịch có thể dừng xe, theo những bậc đá lên tham quan di tích Bước trên từng bậc đá, thấy như còn ẩn hiện dấu chân tiền nhân một thời xuôi ngược Cũng nơi này đã in dấu chân Bác những ngày đi bộ theo gia đình từ làng Sen vào Huế

Dừng xe trên đỉnh đèo Ngang, đứng giữa trời gió lộng, ngắm núi rừng hay biển xanh, nghe tiếng thông reo giữa ngàn mây mới thấy thật thư thái tâm hồn

Những bậc đá lên Hành Sơn Quan như còn lưu dấu chân tiền nhân

. Từ cửa Hoành Sơn nhìn xuống phía bắc là hồ nước U Bò Quốc lộ 1A từ cửa hầm đường bộ xuyên qua đèo Ngang bây giờ chạy cắt ngang hồ nước này Phía nam là

hồ nước Quảng Đông lấp lánh ánh bạc mỗi buổi bình minh Hai hồ nước nằm ngay dưới chân đèo, nước trong xanh quanh năm Trên đường qua đèo, từng đoạn ngắn lại bắt gặp những dòng suối nhỏ đổ từ trên đỉnh núi đá về, róc rách chảy qua những chiếc cầu Dừng xe ngồi nghỉ, rửa mặt, tay chân bên dòng nước trong vắt, mát lạnh mới thật thú vị Cách khoảng 600m dưới chân đèo về phía nam là đền thờ công chúa Liễu Hạnh (Tức là Vân Hương Thánh Mẫu), nằm trong cụm di tích, danh thắng gồm đèo Ngang, Hoành Sơn quan, lũy Hoàn Vương, đình Vĩnh Sơn, biển Hòn La, vũng Chùa, đảo Yến Đền nằm trong tán lá rừng xanh mát, cách cửa hầm đường bộ xuyên đèo Ngang phía nam hơn 100m Có từ thời Thiên Hữu (1557) nhà Hậu Lê, theo thời gian đền bị hư hỏng nhiều, sau đó được tỉnh Quảng Bình phục hồi theo nguyên mẫu Theo người dân địa phương, đền thờ này khá linh thiêng, đây là một di tích mang đậm tín ngưỡng nguyên

sơ, thuần khiết của người Việt, vì thế vài năm trở lại đây có rất nhiều du khách thập phương ghé thăm, hương khói

Lối vào đền thờ mẫu – Công chúa Liễu Hạnh

Đền thờ mẫu – Công chúa Liễu Hạnh

Có thể nói ai đến với Đèo Ngang đều không thể nào quên được khung cảnh non nước kì vĩ cùng những câu chuyện về địa danh mà lịch sử từ hơn nghìn năm trước đã ghi lại

VI Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

- Hiểu rõ được vẻ đẹp của Đèo Ngang – chính là vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước

- Hiểu rõ vai trò địa lí, tầm vóc lịch sử của Đèo Ngang

- Thêm yêu quý, trân trọng, tự hào về danh thắng của đất nước

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ

- Hiểu rõ hơn về bài thơ “Qua Đèo Ngang” của Bà Huyện Thanh Quan, từ đó phân tích tốt bài thơ

- Học tập các nhà thơ xưa, sáng tác ra những tác phẩm hay về Đèo Ngang cũng như những cảnh quan đẹp của tổ quốc