tư liệu Tôn Đức Thắng

Tuy là người Việt Nam đầu tiên đem vềmối cảm tình sâu sắc với cách mạng tháng Mười Nga, với giai cấp công nhân Pháp và trực tiếp chịuảnh hưởng của phong trào bãi công của công nhân Pháp

TÓM TẮT TIỂU SỬ CHỦ TỊCH TÔN ĐỨC THẮNG

Ngày 20 tháng 8 năm 1888, đồng chí Tôn Đức Thắng ra đời ở : Xã Mỹ Hòa Hưng, Tổng ĐịnhThành, Tỉnh Long Xuyên, nay gọi là xã Mỹ Hòa Hưng, thị xã Long Xuyên, Tỉnh An Giang

Sinh ra trong hoàn cảnh nước nhà đang bị bọn thực dân Pháp xâm lược, nên ngay từ tuổi niênthiếu, đồng chí đã tận mắt chứng kiến sự bóc lột thậm tệ, tội ác dã man của giặc đối với đồng bàomình ngay tại nơi chôn nhau cắt rốn và trên mãnh đất quê hương Nam bộ thân yêu Xót xa vì nướcmất nhà bị giặc dày xéo, biết bao nhiêu nhà yêu nước như Trương Định, Nguyễn Trung Trực, ThủKhoa Huân đã lãnh đạo nhân dân Nam bộ vùng lên khởi nghĩa, chống thực dân Pháp Những phongtrào yêu nước đó, đã sớm khơi dậy lòng yêu nước, thương dân trong tâm tư, tình cảm của đồng chíTôn Đức Thắng

Vì không có điều kiện tiếp tục học bậc trung học, đồng chí quyết định rời quê hương và hànhđộng theo tiếng gọi của trái tim Năm 1906, giữa tuổi 18 sung sức, đồng chí Tôn Đức Thắng tronglòng mang nặng truyền thống yêu nước của quê hương và nỗi đau của người dân nô lệ bị mất nước,đến với thành phố Sài Gòn – một trong hai trung tâm chính trị, kinh tế của nước ta Cuộc đời bắt đầutừ tuổi trẻ và chính từ những năm đầu tiên của cuộc đời, đồng chí đã đến ngay với giai cấp công nhânViệt Nam, lúc đó đang trong quá trình hình thành Từ đó, đồng chí hòa nhập trong phong trào đấutranh chống bọn thực dân Pháp đang gieo rắc khổ đau cho dân tộc mình Tuy chỉ là người thợ họcviệc, đồng chí Tôn Đức Thắng đã tham gia vận động anh em học sinh lính thủy bỏ học (1909), anh chị

em công nhân Sở Kiến trúc cầu đường và nhà ở Sài Gòn, chống bọn chủ, cai ký cúp phạt, đánh đập

vô lý và đòi tăng lương (1910) Sau đó đồng chí vào học ở Trường của những người thợ máy châu

Á ở Sài Gòn (eỏcole des mescaniciens Asiatiques de SaiGon), là trung tâm duy nhất đào tạo thợ máy

tàu thủy chủ Pháp ở Đông Dương Sau khi tốt nghiệp, đồng chí Tôn Đức Thắng vào làm việc tạiXưởng Arsenal de SaiGon (Xưởng Ba Son) Năm 1912, đồng chí tham gia lãnh đạo cuộc bãi công củacông nhân Ba Son và vận động học sinh Trường Bách Nghệ Sài Gòn bãi khóa Những cuộc đấu tranhđầu tiên đó của giai cấp công nhân đã giành được thắng lợi và biểu lộ sức mạnh của lực lượng xã hộimới Do đó, đã làm cho bọn thống trị phải lo lắng, hoảng sợ, vì đã đến lúc chúng “ phải vừa cuốngói ra đi, vừa vái chào dân tộc Việt Nam đã được hồi sinh bằng những cuộc bãi công” (1)

Bọn thực dân Pháp ra sức tìm mọi biện pháp để dập tắt phong trào và bắt những người lãnh đạođấu tranh, trong đó có đồng chí Tôn Đức Thắng Chính vì vậy, để tránh khỏi sự truy nã của chúng,cuối năm đó đồng chí phải tìm đường ra nước ngoài Đồng chí đã kể lại : “Tôi buộc phải cải trang vàthay đổi tên họ, trốn tránh trên một chiếc tàu thủy của Pháp đang đúng vào lúc mà cuộc bãi công củahọc sinh Trường Bách Nghệ Sài Gòn và của công nhân Ba Son giành được thắng lợi

Từ ngày đó, bắt đầu cuộc sống của tôi trên biển cả, với lòng yêu quê hương tha thiết và vớinguyện vọng học tập để sau này trở về đấu tranh mạnh mẽ hơn” (2)

Con tàu La Coóc của công ty tàu biển chạy trên Đại Tây Dương, lúc bấy giờ đã đưa đồng chí, từSài Gòn đến nước Pháp

Ở Pháp, đồng chí Tôn Đức Thắng vào làm thợ máy tại Xưởng Arsenal de Toulon – quân cảng ởmiền Nam nước Pháp Là công nhân một nước thuộc địa, đồng chí được sống, làm việc với nhữngngười lao động Pháp, gần gũi với nhiều tâng lớp, màu da, dân tộc cùng trong cảnh ngộ mất nước phảilàm nô lệ, nên càng nhận rõ bản chất xấu xa của chủ nghĩa tư bản và càng nung nấu thêm ý chí,quyết tâm đấu tranh cách mạng Đồng chí tham gia vận động thủy thủ Pháp đấu tranh chống tệ phânbiệt màu da, phân biệt giữa sĩ quan binh lính trong quân đội Pháp Đồng thời, liên lạc với giai cấpcông nhân Pháp qua các tổ chức Công đoàn để hoạt động Là một trong những công nhân Việt Namđầu tiên hoạt động trong giai cấp công nhân Pháp, đồng chí đã sớm hòa mình và học được nhiều kinhnghiệm của giai cấp công nhân Pháp

Khi chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914 – 1918) bùng nổ, nhiều người Việt Nam phải vàophục vụ quân đội Pháp Là người thợ máy giỏi, ngày 9-10-1916 đồng chí Tôn Đức Thắng nhận lệnhxuống phục vụ tại chiến hạm France và là người Việt Nam duy nhất trên chiến hạm đó Đến ngày 16-4-1919, mặc dầu chiến tranh thế giới đã kết thúc, chính phủ Pháp điều động một hạm đội gồm 5chiến hạm : đô đốc hạm Jean Bart và các tàu France, Vergniaud, Du Chayla, Waldeck Rousseau, vàoHắc Hải để cùng với các đế quốc khác chống lại nước Nga Xô Viết trẻ tuổi Bọn chỉ huy được lệnhvượt qua eo biển Đác-đa-nen tiến vào Biển đen và bắn phá hải cảng Xêvattôpôn Anh em binh línhtrên hạm đội rất bất bình vì phải tiếp tục đổ máu, mặc dù chiến tranh đã kết thúc Biết được âm mưuấy, thợ máy Tôn Đức Thắng đã cùng với anh em binh lính Pháp quyết định phản chiến 8 giờ sángngày 20-4-1919, cuộc binh biến nổ ra trên chiến hạm France và Jean Bart Lá cờ đỏ được kéo lêntrên chiến hạm France trước cửa thành Xêvattôpôn, do đồng chí Tôn Đức Thắng thực hiện, đã đượcanh em binh lính, công nhân trên tàu chuẩn bị trước Bằng hành động đó, đồng chí là một trong nhữngngười Việt Nam đầu tiên đã tham gia đấu tranh bảo vệ cách mạng tháng Mười và xây đắp tình hữunghị Việt – Xô Đồng thời, biểu thị tình cảm lớn của nhân dân Việt Nam lúc đó còn là thuộc địa củaPháp, chào mừng Nhà nước Công nông đầu tiên trên thế giới Với lòng khiêm tốn vốn có của mộtchiến sĩ công nhân cách mạng, đồng chí Tôn Đức Thắng đã nói : “ Cũng như tôi, những người laođộng các nước khác qua kinh nghiệm bản thân, đã hiểu rằng : Chống lại Cách mạng tháng Mười cónghĩa là chống lại những lợi ích cơ bản của dân tộc mình, chống lại những lợi ích của giai cấp mìnhvà của những người thân yêu của mình Tôi tin rằng, bất kỳ người Việt Nam yêu nước nào, nhất làcông nhân, được tham gia vào những giờ phút lịch sử đó tại Biển Đen, không thể hành động khác tôi,bởi vì yêu Tổ quốc và căm thù đế quốc, cũng có nghĩa là yêu cách mạng tháng Mười và căm thùnhững kẻ chống lại cách mạng tháng Mười” (1)

Sau cuộc binh biến, hạm đội hải quân Pháp được lệnh trở về Hàng loạt binh sĩ, công nhân bịchính phủ Pháp bắt và đưa ra tòa án quân sự xét xử Đồng chí Tôn Đức Thắng buộc phải rời khỏinước Pháp

Về Sài Gòn, đồng chí làm công nhân cho hãng KROFF và CIE Lúc đó, thực dân Pháp ở ĐôngDương đang tiến hành chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai, nên nhiều nhà máy cũ được mởrộng về quy mô, nhiều nhà máy mới được xây dựng Vì vậy, đội ngũ công nhân thành phố cũng đôngđảo thêm nhiều

Năm 1920, đồng chí Tôn Đức Thắng lại trở về Tổ quốc Tuy là người Việt Nam đầu tiên đem vềmối cảm tình sâu sắc với cách mạng tháng Mười Nga, với giai cấp công nhân Pháp và trực tiếp chịuảnh hưởng của phong trào bãi công của công nhân Pháp sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất, nhưngđồng chí Tôn Đức Thắng chưa đem về được quan niệm về tổ chức Đảng của giai cấp công nhân.Nhưng thực dân Pháp vẫn cứ hoảng sợ, đề phòng và toàn quyền Đông Dương đã ra chỉ thị “Cần phảichú ý theo dõi tư tưởng của những người ONS “*” nhất là cái đám đã sống trong các nhà máy, gần gũivới công nhân Pháp, khác hơn các người khác họ là những người không bị luật lệ kỷ cương nhà bìnhkiềm chế, có thể là tư tưởng họ không tốt”

Đồng chí Tôn Đức Thắng không chịu trở lại làm việc ở Trường Bách Nghệ Sài Gòn, theo yêucầu của thực dân Pháp Đồng chí đã cùng với một số đồng nghiệp lập ra cơ sở sửa chữa xe hơi ở PhúNhuận, để làm nơi vừa kiếm sống vừa hoạt động và để liên lạc với các xí nghiệp, nhà máy kháctrong thành phố ! Cũng vào thời điểm đó, tháng 3-1920 có cuộc bãi công, tiếp sau đó là nhiều cuộcmít tinh biểu tình của anh em thủy thủ trên năm chiếc tàu Manneheim, Ménes, Scranhort, Afénas,Neidenfels đậu ở cảng Sài Gòn, đòi phụ cấp đắt đỏ Những cuộc đấu tranh đó đã mang lại thắng lợi,làm cho giai cấp công nhân Việt Nam thấy rõ vai trò quan trọng và sự cần thiết phải có tổ chức củacông nhân mới đem lại quyền lợi thiết thực của mình Đồng chí Tôn Đức Thắng đã nắm được yêu cầuđó, vì hồi ấy : “ anh em công nhân lại muốn có phong trào đấu tranh rộng rãi, công khai lôi kéođông đảo quần chúng” (1)

Với lòng nhiệt thành yêu nước, với tính đồng nghiệp cao, đồng chí Tôn Đức Thắng đã dần dần

đoàn kết được anh em công nhân Sài Gòn vào Công Hội bí mật, do mình tổ chức và lãnh đạo Cơ sở

Công hội đầu tiên được thành lập ở ngay cảng Sài Gòn, sau đó phát triển trong công nhân Ba Son,FACI, nhà đèn Sài Gòn, Nhà đèn Chợ Quán và một số cơ sở khác trong thành phố ! Tổ chức Công

hội do đồng chí Tôn Đức Thắng thành lập ở Sài Gòn là những Công hội đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam Tuy với mục đích thiết tha làm cách mạng, chưa tìm ra được con đường giải phóng

giai cấp, giải phóng dân tộc và “Công hội ngày xưa nhỏ bé và hoạt động rất khó khăn” (1), nhưng nólà một bước tiến rất quan trọng của tư tưởng chính trị Việt Nam, của công cuộc vận động công nhân.Mặt khác, phải công nhận rằng, suốt từ năm 1921 đến 1925, các cơ sở Công hội do đồng chí Tôn ĐứcThắng tổ chức, đã có vai trò tích cực trong phong trào dân tộc Công hội đã tham gia vào tất cả cáccuộc biểu tình, mít tinh công khai, nhưng vẫn giữ tổ chức bí mật của mình Nó là một tổ chức bí mậtđông nhất, có hoạt động nhất ở Việt Nam vào những năm đầu 20 của thế kỷ XX Tiêu biểu nhất,Công hội của đồng chí Tôn Đức Thắng đã lãnh đạo giành được thắng lợi trong cuộc đấu tranh củacông nhân Ba Son vào tháng 8-1925

Trong cuộc đấu tranh này, hơn một ngàn công nhân Ba Son đòi tăng lương 20% và giữ chế độnghỉ trước 30 phút trong ngày lĩnh lương như thường lệ Sau 9 ngày kiên quyết tranh đấu, bọn chủphải chấp nhận yêu sách của anh em công nhân, chịu tăng 10% lương Đó mới chỉ là thành công bướcđầu, dưới sự lãnh đạo của Công hội, anh em công nhân lại tiếp tục lãng công dưới mọi hình thức;nhằm kéo dài thời gian sửa chữa tàu Michelet – tàu của hạm đội Pháp sẽ đưa sang đàn áp phong tràocách mạng của nhân dân Trung Hoa đang sục sôi ở Quảng Châu Mãi gần bốn tháng sau – 28-11-

1929, con tàu đó mới nhổ neo rời cảng Sài Gòn được Cuộc đấu tranh của công nhân Ba Son do Cônghội của đồng chí Tôn Đức Thắng lãnh đạo thực chất là một cuộc đấu tranh chính trị Với mục đíchchính trị rõ rệt, cuộc đấu tranh của Ba Son đã nổ ra dưới khẩu hiệu kinh tế Tiếng vang của nó đãvượt qua biên giới và đến với Đại hội lần thứ VI của Quốc tế Cộng sản (1928) khi đại biểu của ĐôngDương báo cáo trên diễn đàn : “Công nhân Ba Son không chịu sửa chữa Michelet mà bọn đế quốcPháp dùng để tàn sát nhân dân Trung Quốc” (1) Do vậy, cuộc đấu tranh của công nhân Ba Son khôngchỉ nói lên trình độ tự giác, trình độ tổ chức, tinh thần Quốc tế vô sản của giai cấp công nhân Việt

Nam, uy tín của tổ chức Công hội và vai trò của đồng chí Tôn Đức Thắng, mà còn mở đầu cho một giai đoạn mới đánh dấu giai cấp công nhân Việt Nam đã bước đầu đi vào đấu tranh tự giác Đóng

góp tích cực vào sự chuyển biến đó, chúng ta không thể không nhắc đến vai trò người công nhân đầuđàn Tôn Đức Thắng vì : “ trong các giới hoạt động cách mạng, cũng như trong bà con anh em laođộng Sài Gòn, Chợ Lớn, nói đến “GIÀ THẮNG” thì ít người không biết đến “GIÀ THẮNG” lúcnào cũng chăm chăm bênh vực quyền lợi chung, có ý thức giai cấp chắc mạnh, lại giàu lòng hào hiệp,sẵn sàng nhường cơm sẻ áo cho nhau, cưu mang giúp đỡ bạn nghề và anh em trong khi thiếu thốnhoạn nạn” (2) Vì đồng chí Tôn Đức Thắng là lớp công nhân công nghiệp đầu tiên ở nước ta tiếp thuvà giác ngộ cách mạng, là người công nhân tiêu biểu nhất của giai cấp công nhân Việt Nam

Cũng chính ở những thời điểm ấy, công nhân Sài Gòn với tổ chức Công hội của mình, không chỉtiếp xúc, đọc những sách báo của Đảng Cộng sản Pháp, Tổng Công đoàn Pháp gửi sang, mà còn đượcđọc một số sách, báo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được lưu hành bí mật tại Sài Gòn Đồng chí TônĐức Thắng kể lại tác dụng, ý nghĩa của nó : “Phong trào công nhân Nam bộ đã từ chỗ tự phát, rời

rạc, nhờ ảnh hưởng của cuốn Bản án chế độ thực dân Pháp, báo Người cùng khổ và mấy tờ đầu của tờ Việt Nam hồn, mà bước đầu lan rộng Bước đầu có tổ chức để đến năm 1927, giai cấp công nhân

đi vào phong trào “Thanh niên cách mạng đồng chí hội” một cách sâu rộng hơn”(1) Chính vì vậy, đếnnăm 1925, các nhà máy, xí nghiệp và cả các cơ sở sản xuất tư nhân có công nhân làm, đều có tổ chứcCông hội, với số hội viên tới 300 người tham gia

Nhưng phải đến đầu năm 1927, khi đồng chí Tôn Đức Thắng bắt liên lạc được với những học trò

của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, thông qua tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội, lúc

đó đang hoạt động và phát triển về tổ chức tại thành phố Sài Gòn, thì Công hội bí mật của đồng chíTôn Đức Thắng mới có nội dung, phương hướng cách mạng xã hội chủ nghĩa Vốn đã lâu khâm phục

và đã : “Nhiều lần tôi cố tìm gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc, song tôi đã không gặp được đồng chí”(2),nên khi biết Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội là tổ chức của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốcsáng lập từ giữa năm 1925 ở Quảng Châu, thì đồng chí Tôn Đức Thắng và nhiều hội viên Công hộiđã tham gia với tất cả niềm tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc, giai cấp Từ đấy, tổ chứcCông hội của đồng chí Tôn Đức Thắng là cơ sở cho sự phát triển của Việt Nam Thanh niên cáchmạng đồng chí hội ở Sài Gòn và Nam bộ và giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giai cấp công

nhân Việt Nam tiếp thu được chủ nghĩa Mác – Lê-nin Do đó, đồng chí Tôn Đức Thắng là lớp người đầu tiên tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lê-nin trong giai cấp công nhân Việt Nam và tham gia hoạt động tích cực trong quá trình vận động thành lập chính Đảng của giai cấp vô sản Việt Nam.

Cũng chính vì vậy, số hội viên Công hội bí mật của đồng chí Tôn Đức Thắng tham gia Việt NamThanh niên cách mạng đồng chí hội ngày càng nhiều và có không ít công nhân Công hội được cử đidự những lớp chính trị do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đào tạo Phong trào công nhân ngày một mạnh mẽvà trưởng thành nhanh chóng, cơ sở công nhân ngày một mạnh mẽ và trưởng thành nhanh chóng, cơsở Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội ngày càng phát triển trong giai cấp công nhân Dođó, giữa năm 1927, khi kỳ bộ Nam kỳ của Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội được thànhlập, do đồng chí Phan Trọng Bình làm Bí thư, thì đồng chí Tôn Đức Thắng được bầu vào Ban chấphành kỳ bộ và được phân công trực tiếp lãnh đạo phong trào công nhân Sài Gòn – Chợ Lớn

Nhưng giữa những ngày hoạt động sôi nổi nhất của phong trào công nhân Sài Gòn, trong quátrình vận động thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, thì tháng 12-1928, đồng chí Tôn Đức Thắng bịthực dân Pháp bắt tại Sài Gòn, sau khi vụ đường Barbier (*) bị vở lở

Thực dân Pháp hí hửng khi bắt được đồng chí Tôn Đức Thắng, người mà chúng đã theo dõi từsau cuộc phản chiến trên Biển Đen phải trở về Sài Gòn và những hoạt động không mệt mỏi của đồngchí trong phong trào công nhân thành phố Biết được đồng chí là một trong những người lãnh đạo kỳbộ Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội, thành lập Công hội bí mật và trực tiếp tổ chứcnhiều cuộc đấu tranh của công nhân Sài Gòn, bọn chúng ra sức dùng đủ mọi thủ đoạn mua chuộc, tratấn cực hình dã man, nhằm khai thác những điều bí mật về tổ chức cách mạng Vì là “Phần tử nguyhiểm”, nên chúng giam đồng chí tại khám tù vị thành niên, nhằm không cho liên lạc được với ai,ngoài những người tù chưa đến tuổi trưởng thành Là một người tù lớn tuổi nhất, đồng chí Tôn ĐứcThắng đã cảm hóa ngay được những thiếu niên sắp bước vào tuổi trưởng thành, nhưng vì nhữngnguyên nhân khác nhau, đã bị thực dân Pháp bắt giam trong khám Đồng chí Nguyễn Duy Trinh đãkể lại : “ giọng nói cũng như mắt nhìn rất mộc mạc, hiền từ Chẳng bao lâu, cả bọn tù vị thành niên,cả một đám thiếu niên đã bị xã hội bất công, tàn nhẫn làm cho hư hỏng, đều đem lòng yêu thương,kính nể người tù đặc biệt Vì người tù ấy có lòng yêu thương xót xa tất cả một đám trẻ đáng thương !Người tù ấy chính là đồng chí Tôn Đức Thắng ! (1) Tình yêu thương con người, đồng bào, đồng chívốn là bản chất trong người công nhân cách mạng Tôn Đức Thắng

Sáng ngày 26-7-1929, Hội đồng đề hình thành phố Sài Gòn đã đưa ra xét xử đồng chí Tôn ĐứcThắng và nhiều người khác sau vụ đường Barbier Chúng tuyên án đồng chí Tôn Đức Thắng bị tù 20năm khổ sai (2) Sau đó, chúng lại giam đồng chí ở khám lớn Sài Gòn Đêm 2-7-1930, con tàuHarmand Rousseau chở những người tù, trong đó có đồng chí Tôn Đức Thắng từ khám lớn Sài Gòn,rời cảng Nhà Rồng đày đi Côn Đảo

Trong hồ sơ của đồng chí khi bị đày đi Côn Đảo, thực dân Pháp có ghi “Phần tử nguy hiểm”.

Đồng chí Tôn Đức Thắng mang số tù 5289.20 T.F (H), bị giam ở khám 9, banh I Nơi chuyên giam giữnhững tù lưu manh, trộm cắp hung ác đã nhiều lần mang án Âm mưu thâm độc, nham hiểm của bọnđao phủ, muốn dùng bàn tay của bọn anh chị sống theo kiểu luật giang hồ “mạnh được yếu thua”, đểgiết hại đồng chí Nhưng với bản chất hiền lành của người con quê hương Nam bộ, chân chất củangười thợ, hiểu biết rộng rãi của người từng trải, biết nói thạo tiếng Pháp đồng chí đã dần dần cảmhóa được những con người chúng cho là bất trị ấy ! Họ gọi đồng chí là HAI THẮNG với lòng kính nể,

trân trọng Vì được coi là “Phần tử nguy hiểm”, đồng chí Tôn Đức Thắng thường chỉ phải làm nhữngcông việc quét dọn trong và chung quanh nhà lao, nên có điều kiện liên lạc được với các banh khác.Trận bão lớn năm 1930, có ảnh hưởng rất lớn đến Côn Đảo, hơn 100 tù nhân bị chết vì khám bịđổ Vì vậy, bọn chúa ngục bắt tù chính trị ở banh II phải đi làm lao dịch nặng nề và chuyển một số tùcộng sản sang banh I như Tống Văn Trân, Nguyễn Hới, Tạ Uyên và cũng từ đó, Tôn Đức Thắng cóthêm các đồng chí của mình.

Một vấn đề lớn được đặt ra cho những chiến sĩ Cộng sản ở Côn Đảo lúc đó là phải đấu tranh đểthành lập chi bộ Đảng Cộng sản; nhằm mục đích lãnh đạo quần chúng đấu tranh để tự bảo vệ mình,chống đánh đập dã man, đòi cải thiện chế độ lao tù và cải thiện đời sống Do đó, chi bộ Đảng ở nhàtù Côn Đảo đã ra đời vào cuối năm 1932, sau cuộc đấu tranh nội bộ khắc phục những quan điểm thủtiêu đấu tranh giai cấp giữa chốn ngục tù khủng khiếp này Đồng chí Tôn Đức Thắng đã góp phần rấtquan trọng, vì có điều kiện liên lạc được với các đảng viên Cộng sản ở các khám và banh khác, đểthống nhất ý chí, hành động Chi ủy đầu tiên ở banh I do đồng chí Nguyễn Hới làm Bí thư, các Ủyviên gồm có các đồng chí Tôn Đức Thắng, Tống Văn Trân, Tạ Uyên Sau đó, đến năm 1933, Chi bộCôn Đảo có thêm một số đảng viên mới bị chúng đưa ra như : Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự, NguyễnVăn Nguyễn, Phạm Hùng, Phạm Văn Khương (Lê Văn Khương) sức mạnh của Chi bộ ngày mộttăng cường

Chi bộ Côn Đảo quyết định cho ra đời tờ báo Ý KIẾN CHUNG, để tuyên truyền, giác ngộ, tổchức quần chúng, đoàn kết xung quanh Chi bộ – hạt nhân lãnh đạo đấu tranh ở nhà tù Côn Đảo Banbiên tập của tờ báo được đặt tại khám 9, banh I – nơi đồng chí Tôn Đức Thắng bị giam giữ Đồng chíHai Thắng không chỉ đóng vai trò trong sự ra đời của tờ báo, viết bài cho báo, mà quan trọng hơn làđồng chí có điều kiện tiếp xúc, quan hệ với các banh khác, nên việc bí mật phát hành tờ báo đó đếntận các cơ sở được an toàn và lắng nghe ý kiên, thu thập bài vở về cho Ban biên tập Do đó, tờ báo ÝKIẾN CHUNG đã phản ảnh được nguyện vọng của tù nhân ở Côn Đảo và trở thành tiếng nói chungcủa họ

Những hoạt động tích cực đó của đồng chí Tôn Đức Thắng khó có thể vượt qua những con mắtcú vọ của kẻ thù giữa chốn ngục tù khủng khiếp ấy Đồng chí đã bị chúng bắt khi liên lạc với tù chínhtrị ở banh II và bị nhốt ở xà lim số 15, ăn nhạt hai tuần Sau đó bị tống giam vào hầm xay lúa

Hầm xay lúa là địa ngục của địa ngục, nằm trong banh I, giam giữ những người chúng cho là cựckỳ nguy hiểm và bị lao dịch nặng nề nhất, dưới sự cai quản của một tên cai (“Cặp rằn” – Caporal) vôcùng tàn ác là tù hình sự Ở đó, cứ ba cặp tù mới quay nổi một cối xay Vì cối làm bằng thùng rượubằng gỗ cưa đôi, trong đắp đất sét, có găm răng cối; còn nỏ và giằng cối làm bằng gỗ lim dài 2 mét,đường kính 20 cm, nên rất nặng nề Không những thế, mỗi cặp tù chân phải mang chung một cùm sắtnặng 10 kg Cứ thế, họ phải sống trong lao động cực khổ, bụi bặm và roi vọt của cặp rằn hung hản

Do đó, giữa người tù ở hầm xay lúa và tên cặp rằn tạo thành một mối thù phải trả, vì bọn đao phủ đãdùng những tên anh chị hung bạo đó nhằm thủ tiêu, giết chết họ một cách hợp pháp nhất

Lúc đó đồng chí Tôn Đức Thắng bị tống giam vào đây, thì đúng vào khi tên cặp rằn Bảy Tốt bịtay chân của Tám Thiệu, Tám Liểu giết chết Tên xếp Phê Răng đi ni đã chỉ định Tô Chấn – tù Quốcdân Đảng thay, nhưng anh chịu ngồi xà lim, còn hơn nhận làm công việc khủng khiếp ấy Bởi vậy,hắn chỉ định Tôn Đức Thắng “Phần tử nguy hiểm”, mà lúc nào chúng cũng theo dõi, làm cặp rằn,nhằm thực hiện mưu mô xảo quyệt : chia rẽ giữa tù chính trị và tù thường phạm, mượn tay chân củabọn anh chị giết hại đồng chí Tôn Đức Thắng Thực hiện chủ trương của Chi bộ Đảng, đồng chí nhậnlàm cặp rằn, nhằm cải tạo hoàn cảnh theo khả năng của mình, và dần dần giảm bớt được chế độ khổsai hà khắc ở hầm xay lúa

Biết đồng chí Tôn Đức Thắng là tù cộng sản, nói thạo tiếng Pháp nhưng không bao giờ tỏ thái độnịnh hót bọn đao phủ người Pháp, hơn nữa lại có mối quan hệ đúng đắn với mọi người, nên anh em tùnhân ở đây có cảm tình với người cặp rằn mới của mình Trong họ, cả những tay anh chị ngổ ngược,

ngang tàng nhất, dần dần từ nể nang đến kính phục đồng chí, khi đưa lại những thay đổi mới trongchốn địa ngục này : bỏ lối cai quản người tù bằng roi vọt, sắp xếp phân công các công việc hằng ngàytheo điều kiện sức khỏe từng người, tổ chức Hội tù nhằm giúp đỡ những người bị đau yếu, tai nạn,liên lực với bên ngoài để giảm bớt được khối lượng công việc phải làm Anh em ở đây, không nhữngcó thì giờ nghỉ trưa, thổi cơm ăn thêm, mà còn được những đảng viên Cộng sản tổ chức nghe nóichuyện, học văn hóa nhằm đoàn kết, giáo dục lòng yêu thương con người, lòng yêu nước và khơidậy trong họ tinh thần đấu tranh Chính vì vậy, ảnh hưởng của đồng chí Tôn Đức Thắng đối với tùthường phạm rất lớn Đồng chí Nguyễn Duy Trinh kể lại : “Tôi mến phục tinh thần bình đẳng dân chủthực sự, tính thật thà cầu chân lý của đồng chí lớn tuổi Được gần gũi anh Thắng ở khám lớn Sài Gòncũng như sau này ở hầm xay lúa Côn Đảo, tôi cũng như tất cả mọi anh em bao giờ cũng quý yêu ởđồng chí đức khiêm tốn rất cao, tấm lòng ngay thẳng độ lượng, ý thức tập thể vững chắc”(1) Điều đó,một lần nữa khẳng định bản chất công nhân vốn có trong người công nhân đầu đàn Tôn Đức Thắng.

Vì ở đồng chí, không có hoàn cảnh nào là không cải tạo được và không có con người nào không thểtrở thành người tốt được

Ở nhà tù Côn Đảo, đồng chí Tôn Đức Thắng đã tham gia lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh chốnglại bọn đao phủ, đòi cải thiện đời sống và chế độ lao tù Đặc biệt, trong cuộc tổng bãi thực ngày 18-6-

1936, ở banh I, sau đó diễn ra ở banh khác, đồng chí Tôn Đức Thắng đã tỏ rõ phẩm chất cách mạngcao quý, ý chí kiên cường của người đảng viên Cộng sản trước quân thù Trong cuộc đấu tranh ấy,đồng chí không chỉ là người đi vận động, tuyên truyền để thống nhất ý chí, hành động; mà còn làngười trực tiếp tham gia vào Đội tự vệ bảo vệ cuộc đấu tranh Lực lượng tham gia đấu tranh được sắpxếp một cách khoa học, tù chính trị đi trước, tù thường phạm xếp theo sau, người chịu đựng được đònthì đi trước, người yếu đi sau Đồng chí Tôn Đức Thắng thuộc lớp người đi đầu cuộc đấu tranh và chịunhững đòn dã man của kẻ thù Sau 10 ngày đấu tranh liên tục, bất chấp sự khủng bố đàn áp của bọnđao phủ, tên chúa đảo Bouvier phải nhượng bộ và chấp nhận những yêu sách của cuộc đấu tranh, gópphần buộc chúng phải ân xá chính trị phạm trên toàn cỏi Đông Dương vào tháng 7-1936 Khi cuộcđấu tranh kết thúc, mặc dầu trên thân thể còn đầy thương tích, đồng chí Tôn Đức Thắng ra sức độngviên và chăm sóc những đồng chí của mình bị đau yếu ở trong khám

Cùng với những cuộc đấu tranh ấy, chi ủy banh I còn đề ra chủ trương “biến nhà tù thành trườnghọc cách mạng”, nhằm bồi dưỡng thêm kiến thức văn hóa, chính trị Mác – Lê-nin, ngoại ngữ – choanh em ở trong tù Đồng chí Tôn Đức Thắng không những tham gia học rất tích cực, mà còn góp phầnrất quan trọng trong việc cung cấp tài liệu giảng dạy bằng tiếng Việt, tiếng Pháp cho những đảngviên được phân công giảng dạy trong các lớp học Vì, sau thời kỳ bị giam ở hầm xay lúa, bọn chúangục biết đồng chí giỏi về sửa chữa máy móc, nên đã cho ra Sở Lưới để chữa và lái ca nô cho chúng.Từ đó, đồng chí có nhiều điều kiện và đã bắt được liên lạc với tổ chức Đảng ở đất liền; trước hết làvới Xứ ủy Nam kỳ, một số Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và cả những công nhân thủy thủ trên cáctàu biển đến Côn Đảo nhận hàng về đất liền Do đó, Chi bộ Côn Đảo thường xuyên nắm được đườnglối chủ trương của Đảng ta, Đảng Cộng sản Pháp và nhận được những tài liệu, sách báo gửi từ đấtliền ra Đồng chí hăng say nghiên cứu những sách kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lê-nin và quan tâm

đặc biệt đến các tác phẩm của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc như cuốn Đường cách mệnh hoặc Luận cương chánh trị của Đảng do Tổng bí thư Trần Phú khởi thảo nhằm rút ra những bài học, kinh nghiệm quý

cho công tác cách mạng Trong các lớp học ấy, đồng chí Tôn Đức Thắng thường kể lại cuộc binh biếnHắc Hải năm 1919, mà mình được tham gia, góp phần củng cố tình cảm với nước Nga Xô Viết củacác chiến sĩ Cộng sản Việt Nam ngay trong lúc bị bọn đế quốc giam cầm

Để thực hiện thắng lợi chủ trương “biến nhà tù thành trường học cách mạng”, đồng chí Tôn ĐứcThắng đã cùng với Chi ủy và nhiều Đảng viên khác, không chỉ đấu tranh với bọn cai ngục, mà cònphải đấu tranh bền bỉ chống lại những quan điểm lạc hậu của anh em tù Quốc dân Đảng Vì họthường vu khống, xuyên tạc chủ nghĩa cộng sản, gieo rắc tư tưởng phản động của thuyết “đấu tranhsinh tồn” của các học giả tư sản, lúc đó đang thịnh hành trên thế giới Mặt khác, họ thường xuyên rêurao, đã kích một cách bỉ ổi các chiến sĩ cộng sản, say sưa học tập để “khỏi lạc đường ra nghĩa địa

Hàng Dương” Thậm chí, đôi khi họ cố tình phá hoại bằng cách báo cho bọn cai ngục đến tịch thu cáctài liệu, bắt bớ đánh đập các chiến sĩ cộng sản Trong các cuộc đấu tranh ấy, đồng chí Tôn ĐứcThắng đã vận dụng thuyết đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, để đánh bại không nhânnhượng thuyết vị chủng, thuyết sinh tồn sặc mùi phản động Với thái độ đúng mực và lòng chânthành, đồng chí Tôn Đức Thắng cùng với các đồng chí đảng viên khác đã giúp họ nhận rõ những sailầm trong tư tưởng và hành động, nên đã có thái độ bảo vệ đồng chí trước âm mưu sát hại của tùQuốc dân Đảng.

Năm 1934, trong thời kỳ đồng chí Tôn Đức Thắng làm việc tại Sở Lưới, biết được chủ trươngcủa Chi bộ Đảng bố trí cho các đồng chí Ngô Gia Tự, Lê Quang Sung, Tô Chấn vượt Côn Đảo vềđất liền Đồng chí đã dở máy ca nô để sửa chữa đúng vào dịp đó Theo đồng chí Hoàng Quốc Việt thìlúc đó : “ qua những lời hé lộ của đám gác đêm và bàn tán của tù thường mà biết rằng chiếc ca nôduy nhất của đảo đã được dở ra sửa chữa đúng lúc cuộc vượt đảo diễn ra Không ai bảo ai, mấy anh

em tù cộng sản chúng tôi cười thầm Biết chắc rằng đồng chí nào đó của mình đã cho ca nô hỏngđúng lúc để chúng không có cái rượt đuổi (Về sau chúng tôi mới biết là một người tù chính trị đồngchí Tôn Đức Thắng)”(1) Tiếp đó, mấy tháng sau Chi bộ lại tổ chức chuyến vượt đảo lần thứ hai gồmcác đồng chí Tạ Uyên, Nguyễn Hữu Tiến, Trần Quang Tặng, Tống Văn Trân, Vũ Công Phu vàđồng chí Tôn Đức Thắng Nhưng : “Riêng đồng chí Tôn Đức Thắng không biết vì sao bị bắt trở lại.Anh em mừng cho các đồng chí đi thoát, lại xót cho đồng chí Tôn, người thủy thủ đã tham gia binhbiến Hắc Hải năm 1919, phải tù đày từ năm 1929 tôi chưa gặp mặt, nhưng đã biết tiếng là một đồngchí trung kiên”(2)

Người chiến sĩ Cộng sản trung kiên Tôn Đức Thắng, một lần nữa lại khẳng định bản chất kiênđịnh của mình, sau khi chiến tranh thế giới lần thứ II nổ ra (1939 – 1945) và thực dân Pháp ở ĐôngDương ra sức phát xít hóa bộ máy thống trị, tăng cường khủng bố, đàn áp khốc liệt những người chiến

sĩ Cộng sản còn đang bị giam giữ trong các nhà tù của chúng Lúc dó, Chi bộ Đảng ở Côn Đảo hoạtđộng vô cùng khó khăn vì một mặt do đế quốc gây ra, mặt khác vì không nắm được rõ tình hình pháttriển của cách mạng trong nước, trên thế giới, nên không tránh khỏi hoang mang, dao động Đặc biệt,khi được biết tin phát xít Đức điên cuồng tấn công Liên Xô, trong nội bộ Chi bộ đã phải tiến hànhmột cuộc đấu tranh tư tưởng không kém phần gay gắt về vai trò của Liên Xô trong thế chiến lần thứ

II Là người đã biết ít nhiều về nước Nga Xô Viết và đã thực sự biểu lộ bằng hành động thực tế gópphần bảo vệ Nhà nước Công nông đầu tiên trên thế giới, đồng chí Tôn Đức Thắng đã ra sức kiên trìgiải thích, chứng minh cho mọi người thấy được sức mạnh vô địch của chính quyền Xô Viết, quân độiXô Viết và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của nhân dân Liên Xô Tổ quốc chung của những ngườilao động trên thế giới Đồng chí Tôn Đức Thắng đã kể lại về cuộc đấu tranh đó : “Trong khi bị cầmtù ở Côn Đảo, khi bị phát xít Hitle tiến công Mat xcơ va, tôi và nhiều đồng chí khác lo lắng theo dõitình hình Song bao giờ chúng tôi cũng giữ vững niềm tin thắng lợi cuối cùng của Liên Xô Chúng tôiđã lập luận một cách đơn giản và rõ ràng : nhân dân Liên Xô bằng sức mạnh của bản thân mình vàdựa vào sự ủng hộ của vô sản thế giới, đã đập tan cuộc can thiệp vũ trang của bọn đế quốc Hơn 20năm sau Liên Xô đã trở nên hùng mạnh hơn Liên Xô lại được sự ủng hộ rộng rãi của mặt trận Quốctế chống phát xít và vì thế Liên Xô nhất định thắng lợi”(1) Niềm tin đó của đồng chí Tôn Đức Thắngđã truyền đến mọi người và góp phần ổn định tình hình tư tưởng của Đảng viên trong chi bộ và quầnchúng, tránh được những bi quan, dao động lúc bấy giờ

Tình hình cách mạng ở trong nước và thế giới ngày càng phát triển mạnh, diễn biến phức tạp,đòi hỏi nhiều lượng tin tức để chi bộ Đảng nắm chắc được chủ trương, đường lối của Đảng ngày mộtnhiều, chính xác, từ đó định ra được những kế hoạch, biện pháp đối phó, đấu tranh có hiệu quả hơnđối với kẻ thù ở Côn Đảo Do đó, cũng đòi hỏi ở sự cố gắng, nỗ lực ngày càng lớn của đồng chí TônĐức Thắng, trong việc thu lượm tin tức, quan hệ với đất liền, với các thủy thủ Pháp, Việt, để nắmchắc xu thế phát triển của cách mạng trong nước và thế giới Đồng chí Tôn Đức Thắng đã thực hiệnxuất sắc nhiệm vụ đó

Đặc biệt, sau ngày 9-3-1945, khi phát xít Nhật đảo chính thực dân Pháp, tình hình ở Côn Đảo lạicàng phức tạp hơn Khi bọn phát xít Nhật đến thay thế Pháp tại Côn Đảo, trong nội bộ tù nhân ở đâycũng có sự phân hóa rõ rệt Một số hoang mang, một số xu thời ra mặt chửi Pháp nịnh Nhật và tố cáonhững người Cộng sản để lập công Đứng trước tình hình phức tạp đó, đồng chí Tôn Đức Thắng đãcùng với các đồng chí trong chi ủy và đảng viên trong chi bộ, vạch rõ phát xít Nhật cùng bè lũ phátxít thế giới, nhất định sẽ thất bại, cách mạng Việt Nam và phong trào cách mạng thế giới sẽ thắng lợihoàn toàn Đồng thời, Chi bộ bàn bạc chủ trương chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền, khi có điềukiện thuận lợi.

Không nắm được tình hình chung của phong trào cách mạng cả nước, chắc chắn sẽ gặp nhiềukhó khăn trong việc Chi bộ quyết định hành động Đồng chí Tôn Đức Thắng được Chi bộ giao chonhiệm vụ phải chữa bằng được chiếc máy thu thanh đã hỏng nát, mà bọn chúa ngục đã vứt bỏ từ lâu.Với ý thức trách nhiệm rất cao trước Chi bộ, với nhiệt tình cách mạng nóng bỏng và với tất cả vốnliếng tay nghề của người thợ máy lâu năm, đồng chí Tôn Đức Thắng đã hoàn thành nhiệm vụ đó mộtcách xuất sắc và kịp thời Vừa chữa xong máy thu thanh đã bắt ngay được làn sóng của Đài Phátthanh tiếng nói Việt Nam, phát đi từ Thủ đô Hà Nội, nghe được lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc

bản Tuyên ngôn Độc lập, tại quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945 Đồng chí Tôn Đức Thắng cùng

anh em trên toàn Đảo mừng vui trong ngày hội lớn của dân tộc hồi sinh sau gần 80 năm phải làm nôlệ Trong niềm vui lớn đó, biết bọn chúa đảo đang hoang mang dao động đến cực điểm, bất chấp sựkềm kẹp của giám ngục, Chi bộ Đảng đã quyết định tổ chức ngay một cuộc mít tinh trọng thể mừngĐộc lập Tự do, ủng hộ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và nổi dậy giành chính quyền làmchủ trên toàn đảo

Ngày 23-9-1945, đồng chí Tôn Đức Thắng cùng các đồng chí khác bị giam giữ ở nhà tù CônĐảo, được Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời Nam bộ cử một phái đoàn đưa tàu ra đón về đấtliền

Đồng chí Tôn Đức Thắng về đất liền vào ngày 23 tháng 9 năm 1945 Sau 17 năm xa cách đồngchí chỉ kịp gặp gia đình ít giờ rồi lại đi ngay gặp Xứ ủy nhận công tác mới của Đảng Khi đồng về thìcuộc kháng chiến anh dũng vô cùng gian khổ ở Nam bộ và miền Nam Trung bộ, chống thực dân Phápxâm lược đã nổ ra, cùng một lúc với cuộc đấu tranh của nhân dân miền Bắc chống quân Tưởng GiớiThạch Trong tình hình khẩn trương đó, lực lượng cán bộ mới ở Côn Đảo về, được Xứ ủy Nam Bộphân công ngay công tác Đồng chí Tôn Đức Thắng được bổ sung vào Xứ ủy Ngày 25-10-1945,đồng chí tham dự Hội nghị Xứ ủy Nam Bộ mở rộng, do đồng chí Hoàng Quốc Việt thay mặt BanThường vụ Trung ương Đảng chủ trì, tại Thiên Hộ (huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho) Đồng chí Tôn ĐứcThắng đã góp phần cùng với tập thể Xứ ủy Nam Bộ dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Thường vụTrung ương Đảng, đã nêu ra được phương hướng chỉ đạo, nhiệm vụ cấp bách cho cuộc chiến đấu ởNam bộ Trước hết, phải chấn chỉnh tổ chức, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ về mọi mặt, nhất làlực lượng vũ trang, kiên trì giữ vững và đẩy mạnh cuộc kháng chiến, làm thất bại âm mưu đánhnhanh, giải quyết nhanh của thực dân Pháp Đồng chí được phân công phụ trách Ủy ban kháng chiếnNam bộ, kiêm chỉ huy các lực lượng vũ trang Nam bộ Sau hội nghị, đồng chí Tôn Đức Thắng cùngvới những cán bộ trung kiên của Đảng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, kiên trì đi sâu, bám sát cơ sởđể củng cố, xây dựng phong trào, phát triển cơ sở chính quyền, cơ sở vũ trang và đặc biệt quan tâmđến việc thành lập những khu du kích và đơn vị vũ trang cách mạng nhằm đáp ứng những nhiệm vụcấp bách đang diễn ra gay go, quyết liệt

Với công lao đó trong những ngày đầu của cuộc kháng chiến ở Nam bộ, nên trong cuộc tổngtuyển cử đầu tiên vào 6-1-1946, đồng chí Tôn Đức Thắng được nhân dân Sài Gòn – Chợ Lớn bầu làmđại biểu của mình trong Quốc hội khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Cũng trong năm

1946, đồng chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng quyết định điều ra công tác Hà Nội.Từ đấy, đồng chí luôn luôn ở bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ban chấp hành Trung ương Đảng.Sau đó, được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quốc hội nước ta cử đồng chí tham gia vào Đoàn Quốc hội

nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, do đồng chí Phạm Văn Đồng dẫn đầu, sang thăm nước Pháp vàotháng 4-1946, theo lời mời của Quốc hội nước Cộng hòa Pháp Đồng chí Tôn Đức Thắng cùng vớinhững thành viên trong đoàn, đã tiếp xúc với nhiều nghị sĩ Quốc hội Pháp, các đoàn thể quần chúng,các tầng lớp nhân dân Pháp, góp phần thực hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi đoànlên đường là : “Đoàn kết, cẩn thận, làm cho người Pháp hiểu ta để gây tình hữu nghị giữa hai dântộc” Chính vì vậy, mà nhân dân Pháp, cũng như nhân dân thế giới hiểu được và đồng tình với cuộcđấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta.

Sau khi đi thăm nước Pháp về, thực hiện chủ trương của Đảng về việc mở rộng Mặt trận Dân tộcthống nhất, đồng chí Tôn Đức Thắng ra sức chuẩn bị khẩn trương về mọi mặt, cho sự thành lập HộiLiên hiệp Quốc dân Việt Nam (gọi tắc là Liên Việt), vào cuối tháng 5-1946 tại Hà Nội Toàn thể đạibiểu Hội nghị đã nhất trí bầu Chủ tịch Hồ Chí Minh là Chủ tịch danh dự của Mặt trận, bầu cụ HuỳnhThúc Kháng, Phó chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa làm Chủ tịch Mặt trận Liên Việt vàđồng chí Tôn Đức Thắng làm Phó Chủ tịch Mặt trận Liên Việt, để lãnh đạo toàn dân thực hiện thắnglợi mục đích của Mặt trận là : “Đoàn kết tất cả các Đảng phái yêu nước và các đồng bào vô Đảngphái, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, xu hướng chính trị, chủng tộc để làm cho Nước Việt Namđộc lập, thống nhất, dân chủ, phú cường”

Từ đó, với cương vị người lãnh đạo Mặt trận dân tộc thống nhất, đồng chí đã hoạt động hết sứcmình vì sự nghiệp đoàn kết toàn dân, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của cách mạng Việt Namdưới sự lãnh đạo của Đảng Đến tháng 10-1946, đồng chí trong đoàn đại biểu Nam bộ đi dự kỳ họpthứ II của Quốc hội khóa I, họp tại Nhà hát Thành phố Hà Nội Tại kỳ họp, đồng chí được các đạibiểu Quốc hội bầu làm Trưởng đoàn Chủ tịch của kỳ họp Theo sáng kiến của đoàn đại biểu Nam bộ,toàn thể Quốc hội nhất trí bày tỏ sự tín nhiệm và tin tưởng tuyệt đối của nhân dân cả nước đối với

Chủ tịch Hồ Chí Minh và suy tôn Người là Người công dân thứ nhất của nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hòa, vì đã sáng suốt lãnh đạo nước nhà thoát khỏi xiềng xích của đế quốc phong kiến Tại kỳhọp này, đồng chí Tôn Đức Thắng cùng với các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và gần 300 đạibiểu Quốc hội, đã nhất trí thông qua : báo cáo của Chính phủ về những công tác đã làm trong 8 thángqua và Hiến pháp đầu tiên của nước ta

Khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, đồng chí Tôn Đức Thắng cùng với Trung ương Đảng, Chínhphủ dời lên chiến khu Việt Bắc, để bảo toàn lực lượng, lãnh đạo toàn dân ta tiến hành cuộc khángchiến chống thực dân Pháp xâm lược

Ngoài cương vị lãnh đạo Mặt trận Liên Việt, đồng chí Tôn Đức Thắng được Trung ương Đảng,Chính phủ phân giữ nhiều trọng trách : Tổng thanh tra Chính phủ, quyền Bộ trưởng Bộ Nội vụ,Trưởng Ban thi đua ái quốc Trung ương, quyền Trưởng Ban thường trực Quốc hội, Chủ tịch danh dựTổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội trưởng Hội Hữu nghị Việt – Xô Ở tất cả các cương vị ấy,đồng chí luôn luôn khắc phục mọi khó khăn gian khổ, xuống tận cơ sở, địa phương, động viên các giađình thương binh, liệt sỹ, các ngành, các cấp trong và ngoài quân đội nhằm động viên toàn dân gópsức người, sức của và tài trí cho cuộc kháng chiến của dân tộc Đồng thời, kiểm tra, đôn đốc hoạtđộng của các tổ chức Nhà nước, đoàn thể, thúc đẩy bộ máy kháng chiến hoạt động mạnh mẽ, có hiệuquả, góp phần trực tiếp củng cố xây dựng chính quyền cách mạng ngày một vững vàng, mạnh mẽ, đểthực hiện tốt nhất hai nhiệm vụ của cuộc kháng chiến : Vừa đánh giặc, vừa kiến thiết đất nước.Để đẩy mạnh phong trào thi đua ái quốc, tại Hội nghị toàn quốc lần thứ ba của Đảng, họp từ 21-

1 đến 3-2-1950, do đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp chỉ đạo, Trưởng Ban thi đua ái quốcTrung ương Tôn Đức Thắng đã đọc báo cáo : “Đẩy mạnh thi đua nhằm đúng hướng chính” Vớiphương pháp tư duy nhìn thẳng vào sự thật và nói rõ sự thật, đồng chí đã phê phán nghiêm khắcnhững khuyết điểm về lãnh đạo và tổ chức đã làm cho phong trào thi đua ít hiệu quả Đồng thời, vạchrõ : “Hướng chính của thi đua ái quốc lúc này là động viên nhân lực, vật lực, tài lực để phục vụ tiềntuyến” Những uốn nắn đó, đã góp phần chỉ đạo các địa phương đẩy mạnh phong trào thi đua yêunước tiến lên một bước mới; góp phần vào sự lớn mạnh của cuộc kháng chiến đang bước vào giai

đoạn mới Để vạch rõ những thắng lợi vẻ vang của nhân dân ta trong cả nước và sự trưởng thànhnhanh chóng của các lực lượng vũ trang, đồng chí Tôn Đức Thắng thay mặt Ủy ban Thường trực Quốchội đã ra lời Hiệu triệu nhân dịp kỷ niệm lần thứ tư ngày toàn quốc kháng chiến Đồng chí đã khẳngđịnh : “Những thắng lợi trên, đồng bào nên nhớ : chúng ta đã mua bằng sự gian khổ vô cùng, sự hysinh tuyệt mực Nhiệm vụ của mỗi người công dân ta phải giữ vững lấy những chiến thắng ấy vàkhuếch trương nó ra”.

Để đẩy mạnh cuộc kháng chiến thắng lợi hoàn toàn, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II củaĐảng được triệu tập tại Tuyên Quang từ 11 đến 19-2-1951 Đồng chí Tôn Đức Thắng đọc diễn vănkhai mạc, nêu lên tình hình thế giới, cách mạng Đông Dương và quá trình hoạt động của Đảng ta từĐại hội lần thứ nhất của Đảng tại Ma Cao (3-1935) đến năm 1950 và nêu rõ những nhiệm vụ lịch sửcủa Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng Đồng chí nhấn mạnh : “ của quí nhất mà chúng

ta nắm vững được là, đã xây dựng được một Đảng tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân laođộng, gần một triệu người đã được rèn luyện trong hơn 20 năm đấu tranh vô cùng gian khổ, ngườitrước ngã người sau tiến lên, một người hy sinh trăm ngàn người thay thế” Trong Đại hội, đồng chíTôn Đức Thắng được bầu vào Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam Đặc biệt, trongbài phát biểu quan trọng bế mạc Đại hội, đồng chí Tôn Đức Thắng đã tổng kết toàn diện những nộidung lớn được bàn và nhất trí thông qua trong Đại hội, nhằm đẩy mạnh kháng chiến đến thắng lợi vàđặt cơ sở cho công cuộc kiến thiết nước nhà Đó là, những đường lối sáng suốt, phương hướng đúngđắn của cách mạng nước ta trong giai đoạn mới và là cơ sở để đoàn kết toàn Đảng, toàn dân, toànquân, đưa cách mạng tiến lên giành những thắng lợi mới

Thực hiện nghị quyết của Đại hội Đảng, để củng cố, tăng cường sự đoàn kết nhất trí của toàndân, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc của dân tộc, đồng chí Tôn Đức Thắng rasức khẩn trương chuẩn bị tiến tới Đại hội toàn quốc thống nhất Việt Minh – Liên Việt, được triệu tậptừ ngày 3 đến 7 tháng 3 năm 1951 Đại hội đã suy tôn Chủ tịch Hồ Chí Minh làm Chủ tịch danh dự vàbầu đồng chí Tôn Đức Thắng làm Chủ tịch Mặt trận Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, Đại hội đã thôngqua được nhiều nghị quyết quan trọng : thống nhất hai Mặt trận Việt Minh – Liên Việt thành Mặttrận Liên Việt, Chính cương, Điều lệ, Tuyên ngôn của Mặt trận, và nhất trí tán thành việc xây dựngvà bảo vệ khối đoàn kết giữa nhân dân ba nước Việt Nam – Lào – Campuchia để chống kẻ thùchung Đảng coi thành công của Đại hội Mặt trân lần này là một thắng lợi chính trị lớn của nhân dân

ta, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát biểu : “Hôm nay trông thấy rừng cây đoàn kết đã nở hoa kếtquả và gốc rễ nó đang ăn sâu lan rộng khắp toàn dân Nó có một tương lai “trường xuân bất lão”(1).Đồng chí Tôn Đức Thắng người trực tiếp góp phần rất quan trọng vào thắng lợi chính trị lớn đó.Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp càng gần đến ngày thắng lợi, Đảng và Nhà nước talại càng phải cần huy động tổng lực nhiều mặt, cần sự nhất trí về tinh thần, sự đoàn kết ngày càngchặt chẽ của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Bởi vậy, trong năm 1953, đồng chí Tôn Đức Thắngliên tiếp triệu tập và chủ trì : Hội nghị Liên tịch giữa Ủy ban Thường trực Quốc hội và Ủy ban LiênViệt toàn quốc (2-1953) và Hội nghị Ủy ban Liên Việt toàn quốc mở rộng (11-1953), bao gồm đôngđảo đại biểu các chính đảng, đoàn thể, dân tộc, tôn giáo trong toàn quốc, để thấm nhuần cương lĩnhcủa Đảng Lao động Việt Nam về vấn đề ruộng đất” Hội nghị đã đi đến quyết nghị quan trọng:– Đẩy mạnh công cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ, đánh đổ ngụy quyền,giải phóng dân tộc, củng cố và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, giải phóng sức sản xuất ở nôngthôn, phát triển sản xuất nông nghiệp, mở đường phát triển công thương nghiệp, cải thiện đời sốngnhân dân

– Kêu gọi các chính đảng, đoàn thể và toàn thể nhân dân ta ủng hộ cương lĩnh ruộng đất củaĐảng, ủng hộ cuộc đấu tranh của nông dân, tích cực tham gia cải cách ruộng đất và hoàn thành sựnghiệp kháng chiến kiến quốc

Với cương vị là người trực tiếp lãnh đạo Mặt trận dân tộc thống nhất, đồng chí Tôn Đức Thắngđã nỗ lực hoạt động với mọi sức lực, tâm huyết của người chiến sĩ cộng sản, vì sự thắng lợi của chính

sách đại đoàn kết của Đảng Tất cả mọi hoạt động của đồng chí đều vì sự nghiệp đoàn kết toàn dânsao cho “Rừng cây đoàn kết” ngày một xum xuê, vì củng cố khối liên minh Công nông, củng cố vàmở rộng Mặt trận Dân tộc thống nhất, phát triển sản xuất, đẩy mạnh kháng chiến và vì sự nghiẹpđoàn kết chiến đấu giữa nhân dân ba nước Việt Nam – Lào – Campuchia, giành toàn thắng cho cácdân tộc Đông Dương.

Chính nhờ khối đoàn kết vĩ đại của toàn dân, đã hợp thành sức mạnh tổng hợp của nhân dân tatrong sự nghiệp chiến đấu và chiến thắng thực dân Pháp, sau chín năm trường kỳ kháng chiến cực kỳgian khổ Trong đó, đồng chí Tôn Đức Thắng Chủ tịch Mặt trận dân tộc thống nhất, là một chiến sĩtiêu biểu nhất cho chính sách đại đoàn kết của Chủ tịch Hồ Chí Minh

oOoCuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta giành được thắng lợi, sự nghiệp cáchmạng dân tộc dân chủ nhân dân mới hoàn thành ở miền Bắc nước ta Đồng chí Tôn Đức Thắng cùngvới các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước từ chiến khu Việt Bắc trở lại Thủ đô Hà Nội, tiếp tục lãnhđạo nhân dân cả chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà, nhằm hoàn thànhcuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước

Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa I, họp tại Hà Nội tháng 9-1955, đồng chí Tôn Đức Thắng đượcbầu làm Trưởng Ban thường trực Quốc hội Với trọng trách ấy : đồng chí đã góp sức mình vào tăngcường sức mạnh của nền chuyên chính vô sản trong thời kỳ miền Bắc bước vào quá độ tiến lên chủnghĩa xã hội Đứng trước tình hình phát triển mới của cách mạng Việt Nam, để mở rộng hơn nữa khốiđại đoàn kết toàn dân, thực hiện đường lối chính trị của Đảng nhằm động viên cả nước thực hiệnthắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong thời kỳ mới, đồng chí Tôn ĐứcThắng triệu tập Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất toàn quốc vào tháng 9-1955 tại Thủ đô Hà Nội.Trong diễn văn khai mạc, đồng chí kêu gọi toàn dân hãy ra sức thực hiện chính sách đại đoàn kết củaChủ tịch Hồ Chí Minh và mọi người phải góp phần vào xây dựng Tổ quốc Việt Nam hòa bình, thốngnhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh Vì : “Chúng ta cùng chung một Tổ quốc, cũng có chung hàngngàn năm lịch sử, đau khổ có nhau, vinh quang có nhau Điều đó, đã gắn liền đồng bào toàn quốc,gắn liền đại biểu chúng ta làm một khối” Đại hội đã quyết định lấy tên là Mặt trận Tổ quốc ViệtNam và bầu đồng chí Tôn Đức Thắng làm Chủ tịch Ủy Ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.Từ đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam góp phần rất quan trọng trong việc đoàn kết toàn dân khôngnhững trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, mà cả trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước

Cùng với nhiệm vụ lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tháng 2-1957 khi Ban Thanh toán nạnmù chữ Trung ương được thành lập, đồng chí Tôn Đức Thắng được cử làm Trưởng Ban Với tráchnhiệm đó, đồng chí đã kêu gọi mọi người chưa biết chữ phải đi học để nâng cao hiểu biết, làm trònnghĩa vụ đối với Tổ quốc Đồng thời, kêu gọi mọi người biết chữ hãy tự nguyện góp sức mình vào

“Đội tiên phong trong sự nghiệp diệt dốt” và coi họ là những chiến sĩ trên mặt trận chống lại hậu quảcủa chính sách ngu dân do thực dân Pháp để lại và là những người mở mang tri thức phổ thông chođồng bào Tuy gần 70 tuổi, đồng chí không quản ngại tuổi già sức yếu, vẫn thường xuyên xuống tậncác lớp bình dân học vụ ở Hà Nội và nhiều địa phương xa để kiểm tra, đôn đốc và có những biệnpháp cụ thể nhằm đẩy mạnh việc học tập của các học viên và dạy học của các chiến sĩ diệt dốt Dướisự chỉ đạo trực tiếp của đồng chí và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực của người học vàngười dạy, nên nạn mù chữ đã được thanh toán ngay vào cuối năm 1958 ở vùng đồng bằng và trung

du miền Bắc

Tháng 8-1958, nhân dịp đồng chí Tôn Đức Thắng 70 tuổi, Ủy Ban Thường vụ Quốc hội và Chínhphủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đã quyết định tặng đồng chí Huân chương Sao Vàng – Huânchương cao quí nhất của Nhà nước ta, vì đã có nhiều cống hiến xuất sắc trong chín năm kháng chiếnchống thực dân Pháp và trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong buổi lễ trao tặng huânchương, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định : “ đồng chí Tôn Đức Thắng là người đầu tiên và

người rất xứng đáng được tặng thưởng huân chương ấy” Trước vinh dự lớn này, đồng chí Tôn ĐứcThắng vô cùng cảm động phát biểu : “ tôi không biết nói gì hơn là hứa lấy cố gắng của tôi để gópcông ơn của Đảng, công ơn của Hồ Chủ tịch Người sáng lập và xây dựng Đảng, đã đưa tôi vào conđường vẻ vang và để đền đáp sự tín nhiệm của nhân dân và Chính phủ”.

Đồng chí Tôn Đức Thắng tuy tuổi cao nhưng ý chí càng cao, nên tháng 7 năm 1960, Quốc hội đãnhất trí bầu đồng chí làm Phó Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Chủ tịch Hồ Chí Minh đãsiết chặt tay đồng chí nói : “Toàn thể Quốc hội nhất trí bầu cụ làm Phó Chủ tịch nước, tức là đồngbào miền Nam đều bầu cụ làm Phó Chủ tịch nước Điều đó tiêu biểu rằng nước ta nhất định thốngnhất” Tiếp đó khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (9-1969), đồng chí Tôn Đức Thắng được Quốc hộinhất trí bầu làm Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa II, họp

ở Hà Nội ngày 23-9-1969 Vinh dự được kế tiếp chức vụ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí TônĐức Thắng khiêm tốn nói : “Về phần tôi được kế tiếp chức vụ của Hồ Chủ tịch là điều rất vinh quangđối với tôi, nhưng càng là điều mà tôi chưa bao giờ dám nghĩ đến ” và chân thành hứa: “Mặc dù tàihèn đức kém, chúng tôi xin thề trước anh linh của Hồ Chủ tịch và trước Quốc hội : Chúng tôi sẽ cốgắng hết sức mình để làm tròn trách nhiệm mà Quốc hội đã giao phó”

Mặc dù là người đứng đầu Nhà nước, đồng chí Tôn Đức Thắng lúc nào cũng giữ được phongcách công nhân trong sáng của mình : khiêm tốn, giản dị, chân thành, hòa mình trong quần chúng.Đồng chí luôn luôn đi sâu đi sát cơ sở, lắng nghe quần chúng nhân dân phản ánh nguyện vọng chínhđáng của mình, và kiểm tra hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước Mặt khác, không những bảnthân Chủ tịch gương mẫu thực hiện, mà còn luôn luôn căn dặn, nhắc nhở, giáo dục cán bộ lãnh đạocác cấp chính quyền từ Trung ương đến cơ sở phải hết lòng vì dân, vì nước và luôn luôn phải coi dânlà gốc vì sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của quần chúng

Đối với sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, giành Độc lập – Tự do – Thống nhất Tổ quốc, Chủ tịchTôn Đức Thắng đã giành sự quan tâm đặc biệt Là người sinh trưởng từ miền Nam “Thành đồng Tổquốc” hơn ai hết đồng chí dành những tình cảm sâu nặng nhất cho cuộc chiến đấu cực kỳ gian khổcủa đồng bào ở miền Nam Tại Hội nghị chính trị đặc biệt, đồng chí Tôn Đức Thắng đã phát biểu :

“Từng giờ từng phút tôi luôn luôn nghĩ đến miền Nam, nơi chôn nhau cắt rốn, đang bị bọn đế quốc vàtay sai tàn phá , tôi muốn được sát cánh với đồng bào trong cuộc đấu tranh, cùng đồng bào chia sẻnhững nỗi gian khổ hy sinh để giải phóng quê hương yêu dấu”(1) Chính vì vậy, Chủ tịch Tôn ĐứcThắng càng ra sức cùng với Đảng, Nhà nước tăng cường lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xãhội ở miền Bắc – hậu phương lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, để làm tròn nghĩa vụđối với miền Nam – tiền tuyến lớn anh hùng Xuất phát từ tình cảm lớn đó, đồng chí Tôn Đức Thắngkêu gọi : “Máu chảy ruột mềm, là dân một nước là con một nhà, chúng ta chia sẻ nỗi đau thương củađồng bào miền Nam ruột thịt”(2) và hãy “ nguyện son sắt một lòng, không sợ bất cứ một hy sinh giankhổ nào, luôn luôn kề vai sát cánh cùng đồng bào miền Nam đưa cuộc chiến đấu chung của cả dântộc ta đến thắng lợi hoàn toàn”(3)

Không phải bằng lời kêu gọi, mà bằng hành động thực tế hàng ngày, Chủ tịch Tôn Đức Thắnggiành nhiều thời gian, xuống thăm hỏi các đơn vị lực lượng vũ trang động viên tinh thần chiến đấuđánh giặc của cán bộ, chiến sĩ, nhắc nhở phải đề cao cảnh giác, sẵn sàng đập tan mọi âm mưu pháhoại của kẻ thù Đặc biệt, ngay sau chiến công đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng máy bảy B.52của không quân Mỹ ở Hà Nội, Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã kịp thời đến biểu dương thành tích của cácđơn vị bộ đội, tự vệ đã lập nhiều chiến công hạ máy bay B.52, F.111 Đồng thời ân cần thăm hỏiđồng bào đường phố Khâm Thiên (Hà Nội) đang khắc phục hậu quả và chia buồn tới các gia đình cóngười thân đã bị thiệt hại, trong cuộc ném bom có tính chất hủy diệt vô cùng dã man của giặc Mỹ vàotháng 12-1972

Bị liên tiếp thất bại lớn trên chiến trường miền Nam và trận “Điện Biên Phủ trên không” ở HàNội, ngày 27-1-1973, chính phủ Mỹ buộc phải ký Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình

ở Việt Nam Nhưng chưa ráo mực, đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn đã ra sức phá hoại những

điều khoản vừa ký kết, nhưng không thể tránh khỏi sự thất bại hoàn toàn Trong cuộc Tổng tiến côngvà nổi dậy mùa Xuân năm 1975 ở miền Nam, nhân dân ta đã giành thắng lợi quyết định : giải phónghoàn toàn miền Nam, hoàn thành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước Trongniềm vui lớn đó, ngày 15-5-1975, Chủ tịch Tôn Đức Thắng về miền Nam dự lễ mừng chiến thắng vĩđại của dân tộc ta tại thành phố Sài Gòn, Chủ tịch đã phân tích những nguyên nhân dẫn đến nhữngthắng lợi kỳ diệu ấy và kêu gọi đồng bào miền Nam cùng với đồng bào miền Bắc, chung sức chunglòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Ngay sau ngày thống nhất nước nhà, Chủ tịch Tôn Đức Thắng cùng với Ủy Ban Thường vụ Quốchội chuẩn bị tổ chức Tổng tuyển cử bầu Quốc hội thống nhất Ngày 3-7-1976, kỳ họp đầu tiên củaQuốc hội khóa VI, nhất trí bầu đồng chí Tôn Đức Thắng làm Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủnghĩa Việt Nam Thay mặt những đồng chí được bầu vào các cơ quan lãnh đạo Nhà nước, Chủ tịchTôn Đức Thắng nói : “Chúng tôi xin hứa với Quốc hội, với đồng bào cả nước sẽ tiếp tục mang hết sứcmình phục vụ Tổ quốc phục vụ nhân dân, ra sức đoàn kết, động viên toàn dân phấn đấu thực hiệnđầy đủ lời căn dặn của Hồ Chủ tịch : “Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay”

Nhưng vừa ra khỏi cuộc chiến tranh, sau 117 năm kiên cường chiến đấu, nhân dân ta chưa kịphàn gắn vết thương chiến tranh, thì bọn bành trướng bá quyền Bắc Kinh, được đế quốc Mỹ đồng tình,lại tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại nhiều mặt đối với đất nước ta Chúng dùng bọn Pôn Pốt –Iêng Xa ry gây ra chiến tranh ở biên giới Tây Nam (1978) và mang quân xâm lược biên giới phía Bắc(1979) Do đó, ngày 5-3-1979, Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã ký sắc lệnh Tổng động viên, nhằm huyđộng nhân dân cả nước trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và đánh thắnghoàn toàn cuộc chiến tranh xâm lược do chúng gây ra

Chủ tịch Tôn Đức Thắng quan tâm đặc biệt đến việc chăm sóc, giáo dục và bồi dưỡng thế hệmăng non đất nước Ngày 1-4-1961 đồng chí Tôn Đức Thắng là Chủ tịch danh dự Ủy Ban Thiếu niênNhi đồng Việt Nam Dù ở cường vị, hoàn cảnh nào, Chủ tịch Tôn Đắc Thắng cũng coi trọng công tácđó, vì các cháu sẽ là chủ nhân thực sự của xã hội tương lai Đồng thời, vạch rõ công tác thiếu niên nhiđồng có ý nghĩa cách mạng trọng đại, vì nó là công tác của toàn Đảng, toàn dân, biểu hiện quan điểmquần chúng của người cách mạng, biểu hiện tính ưu việt của chế độ ta, vì quan tâm đến thiếu niên nhiđồng, chính là quan tâm đến tiền đồ của sự nghiệp cách mạng Bởi vậy, nó không chỉ là tình cảm, màcòn là trách nhiệm của những người cộng sản Chủ tịch Tôn Đức Thắng thường kêu gọi các ngành,các đoàn thể, các bậc cha mẹ, các cô giáo thầy giáo, các cán bộ phụ trách hãy làm tốt hơn nữa côngtác giáo dục, chăm sóc và bảo vệ thiếu niên nhi đồng, ra sức thực hiện lời di chúc của Chủ tịch HồChí Minh : “Bồi dưỡng những thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cầnthiết !” Mặt khác, đồng chí còn gửi thư tới các bậc cha mẹ, các gia đình yêu cầu hãy : “ quan tâmđẩy mạnh cuộc vận động “toàn dân bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng” và phối hợpvới nhau chặt chẽ hơn nữa trong việc vun trồng những mầm non của dân tộc” Những quan điểm đó

của Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Đảng, Nhà nước đã trở thành luật pháp khi pháp lệnh về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em do Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Tôn Đức Thắng ký

sắc lệnh công bố vào ngày 21-11-1979

Chủ tịch Tôn Đức Thắng không chỉ là người chiến sĩ Cộng sản lão thành đã cống hiến toàn bộsức lực, trí tuệ của mình vào sự nghiệp đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xâydựng vào bảo vệ Tổ quốc, mà còn là một tấm gương sáng của nhà yêu nước và của một chiến sĩCộng sản quốc tế, đã hiến dâng cho sự nghiệp vì quyền tự do, công lý, hòa bình và tiến bộ của cácdân tộc Do đó, đồng chí Tôn Đức Thắng đã được nhân nhiều huân chương cao quí của các nước anh

em và các tổ chức quốc tế

Tháng 12-1955, Ủy Ban Giải thưởng Hòa bình Quốc tế Lênin của Liên Xô, quyết định tặng đồng

chí Tôn Đức Thắng giải thưởng Lênin vì hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc Là người Việt Nam

đầu tiên được nhận vinh dự lớn ấy, đồng chí khiêm tốn nói: “Tôi nhận rõ rằng việc tặng giải thưởngLênin cho tôi là một sự công nhận phần cống hiến mà nhân dân Việt Nam đã và đang góp vào cuộc

đấu tranh để tăng cường nền hòa bình ở châu Á và trên thế giới” Cũng nhân dịp này, Ban chấp hànhTrung ương Đảng khẳng định công lao to lớn và chúc mừng đồng chí Tôn Đức Thắng : “Việc traotặng giải hòa bình quốc tế mang tên Lênin vĩ đại cho đồng chí, người đại biểu xứng đáng của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động Việt Nam, người bạn chiến đấu trung thành của Hồ Chủ tịch, còn làmột sự cỗ vũ vô cùng mạnh mẽ đối với nhân dân ta trong cuộc đấu tranh gay go nhằm củng cố, thựchiện thống nhất, hòa bình, độc lập và dân chủ trong cả nước”.

Đến tháng 11 năm 1967, do những cống hiến lớn lao với sự nghiệp hòa bình thế giới Đoàn Chủtịch Xô Viết tối cao Liên Xô quyết định tặng đồng chí Tôn Đức Thắng huân chương Lênin Huânchương cao quí nhất của Liên Xô, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 cách mạng xã hội chủ nghĩa thángMười Nga Vinh dự đặc biệt đó không chỉ dành cho đồng chí Tôn Đức Thắng, mà còn là vinh dựchung của nhân dân Việt Nam ta

Dù ở cương vị nào, đồng chí Tôn Đức Thắng cũng hết lòng tận tụy vì dân vì nước, ngay cả khituổi già sức yếu Ngày 30-3-1980, sau gần hai năm yếu mệt, được Trung ương Đảng, Nhà nước tậptrung những khả năng, phương tiện tốt nhất để tận tình cứu chữa, chăm sóc, nhưng Chủ tịch Tôn ĐứcThắng không qua được những cơn bệnh hiểm nghèo và đã từ trần

Ban chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Nhà nước, Mặt trận đã quyết định tổ chức lễ quốctang với nghi thức trọng thể và toàn thể nhân dân Việt Nam để tang đồng chí Tôn Đức Thắng trong 5ngày từ 1 – 5-4-1980

Sáng ngày 1-4-1980, tại Hội trường Ba Đình lịch sử, lễ viếng đồng chí Tôn Đức Thắng được cửhành rất trọng thể Các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Quốc hội, Nhà nước, Mặt trận luôn luôntúc trực bên linh cửu đồng chí Tôn Đức Thắng Đã có gần 150 đoàn đại biểu với hơn 10 ngàn ngườithay mặt đồng bào cả nước đến viếng Ở tất cả các địa phương trong nước đều tổ chức lễ tưởng niệmngười cộng sản kiên cường, mẫu mực Tôn Đức Thắng Ngoài ra còn nhiều đoàn đại biểu cấp cao củaĐảng, Nhà nước ở nhiều quốc gia sang nước ta dự lễ tang; các đoàn ngoại giao, các tổ chức quốc tếtại nước ta cũng đã đến đặt vòng hoa kính viếng anh linh của Chủ tịch Tôn Đức Thắng Với tấm lòngngưỡng mộ người chiến sĩ cộng sản quốc tế đã về nơi vĩnh cửu, ở nhiều nước trên thế giới đã tổ chứclễ tang hoặc quốc tang Ở tất cả các cơ quan ngoại giao của nước ta tại các nước, đã đón rất nhiềunhà lãnh đạo, và quần chúng nhân dân đến chia buồn và ký vào sổ tang Cũng thời gian đó, Đảng,Nhà nước ta cũng đã nhận được rất nhiều điện chia buồn từ các nước gửi tới nhân dân ta

Chiều ngày 3-4-1980, lễ truy điệu Chủ tịch Tôn Đức Thắng được tổ chức trọng đại theo nghithức quốc gia tại Hội trường Ba Đình Đồng chí Trường Chinh, Ủy viên Bộ Chính trị Ban chấp hànhTrung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Ủy Ban Thường vụ Quốc hội, đọc điếu văn khẳngđịnh những cống hiến lớn lao của Chủ tịch Tôn Đức Thắng : “Cuộc đời hoạt động cách mạng củađồng chí là một tấm gương sáng về lòng trung thành, tận tụy, về tinh thần anh dũng, bất khuất, về đứctính khiêm tốn, giản dị Toàn thể đồng chí và đồng bào chúng ta rất tự hào về sự nghiệp và đạo đứccách mạng của đồng chí Chúng ta quyết mãi mãi noi gương cao cả của đồng chí để khắc phục mọikhó khăn, hoàn thành mọi nhiệm vụ cách mạng”

Ngày 4-4-1980, lễ an táng Chủ tịch Tôn Đức Thắng được cử hành rất trọng thể Với lòng tiếcthương vô hạn, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đã đưa Chủ tịch Tôn Đức Thắng về nơi an nghĩ cuốicùng

Cuộc đời 92 mùa Xuân của đồng chí Tôn Đức Thắng đã giành gần 70 năm hoạt động cho sựnghiệp cách mạng lớn lao của Đảng và dân tộc

Hơn 30 năm đầu, từ khi rời quê hương bắt đầu cuộc đời người thợ đến khi cách mạng ThángTám năm 1945 thành công, đồng chí Tôn Đức Thắng phải trải qua những thử thách vô cùng gian khổ.Sớm đến với giai cấp công nhân và lăn lộn trong phong trào công nhân công nghiệp đầu tiên ở ViệtNam giác ngộ cách mạng, là lớp chiến sĩ đầu tiên đứng vào hàng ngũ tiên phong của phong trào yêunước của giai cấp công nhân Việt Nam

Là lớp người đầu tiên tiếp thu và tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin và phong trào công nhânViệt Nam bằng hoạt động thực tiễn của mình, đồng chí Tôn Đức Thắng là người tổ chức ra Công hộiđầu tiên ở nước ta và tham gia tích cực vào quá trình vận động và thành lập chính đảng của giai cấpcông nhân Việt Nam : Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thử thách lớn nhất của cuộc đời đồng chí trong thời kỳ này là 17 năm bị thực dân Pháp cầm tù ởkhám lớn Sài Gòn và địa ngục trần gian Côn Đảo Lòng trung thành vô hạn đối với Tổ quốc, với lýtưởng cộng sản của Đảng, lòng dũng cảm vô biên, ý chí kiên cường bất khuất và niềm tin vào thắnglợi cuối cùng của nhân dân ta, đã tạo thành sức mạnh phi thường trong bản chất người công nhân –cộng sản Tôn Đức Thắng, đã giúp đồng chí chiến thắng được những tháng, năm đầy hy sinh gian khổấy

Hơn 30 năm sau, từ khi thoát khỏi nhà tù Côn Đảo về đất liền, sống những ngày đầu tiên khi đấtnước, dân tộc hồi sinh sau Cách mạng Tháng Tám 1945 đến cuối đời, đồng chí Tôn Đức Thắng đãnhận nhiều trọng trách lớn của Đảng, Quốc hội, Nhà nước, Mặt trận trong hai cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội Bất cứ ở cương vị nào, dù là Chủtịch nước, đồng chí Tôn Đức Thắng cũng hết lòng, hết sức, tận tụy vì Đảng, vì nước, vì dân Đồng chílà một tấm gương sáng mẫu mực về đạo đức cách mạng, suốt đời cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô

tư Tính tổ chức và tính nguyên tắc cao, khiêm tốn và giản dị, yêu thương đồng chí và quý trọng đồngbào vốn là bản chất cuộc đời của đồng chí Tôn Đức Thắng

Gần 70 năm hoạt động cách mạng, đồng chí không chỉ là nhà yêu nước vĩ đại, người cộng sảntiêu biểu của dân tộc, mà còn là một chiến sĩ Lê-nin-nít trong phong trào cộng sản quốc tế, suốt đờiphấn đấu cho sự củng cố, phát triển tình đoàn kết, hữu nghị, chiến đấu theo tinh thần quốc tế xã hộichủ nghĩa giữa các nước Đồng chí là một trong những người Việt Nam đầu tiên hoạt động trongphong trào công nhân Pháp và đem lại mối tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt – Pháp Đồng thời,đồng chí cũng là một trong những người Việt Nam đầu tiên biểu thị bằng hành động bảo vệ thành quảcủa cách mạng tháng Mười Nga vĩ đại, vun đắp cho sự nghiệp đoàn kết giữa nhân dân Việt Nam vớinhân dân Liên Xô anh em Những hoạt động thực tiễn của đồng chí Tôn Đức Thắng, nhằm đoàn kếtvới các Đảng, Quốc hội, Nhà nước, cộng đồng các nước xã hội chủ nghĩa và các nước có chế độ chínhtrị xã hội khác nhau, đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần vào sự hiểu biết lẫn nhau, bảo vệ hòabình, hạnh phúc của nhân loại

Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Tôn Đức Thắng là một kiểu mẫu phong phú hoànchỉnh về nhân sinh quan cộng sản và là tượng trưng những tinh hoa của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữaphẩm chất cách mạng và phong cách của giai cấp công nhân Việt Nam, dân tộc Việt Nam và của

những người cộng sản Việt Nam Trong Thông báo Đặc biệt ngày 30-3-1980 của Ban chấp hành

Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Ủy Ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Chính phủ và ĐoànChủ tịch Ủy Ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đã khẳng định : “Đồng chí Tôn Đức Thắnglà một nhà yêu nước vĩ đại, người cộng sản kiên cường mẫu mực, người lãnh đạo kính mến của giaicấp công nhân và nhân dân các dân tộc nước ta, người bạn chiến đấu thân thiết của Chủ tịch Hồ ChíMinh, người chiến sĩ hết sức trung thành của phong trào Cộng sản và công nhân quốc tế Đồng chí đãcống hiến cả đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng chủ nghĩa xãhội và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời đồng chí đã suốt đời phấn đấu cho sự phát triển tình đoàn kết chiếnđấu và tình hữu nghị anh em giữa nhân dân ta với nhân dân Liên Xô, nhân dân các nước xã hội chủnghĩa anh em khác và phát triển tình hữu nghị với các dân tộc trên thế giới, vì lợi ích của sự nghiệphòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

ĐÀO HIẾU

LỜI CHÚC CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH NHÂN DỊP ĐỒNG CHÍ TÔN ĐỨC THẮNG ĐƯỢC TRAO TẶNG HUÂN CHƯƠNG SAO VÀNG

(20-8-1958)

Thưa lão đồng chí

Hôm nay chúng tôi rất sung sướng chúc mừng đồng chí 70 tuổi

Thưa các đồng chí ;

Đồng chí Tôn Đức Thắng là một người con rất ưu tú của Tổ quốc, suốt 50 năm đã không ngừnghoạt động cách mạng 17 năm bị thực dân Pháp cầm tù, chín năm tham gia lãnh đạo kháng chiến.Bốn năm phấn đấu để giữ hòa bình thế giới và đấu tranh cho sự nghiệp thống nhất nước nhà Đồngchí Tôn Đức Thắng, 70 tuổi nhưng rất trẻ, đối với Đảng, đồng chí là 29 tuổi; đối với nước Việt Namđộc lập, đồng chí là 13 tuổi

Là một chiến sĩ cách mạng dân tộc và chiến sĩ cách mạng thế giới, đồng chí Tôn Đức Thắng làmột trong những người Việt Nam đầu tiên đã tham gia đấu tranh bảo vệ cách mạng tháng Mười vĩđại

Đồng chí Tôn Đức Thắng tuy tuổi tác đã cao, nhưng vẫn cố gắng để phụ trách nhiều nhiệm vụquan trọng :

Trưởng Ban Thường trực Quốc hội

Chủ tịch Ủy Ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Ủy viên Trung ương Đảng Lao động Việt Nam

Chủ tịch danh dự Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam

Chủ tịch Hội Việt – Xô hữu nghị

Chủ tịch danh dự Ủy ban bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam

Ủy viên Hội đồng hòa bình thế giới

Đồng chí Tôn Đức Thắng là một gương mẫu đạo đức cách mạng : Suốt đời cần, kiệm, liêm,chính; Suốt đời hết lòng hết sức phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân

Vì vậy, hôm nay chẳng những chúng ta ở đây, mà toàn thể đồng bào ta từ Bắc đến Nam và toànthể nhân dân thế giới yêu chuộng hòa bình đều vui mừng chúc người lão chiến sĩ cách mạng Tôn ĐứcThắng sống lâu, mạnh khỏe

Thay mặt nhân dân và Chính phủ, tôi trân trọng trao tặng đồng chí Tôn Đức Thắng Huân chươngSao Vàng là Huân chương cao quí nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mà đồng chí Tôn ĐứcThắng là người đầu tiên và người rất xứng đáng được tặng Huân chương ấy

LỜI CHÚC CỦA ĐỒNG CHÍ TRƯỜNG CHINH (1)

Thưa Chủ tịch Tôn Đức Thắng

Thưa Phó Chủ tịch Nguyễn Lương Bằng

Thưa các đồng chí Đại biểu Quốc hội

Sau khi Hồ Chủ tịch kính mến qua đời, trong phiên họp trọng thể này, Quốc hội ta đã nhất tríbầu cụ Tôn Đức Thắng giữ chức Chủ tịch và đồng chí Nguyễn Lương Bằng giữ chức Phó Chủ tịchnước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Cụ Tôn Đức Thắng và đồng chí Nguyễn Lương Bằng là hai chiến sĩ lão thành của cách mạngViệt Nam, những người bạn chiến đấu gần gũi với Hồ Chủ tịch, những người con ưu tú của dân tộcViệt Nam ta Hai đồng chí được Quốc hội nhất trí tín nhiệm giao cho trọng trách lãnh đạo Nhà nước talà rất xứng đáng Sự tín nhiệm của Quốc hội tức là sự tín nhiệm của toàn dân ta Điều đó làm chonhân dân ta ở cả hai miền, các chiến sĩ ngoài mặt trận cũng như đồng bào ở hậu phương và bè bạn tatrên thế giới vui mừng, phấn khởi.

Quốc hội xin nhiệt liệt hoan nghênh đồng chí Chủ tịch và đồng chí Phó Chủ tịch mới của nước

ta, và xin kính chúc các đồng chí luôn luôn mạnh khỏe, thu được nhiều thắng lợi lớn trong công táclãnh đạo Nhà nước, lãnh đạo nhân dân ta xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và đánh thắng hoàntoàn giặc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà

HỌC TẬP GƯƠNG SÁNG CỦA ĐỒNG CHÍ TÔN ĐỨC THẮNG (1)

Chúng ta rất vui sướng chúc mừng đồng chí Tôn Đức Thắng nhân dịp sinh nhật lần thứ 70 củađồng chí

Đồng chí Tôn là một người con yêu quí của dân tộc, một đảng viên gương mẫu của Đảng Laođộng Việt Nam

Cuộc đời của đồng chí là một tấm gương phấn đấu không biết mệt mỏi cho sự nghiệp độc lậpdân tộc, cho sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản và nhân dân lao động Xuất phát từ hàng ngũ giaicấp công nhân, từ lúc còn trẻ, đồng chí đã giác ngộ cách mạng và tham gia lãnh đạo phong trào yêunước của nhân dân Việt Nam chống đế quốc, phong kiến Đồng chí đã tham gia cuộc khởi nghĩa HắcHải, chống sự can thiệp vũ trang của đế quốc để bảo vệ nước Cộng hòa Xô Viết trẻ tuổi, nêu cao tinhthần quốc tế cao cả của giai cấp công nhân Việt Nam

Đế quốc Pháp đã bắt giam, đày đọa đồng chí 17 năm trời ở nhà ngục Côn Lôn với chế độ khổsai, khi thì nhốt vào hầm xay lúa, khi thì nhốt vào hầm tối, tay chân bị xiềng xích, cùm kẹp, khi thìcho ăn lúa sống hoặc bỏ đói bỏ khát, nhưng tinh thần cách mạng kiên cường của đồng chí trước sauvẫn không chút lay chuyển Trong nhà tù, đồng chí luôn luôn nêu cao tấm lòng yêu nước và chí khíquật cường của người công nhân, luôn luôn tin tưởng ở tương lai tươi sáng của dân tộc và của giaicấp, luôn luôn vui vẻ và không bao giờ xao lãng công tác cách mạng

Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí ra khỏi nhà tù Vừa bước chân lên đất liền thì cuộckháng chiến bùng nổ, đồng chí lại tham gia ngay vào cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc Mười banăm nay ở những vị trí quan trọng trong Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận, mặc dù tuổi cao, đồngchí đã nỗ lực làm đầy đủ nhiệm vụ của mình, cùng Trung ương Đảng, Chính phủ, Quốc hội và Mặttrận lãnh đạo nhân dân góp phần quan trọng vào thắng lợi vẻ vang của dân tộc

Sự cống hiến lớn lao của đồng chí cho nền độc lập dân tộc và hòa bình thế giới đã được nhândân thế giới kính mến Đồng chí là người Việt Nam đầu tiên được giải thưởng hòa bình quốc tếLênin, xứng đáng là một chiến sĩ xuất sắc của phong trào hòa bình thế giới

Cùng với tinh thần phấn đấu không mệt mỏi, ở đồng chí Tôn còn nổi bật lên lập trường vữngvàng, chí khí cao cả, đức tính khiêm tốn, giản dị, đó là những gương sáng để chúng ta học tập

Chúng ta nhiệt liệt hoan hô lòng trung thành sắt đá của đồng chí Tôn Đức Thắng đối với giaicấp, với Đảng, hoan hô chí khí kiên cường, tấm lòng khẳng khái, vô tư và đức tính khiêm tốn, giản dịcủa đồng chí

Chúc đồng chí luôn luôn mạnh khỏe, sống lâu để cùng Trung ương, Quốc hội, Chính phủ và Mặttrận lãnh đạo toàn dân ta kiến thiết chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc thắng lợi và đấu tranh thực hiệnthống nhất nước nhà thành công

ĐIẾU VĂN ĐỌC TRONG LỄ TRUY ĐIỆU CHỦ TỊCH TÔN ĐỨC THẮNG (1)

Thưa các đồng chí và đồng bào,

Đồng chí Tôn Đức Thắng, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủtịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, đã qua đời ngày 30 tháng 3 năm 1980, hưởng thọ 92 tuổi

Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta vô cùng đau đớn vĩnh biệt đồng chí

Đồng chí Tôn Đức Thắng từ trần, Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủnghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và nhân dân Việt Nam mất một chiến sĩ cách mạngkiên cường, mẫu mực, một người lãnh đạo kính mến và thân thiết

Đồng chí là một trong các chiến sĩ lớp đầu của phong trào công nhân và phong trào giải phóngdân tộc ở nước ta, là một trong những người bạn chiến đấu thân thiết lâu năm của Chủ tịch Hồ ChíMinh vĩ đại

Từ những năm đầu thế kỷ này, đồng chí Chủ tịch Tôn Đức Thắng đã tham gia lãnh đạo phongtrào yêu nước của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam, và đứng vào hàng ngũ những chiến sĩtiên phong

Đồng chí là một trong những người công nhân Việt Nam đầu tiên hoạt động trong phong tràocông nhân Pháp Đồng chí đã tham gia cuộc nổi dậy của hải quân Pháp ở Hắc Hải, kéo lá cờ đỏ trênmột chiến hạm Pháp, ủng hộ Liên Bang Xô Viết, nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, chốngsự can thiệp vũ trang của bọn đế quốc đối với Nhà nước Xô Viết còn non trẻ

Cuộc đời hoạt động cách mạng lâu dài của đồng chí đầy gian lao, thử thách Đồng chí bị bọn đếquốc bắt giam giữa lúc đang hoạt động sôi nổi trong hàng ngũ Việt Nam thanh niên cách mạng đồngchí Hội ở Nam bộ Gần 17 năm bị tù đày ở Côn Đảo, đồng chí luôn luôn nêu cao tinh thần cách mạngkiên cường, tin tưởng vững chắc vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội.Sau cách mạng tháng Tám (1945) thành công, từ Côn Đảo trở về, đồng chí liền hoạt động tíchcực, góp phần cùng với Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Mặt trận lãnh đạo toàn Đảng, toàndân, toàn quân xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân, kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, chốngbọn bành trướng Trung Quốc và bè lũ tay sai, vì độc lập, thống nhất của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội.Đồng chí là người tiêu biểu nhất cho chính sách đại đoàn kết của Đảng và của Hồ Chủ tịch.Bất kỳ ở cương vị công tác nào, mặc dù tuổi cao đồng chí luôn luôn phấn đấu quên mình đểhoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giao cho

Cuộc đời hoạt động của đồng chí là một tấm gương sáng về lòng trung thành, tận tụy, về tinhthần anh dũng, bất khuất, về đức tính khiêm tốn, giản dị

Toàn thể đồng chí và đồng bào chúng ta rất tự hào về sự nghiệp và đạo đức cách mạng của đồngchí Chúng ta quyết mãi mãi noi gương cao cả của đồng chí để khắc phục mọi khó khăn, hoàn thànhmọi nhiệm vụ cách mạng

Thưa các đồng chí và đồng bào

Vĩnh biệt Bác Tôn kính mến, chúng ta nguyện quyết tâm phấn đấu tiếp tục thực hiện Di chúcthiêng liêng của Hồ Chủ tịch, thực hiện những điều mà Bác Tôn thiết tha mong muốn : tăng cườngđoàn kết, ra sức xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa chống mọi âm mưu và hành động xâm lược của bọn đế quốc và bọn phản động quốc tế;tăng cường tình hữu nghị anh em, tình đoàn kết chiến đấu và hợp tác toàn diện với Liên Xô và các

nước xã hội chủ nghĩa khác; góp phần xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranh của nhân dân thế giới vìhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

CỤ TÔN ĐỨC THẮNG ĐƯỢC TẶNG HUÂN CHƯƠNG LÊ-NIN

Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười vĩ đại, Đoàn Chủ tịch XôViết tối cao Liên Xô đã tặng Cụ Tôn Đức Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, PhóChủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổquốc Việt Nam, Hội trưởng Hội Hữu nghị Việt – Xô, Huân chương Lê-nin, Huân chương cao nhất củaLiên Xô, về những hành động cách mạng của Cụ đã góp phần vào cuộc đấu tranh bảo vệ chínhquyền Xô Viết trong thời kỳ nội chiến

Ngày 6-11-1967, tại Hà Nội, trong một buổi lễ trọng thể, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của LiênXô tại nước ta, đã được ủy nhiệm thay mặt Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô trao tặng Huânchương cao quý này cho Cụ Tôn Đức Thắng

Tiếp nhận Huân chương Lê-nin, Cụ Tôn Đức Thắng phát biểu ý kiến, nêu rõ : “Đây khôngnhững là vinh dự riêng đối với tôi mà còn là vinh dự chung đối với giai cấp công nhân và nhân dânViệt Nam vãn có tình cảm nồng nàn đối với cách mạng Tháng Mười vĩ đại và Nhà nước Xô Viết.Việc trao tặng Huân chương cao quý này là một sự cổ vũ đối với nhân dân Việt Nam quyết tâm đánhthắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lược Nhân dân Việt Nam càng ra sức tăng cường tình hữu nghị anh emgiữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Liên Xô”

x

x xBác Tôn là một người con ưu tú của dân tộc ta, là một người con yêu quý của miền Nam anhhùng Đồng bào miền Nam ta hết sức quý mến Bác Tôn Cùng với hình ảnh Bác Hồ, hình ảnh BácTôn luôn luôn cổ vũ đồng bào và chiến sĩ miền Nam ta

Việc Bác Tôn được tặng Huân chương Lê-nin sẽ làm cho quân và dân miền Nam ta càng thêmphấn khởi, xông lên giành những thắng lợi mới

Báo Thống Nhất, số 660 ra ngày 10-11-1967.

ĐOÀN CHỦ TỊCH QUỐC HỘI MÔNG CỔ TẶNG CHỦ TỊCH TÔN ĐỨC THẮNG HUÂN CHƯƠNG XU-KHÊ BA-TO

Theo tin từ U-lan Ba-to, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 90 ngày sinh của Chủ tịch Tôn Đức Thắng,Đoàn Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Nhân dân Mông Cổ đã quyết định tặng Chủ tịch Tôn ĐứcThắng Huân chương Xu-khê Ba-to, Huân chương cao quý nhất của Mông Cổ, để ghi nhận công lao tolớn của Chủ tịch đã cống hiến cho sự nghiệp hòa bình, hữu nghị và chủ nghĩa xã hội của các dân tộcvà trong việc củng cố tình hữu nghị anh em giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Mông Cổ

Báo Nhân Dân số ra ngày 26-8-1978.

MỘT CHIẾN SĨ CÁCH MẠNG CAO QUÝ

Với lòng thành kính và yêu mến nồng nàn, chúng ta chúc mừng đồng chí Chủ tịch Tôn ĐứcThắng hôm nay tròn 90 tuổi.

Một tuổi thọ cao quý của một người chiến sĩ cách mạng, một đồng chí cộng sản cao quý

Những người cách mạng Việt Nam chúng ta chưa ai có cuộc sống chiến đấu lâu dài như đồng chíTôn kính mến Đồng chí đã hoạt động cách mạng hơn bảy mươi năm ở trong nước và ở nước ngoài, vìđộc lập, tự do và vì chủ nghĩa xã hội ở nước ta và trên thế giới Kể từ khi đồng chí tham gia phongtrào yêu nước và phong trào công nhân đến nay, biết bao thay đổi đã diễn ra trên quả đất này

Hai cuộc chiến tranh thế giới do bọn đế quốc phát động đã làm suy yếu chúng Và các lực lượngmới của lịch sử đã thúc đẩy sự tan rã của chúng Khi là một thủy thủ trên một hạm đội Pháp, đồng chíđã chứng kiến thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Mười Nga và thay mặt nhân dân ta, cũng nhưBác Hồ kính mến lúc ấy đang hoạt động ở nước Pháp, đã kính chào sự ra đời của Nhà nước đầu tiêncủa giai cấp công nhân thế giới và góp phần bảo vệ thành trì đầu tiên của cách mạng thế giới

Cùng với Hồ Chủ tịch và một số đồng chí khác, đồng chí đã chọn con đường của Cách mạngTháng Mười, giải phóng dân tộc và giai cấp công nhân Việt Nam

Trở về nước, đồng chí truyền bà chủ nghĩa Mác – Lê-nin, hoạt động cách mạng trong công nhân,thanh niên và là một trong những người sáng lập Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội ởNam bộ

Những hoạt động sôi nổi và phong phú của đồng chí không tránh khỏi con mắt của bọn mậtthám Đồng chí đã bị bắt, kết án tù chung thân và bị giam giữ ở Côn Đảo từ năm 1929 đến sau thắnglợi của Cách mạng Tháng Tám Từ ngày trở lại hoạt động cách mạng, hơn ba mươi năm nay, đồng chíđã tham gia Ban chấp hành Trung ương, là người công tác gần gũi của Hồ Chủ tịch, lãnh đạo côngviệc của Quốc hội, Mặt trân và Nhà nước, kế tục Bác Hồ làm Chủ tịch nước ta

Qua cuộc đời hoạt động lâu dài hiếm có, từng trải thử thách, đồng chí Tôn Đức Thắng luôn luônnêu cao tấm gương cách mạng kiên cường Sở mật thám, nhà tù, cuộc sống gian khổ không laychuyển được ý chí kiên cường bất khuất Trên con đường đi tới những thắng lợi vẻ vang ngày nay củacách mạng nước ta và cách mạng thế giới, nhiều người giữa đường bỏ cuộc, hoặc bị những khuynhhướng cơ hội chủ nghĩa đủ mọi màu sắc, cuốn đi, Bác Tôn của chúng ta đã lần lượt chứng kiến sự ra

đi và sụp đổ của những kẻ giữa đường bỏ cuộc, riêng mình suốt đời chỉ có một ý chí không hề laychuyển là đi theo ý chí của Đảng và của Tổ quốc

Đồng chí là một chiến sĩ yêu nước, chiến sĩ cộng sản kiên cường, trong sáng, một người cáchmạng tiêu biểu của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam, tiêu biểu ý chí độc lập, thống nhất củanhân dân cả nước ta

Những người yêu nước và những người cộng sản chúng ta hãy cố gắng noi theo tấm gương trongsáng của đồng chí Tôn Đức Thắng Sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta đã giành được những thắnglợi cực kỳ vĩ đại Nhưng, mục đích cuối cùng của cách mạng là xây dựng thành công chủ nghĩa xã hộivà chủ nghĩa cộng sản ở nước ta, góp phần vào thắng lợi chung, sự nghiệp chung, sự nghiệp giảiphóng của các dân tộc và loài người tiến bộ còn lâu dài, đầy gian khổ, thử thách Đảng ta và dân tộc

ta còn phải tiếp tục làm cách mạng Bọn đế quốc và các thế lực phản cách mạng không để cho chúng

ta yên ổn, tập trung lực lượng xây dựng sự giàu mạnh và cuộc sống tốt đẹp Chúng đang cấu kết vớinhau ngăn cản bước tiến của ta, đe dọa sự an toàn của đất nước ta

Đoàn kết chung quanh Đảng lãnh đạo thân yêu của mình, đoàn kết nhất trí trên cơ sở đường lốicủa Đảng, hệ tư tưởng mác-xít – Lê-nin-nít, chúng ta nhất định sẵn sàng đối phó với mọi tình thếphức tạp, đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Những người cộng sản chúng ta cần luônluôn cảnh giác trước những khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa, khắc phục sự trỗi dậy của chủ nghĩa cánhân làm cho mình yếu đuối và hoen ố thanh danh của người cộng sản Chủ nghĩa cá nhân là nguồn

gốc của nhiều sai lầm và tội lỗi Tham lam tiền tài và địa vị là chủ nghĩa cá nhân Coi ý chí của mìnhhơn ý chí của tổ chức là biểu hiện cá nhân chủ nghĩa tệ hại hơn nhiều.

Chúng ta luôn luôn có những gương sáng chói lọi để noi theo Vinh dự lớn nhất của người cộngsản là suốt đời phấn đấu cho thắng lợi của cách mạng, làm tròn nhiệm vụ của mình, giữ vững lòngthành và sự trong sáng

Xã luận Báo Nhân Dân Ngày 20-8-1978.

KÍNH CHÚC CỤ TÔN ĐỨC THẮNG MẠNH KHỎE SỐNG LÂU

Lịch sử có những sự trùng hợp thật là kỳ lạ Giữa lúc, từ miền Nam, tin chiến thắng của cuộctổng tiến công long trời lở đất tới tấp bay về thì chúng ta lại có thêm cái vui mừng được chúc thọ támmươi của Cụ Tôn Đức Thắng, người con ưu tú của Thành đồng Tổ quốc, từ bao nhiêu năm nay đãđóng góp công sức vào việc xây dựng khối đại đoàn kết vô địch của toàn dân, vào sự nghiệp cáchmạng chung của cả dân tộc

Người chiến sĩ cách mạng dân tộc và chiến sĩ cách mạng thế giới lão thành đó là người đầu tiênđã tham gia đấu tranh cách mạng tháng Mười và, suốt sáu mươi năm nay, đã không ngừng tranh đấucho giai cấp, cho dân tộc, cho nhân loại

Mừng thọ tám mươi tuổi của Cụ, anh chị em trí thức Việt Nam nguyện học tập gương sáng củaCụ suốt đời hy sinh vì cách mạng, luôn luôn giữ vững khí tiết của một người cộng sản đấu tranh quyếtliệt với quân thù, không một chút khoan nhượng ngay giữa cảnh ngục tù, một lòng vì dân, vì nước.Mừng thọ tám mươi của Cụ, anh chị em nguyện học tập gương đạo đức cách mạng của Cụ, suốtđời cần, kiệm, liêm, chính, lúc nào cũng hòa nhã, khiêm tốn, giản dị, đoàn kết các tầng lớp nhân dân,giúp đỡ cho mọi người đều tiến bộ

Mừng thọ tám mươi của Cụ, anh chị em trí thức nguyện sát cánh cùng với anh chỉ em công nhân,nông dân góp sức xây dựng cho Mặt trận dân tộc thống nhất thêm vững vàng, ngày càng phát huy sứcmạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân

Mừng thọ tám mươi của Cụ, chúng tôi xin chúc Cụ mạnh khỏe, sống lâu để cùng Trung ươngĐảng, Chính phủ và Hồ Chủ tịch lãnh đạo toàn dân hoàn thành sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước thiêngliêng của dân tộc, giải phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc, tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà

Báo Tổ Quốc, số 8-1968.

PHỤ NỮ VIỆT NAM KÍNH CHÚC BÁC TÔN

MẠNH KHỎE SỐNG LÂU !

Giữa những ngày nhân dân ta tưng bừng kỷ niệm lần thứ 33 Cách mạng Tháng Tám vĩ đại vàhăng say đẩy mạnh phong trào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, phụ nữ chúng ta cùngvới nhân dân cả nước rất sung sướng chúc mừng Bác Tôn Đức Thắng thọ 90 tuổi

Bác Tôn sinh ngày 20-8-1888 tại làng Mỹ Hòa Hưng, tỉnh Long Xuyên (nay là tỉnh An Giang).Lúc Bác ra đời thì thực dân Pháp đã chiếm toàn cõi Việt Nam và nhiều cuộc nổi dậy của nhân dân tachống Pháp nổ ra nhiều nơi trong nước

Tuổi nhỏ, nhà nghèo, Bác đã phải sớm rời gia đình ra tỉnh ở nhà ngoại đi học Sau khi tốt nghiệptrường tiểu học, Bác lên Sài Gòn vào học nghề ở trường Bách Nghệ Năm 1910, Bác vào làm công

nhân trong một xưởng máy của thực dân Pháp ở Sài Gòn Bác đã tham gia các phong trào đấu tranhchống áp bức, đòi tăng lương và tổ chức các hội Ái hữu, Cứu tế để tập họp giai cấp công nhân.

Năm 1912, Bác tổ chức và lãnh đạo cuộc bãi công của học sinh trường Bách Nghệ và của côngnhân xưởng sửa chữa tàu thủy Ba Son Hai cuộc bãi công đều thắng lợi Bọn thực dân ra sức khủngbố, lùng bắt Bác phải đổi tên, xuống làm thợ máy cho một công ty hàng hải Pháp Từ đó Bác Tônbắt đầu cuộc sống trên mặt biển, xa quê hương, xa Tổ quốc nhưng lòng yêu nước, chí căm thù đếquốc thực dân của Bác càng thêm nung nấu Năm 1914, Bác vào hải quân Pháp, làm thợ máy vàtham gia các cuộc vận động chính trị trong hàng ngũ lính thủy Pháp

Sau khi Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, bọn đế quốc cấu kết với nhau can thiệp vũtrang vào nước Nga hòng bóp chết nước Cộng hòa Xô Viết mới thành lập Đầu năm 1919, Bác Tôn bịđiều động tới một đơn vị hải quân được lệnh tấn công Xê-vát-xtô-pôn, trên bờ Hắc Hải Binh sĩ vàcông nhân trên chiến hạm đã phản chiến Và chính Bác đã được vinh dự kéo lá cờ đỏ trên một trongnhững chiến hạm đó để chào mừng Nhà nước vô sản đầu tiên thế giới Cuộc binh biến Hắc Hải đãlàm thất bại sự can thiệp của đế quốc Pháp vào nước Nga và cổ vũ nhân dân lao động toàn thế giớiđứng lên bảo vệ Cách mạng Tháng Mười, bảo vệ nước Nga Xô Viết

Sau cuộc binh biến, Bác Tôn phải ra khỏi hải quân Bác vào làm thợ máy cho hãng xe hơi nôn, gia nhập Tổng Công hội Pháp và tiếp tục đấu tranh trong hàng ngũ công nhân

Rơ-Năm 1920, Bác trở về Sài Gòn và cùng vài bạn công nhân mở xưởng sửa chữa xe hơi để giúpcông ăn việc làm cho những công nhân thất nghiệp Bác tập hợp nhiều công nhân và tổ chức đượcnhiều cơ sở công hội bí mật tại Sài Gòn – Chợ Lớn nhằm mục đích đấu tranh chống sự áp bức, bóc lộtcủa bọn tư bản, bênh vực quyền lợi công nhân và giúp đỡ lẫn nhau Các cơ sở công hội ấy tiếp thuchủ nghĩa Mác – Lê-nin qua các sách báo của Hồ Chủ tịch và các tài liệu do Đảng Cộng sản Pháp vàTổng Công hội Pháp gửi về, đã lãnh đạo phong trào bãi công của thủy thủ và công nhân Nam bộ.Tiêu biểu nhất là cuộc bãi công của công nhân xưởng Ba Son, tháng 8-1925, nhằm làm chậm trễ việcsửa chữa chiến hạm Giuyn Mi-sơ-lê đế quốc Pháp định đưa sang đàn áp phong trào đấu tranh củanhân dân Trung Quốc

Năm 1926, Bác Tôn là một trong những người đầu tiên tham gia Thanh niên Cách mạng đồngchí Hội – tổ chức tiền thân của Đảng ta Năm sau, Bác được cử vào Kỳ bộ Nam kỳ Nhờ sự hoạt độngtích cực của Bác, phong trào công nhân và Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội phát triển mạnh mẽ.Cuối năm 1929, giữa lúc phong trào công nhân đang lên cao thì Bác Tôn bị đế quốc Pháp bắtgiam và kết án 20 năm khổ sai, đày ra Côn Đảo 17 năm sống trong nhà tù đế quốc, khi thì Bác bịnhốt vào hầm xay lúa, khi thì bị nhốt vào trong hầm tối, tay chân bị xiềng xích, cùm kẹp, khi thì bọnđế quốc cho Bác ăn lúa sống hoặc bị đói khát Bác Tôn vẫn luôn luôn nêu cao khí tiết cách mạng,bất khuất, kiên cường Bác cùng một số đồng chí khác bền bỉ đấu tranh chống đàn áp, khủng bố, đòicải thiện chế độ nhà tù, đồng thời xây dựng cơ sở Đảng, bắt liên lạc với đất liền, tổ chức học tập,giáo dục quần chúng, lãnh đạo mọi hoạt động trong nhà tù

Cách mạng Tháng Tám thành công, Bác được chính quyền cách mạng đón về Bác vừa đặt chânlên đất liền thì thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta một lần nữa Bác về đầu đã bạc, sức đã yếu,trên người còn mang bao nhiêu gian khổ của 17 năm tù đày hà khắc, nay lại lập tức lao vào cuộckháng chiến thần thánh của dân tộc, không phút nghỉ ngơi, không kịp hàn huyên cùng gia đình màBác rất yêu mến và mong gặp lại

Từ giữa năm 1946, Bác luôn luôn ở cạnh Hồ Chủ tịch, Trung ương Đảng và đã nhận nhiềunhiệm vụ quan trọng Mặc dù tuổi cao, Bác đã làm trọn tất cả nhiệm vụ mà Đảng và Nhà nước giaocho một cách xuất sắc Năm 1958, nhân dịp Bác Tôn 70 tuổi, thay mặt nhân dân và Chính phủ, HồChủ tịch đã trao tặng Bác Tôn Huân chương Sao Vàng là Huân chương cao nhất của nước ta Hồ Chủtịch đã nêu rõ : “Đồng chí Tôn Đức Thắng là người đầu tiên và người rất xứng đáng được tặng Huânchương ấy”

Bác Tôn còn là một chiến sĩ xuất sắc của phong trào hòa bình thế giới Bác là Chủ tịch danh dựỦy ban bảo vệ hòa bình thế giới của Việt Nam Năm 1955, Bác Tôn được Đại hội hòa bình thế giớiHen-xanh-ki cử làm Ủy viên Hội đồng hòa bình thế giới Năm 1958, Bác lại được Đại hội hòa bìnhXtốc-khôm cử giữ chức ấy Tháng 12-1955, Bác được tặng giải thưởng Lê-nin “Vì hòa bình và hữunghị giữa các dân tộc” Năm 1967, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 50 Cách mạng Tháng Mười, Đoàn Chủtịch Xô Viết tối cao Liên Xô tặng Bác Tôn Huân chương Lê-nin, Huân chương cao nhất của Liên Xôvề những hoạt động cách mạng của Bác đã góp phần vào cuộc đấu tranh bảo vệ chính quyền Xô Viếttrong thời kỳ nội chiến.

Cuộc đời hoạt động của Bác Tôn là một tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu cách mạngkhông ngừng, về chí khí đấu tranh luôn kiên định, vững vàng và đạo đức cách mạng cao cả, trong ánhsáng của người chiến sĩ cộng sản Bác đã đấu tranh không mệt mỏi vì sự nghiệp giải phóng dân tộc,

vì chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở nước ta và trên thế giới Bác Tôn là người giàu sangkhông thể quyến rũ, nghèo nàn không thể lay chuyển, uy vũ không thể khuất phục Hồ Chủ tịch đãnói : “Đồng chí Tôn Đức Thắng là một gương mẫu đạo đức cách mạng : suốt đời cần, kiệm, liêm,chính, suốt đời hết lòng hết sức phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân” Trong bài nói của đồng chíLê Duẩn với cán bộ, bộ đội và đại biểu nhân dân Côn Đảo có đoạn “ Bác Tôn bị tù ở Côn Đảo 17năm, nhưng lúc nào cũng lạc quan, yêu đời Đó là một chiến sĩ cách mạng không bao giờ và không gìlay chuyển được, một con người hết sức nhiệt thành, trung thực, quên mình, nay đã 88 tuổi rồi màluôn luôn nhẹ nhàng, thanh thản” (27-8-1976) Bác Tôn sống rất giản dị, khiêm tốn, không bao giờnói với ai về công lao, thành tích của mình Việc Bác tham gia cuộc binh biến Hắc Hải, chống sự canthiệp vũ trang của bọn đế quốc bảo vệ nước Cộng hòa Xã hội Xô Viết trẻ tuổi, là một hành độngcách mạng làm nổi bật chủ nghĩa quốc tế vô sản cao cả của giai cấp công nhân Việt Nam Vậy mà kểlại sự việc này, Bác viết : “Tôi tin rằng bất cứ người Việt Nam yêu nước nào, nhất là công nhân, cómặt trong những giờ phút lịch sử ở Hắc Hải cũng không thể có hành động nào khác tôi, bởi vì yêu Tổquốc và căm thù đế quốc, cũng có nghĩa là yêu Cách mạng Tháng Mười và căm thù những kẻ chốngCách mạng Tháng Mười”

Bác yêu Tổ quốc, Bác thương yêu đồng bào Suốt đời Bác phấn đấu cho lý tưởng của giai cấpcông nhân, suốt đời tận tụy vì dân, quên mình vì nước Phụ nữ cả nước ta vô cùng cảm động và biết

ơn Bác Tôn đã suốt đời chiến đấu cho sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng phụ nữ, Bác luônluôn quan tâm chăm sóc đến sự tiến bộ, bình đẳng, hạnh phúc của phụ nữ, đến tương lai của các cháuthiếu niên, nhi đồng Những lời chúc tết của Bác mỗi độ Xuân sang, những lời thăm hỏi, cổ vũ, độngviên của Bác tới từng gia đình thương binh, liệt sĩ nhân ngày 27/7, những lẳng hoa Bác tặng chonhững đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và những cờ luân lưu của Bác, những bức thư gửi cáccháu thiếu niên, nhi đồng nhân ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6, nhân dịp tết Trung thu hàng năm đã insâu trong tâm trí mỗi người phụ nữ Việt Nam, mỗi cháu thiếu niên, nhi đồng Việt Nam Trong nhữngnăm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta, Bác Tôn luôn dành tình cảmđặc biệt cho đồng bào miền Nam ruột thịt : “Nhớ miền Nam ruột thịt, tôi muốn nêu cao thành tích vẻvang của đồng bào, những người đang ghi thêm những trang sử anh hùng của dân tộc ta Tôi muốnôm hôn các chiến sĩ và đồng bào Tôi muốn gửi gắm nhiều nhiều nữa, hiến dâng cả trái tim cho miềnNam gian khổ và anh dũng”

Hình ảnh Bác Tôn luôn bên cạnh Hồ Chủ tịch kính mến ngày đêm chăm lo việc nước, việc dânlà nguồn động viên mạnh mẽ đồng bào và phụ nữ cả nước trước đây Hôm nay và sau này, hình ảnhthiêng liêng, cao quý ấy mãi khắc sâu trong tâm trí mỗi người dân Việt Nam, mỗi phụ nữ Việt Nam,mỗi cháu thiếu niên, nhi đồng Việt Nam

Nhân dịp Bác Tôn Đức Thắng 90 tuổi, phụ nữ cả nước xin kính chúc Bác mạnh khỏe, sống lâuvà xin nguyện học tập tấm gương đạo đức cách mạng sáng ngời của Bác, quyết tâm hoàn thành xuấtsắc mọi nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới

P.N.V.N.

Báo Phụ Nữ Việt Nam Số 592.

TRONG ĐẸP VÔ CÙNG

Trong đẹp vô cùng !

Đó là lời của đồng chí Lê Duẩn nói về Bác Tôn, về đạo đức, cốt cách của vị Chủ tịch nước kínhyêu ? người công dân tiêu biểu, người cộng sản bất khuất xiết bao thân thiết đối với chúng ta

Hôm ấy, một buổi sáng giữa tháng 8-1976, anh Ba rất hứng khởi trong chuyến đi thăm lại CônĐảo Đồng chí Chủ tịch, Bí thư Đảng ủy của đảo đón tiếp anh Ba và các đồng chí cùng đi Anh Bayêu cầu đi thăm ngay các trại giam, nơi thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và bọn tay sai của chúng giamcầm, đày ải hàng vạn chiến sĩ cách mạng Đến trại giam, anh Ba trở nên người hướng dẫn, ngườithuyết minh, người giới thiệu Mỗi lời nói của anh Ba ở đây, khi đi dọc dãy nhà giam, khi đi thămnghĩa địa Hàng Dương, khi đến cầu tàu Côn Đảo cũng như trong buổi ra thăm đảo Hòn Tre súc tích, phong phú, sống động, đầy những kỷ niệm cụ thể gắn liền với một phần lịch sử của Đảng ta.Đó là những bài học về nhân sinh quan Cộng sản chủ nghĩa có sức lôi cuốn và thấm sâu đặc biệt.Anh Ba dừng khá lâu ở trước cây bàng cổ thụ phía trước nhà tên chúa đảo nay là nhà tiếp khách,anh kể : Đây là nơi Bác Tôn thường đứng để xay lúa khổ sai Cực nhọc lắm, phải xay lúa mỗi ngàyhàng chục giờ đồng hồ, mà lúc ấy Bác Tôn đã hơn năm mươi tuổi, về sau thì gần 60 tuổi rồi Bác chỉmặc chiếc quần đùi xà lỏn, làm cực lắm Nơi kia là chỗ Bác Tôn và tôi thường đập dừa rồi bện thừng.Hàng đống dừa cao phải đập mỗi ngày, cực nhọc vô cùng Ăn chỉ có bát cớm nấu bằng gạo mủn, rấthôi với ít cá khô đã thối! Vậy mà Bác Tôn luôn lạc quan, giữ lòng tin tưởng, sống với anh em luônchân tình, rất ấm áp

Đến lúc nói chuyện với cán bộ, đảng viên đại diện các đơn vị bộ đội, công an vũ trang và nhândân trên đảo, Anh Ba lại nhắc đến Bác Tôn Giọng anh rất xúc động Anh Ba nói : Bác Tôn là ngườichiến sĩ cộng sản cao tuổi Tuổi già vậy mà Bác Tôn luôn luôn trẻ Đối với quân thù thì bất khuất, đốivới anh em mình thì thương yêu vô cùng, có cọng rau, có cái kẹo cũng chia sẻ cho nhau Nay Bác làmChủ tịch nước, vậy mà tình nghĩa Bác với anh em cùng ở tù hồi trước vẫn như xưa

Anh Ba nhấn mạnh : “Không khác trước chút nào hết ! Đến nay khi gặp nhau nói chuyện, Bácvẫn yêu cầu chúng tôi phải xưng hô với Bác như khi ở trong tù vậy Xưng hô khác đi là Bác khôngchịu đâu ! Đó, Bác Tôn như vậy đó Trong đẹp vô cùng ! Ấm áp lắm kia !”

Chúng tôi hiểu, anh Ba muốn nhân dịp này, nhắc nhở chúng ta phải luôn luôn giữ tấm lòng trongsáng đối với đồng chí, giữ trọn vẹn lòng yêu nhau còn hơn cả ruột thịt

Anh Ba chỉ nền xi măng gồ ghề trong buồng giam số 21 và nói: “Đây là chỗ anh Tô (đồng chíPhạm Văn Đồng) và tôi thường nằm Người gầy chỉ có xương với da, nằm trên nền xi măng này đaulắm ! Gần trăm con người ở trong buồng này Chỉ có cửa nhỏ ở phía kia Ngạt thở vô cùng Anh emthường nhường nhau ra đứng đây để thở cho đỡ ngạt” Đó, trong gian khổ, tình thương yêu cộng sảnchủ nghĩa là như thế

Anh Ba kể rằng mỗi lần ra sân nhận phần cơm hẩm là bọn cai tù đứng hai bên cửa lại giáng roi,gậy xuống lưng người tù Anh em ta tổ chức ào ra cùng một lúc và để những đồng chí ốm yếu đi giữađể các anh em khỏe đứng phía ngoài chịu đòn Anh Ba và anh Tô thường được anh em bảo vệ nhưvậy

Anh Ba rất hứng thú kể đến cọng rau cải Có một lần anh Trần Quỳnh lẻn ra hái được một đọtrau, đưa vào cho anh Ba Nhường nhau mãi anh Ba nhấp một tý cái đọt rau “Ngon ngọt vô cùng !Con người mình lâu không có chất tươi, chỉ nhấm một tý mà thấy khoan khoái kỳ lạ ! Thế là chianhau”

Đó, tình yêu thương đồng chí như vậy đó Anh Ba kết luận hôm ấy : “Ở trong tù thương yêunhau, ngọt bùi chia sẻ nhau, gian khổ càng gắn bó trong tình thương Sau này cũng thế Mãi mãi nhưthế Không bao giờ có thể khác được ! Vậy mà ở nơi khác, không phải như thế đâu !”.

Nghe anh Ba nói đến đây chúng ta càng hiểu Trong Đảng ta không thể có chuyện đồng chí vớinhau, vốn gắn bó là thế lại có thể đối xử xấu, tàn tệ với nhau, không thể có chuyện sớm nắng, chiềumưa

Trong đẹp vô cùng ! Đó là bản chất của giai cấp công nhân Bác Tôn kính yêu là một tấm gươngđẹp Cả Đảng ta là một tấm gương trong sáng

Đó cũng là một nguồn sức mạnh vô địch của chúng ta, với sức mạnh tinh thần cao đẹp ấy khôngmột kẻ thù nào dù độc ác đến đâu có thể chiến thắng nổi

Quê Bác Tôn ở xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh Long Xuyên (nay thuộc tỉnh An Giang) Lúc Bác ra đời,thực dân Pháp đã đặt ách thống trị lên toàn cõi Việt Nam, và những cuộc nổi dậy của nhân dân tachống thực dân Pháp nổ ra ở nhiều nơi trong nước Tỉnh Long Xuyên là một trong số những vùng ởNam bộ có ngọn lửa căm thù mãnh liệt chống lại bọn cướp nước và lũ bán nước

Vì nhà nghèo, anh thanh niên Tôn Đức Thắng phải sớm rời gia đình đi tìm kế sinh sống ở thànhphố, vừa làm thuê vừa đi học Sau khi tốt nghiệp trường tiểu học, anh lên Sài Gòn học nghề ở trườngBách Nghệ Năm 22 tuổi, anh vào làm công nhân trong một xưởng máy của thực dân Pháp ở Sài Gòn.Tại đây, anh tích cực tham gia các cuộc đấu tranh của công nhân chống áp bức, bóc lột, đòi tănglương và tổ chức các hội Ái hữu, Cứu tế để tập hợp lực lượng của giai cấp công nhân Năm 1912, anhđứng ra tổ chức và lãnh đạo những cuộc bãi công đầu tiên của học sinh trường Bách Nghệ và côngnhân xưởng sửa chữa tàu thủy Ba Son Bị bọn thực dân lùng bắt, anh phải trốn sang Pháp làm chomột công ty hàng hải Năm 26 tuổi (1914) anh vào hải quân Pháp, tham gia các cuộc vận động chínhtrị trong hàng ngũ lính thủy Pháp Đầu năm 1919, anh tham gia binh biến chống cuộc can thiệp của đếquốc Pháp vào nước Nga Xô Viết trẻ tuổi Chính người thủy thủ Tôn Đức Thắng đã hồ hởi kéo cờ đỏcách mạng trên chiến hạm Pháp để chào mừng Nhà nước vô sản đầu tiên

Ở Bác Tôn, lòng yêu nước thiết tha gắn liền với tinh thần quốc tế vô sản Hành động cao đẹpcủa Bác Tôn tham gia cuộc binh biến Hắc Hải càng làm nổi bật chủ nghĩa quốc tế vô sản trong sángcủa giai cấp công nhân Việt Nam ngay từ những năm đầu của thế kỷ này

Sau sự kiện 1919, Bác Tôn làm thợ máy cho hãng xe hơi Rơ-nôn, gia nhập Tổng Công hội Phápvà tiếp tục đứng trong hàng ngũ công nhân, tích cực tham gia xây dựng phong trào yêu nước của Việtkiều tại Pháp Phong trào này do Hồ Chủ tịch lãnh đạo

Năm 1920, Bác Tôn về Sài Gòn, và cùng một vài người bạn công nhân mở xưởng sửa chữa ô tôđể giúp công việc làm ăn cho những người thợ chưa có việc làm, tạo cơ hội gây dựng nhiều cơ sởCông hội bí mật tại Sài Gòn – Chợ Lớn Thông qua các sách báo của Bác Hồ và các tài liệu cáchmạng khác từ bên Pháp bằng nhiều con đường gửi sang, các cơ sở Công hội này bước đầu tiếp thuđược ánh sáng của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tổ chức nhiều cuộc đấu tranh của công nhân Đáng chú ýlà cuộc bãi công của công nhân Ba Son tháng 8-1925, nhằm làm chậm trễ việc sửa chữa chiến hạmGiuyn Mi-sơ-lê mà đế quốc Pháp định đưa sang đàn áp phong trào cách mạng của nhân dân TrungQuốc.

Năm 1926, Bác Tôn là một trong những người đầu tiên ở Nam bộ gia nhập “Việt Nam Thanhniên Cách mạng đồng chí Hội” do lãnh tu Nguyễn Ái Quốc tổ chức, và tích cực gây cơ sở cho tổ chứcnày ở vùng Sài Gòn – Chợ Lớn Do những hoạt động cách mạng sôi nổi, cuối năm 1929, Bác Tôn bịđế quốc bắt giam và tra tấn dã man tại Khám Lớn Sài Gòn Chúng kết án 20 năm tù khổ sai và đàyBác Tôn ra Côn Đảo Cái số tù 5289 đeo đẳng theo Bác suốt gần 17 năm sống ở địa ngục trần giannày Bác Tôn đã phải chịu đủ mọi cực hình, đối xử vô cùng hà khắc của lũ chúa ngục; đốn củi trênrừng rậm, lấy san hô ngoài biển khơi, hì hục xay lúa trong hầm đá tối tăm Tại đây, Bác Tôn đãcùng với nhiều đồng chí khác kiên trì đấu tranh, giữ vững khí tiết của người cộng sản trước kẻ thù,

“biến nhà tù thành trường học cách mạng”

Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền cách mạng phái người mang tàu thủy ra CônĐảo đón Bác Tôn trở về với đồng chí, đồng bào Bác chỉ ghé thăm nhà sau mấy chục năm xa cách rồilại ra đi nhận nhiệm vụ mới Năm 1946, Bác Tôn cùng với các đồng chí khác lãnh đạo cuộc khángchiến ở Nam bộ Bác sát cánh với các chiến sĩ ngoài mặt trận, đi sát anh chị em tải đạn và đã mấylần bị lọt vào vòng vây của địch, vì Bác tự nguyện ở lại tổ chức chiến đấu

Giữa năm 1946, Bác Tôn được Trung ương Đảng và Chính phủ điều ra Bắc Từ đò, Bác luônluôn làm việc bên cạnh Bác Hồ, đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng

Bác Tôn luôn quan tâm và chú ý đặc biệt tới việc giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ, những người thừakế trung thành và xuất sắc của sự nghiệp cách mạng của thế hệ tiền bối Những lời dạy bảo của BácHồ và Bác Tôn đã chỉ đường, tiếp sức cho tuổi trẻ đi lên quyết hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Tổ quốcvà Đảng giao phó Tại buổi lễ kỷ niệm Đoàn ta tròn 30 tuổi (1961), Bác Tôn xúc động nói : “Trongkhông khí hân hoan, phấn khởi của buổi lễ kỷ niệm hôm nay, tôi cảm thấy mình như trẻ lại Tôimuốn được sống lại tuổi 20 của các đồng chí, cái tuổi đầy sức sống và đầy hy vọng về tương lai”.Là Chủ tịch danh dự Ủy ban Thiếu niên nhi đồng Trung ương, Bác Tôn thường xuyên dành tìnhthương bao la cho các cháu, mong muốn các cháu đều trở thành cháu ngoan Bác Hồ Bác theo dõi rấtsát các phong trào của thiếu nhi, như phong trào “Làm theo lời dạy của Bác Hồ”, phòng trào thi đua

“Làm nghìn việc tốt” và thường xuyên khen thưởng các cháu có thành tích xứng đáng

Năm 1958, nhân dịp Bác Tôn thọ 70 tuổi, Bác Hồ đã thay mặt Chính phủ và nhân dân ta traotặng Bác Tôn Huân chương Sao Vàng, Huân chương cao nhất của nước ta

Bác Tôn là một chiến sĩ xuất sắc của phong trào hòa bình thế giới Tháng 12-1955, Bác Tôn làngười Việt Nam đầu tiên được giải thưởng quốc tế “Vì hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc” Năm

1967, Đoàn Chủ tịch Xô Viết tối cao Liên Xô tặng Bác Tôn Huân chương Lê-nin, Huân chương caonhất của Liên Xô, về những hoạt động góp phần vào cuộc đấu tranh bảo vệ chính quyền Xô Viết cònnon trẻ (1919)

Xuất thân từ giai cấp công nhân, Bác Tôn Đức Thắng sớm đi vào con đường cách mạng và thamgia lãnh đạo phong trào yêu nước của nhân dân ta chống đế quốc, phong kiến Bác đã

đi từ chủ nghĩa yêu nước chân chính đến với chủ nghĩa Mác – Lê-nin Tuy phải xa quê hương xứ sở, hoạt động ở đất khách quê người, nhưng lòng Bác Tôn vẫnluôn hướng về Tổ quốc Bác nói : “Tôi nhớ ngày tôi rời đất nước thân yêu Từ đó bắt đầu cuộc đời