Trả lời: Đổi mới phơng pháp dạy học cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của hệ thống phơng pháp dạy học đã quen thuộc, đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số phơng pháp dạy học m
Trang 1Chuyên đề
Dạy học, kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng trong chơng trình giáo dục phổ thông
Năm học: 2010 - 2011
Họ và tên : Nguyễn Thị Hơng
Giáo viên: Trờng THCS Quảng Trạch
Câu hỏi : Nêu một số các phơng pháp và kỹ thuật dạy học tích cực trong dạy học môn lịch sử
Trả lời:
Đổi mới phơng pháp dạy học cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của
hệ thống phơng pháp dạy học đã quen thuộc, đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số phơng pháp dạy học mới, phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện từng trờng, từng địa phơng và năng lực của giáo viên Theo hớng nói trên, trong dạy học lịch
sử ở trờng phổ thông nên quan tâm phát triển một số phơng pháp và kĩ thuật dạy học dới đây
I Các phơng pháp dạy học tích cực:
1 Tăng cờng tính trực quan, hình ảnh, khả năng gây xúc cảm về các sự kiện, hiện tợng lịch sử, nhân vật lịch sử đối với học sinh
Trớc hết cần phải kể đến sự trình bày sinh động, giàu hình ảnh của giáo viên
Đó là thông qua các phơng pháp tờng thuật, miêu tả, kể chuyện, nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử, Bên cạnh đó, cần coi trọng việc sử dụng khéo léo, hiệu quả các phơng tiện trực quan
cần tận dụng mọi cơ hội, mọi khả năng để học sinh có đợc phơng thức lĩnh hội lịch sử một cách cụ thể, giàu cảm xúc, đợc trực tiếp quan sát các hiện vật lịch sử,
2 Tổ chức có hiệu quả phơng pháp hỏi, trả lời, trao đổi
Là phơng pháp giáo viên đặt câu hỏi để học sinh trả lời, thảo luận, tranh luận với nhau hoặc trao đổi với giáo viên, qua đó học sinh lĩnh hội đợc nội dung bài học Có ba mức độ hỏi và trả lời: tái hiện, giải thích- minh họa và tìm tòi
3 Tổ chức dạy học nêu và giải quyết vấn đề
Bản chất của phơng pháp này là giáo viên tạo một chuỗi những tình huống vấn
đề và điều kiện học tập của học sinh, qua đó giúp các em tự lực giải quyết những vấn đề đợc đăth ra
4 Tổ chức dạy và học hợp tác trong nhóm nhỏ
Phơng pháp dạy học hợp tác giúp các thành viên trong nhóm chia sẻ các băn khoăn, kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức mới Tronh hoạt động nhóm, GV cần phát huy t duy tích cực của học sinh ý nghĩa quan trọng của phơng pháp này là rèn luyện năng lực hợp tác giữa các thành viên trong hoạt động học tập
5 Dạy học phải bám chuẩn kiến thức, kĩ năng đã đợc quy định trong chơng trình GDPT
Thônh qua nội dung của SGK để xác định và lựa chọn những nội dụng cơ bản nhất , trọng tâm của từng bài học giúp học sinh nắm vững những nội dung lịch sử với tinh thần " ít nhng mà tinh, còn hơn nhiều mà thô "
II Một số kĩ thuật dạy học tích cực:
Các kĩ thuật dạy học tích cực có ý nghĩa đặc biệt trong việc phát huy sự tham gia tích cực của học sinh vào quá trình dạy học, kích thchs t duy, sự sáng tạo và
sự cộng tác làm việc cỉa học sinh Các kĩ thuật dạy học tích cực đợc trình bày sau
đây có thể đợc áp dụng thuận lợi trong làm việc nhóm, hoặc kết hợp thực hiện trong các hình thức dạy học toàn lớp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
1 Động não: là một kĩ thuật nhằm huy động những t tởng mới mẽ, độc đáo về một chủ đề của các thành viên trong thảo luận Các thành viên đợc cổ vũ tham gia một cách tích cực, không hạn chế các ý tởng
2 Động não viết: Trong động não viết thì những ý tởng không đợc trình bày miệng mà đợc từng thành viên tham gia trình bày ý kiến bắng cách viết trên giấy
về một chủ đề Trong động não viết , các đối tác sẽ giao tiếp với nhau bằng chữ
Trang 2viết Các em đặt trớc mình một vài tờ giấy chung, trên đó ghi chủ đề ở dạng tiêu
đề hoặc ở giữa tờ giấy Các em thay nhau ghi những gì mình nghĩ về chủ đề đó
3 Kỹ thuật XYZ: là một kĩ thuật nhằm phát huy tình tích cực trong thảo luận nhóm X là số ngời trong nhóm, Y là số ý kiến mỗi ngời cần đc ra, Z là phút dành cho mỗi ngời
4 Kỹ thuật " bể cá ": là một kĩ thuật dùng cho thảo luận nhóm, trong đó mỗi nhóm học sinh ngồi giữa lớp và thảo luận với nhau, còn những học sinh khác trong lớp ngồi xung quanh ở vòng ngoài theo dõi và sau khi kết thúc cuộc thảo luận thì đa ra những nhận xét về cách ứng xử của những học sinh thảo luận
5 Tranh luận ủng hộ - phản đối: là kĩ thuật dùng trong thảo luận, trong đó đề cập về một chủ đề có chứa đựng xung đột Những ý kiến khác nhau và nhngx ý kiến đối lập đợc đa ra tranh luận nhằm mục đích xem xét chủ đề dới nhiều góc
độ khác nhau
6 Kỹ thuật tia chớp: là kỹ thuật huy động sự tham gia của các thành viên đối với một câu hỏi nào đó, hoặc nhằm thu thông tin phản hồi, nhằm cải thiện tình trạng giao tiếp và không khí học tập trong lớp học, thông qua việc các thành viên lần
l-ợt nêu ngắn gọn và nhanh chóng ý kiến của mình về câu hỏi hoặc tình trạng vấn
đề
7 Kỹ thuật " 3 lần 3 ": là kỹ thuật lấy thông tin phản hồi nhằm huy động sự tham gia tích cực của học sinh
Chuyên đề:
Dạy học, kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng trong chơng trình GDPT
Năm học: 2010 - 2011
Họ tên: Nguyễn Thị Hơng
Giáo viên: Trờng THCS Quảng Trạch
Giáo án: Lịch sử 8
Bài 10: tiết 17: Trung Quốc cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX
A Mục tiêu cần đạt: HS nắm đợc
1 Kiến thức:
- Vào cuối thế kỉ XI X đầu XX, do chính quyền phong kiến Mãn Thanh suy yếu, hèn nhát nên đất nớc Trung Quốc rộng lớn, có nền văn minh lâu đời, đã bị các
n-ớc đế quốc sâu xé, trở thành nn-ớc nữa thuộc địa nữa phong kiến
- Các phong trào đấu tranh chống phong kiến và đế quốc diễn ra hết sức sôi nổi, tiêu biểu là cuộc vận động Duy Tân, phong trào Nghĩa Hòa Đoàn, cách mạng Tân Hợi ý nghĩa lịch sử của các phong trào đó
- Các khái niệm: " Nữa thuộc địa, nữa phong kiến "; " Vận động Duy Tân"
2 T tởng:
- Tỏ rõ thái độ phê phán triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc bị các nớc đế quốc sâu xé
Trang 3- Khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc phong kiến
3 Kỹ năng:
- Biết nhận xét, đánh giá trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc rơi vào tay các nớc đế quốc
- Biết đọc và sử dụng bản đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện tiêu biểu của phong trào Nghĩa Hòa Đoàn, cách mạng tân Hợi
B Phơng tiện dạy học:
- bản đồ: " Trung Quốc trớc sự xâm lợc của các nớc đế quốc "
-Lợc đồ trong SGK: " Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn "
- Bản đồ: " Cách mạng tân Hợi năm 1911 "
C Tổ chức các hoạt động dạy học:
* ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
Nêu các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc tiêu biểu của ấn Độ? Vì sao các phong trào đó đều thất bại ?
* Bài mới:
Giới thiệu bài: Các em hãy theo dõi bài giảng để giải thích vì sao vào cuối thế
kỉ XIX, nớc Trung Hoa rộng lớn, đông dân nhất thế giới lại bị các nớc đế quốc xâm lợc, sâu xé Nhân dân Trung Quốc đã tiến hành những cuộc đấu tranh nh thế nào để giành độc lập dân tộc ?
Hoạt động của GV - HS Nội dung kiến thức
- HS nghiên cứu thông tin
- GV sử dụng bản đồ: " TQ trớc sự xâm
lợc " và giới thiệu về Trung Quốc
-GV: Bớc vào thời cận đại, các nớc t
bản, trớc hết là Anh, bắt đầu nhòm ngó
Trung Quốc
? Vì sao các nớc đế quốc tranh nhau
xâm chiếm Trung Quốc ?
? T bản Anh, Đức Pháp, Nhật, Nga đã
sâu xé Trung Quốc nh thế nào ?
Y/C hs xác định tren bản đồ các khu
vực xâm chiếm trong các nớc đế quốc:
Đức, Anh, Pháp
? Vì sao không phải một nớc mà nhiều
nớc cùng sâu xé, xâm lợc TQ?
? Thế nào là chế độ nữa thuộc địa, nữa
phong kiến ?
Gv liên hệ với Việt Nam
- HS nghiên cứu thông tin
Vì sao nhân dân TQ nổi dậy đấu tranh?
? Nhân dân TQ đã đấu tranh chống đế
quốc, phong kiến nh thế nào ?
I Trung Quốc bị các nớc đế quốc sâu xé:
* Nguyên nhân:
- Trung Quốc là nớc rông lớn, giàu tài nguyên, đông dân
- Triều đình Mãn Thanh suy yếu -> Cuối thế kỉ XI X, các nớc đế quốc
đã sâu xé chiếm nhiều vùng đất TQ làm thuộc địa
=> Hậu quả: TQ bị biến thành nữa thuộc địa, nữa phong kiến
II Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối thế kỉ XI X - đầu thế
kỉ XX:
* Nguyên nhân:
- Sự sâu xé, xâm lợc của các nớc đế quốc
- Sự khuất phục của triều đình Mãn Thanh
* Diễn biến:
Trang 4GV hớng dẫn hs nắm vững hai sự kiện:
cuộc vận động Duy Tân và phong trào
Nghĩa Hòa đoàn
GV giới thiệu cuộc vận động duy tân:
Sau cuộc chiến tranh Trung - Nhật
(1894 - 1895 ), phong trào đấu tranh
chống đế quốc và phong kiến của nhân
dân TQ lên cao Phong trào Duy
Tân, sau khi trải qua 103 ngày, đã
chấm dứt
GV sử dụng lợc đồ H.43 - sgk tờng
thuật diễn biến phong trào Nghĩa Hòa
đoàn
GV giải thích: Nghĩa Hòa đoàn
? Các phong trào của nhân dân Trung
Quốc có kết quả nh thế nào ?
? Vì sao thất bại ?
? ý nghĩa của phong trào đấu tranh ?
- HS nghiên cứu thông tin
? Vì sao cách mạng Tân Hợi bùng nổ ?
GV kể cho hs một số nét về tiểu sử -
xem phần tài liệu tham khảo
-Đồng minh hội - một chính đảng thực
sự đầu tiên của giai cấp TS TQ
? Học thuyết tam dân của ông có nghĩa
là gì ? ( độc lập dân tộc dân quyền tự
do, dân sinh hạnh phúc )
? Cách mạng Trung Quốc diễn ra nh
thế nào ?
? Vì sao cách mạng Trung Hoa thất
bại ?
( tính chất hai mặt của giai cấp t sản )
? nêu tính chất và ý nghĩa cuộc cách
mạng ?
GV liên hệ với Việt Nam
- Khởi nghĩa chống Anh (1840 - 1842)
- Phong trào nông dân Thài bình Thiên quốc ( 1851 - 1864 )
- Cuộc vận động Duy Tân ( 1898 )
- Phong trào nông dân Nghĩa Hòa đoàn ( 1900 )
* Kết quả: các phong trào đều thất bại
* ý nghĩa: cổ vũ tinh thần yêu nớc, thúc đấy nhân dân tiếp tục đấu tranh chống đế quốc
III Cách mạng Tân Hợi 1911:
* Nguyên nhân:
- T sản TQ mâu thuẫn với t bản nớc ngoài
- Nhân dân TQ mâu thuẫn với triều
đình Mãn Thanh
- Tháng 8 1905, Tôn Trung Sơn thành lập Trung Quốc đồng minh hội và đề ra học thuyết tam dân
* Diễn biến:
10/10/1911, Khởi nghĩa ở Vũ Xơng
-> thắng lợi
- 29/12/1911, Trung Hoa dân quốc thành lập
- 2/ 1912, cách mạng chấm dứt
* Kết quả: thất bại
* Tính chất: là cuộc cách mạng t sản không triệt để
* ý nghĩa:
- Đối với Trung Quốc
- Đối với thế giới
IV Luyện tập:
- Lập bảng niên biểu tóm tắt phong trào đấu tranh của nhân dân TQ cuối thế kỉ XIX đầu XX
BTNC: Nhận xét, đánh giá phong trào Duy Tân
V Hớng dẫn học ở nhà:
- Trả lời câu hỏi cuối bài, làm bài tập
- Chuẩn bị bài 11 - Tiết 17 ( lợc đồ H 46 - sgk tr 64"
D Điều chỉnh - đánh giá: