Vật chất và những phương thức, hình thức tồn tại của vật chất

Khái niệm vật chất, các phương thức và hình thức tồn tại của vật chất(vận động cơ học, vật lý, hóa học, sinh học, xã hội, không gian và thời gian...), tính thống nhất vật chất của thế giới. Các ví dụ cụ thể, dễ hiểu...

BÀI 4 VẬT CHẤT VÀ NHỮNG PHƯƠNG THỨC,

HÌNH THỨC TỒN TẠI CỦA VẬT CHẤT

Khoa: Mác – Lênin & Tư tưởng HCM

Giáo viên: Hoàng Thanh Xuân

1 Phạm trù vật chất là gì?a) Quan niệm trước Mác:

Quan niệm của các nhà

triết học duy vật trước

“trượt dài” trên quan điểm

duy tâm Do đó, lý luận

của họ không thể trở

thành công cụ giúp xã hội

cải tạo thực tiễn đạt hiệu

quả cao.

Democritus(460 – 370 TCN) Người Hy Lạp, sáng lập ra

thuyết nguyên tử

Những thành tựu khoa học tự nhiên cuối TK 19, đầu thế kỷ 20 b) Quan điểm của CNDV biện chứng:

“Vật chất là phạm trù triết học dùng

để chỉ hiện thực khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”.

+ Thuộc tính cơ bản của vật chất là “thực tại

khách quan”, “tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”, là tiêu chuẩn để phân biệt cái gì là vật chất

và cái gì không phải vật chất.

+ Các hình thức tồn tại

cụ thể của vật chất đều

có thể gây nên cảm

giác ở con người khi

nó trực tiếp hoặc gián

là tính thứ hai.

- Ý nghĩa định nghĩa vật chất:

+ Định nghĩa khẳng định vật chất có trước, ý thức có sau Vật chất là nguồn gốc khách quan của cảm giác, ý thức trong con người.

+ Định nghĩa vừa khắc phục được tính chất máy móc, siêu hình trong quan niệm về vật chất của CNDV trước Mác; vừa bác bỏ quan điểm

thường và thuyết không thể biết về vật chất.

+ Định nghĩa đã liên

CNDVLS thành một thể thống nhất Biểu hiện vật chất trong cả lĩnh vực tự nhiên và

xã hội đều tồn tại khách quan, và đều là những dạng cụ thể của vật chất.

+ Định nghĩa này

đã mở đường cổ

vũ cho các nhà khoa học đi sâu khám phá ra những kết cấu phức tạp hơn của thế giới vật chất.

2 Phương thức và hình thức tồn tại của vật chất:

- Vận động là phương thức tồn tại của vật chất.

Theo nghĩa thông thường, vận động

là chỉ sự di chuyển vị trí của các vật thể từ điểm này đến điểm khác, từ nơi này đến nơi kia,

từ A đến B…

Theo Angel, vận động là phương thức tồn tại và là thuộc tính cố hữu của vật chất, chỉ mọi sự thay đổi

và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ, từ sự thay đổi

vị trí giản đơn cho đến tư duy.

Các hình thức vận động được sắp xếp theo trình tự từ thấp lên cao, trong

đó hình thức vận động cao luôn bao hàm hình thức vận động thấp Một

sự vật bao giờ cũng có hình thức vận động đặc trưng của mình.

+ Vận động của vật chất là tuyệt đối, vĩnh viễn.

+ Vận động của vật chất là tuyệt đối, vĩnh viễn.

+ Đứng im là tương đối, tạm thời và là một trạng

thái của vận động.

- Không gian và thời gian là những hình

thức tồn tại của vật chất.

+ Không gian là phạm trù dùng để chỉ hình thức tồn tại của vật chất ở một vị trí, kích thước và khung cảnh nhất định trong tương quan với những khách thể khác.

+ Thời gian là phạm trù dùng để chỉ sự kế tiếp

nhau của các khách thể vật chất trong quá

trình vận động của mình

Cả không gian và thời gian đều mang tính khách quan và tính vĩnh cửu vô tận Không gian luôn có 3 chiều(dài, rộng, cao), còn thời gian chỉ có một chiều(từ quá khứ đến tương lai).

mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác.

- Mọi tồn tại của thế giới vật chất đều có mối liên hệ thống nhất với nhau, biểu hiện ở chỗ chúng đều là những dạng cụ thể của vật chất, là những kết cấu vật chất, có nguồn gốc vật chất, do vật chất sinh ra và cùng chịu sự chi phối của những qui luật khách quan, phổ biến của thế giới vật chất Trong thế giới vật chất không có gì khác ngoài những quá trình vật chất đang biến đổi và chuyển hóa lẫn nhau, là nguồn gốc, nguyên nhân và kết quả của nhau.