SLIDE TIỂU LUẬN kỹ thuật nuôi trồng nấm mỡ

MỞ ĐẦU• Trước đây phần lớn nấm ăn và nấm dùng làm dược liệu từ trong tự nhiên • Không ít các loài nấm độc có thể gây ngộ độc • Nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều Xuất hiện nghề trồng nấm

BÀI TIỂU LUẬN

KĨ THUẬT NUÔI TRỒNG NẤM MỠ

GVHD : TRẦN ĐỨC VIỆT SVTH : NHÓM 10-ĐHSH5LT

PHẠM THỊ DIỄM

TÔ THỊ MỸ HẠ HOÀNG THỊ THANH HẠNH PHẠM THỊ THÚY HẰNG HUỲNH THỊ PHƯƠNG NGUYỄN THỊ PHƯƠNG THANH TRẦN NGUYỄN HOÀNG THƠ

ĐẶNG QUANG TRUNG

EBOOKBKMT.COM

MỞ ĐẦU

• Trước đây phần lớn nấm ăn và nấm dùng làm dược

liệu từ trong tự nhiên

• Không ít các loài nấm độc có thể gây ngộ độc

• Nhu cầu sử dụng ngày càng nhiều

Xuất hiện nghề trồng nấm với các giống đã được chọn lọc vừa đảm bảo an toàn, vừa có nấm chất lượng cao, lại vừa có thể sản xuất ở quy mô lớn.

• Hiện nay các khu vực sản xuất chủ yếu là Tây Âu,

Bắc Mỹ và một số nước châu Á như Trung Quốc,

Triều Tiên,…

• Ở Việt Nam, việc nuôi trồng nấm mỡ chỉ mới xuất

hiện trong vài năm gần đây, chủ yếu tập trung ở một

số vùng có khí hậu gần giống ôn đới (Đà Lạt, một số vùng ở miền Bắc )

NỘI DUNG

1 Đặc điểm sinh học của nấm mỡ

2 Giá trị dinh dưỡng và dược liệu

3 Kĩ thuật trồng nấm

4 Chăm sóc và thu hái nấm

5 Vệ sinh phòng nuôi trồng và phòng trừ sâu bệnh

hại nấm

6 Hiệu quả kinh tế và tiêu thụ sản phẩm

1 Đặc điểm sinh học của nấm mỡ

• Nấm mỡ có tên khoa học là Agaricus gồm 2 loại

A.bisporus và A.bitorquis màu trắng, màu nâu

Chu kỳ phát triển của nấm mỡ

• Trên phiến nấm có các đảm, khi chín sẽ làm bay ra

các bào tử đảm hình bầu dục

Chu trình phát triển của nấm mỡ

Quả thể

Nụ nấm

Thể sợi nấm

Sợi nấm thứ cấp song nhân đơn bội (n + n), giao phối nhân (2n)

Sợi nấm sơ cấp(n)

Bào tử nẩy mầm

Bào tử đảm

Tiếp hợp

Khi sợi nấm đã mọc dày đặc, việc hình thành quả thể nấm chịu ảnh hưởng của một số tác động bên ngoài :

- Một số vi khuẩn trong đất phủ có kích

thích việc tao ra quả thể

- Sự thay đổi nồng độ CO2, đang từ

0.1-0.5% giảm xuống 0.03-0.1% sẽ xúc tiến sự hình thành quả thể

- Nhiệt độ đang từ 22-240C nếu giảm xuống

160C cũng sẽ xúc tiến sự hình thành quả thể

Những điều kiện cần chú ý

• Tỷ lệ C:N

- môi trường nuôi trồng khoảng 17:1

- Nguyên liệu ban đầu thường có tỉ lệ C:N tốt nhất vào khoảng 30-33

- Sau quá trình lên men (ủ đống) tỷ lệ C:N sẽ giảm xuống tới mức thích hợp, vào khoảng 17:1

• Ca: thường dùng thạch cao – CaSO 4 , CaCO 3

• P: thường dùng supe lân

• K,S và một số nguyên tố vi lượng

(Fe,Cu,Mo,Zn )

• Vitamin: B1 B2, H, B6, acid Folic, acid

Pantotenic…

• Một số chất kích thích sự tăng trưởng của thực vật

(như IAA, NAA, Triacontanol-TRIA, )

• Độ ẩm: khi sợi nấm phát triển

- độ ẩm trong cơ chất khoảng 60%

- độ ẩm tương đối của không khí trong

phòng nuôi trồng nấm nên duy trì ở khoảng 90%

• Độ thoáng khí:

- sợi nấm mỡ thích hợp phát triển trong điều

- Khi ra quả thể nồng độ CO 2 trong môi

trường cần vào khoảng 0.03-0.1%.

• Độ PH: thích hợp cho sự phát triển của hệ sợi nấm mỡ là 5.5-8.5, tốt nhất là khoảng pH = 7.

• Ánh sáng: càng tối càng tốt

• Nhiệt độ: thích hợp trong giai đoạn hệ sợi

phát triển là 24-25 0 C, giai đoạn hình thành

cây nấm là 16-18 0 C.

2 Giá trị dinh dưỡng của nấm mỡ

Bảng thành phần hóa học các loại nấm (Nguồn FAO (1972) [5]

Thành phần

(tính trên 100g nấm khô)

Loại nấm Nấm rơm Nấm mèo Nấm bào ngư Nấm hương Nấm mỡ

Về dược liệu

- kích thích tiêu hóa.

hàn và trực khuẩn E coli

trong huyết thanh và cải thiện chức năng tuyến tụy.

2 Kỹ thuật nuôi trồng

nấm mỡ

Phủ đất Tưới nước

Nuôi sợi Cấy giống

Chăm sóc và thu hái Tạo mầm quả thể

Bột nhẹ Focmol Rây sàng

Nước vôi Phối trộn

Phối trộn

Lên men phụ Đảo trộn 4 lần

Chuẩn bị nguyên liệu

• Làm ướt:

- Hoà vôi vào nước tạo dung dịch (cứ 1 tấn rơm khô thì dùng 20kg vôi ướt)

- Đổ nước vôi đã gạn trong từ từ vào bể

ngâm, nhấn chìm rơm rạ trong 15-30 phút Rơm rạ chuyển sang màu vàng nhạt Vớt ra

để ráo 3-5 phút rồi đem ủ

Ngâm ủ rơm với nước vôi Với rơm khỏi nơi ủ và làm ráo

• Ủ đống:

• Cứ xếp rơm rạ lên cao độ 30-50cm thì ngừng lại để

rắc một lớp urê rồi tiếp một lớp rơm rạ khác cao 50cm, lại rắc tiếp ure sao cho đống ủ cao tới 1.5-

30-1.8m và cứ 1 tấn rơm rạ chỉ dùng vừa hết 5kg urê

• Những lần đảo trộn và bổ sung lân (30kg phân lân

cho 1 tấn rơm khô) cũng như bột nhẹ (1 tấn rơm khô dùng hết 30kg bột nhẹ) cũng làm tương tự

• Đống ủ

• Kệ lót đống ủ : Dùng tre hoặc gỗ đóng theo kiểu dát

giường cách mặt đất 15-20cm

• Cọc tre hoặc gỗ : Có đường kính 10-15cm, chiều dài

2-2.2m, dùng để thông khí trong quá trình ủ nguyên liệu

• Mục đích của việc ủ đống: khi ủ sẽ xảy ra quá trình lên men làm nhiệt độ tăng lên khoảng 70-75 0 C Ở nhiệt độ này:

- các vi sinh vật (trừ bào tử của chúng), các loại côn trùng, tuyến trùng đều chết hết

- xạ khuẩn ưa nhiệt phân giải mạnh

cellulose, hemicellulose, lignin thành các đường phân tử thấp

• Nếu làm giá nhiều tầng thì tầng nọ phải cách tầng kia 50-60cm Chiều cao của giá không nên quá 2m

Cấy giống

• Giống nấm: có thể được nhân trên các cơ chất

khác nhau : hạt đại mạch, thóc, mùn cưa, vỏ trấu, bông vụn, rơm rạ …

• Yêu cầu chất lượng giống:

- Không bị nhiễm bệnh : Quan sát bên ngoài giống

có màu trắng đồng nhất, sợi nấm mọc đều từ trên xuống dưới, không có màu xanh, đen, vàng…không

Cấy giống

• Sau khi vào luống 7ngày (lên men phụ), kiểm

tra t 0 22-25 0 C, không mùi NH 3 thì ta cấy giống.

• Dùng cào làm bằng thép có 3-5 răng, các răng

dài 5cm, cách nhau 3cm, cán dài hay ngắn tuỳ điều kiện cụ thể, cào theo một hướng (hoặc ngang hoặc dọc) trên mặt luống tạo rãnh.

• Bóp giống tơi ra và rắc vào những đường

rãnh cào trên mặt luống ( 1m chiều dài của luống thì dùng thì 1 túi giống đã có sợi nấm mọc trắng hết 0.5kg)

• Phủ một lớp mỏng nguyên liệu lên trên bề

mặt luống, dày khoảng 1.0-1.5cm

• Dùng giấy báo hay giấy bao xi măng phủ kín

toàn bộ bề mặt luống

• Phun mù nước để làm ẩm trên khắp bề mặt

lớp giấy phủ Tạo ẩm như vậy trong 15 ngày

• Đến ngày thứ 15 bỏ lớp giấy phủ trên mặt

luống ra và kiểm tra tơ nấm mọc

Nếu đạt sẽ chuyển sang giai đoạn phủ đất

Phủ đất

• Đất phủ có kết cấu viên, giàu chất hữu cơ, có

độ pH=7, kích thước 0.3-1cm.

• Chuẩn bị đất:

- Cứ 1 tấn nguyên liệu cần chuẩn bị 500kg đất.

- Lấy đất ruộng nhào nắn thật kĩ, lăn tròn rồi

khoanh lại như một chiếc vòng lớn để nơi râm mát

12 giờ

- Trải mỏng đất ra và phơi trên sân Dùng dung dịch Formol 0.05% hay 1.1% để phun vào đất nhằm khử trùng đất Phơi đất 15 ngày, trời mưa thì che đậy, khi nắng lại mở ra phơi.

• Phủ đất:

- Bẻ đất ra bằng hạt ngô và rải lên luống Độ dày lớp đất phủ khoảng 1.0-1.5cm

- Phun mù nước, cứ 2 giờ phun một lần,

phun liên tục 3 ngày đầu và thường xuyên

kiểm tra độ ẩm viên đất

- Sau đó bắt đầu phun mù cho các luống Nếu trời hanh khô mỗi ngày phun không quá 4

lần, nếu trời ẩm ướt chỉ phun 1 lần vào lúc

chiều tối.

Chăm sóc và thu hái nấm

• Độ ẩm và việc tưới tiêu:

- Khi phát hiện thấy quả thể nấm bắt đầu xuất hiện lấm tấm thì phải tăng thêm số lần phun

mù

- Tuỳ thuộc vào thời gian, thời tiết, mật độ và

độ lớn cây nấm để điều chỉnh hệ thống cửa

ra vào và lượng nước tưới

- Không tưới tập trung một chỗ và không để nước thấm sâu xuống lớp giá thể

• Độ thông thoáng (thoáng khí)

- Thời kì nuôi sợi không cần nhiều oxy tự

nhiên nên chỉ cần thông không khí vừa phải Ngày mở cửa 2 lần, mỗi lần 15-20 phút là

được.

- Thời kì nấm lên, sử dụng nhiều O 2 tự nhiên,

cường mở cửa nhiều lần trong ngày để điều hoà không khí.

- Khi nhiệt độ không khí thấp hơn nhiệt độ

phòng thì cần thông thoáng để nhiệt độ

phòng giảm xuống nhanh hơn và ngược lại

• Hái Nấm

- Từ lúc nấm xuất hiện đến khi thu hái được

quả thể là vào khoảng 72 giờ (chân nấm đã

mọc lên được khoảng 2-3cm) và trước giai

Nấm sau thu hoạch

Nấm mọc quả thể

Vệ sinh phòng nuôi trồng nấm

và phòng sâu bệnh hại nấm

nuôi Dùng vôi bột rắc toàn bộ nhà xưởng

nồng độ 0.05% hay 0.1% để phun xông 5h

Phòng sâu bệnh hại nấm

• Chuột: ăn các hạt giống vừa cấy và đào bới gây xáo trộn luống nấm.

• Nấm dại: cạnh tranh chất dinh dưỡng của

nấm Do độ ẩm nguyên liệu quá cao

• Mốc nâu, mốc xanh: rất nguy hiểm do nhiệt độ không khí cao, sau các đợt thu hái không

tiến hành vệ sinh tốt

• Ruồi nấm: xuất hiện khi độ ẩm không khí cao, phòng thiếu thông thoáng, môi trường xung quanh và các nhà trồng vệ sinh không tốt.

• Virus và các loại vi khuẩn: tạo các điểm đen trên cây

nấm nguyên liệu ủ không đảm bảo, còn nhiều mầm bệnh trong nguyên liệu, môi trường nuôi trồng

không sạch sẽ, nguồn đất phủ không được khử

trùng hoặc khử trùng không được tốt…

• Bệnh quả thể nấm dị dạng: nấm không hình thành

quả thể đầy đủ do các yếu tố môi trường (nhiệt độ,

độ ẩm, không khí) thay đổi đột ngột, do nấm bị thoái hoá…

6 Hiệu quả kinh tế trong sản xuất nấm

• Doanh thu (1tấn nguyên liệu)

- Tính theo năng suất trung bình, tỷ lệ thu hồi sản phẩm so với nguyên liệu khoảng 30%

Nấm tươi: 250kg x 6.500đ/kg = 1.650.000đ

• Lợi nhuận

Nấm tươi: 1.625.000đ - 1.490.000đ = 135.000đ

• Tiêu thụ sản phẩm:

- dạng nấm sấy khô, nấm muối hoặc nấm đóng hộp

- Các thị trường tiêu thụ nấm như:

Các chợ địa phương

Siêu thị

Nhà hàng

Khách sạn

Tại cơ sở sản xuất

- Giá nấm thường thay đổi theo mùa

KẾT LUẬN

• Nấm mỡ phù hợp với khí hậu vùng ôn đới

• Có giá trị cao về dinh dưỡng và dược liệu

• Công nghệ không phức tạp, nguyên liệu dễ kiếm

• Cung cấp nguồn thực phẩm tiêu dùng hàng ngày và

có thể kiếm thêm thu nhập

• Thời gian quay vòng vốn ngắn và sơ chế nấm không

khó

Những vấn đề cần thảo luận

• Giống nấm: phần lớn các loại nấm của ta

trước đây đều nhập khẩu hoặc sưu tầm

ngoài tự nhiên, không được khảo nghiệm tuyển chọn kĩ lưỡng nên năng suất thấp, chất lượng không cao, không đồng đều để

đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.

Các viện, phân viện và các trung tâm khoa học công nghệ cần nghiên cứu một

số giống nấm, sản xuất thử nghiệm

• Thị trường tiêu thụ:

rộng rãi

- Các đơn vị kinh doanh chế biến và xuất

khẩu nấm cũng cần triển khai những dự án

hỗ trợ sản xuất, tiêu thụ sản phẩm cho nhiều địa bàn trong cả nước…

- Khâu mua bán giữa các cơ sở chế biến,

xuất khẩu với người trồng nấm còn tình

trạng ép, bắt bí người sản xuất…