đề cương tư tưởng Hồ Chí Minh

b Độc lập dân tộc - cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa - Cách tiếp cận từ quyền con người Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ năm 1776, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạngPháp

Câu 1:phân tích bối cảnh lịch sử và nhân tố chủ quan đối với sự hình thành tư tưởng HCM? Giá trị của tư tưởng HCM với dân tộc VN

1 Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

a) Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

+ Trước khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam là một quốc gia phong kiến độc lập với nền nôngnghiệp lạc hậu, trì trệ

+ Năm 1858 thực dân Pháp xâm lược nước ta Sau một thời gian kháng cự yếu ớt đến năm 1884 triềuđình nhà Nguyễn đã kí với Pháp điều ước Patơnốt thừa nhận quyền thống trị của thực dân Pháp trênđất nước ta

+ Dưới ách thống trị của thực dân Pháp nền kinh tế - xã hội Việt Nam đã có những chuyển biến đó là:

Từ nền kinh tế thuần phong kiến sang nền kinh tế tư bản thực dân mang một phần tính chất phongkiến; từ một quốc gia phong kiến độc lập trở thành một xã hội thuộc địa nửa phong kiến với hai mâuthuẫn cơ bản: mâu thuẫn dân tộc (giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và tay sai); mâuthuẫn giai cấp (giữa nông dân với địa chủ, công nhân với tư sản, ), trong đó mâu thuẫn dân tộc làmâu thuẫn chủ yếu

+ Với truyền thống yêu nước nồng nàn, ngay từ khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược, nhân dân ta đãliên tục đứng lên chống lại bọn cướp nước và bè lũ bán nước; Các phong trào yêu nước cuối thế kỷXIX đầu thế kỷ XX chủ yếu diễn ra theo hệ tư tưởng phong kiến và hệ tư tưởng tư sản, tiêu biểu cóphong trào Cần Vương, phong trào nông dân Yên Thế (theo hệ tư tưởng phong kiến), phong tràoĐông Du, phong trào Duy Tân (theo hệ tư tưởng tư sản),v.v

+ Điểm chung của các phong trào yêu nước này là Các phong trào này đều thể hiện sự tiếp nối

truyền thống yêu nước nồng nàn của nhân dân ta, nhưng dều đi đều đi đến kết cục thất bại; Nguyênnhân thất bại là do thiếu một đường lối cứu nước đúng đắn, do khủng hoảng về giai cấp lãnhđạo,v.v

+ Yêu cầu bức xúc mà lịch sử dân tộc cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đặt ra là Tìm lối thoát cho

cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước; về giai cấp lãnh đạo cách mạng

b) Bối cảnh Thời đại (quốc tế)

Những đặc điểm lớn của thời đại tác động đến việc tìm và lựa chọn con đường cứu nước của lãnh tụ

Hồ Chí Minh trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

+ Chủ nghĩa tư bản đã từ giai đoạn tự do cạnh tranh phát triển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa (sựchuyển biến này đã làm tăng thêm các mâu thuẫn cơ bản của thời đại: mâu thuẫn giữa vô sản và tư

sản; mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau; mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với các dân tộcthuộc địa.

+ Phong trào công nhân và phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ ở khắp các châu lục.+ Cách mạng Tháng Mười Nga nổ ra và thắng lợi (thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga đã mở

ra một thời đại mới - thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi thế giới

+ Quốc tế Cộng sản ra đời năm 1919 (Quốc tế cộng sản đã công khai ủng hộ và giúp đỡ phong tràogiải phóng dân tộc ở các thuộc địa),v.v )

→ Những điều kiện lịch sử cụ thể nêu trên đã tác động sâu sắc đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí

Minh Đồng thời, tư tưởng của Người ra đời đã đáp ứng được đòi hỏi khách quan của lịch sử dân tộc, đưa cách mạng Việt Nam thoát khỏi sự khủng hoảng, bế tắc về đường lối cứu nước, về giai cấp lãnh đạo; góp phần to lớn vào việc giải quyết những vấn đề mà cách mạng thế giới đặt ra.

2 Nhân tố chủ quan

- Điều kiện lịch sử - xã hội trong nước và thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, truyền thống văn

hóa dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, chủ nghĩa Mác – Lênin là những nguồn gốc khách quan của

tư tưởng Hồ Chí Minh Nhưng chúng phải thông qua sự tiếp biến của Hồ Chí Minh mới trở thành tưtưởng của Người Như vậy, nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh có vai trò quyết định trực tiếp đối với sựhình thành tư tưởng Hồ Chí Minh Nói đến nhân tố chủ quan Hồ Chí Minh là nói đến năng lực vàphẩm chất của Người

- Những năng lực và phẩm chất tiêu biểu của Hồ Chí Minh

+ Hồ Chí Minh là người có những năng lực đặc biệt Đó là tư chất thông minh hơn người; tư duy độclập, tự chủ; óc phê phán tinh tường, sáng suốt,…

+ Người còn có những phẩm chất cá nhân hết sức tiêu biểu Đó là tâm hồn của một nhà yêu nướclớn, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thành cách mạng sẵn sàng chịu đựng những hi sinh cao nhất vì độclập, tự do của Tổ quốc, hạnh phúc của nhân dân; có niềm tin mãnh liệt vào nhân dân; có tác phongbình dị, chân tình, khiêm tốn, hòa mình với quần chúng,…

+ Những năng lực và phẩm chất ấy đã được rèn luyện và phát huy trong suốt cuộc đời của Người.Nhờ vậy, giữa thực tiễn phong phú và sinh động, giữa nhiều nguồn tư tưởng và văn hóa khác nhau,giữa biết bao tình huống phức tạp, Người đã tìm hiểu, phân tích, tổng hợp hình thành những luậnđiểm đúng đắn và sáng tạo cho cách mạng Việt Nam

3 Giá trị truyền thống Việt Nam

* Trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và dữ nước, dân tộc Việt Nam đã tạo dựng được một nền

văn hóa riêng phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp và cao quý Trong đó, nhữngtruyền thống văn hóa tiêu biểu nhất tác động đến Hồ Chí Minh gồm:

+ Thứ nhất là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và dữ nước.

+ Thứ hai là truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, tương thân, tương ái, “lá lành đùm lá rách” tronghoạn nạn, khó khăn

+ Thứ ba là truyền thống lạc quan, yêu đời

+ Thứ tư là truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, ham học hỏi và không ngừng mởrộng cửa tiếp nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại…)

* Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam, nổi bật là những truyền thống nêu trên đã tác động

sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm của Hồ Chí Minh, chi phối mọi suy nghĩ và hành động của Người.Đây là nguồn tư tưởng, lý luận đầu tiên, là cội rễ sâu xa, bền chặt nhất hình thành nên tư tưởng HồChí Minh

Câu 2: Phân tích các tiền đề tư tưởng, lý luận hình thành tư tưởng HCM? Giá trị của tư tưởng HCM với nhân loại?

a Giá trị truyền thống Việt Nam

* Trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và dữ nước, dân tộc Việt Nam đã tạo dựng được một nền

văn hóa riêng phong phú và bền vững với những truyền thống tốt đẹp và cao quý Trong đó, nhữngtruyền thống văn hóa tiêu biểu nhất tác động đến Hồ Chí Minh gồm:

+ Thứ nhất là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và dữ nước

+ Thứ hai là truyền thống đoàn kết, nhân nghĩa, tương thân, tương ái, “lá lành đùm lá rách” tronghoạn nạn, khó khăn

+ Thứ ba là truyền thống lạc quan, yêu đời

+ Thứ tư là truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo, ham học hỏi và không ngừng mởrộng cửa tiếp nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại…)

* Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam, nổi bật là những truyền thống nêu trên đã tác động

sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm của Hồ Chí Minh, chi phối mọi suy nghĩ và hành động của Người.Đây là nguồn tư tưởng, lý luận đầu tiên, là cội rễ sâu xa, bền chặt nhất hình thành nên tư tưởng HồChí Minh

b Tinh hoa văn hóa nhân loại

Những bộ phận tư tưởng và văn hóa nhân loại tác động lớn đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

là: tư tưởng và văn hóa phương Đông; tư tưởng và văn hóa phương Tây Người đã kế thừa nhữngnguồn tư tưởng và văn hóa đó theo tinh thần phê phán, tức là kế thừa những cái hay, cái tốt, có íchcho sự nghiệp cách mạng của nhân dân; phê phán và loại bỏ những cái giở, cái xấu, có hại cho sựnghiệp cách mạng của nhân dân

+ Tư tưởng và văn hóa phương Đông.

Các nguồn tư tưởng và văn hóa phương Đông cơ bản tác động đế sự hình thành tư tưởng Hồ ChíMinh gồm:

* Thứ nhất là Nho giáo

Hồ Chí Minh đã tiếp thu những yếu tố tích cực của Nho giáo Đó là tinh thần nhân nghĩa, đạo tuthân, sự ham học hỏi, đức tính khiêm tốn, ôn hòa…Đồng thời, Người cũng phê phán, lọc bỏ nhữngyếu tố tiêu cực của học thuyết này Đó là tư tưởng phân biệt đẳng cấp, những giáo điều cực đoan về

“tam cương”, “ngũ thường”…

* Thứ hai là phật giáo

Hồ Chí Minh chủ yếu khai thác ở nhà Phật tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn; tinh thầnbình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác; nếp sống giản dị, thanh bạch, chăm lo làm điều thiện…Bêncạnh đó, Người cũng phê phán tính chất duy tâm về mặt xã hội của Phật giáo…

* Ngoài Nho giáo và Phật giáo, Hồ Chí Minh còn tiếp thu theo tinh thần phê phán nhiều tư tưởngvăn hóa phương Đông khác như tư tưởng vô vi của lão tử, khiêm ái của Mặc Tử, pháp trị của HànPhi Tử, tam dân của Tôn Trung Sơn, )

+ Tư tưởng và văn hóa phương Tây

* Nguồn tư tưởng văn hóa phương Tây đầu tiên ảnh hưởng tới Hồ Chí Minh là tư tưởng tự do, bìnhđẳng, bác ái của Đại cách mạng Tư sản Pháp Từ năm 13 tuổi Người đã biết đến và háo hức muốntìm hiểu kỹ lưỡng về tư tưởng tiến bộ này Tư tưởng này đã được Người kế thừa và phát triển thành

tư tưởng đấu tranh đòi quyền tự do, bình đẳng cho các dân tộc thuộc địa

* Trong quá trình tìm đường cứu nước, qua các trung tâm văn minh châu Âu, Hồ Chí Minh còn tiếpthu nhiều tư tưởng văn hóa phương Tây khác cần thiết cho sự nghiệp cách mạng của mình, như: tưtưởng dân chủ; phong cách dân chủ; cách làm việc dân chủ; tinh thần giám nghĩ, giám làm,…

→ Tư tưởng và văn hóa nhân loại là nguồn gốc quan trọng góp phần hình thành nên tư tưởng Hồ ChíMinh

c Chủ nghĩa Mác – Lênin: Cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

+Vị trí, vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin trong kho tàng văn hóa nhân loại, cũng như trong sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ nghĩa Mác – Lênin là một bộ phận của văn hóa nhân loại, nhưng là bộ phận tinh túy nhất, mangtính cách mạng triệt để, tính khoa học sâu sắc nhất trong văn hóa nhân loại Đây cũng là nguồn tưtưởng, lý luận quyết định bước phát triển về chất của tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồn tư tưởng lý luận quyết định bước phát triển về chất của tư tưởng

→ Tư tưởng Hồ Chí Minh nằm trong hệ tư tưởng Mác – Lênin và chủ nghĩa Mác – Lênin là nguồngốc chủ yếu nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh

Câu 3: Tư tưởng HCM được hình thành và phát triển qua những thời kỳ nào? Phân tích các thời kỳ từ 1890 đến 1920? Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng HCM với sinh viên hiện nay?

*Tư tưởng HCM được hình thành và phát triển qua 5 thời kỳ:

- Thời kỳ trước năm 1911: hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước

- Thời kỳ từ 1911 - 1920: Tìm kiếm và xác định con đường cứu nước, giải phóng dân tộc

- Thời kỳ từ 1920 - 1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

- Thời kỳ từ 1930 - 1945: Vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định, tiến tới giành thắng lợiđầu tiên cho cách mạng Việt Nam

- Thời kỳ từ 1945 - 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, hoàn thiện

*Thời kỳ trước năm 1911: hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước

Hồ Chí Minh sinh năm 1890 trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi với nhân dân, có bố là

ông phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, mẹ là bà Hoàng Thị Loan; từ nhỏ Người đã được kế thừa tinh thầnyêu nước thương dân sâu sắc, ý chí vượt khó vươn lên của người cha, tấm lòng nhân ái, đức hi sinh

của người mẹ,v.v Nghệ tĩnh - quê hương của Người là một vùng quê giàu truyền thống yêu nước,

hiếu học, có ý chí vượt khó vươn lên điển hình của dân tộc Đó cũng là nơi sinh ra nhiều anh hùng,hào kiệt như Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, La sơn phu tử Nguyễn Thiếp, Phan Huy Ích, Phan HuyChú, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu,v.v ; Những truyền thống nổi trội nêu trên của quê hương đãtác động sâu sắc đến Người, góp phần hình thành nên nhân cách lớn của Người

Trong những năm từ 1890 đến 1911, Hồ Chí Minh đã kế thừa những truyền thống văn hoá tốt đẹpcủa gia đình, quê hương, đất nước, tiếp thu quốc ngữ, Hán văn và Pháp văn Người đã lớn lên vàsống trong nỗi đau của người dân mất nước, chứng kiến nỗi thống khổ mà nhân dân ta phải chịuđựng, những tội ác mà thực dân Pháp đã gây ra đối với đồng bào ta, những thất bại Từ đó hìnhthành nên ở Người tư tưởng yêu nước, thương dân sâu sắc, vốn văn hoá phong phú và chí hướng ra

đi tìm con đường cứu nước, cứu dân

*Thời kỳ từ 1911 - 1920: Tìm kiếm và xác định con đường cứu nước, giải phóng dân tộc

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước Đầu tiên Người đến Pháp, tiếp

đó, Người đến nhiều nước ở châu Phi, châu Mỹ và châu Âu, sống và hoạt động với những người bị

áp bức ở các thuộc địa, những người làm thuê ở các nước phương Tây, khảo sát cách mạng Pháp,cách mạng Mỹ, tham gia Đảng Xã hội Pháp, tìm hiểu về Cách mạng Tháng Mười Nga Tháng 7 năm

1920, Người được đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của

Lênin Tác phẩm này đã giúp Người tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc - Conđường giải phóng dân tộc theo cách mạng vô sản Tháng 12 năm 1920, tại Đại hội Tua, Người đã bỏphiếu tán thành việc thành lập Đảng Cộng sản Pháp, tán thành việc Đảng Cộng sản Pháp gia nhậpQuốc tế Cộng sản Sự kiện này khẳng định: Người đã lựa chọn dứt khoát con đường giải phóng dântộc theo cách mạng vô sản, Người đã từ thấm nhuần chủ nghĩa dân tộc tiến lên giác ngộ chủ nghĩaMác - Lênin, từ một chiến sĩ chống chủ nghĩa thực dân trở thành một chiến sĩ cộng sản

* Ý nghĩa của việc học tập tư tưởng HCM với sinh viên hiện nay

- Nâng cao năng lực tư duy trong lý luận và phương pháp trong học tập và công tác

+ Thông qua việc làm rõ và truyền thụ nội dung hệ thống quan điểm lí luận của HCM về những vấn

đề cơ bản của CMVN, làm cho sinh viên nhận thức vai trò, vị trí của tư tưởng HCM đối với đời sốngCMVN, làm cho tư tưởng của người ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tình thần của thế

hệ trẻ nước ta

+ Bồi dưỡng, củng cố cho sinh viên lập trường, quan điểm CM trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lenin,

tư tưởng HCM; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; tích cực chủ động đấu tranhphê phán những quan điểm sai trái, bảo vệ chủ nghĩa Mác – Lenin, tư tưởng HCM, đường lối,c hủtrương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ta; biết vận dụng tư tưởng HCM vào giải quyếtcác vấn đề đặt ra trong cuộc sống

Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức CM và rèn luyện bản lĩnh chính trị

+ Tư tưởng HCM giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cách mạng cho sinh viên biết sống hợp đạo

lý, yêu cái tốt, cái thiện, ghét cái ác, cái xấu Học tập tư tưởng HCM giúp nâng cao lòng tự hào vềNgười, về Đảng cộng sản, về Tổ quốc VN, tự nguyện “sống, chiến đấu, lao động và học tập theogương Bác Hồ vĩ đại”

+ Trên cơ sở kiến thức đã được học, sinh viên vận dụng vào cuộc sống, tu dưỡng, rèn luyện bản thân,hoàn thiện tốt chức trách của mình, đóng góp thiết thực và hiệu quả cho sự nghiệp CM theo conđường mà Bác Hồ và Đảng ta đã lựa chọn

Câu 4: Tư tưởng HCM được hình thành và phát triển qua những thời kỳ nào? Phân tích các thời kỳ từ 1921 đến 1969?

* 5 thời kỳ như câu 3

*Thời kỳ từ 1920 - 1930: Hình thành cơ bản tư tưởng về cách mạng Việt Nam

Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh hoạt động lý luận và thực tiễn trên địa bàn Pháp (1921 - 1923), Liên

Xô (1923 - 1924), Trung Quốc (1924 - 1927), Thái Lan (1928 - 1929)…Trong giai đoạn này, tưtưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam đã được hình thành về cơ bản Những công trình nhưBản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường Kách mệnh (1927) và những bài viết của Người trongthời kì này đã thể hiện những quan điểm lớn, sáng tạo về con đường cách mạng Việt Nam Có thểtóm tắt nội dung chính của những quan điểm đó như sau:

- Bản chất của chủ nghĩa thực dân là “ăn cướp” và “diết người” Vì vậy chủ nghĩa thực dân là kẻ thùchung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới

- Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải đi theo con đường cách mạng vô sản

- Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc có mối quan hệ mậtthiết với nhau Cách mạng thuộc địa không lệ thuộc vào cách mạng ở chính quốc mà có tính chủđộng và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc

- Cách mạng thuộc địa trước hết là một cuộc “dân tộc cách mệnh”, đánh đuổi thực dân, giành lại độclập, tự do cho các dân tộc thuộc địa

- Cách mạng giải phóng dân tộc là việc chung của cả dân chúng, phải xây dựng khối đại đoàn kếttoàn dân trên nền tảng liên minh công nông

- Cách mạng muốn thành công trước hết phải có đảng cách mạng lãnh đạo Đảng có vững cách mạngmới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững phải lấy chủnghĩa Mác – Lênin làm cốt

- Phương pháp đấu tranh cách mạng là bằng bạo lực của quần chúng và có thể bằng phương thứckhởi nghĩa dân tộc

*Thời kỳ từ 1930 - 1945: Vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định, tiến tới giành thắng lợi đầu tiên cho cách mạng Việt Nam

Trên cơ sở tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam đã được hình thành về cơ bản, Hồ ChíMinh đã thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng Cương lĩnh chính trị, đề ra đường lối đúng

đắn và tổ chức quần chúng đấu tranh Đáng tiếc là trong những năm đầu sau khi Đảng ta ra đời,nhiều quan điểm đúng đắn của Người đã không được thực hiện, bản thân Người đã phải trải quanhững thử thách ngiệt ngã Dù vậy, Người vẫn kiên trì giữ vững quan điểm cách mạng của mình,vượt qua khó khăn, thử thách, phát triển chiến lược cách mạng giải phóng dân tộc, nêu cao tư tưởngđộc lập, tự do, dẫn đến thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân

chủ Cộng hoà ra đời Bản Tuyên ngôn độc lập mà Người đã đọc vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 khẳng

định tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra có quyền độc lập, tự do, bình đẳng

*Thời kỳ từ 1945 - 1969: Tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, hoàn thiện

Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh cùng Đảng ta lãnh đạo nhân dân vừa tiến hành cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp, vừa xây dựng chế độ dân chủ nhân dân (1945 – 1954); tiến hành cuộc khángchiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước và xây dựng CNXH ở miền Bắc Thời kỳ này tư tưởng Hồ ChíMinh có bước phát triển mới, trong đó nổi bật là các nội dung lớn sau:

- Tư tưởng kết hợp kháng chiến với kiến quốc, tiến hành kháng chiến kết hợp với xây dựng chế độdân chủ nhân dân

- Tư tưởng tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng, đó là cách mạng XHCN ở miền Bắc vàcách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam nhằm mục tiêu chung trước mắt là giải phóng miền Nam,thống nhất Tổ quốc, sau đó sẽ đưa cả nước quá độ lên CNXH

- Tư tưởng chiến tranh nhân dân toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính

- Tư tưởng dân chủ, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân

- Tư tưởng về xây dựng Đảng cầm quyền v.v…

Đây còn là thời kỳ mở ra những thắng lợi của tư tưởng Hồ Chí Minh Nổi bật là thắng lợi củaCách mạng Tháng Tám năm 1945; tiếp đến là thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp,

đế quốc Mỹ; ngày nay tư tưởng của Người tiếp tục dẫn dắt nhân dân ta thành công trong sự nghiệpđổi mới đất nước

Câu 5: Trình bày tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc thuộc địa? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với cách mạng VN?

1 Vấn đề dân tộc thuộc địa

a) Thực chất của vấn đề dân tộc thuộc địa

Hồ Chí Minh không bàn về vấn đề dân tộc nói chung Xuất phát từ nhu cầu khách quan của dântộc Việt Nam, đặc điểm của thời đại, Người dành sự quan tâm đến vấn đề dân tộc thuộc địa Thựcchất đó là việc giải phóng các dân tộc thuộc địa thoát khỏi ách thống trị của chủ nghĩa tư bản thựcdân phương Tây, giành lại cho các dân tộc thuộc địa quyền độc lập, tự do, quyền dân tộc tự quyết và

các quyền thiêng liêng khác, đưa nhân dân các dân tộc thuộc địa tiến tới một cuộc sống ấm no, tự do,hạnh phúc.

Để giải phóng dân tộc, cần xác định một con đường phát triển cho dân tộc Trong cương lĩnh đầutiên của Đảng, Hồ Chí Minh viết: “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới

xã hội cộng sản” Con đường đó đã kết hợp ở trong đó cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xãhội; xét về thực chất chính là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

b) Độc lập dân tộc - cốt lõi của vấn đề dân tộc thuộc địa

- Cách tiếp cận từ quyền con người

Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ năm 1776, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạngPháp năm 1791 đã nêu lên các quyền cơ bản của con người như quyền bình đẳng, quyền được sống,quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc… Hồ Chí Minh đã tìm hiểu và phát triển các quyền đóthành quyền độc lập, tự do của các dân tộc Người viết: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh rabình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”

- Nội dung của độc lập dân tộc

Độc lập, tự do là khát vọng lớn nhất của các dân tộc

Đó là một nền độc lập, tự do hoàn toàn và thật sự, được thể hiện ở:

+ Chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ

+ Quyền làm chủ của nhân dân trên tất cả các mặt kinh tế, chính trị, văn hoá, quân sự, ngoạigiao,v.v

+ Phải gắn liền với việc đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân

- Giá trị của độc lập dân tộc

Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, vô giá của các dân tộc Vì vậy, các dân tộc thuộc địa phảibằng mọi giá để giành lại và bảo vệ quyền thiêng liêng, vô giá đó Người đã nêu lên một chân lý bất

hủ cho cả thời đại là: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”

Tóm lại, không có gì quý hơn độc lập tự do không chỉ là tư tưởng cách mạng mà còn là lẽ sống của Hồ Chí Minh Đó là lý do chiến đấu, là nguồn sức mạnh làm nên chiến thắng của sự nghiệp đấu tranh vì độc lập tự do của Việt Nam, đồng thời cũng là nguồn động viên đối với các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

c) Chủ nghĩa dân tộc - Một động lực lớn ở các nước đang đấu tranh giành độc lập

- Thực chất của chủ nghĩa dân tộc

Chủ nghĩa dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh thực chất là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dântộc chân chính Nó khác hẳn về chất so với chủ nghĩa dân tộc sô vanh, vị kỷ của giai cấp tư sản đã bịlịch sử lên án.

- Cơ sở để khẳng định chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn

Xuất phát từ sự phân tích quan hệ giai cấp trong xã hội thuộc địa, chứng kiến tinh thần đấu tranh

quyết liệt của nhân dân các thuộc địa chống lại ách thống trị của chủ nghĩa thực dân phương Tây,nhận thức sâu sắc sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc chân chính trong lịch sử đấu tranh dựng nước và

dữ nước của dân tộc ta, Hồ Chí Minh đi đến khẳng định ở các nước đang đấu tranh giành độc lập chủnghĩa dân tộc chân chính là một động lực lớn

- Dựa vào chủ nghĩa dân tộc - động lực vĩ đại và duy nhất trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa

Khi đã xác định chủ nghĩa dân tộc chân chính là một động lực lớn, Hồ Chí Minh yêu cầu Quốc tếCộng sản và các đảng cộng sản phải nắm lấy và phát huy ngọn cờ dân tộc, không để ngọn cờ dân tộcrơi vào tay giai cấp nào khác

2 Ý nghĩa

Thắng lợi của CMT8 và 30 năm chiến tranh CMVN( 1945- 1975) đã chứng minh tinh thần độc lập

tự chủ, tính khoa học, tính cách mạng và sáng tạo của tư tưởng HCM về con đường giải phóng dântộc ở VN, soi đường cho dân tộc VN tiến lên, cùng nhân loại biến thế kỉ XX thành một thế kỉ giải trừchủ nghĩa thực dân trên toàn thế giới

Thắng lợi của 30 năm chiến tranh CM 1945- 1975

Nắm vững tư tưởng CM giải phóng dân tộc của HCM, cả dân tộc VN đã tiến hành 2 cuộc chiếntranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ suốt 30 năm

Trong kháng chiến chống Pháp, quân và dân ta anh dũng đứng lên với tinh thần “thà hy sinh tất

cả chứ không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” và niềm tin “kháng chiến nhất địnhthắng lợi”

Trong kháng chiến chống Mỹ, quân và dân ta đã nêu cao tinh thần dám đánh Mỹ và quyết thắng

Mỹ, với khẩu hiệu “Không có gì quý hơn độc lập,tự do”

Những thắng lợi chiến lược của CMVN trong thế kỉ XX chứng tỏ hung hồn giá trị khoa học vàthực tiễn của tư tưởng HCM về CM giải phóng dân tộc

Câu 6: Trình bày tư tưởng HCM về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với CMVN?

a) Kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp

Để phát huy sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc, giải quyết vấn đề dân tộc một cách triệt để, việc kếthợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp có một ý nghĩa hết sức quan trọng Nhận thức sâu sắc lý luậnMác - Lênin về mối quan hệ này, vận dụng vào thực tiễn các dân tộc thuộc địa, Hồ Chí Minh đã đặtvấn đề dân tộc lên trên hết, trước hết Người khẳng định các giai cấp, tầng lớp chỉ có thể được giảiphóng sau khi dân tộc đã được giải phóng Nhưng Người cũng cho rằng trong cuộc đấu tranh giànhđộc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa phải luôn đứng trên lập trường của giai cấp công nhân, lợiích của quảng đại quần chúng nhân dân lao động

Chủ trương kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân tộc với vấn đề giai cấp của Hồ Chí Minh đã đượcthể hiện rõ qua quan điểm của Người về con đường giải phóng và phát triển của dân tộc, nhiệm vụcủa cách mạng trong giai đoạn đầu, chính đảng lãnh đạo cách mạng, lực lượng cách mạng,v.v…

b) Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Để phát huy sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc, giải phóng dân tộc một cách triệt để, cần xác định rõcon đường phát triển lâu dài cho dân tộc Từ khi đọc được bản Sơ thảo lần thứ nhất những luậncương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin đăng trên tờ Humanité (Nhân đạo) vào tháng 7 năm

1920, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường đúng đắn cho dân tộc Tháng 2 năm 1930, Người sánglập ra Đảng Cộng sản Việt Nam, trong cương lĩnh đầu tiên của Đảng, Người viết: “làm tư sản dânquyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” Con đường đó đã kết hợp ở trong

đó cả nội dung dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội; xét về thực chất chính là con đường độc lập dântộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nói cách khác là gắn giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp vàgiải phóng con người

Con đường này đã đáp ứng được đòi hỏi khách quan của lịch sử dân tộc Việt Nam, lòng mong mỏicủa nhân dân Việt Nam, được nhân dân ủng hộ và biến thành hành động cách mạng đưa sự nghiệpgiải phóng dân tộc đi đến thành công Theo con đường đó, sự nghiệp xây dựng đất nước ta cũng đãthu được những thành tựu to lớn

c) Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế

Kế thừa chủ nghĩa yêu nước của dân tộc và quan điểm nêu cao tinh thần quốc tế vô sản của chủnghĩa Mác - Lênin, đồng thời nhận thức rõ sức mạnh của chủ nghĩa đế quốc và sự câu kết lẫn nhaugiữa các đế quốc trong việc xâm chiếm, thống trị thuộc địa, Hồ Chí Minh cho rằng muốn giải quyếtthành công vấn đề dân tộc thuộc địa, các dân tộc thuộc địa phải đoàn kết với nhau và đoàn kết vớigiai cấp vô sản ở chính quốc Để xây dựng khối đoàn kết này, Người chủ trương phải thực hành kếthợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tể trong nhân dân các thuộc địa cũng như trong giai cấp

vô sản ở các nước chính quốc Bản thân Người là một biểu tượng của sự kết hợp này

*Ý nghĩa như câu 5

Câu 7: Phân tích tính chất, nhiệm vụ, mục tiêu và con đường phát triển của cách mạng giải phóng dân tộc theo tư tưởng HCM? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với CMVN?

1 Tính chất, nhiệm vụ và mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

a) Tính chất và nhiệm vụ của cách mạng thuộc địa

Dưới ách thống trị của các đế quốc thực dân phương Tây, ở các xã hội thuộc địa nổi lên hai mâuthuẫn cơ bản: mâu thuẫn dân tộc (giữa dân tộc thuộc địa với đế quốc phương Tây đang áp bức họ) vàmâu thuẫn giai cấp (chủ yếu là giữa nông dân với địa chủ) Trong đó, mâu thuẫn dân tộc là mâuthuẫn chủ yếu, bao trùm, đòi hỏi phải được tập trung giải quyết trước Nhận thức sâu sắc hiện thựclịch sử này, trong nhiều bài nói, bài viết đề cập đến vấn đề cách mạng thuộc địa, Hồ Chí Minh luônnhấn mạnh tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng thuộc địa là giải phóng dân tộc Trong tưduy chính trị của Hồ Chí Minh, giải phóng dân tộc đã bao hàm một phần giải phóng giai cấp và giảiphóng con người

b) Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

Hồ Chí Minh luôn xác định rõ mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc là đánh đổ ách thống trịcủa chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc, thiết lập chính quyền dân chủ nhân dân

2 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành được thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản

a) Rút bài học từ sự thất bại của các con đường theo hệ tư tưởng phong kiến, hệ tư tưởng tư sản

ở trong nước và hạn chế của các cuộc cách mạng tư sản lớn trên thế giới

Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu các con đường cứu nước theo hệ tư tưởng phongkiến và hệ tư tưởng tư sản Người khâm phục tinh thần yêu nước của các bậc tiền bối nhưng khôngtán thành các con đường của họ Khi ra nước ngoài tìm đường cứu nước, Người đã để tâm nghiêncứu nhiều cuộc cách mạng lớn như cách mạng Pháp, cách mạng Mỹ Người đánh giá cao tinh thầncách mạng của nhân dân Pháp, nhân dân Mỹ nhưng cũng sớm thấy rõ các cuộc cách mạng này lànhững cuộc cách mạng không đến nơi

b) Những sự kiện thực tiễn và lý luận quan trọng đã tác động trực tiếp đến việc Hồ Chí Minh tìm

ra con con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc

Những sự kiện thực tiễn và lý luận quan trọng tác động trực tiếp đến việc Hồ Chí Minh tìm ra concon đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc là việc Người biết đến thắng lợi của Cách mạng ThángMười Nga năm 1917 và được đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc vàthuộc địa của Lênin vào năm 1920

c) Thực chất con đường giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh

Con đường cứu nước mà Hồ Chí Minh tìm thấy là con đường giải phóng dân tộc theo cách mạng

vô sản Thực chất đây là con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộcgắn liền với giải phóng giai cấp và giải phóng con người Con đường này đã đáp ứng được đòi hỏibức xúc của lịch sử dân tộc là phải giải quyết triệt để mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp đểđưa dân tộc thoát ra khỏi xiềng xích nô lệ và đưa người lao động thoát ra khỏi mọi ách áp bức

3 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo

a) Cách mạng trước hết phải có Đảng

Trước Hồ Chí Minh các bậc tiền bối ở trong nước đã nhận ra sự cần thiết phải lập ra chính đảng,các nhà lý luận Mác - Lênin đã khẳng định vai trò không thể thiếu của chính đảng cách mạng Trêntinh thần đó, Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh vai trò tiên quyết của một chính đảng Người viết:

“Trước hết phải có đảng cách mệnh để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạcvới dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp ở khắp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành côngcũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”

b) Đảng Cộng sản Việt nam là người lãnh đạo duy nhất cách mạng Việt Nam

Theo Người để đưa cách mạng Việt Nam đi đến thành công thì đảng lãnh đạo phải là Đảng Cộngsản Việt Nam Đảng đó phải là đội tiền phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cảdân tộc, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động, được tổchức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh, liên hệ mật thiết với quần chúng nhân dân,v.v…

4 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

a) Cách mạng là sự nghiệp của dân chúng bị áp bức

Theo Hồ Chí Minh lực lượng tham gia vào sự nghiệp giải phóng dân tộc gồm toàn thể nhân dânViệt Nam, bất kể ai có tinh thần yêu nước, có mong muốn giải phóng dân tộc đều nằm trong lựclượng cách mạng Người viết: “Cách mạng là việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc mộthai người” “Dân khí mạnh thì quân lính nào, sung ống nào cũng không địch nổi” Quan điểm “lấydân làm gốc” xuyên suốt quá trình chỉ đạo cách mạng của Người

b) Chiến lược tập hợp lực lượng cách mạng

Trên cơ sở phân tích địa vị kinh tế - xã hội và đặc điểm của các giai tầng, Hồ Chí Minh xác định:

“công nông là gốc của cách mệnh”; “…học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ… là bầu bạn cách mệnhcủa công nông” Trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Người yêu cầu: Đảng phải tập hợpđại bộ phận giai cấp công nhân, giai cấp nông dân; lôi kéo tiểu tư sản, trí thức, trong nông… đi vàophe vô sản giai cấp; đối với phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phảncách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới (ít nhất cũng là) làm cho họ đứng trung lập Bộ phận nào đã

ra mặt phản cách mạng (như Đảng Lập Hiến) thì phải đánh đổ

*Ý nghĩa:

- Thắng lợi của CMT8 đã chứng minh tinh thần độc lập tự chủ, tính khoa học, tính cách mạng và sựsáng tạo của tư tưởng HCM về con đường giải phóng dân tộc ở VN, soi đường cho dân tộc VN tiếnlên

- Theo lí luận giải phóng dân tộc của HCM, Đảng đã chủ trương “thay đổi chiến lược”, kiên quyếtgiương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc, đặt nhiệm vụ chống đế quốc giành độc lập dân tộc lên hàngđầu,giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ từng nước Đông Dương, thành lập Mặt trận ViệtMinh, đề ra chủ trương khởi nghĩa vũ trang, lãnh đạo toàn dân tộc đẩy mạnh chuẩn bị lực lượngchính trị và lực lượng vũ trang, xây dựng căn cứ địa cách mạng; sử dụng bạo lực cách mạng dựa vàolực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, đi từ khởi nghĩa từng phần và chiến tranh du kích cục bộ,giành chính quyền bộ phận ở nhiều vùng nông thôn, tiến lên chớp đúng thời cơ, tổng khởi nghĩa ở cảnông thôn và thành thị, giành chính quyền trong cả nước Dẫn đến thành công của cuộc CMT8 năm1945

- Những thắng lợi chiến lược của CMVN trong thời kì đấu tranh giành chính quyền chứng tỏ hunghồn giá trị khoa học và thực tiễn của tư tưởng HCM về CM giải phóng dân tộc

Câu 8: Phân tích quan điểm của HCM về sử dụng bạo lực CM và sự chủ động, sáng tạo của

CM giải phóng dân tộc ở thuộc địa? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với CMVN?

1 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực

a) Tính tất yếu của bạo lực cách mạng

Trên cơ sở nhận thức sâu sắc lý luận về cách mạng bạo lực của chủ nghĩa Mác - Lênin; thấy rõ bảnchất tàn bạo của thực dân Pháp, việc họ sử dụng phương pháp bạo lực phản cách mạng dể xâm lược

và thống trị đất nước ta; chứng kiến sự thất bại liên tiếp của phương pháp cải lương, không sử dụng

vũ lực của các bậc tiền bối trong nước, Hồ Chí Minh đã đi đến khẳng định tính tất yếu của phươngpháp bạo lực cách mạng trong sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam

b) Tư tưởng bạo lực cách mạng gắn bó hữu cơ với tư tưởng nhân đạo và hòa bình

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng bạo lực khác hẳn tư tưởng hiếu chiến của các thế lực đế

quốc xâm lược Xuất phát từ tình yêu thương con người, quý trọng sinh mạng con người, Người luôntranh thủ mọi khả năng giành thắng lợi cho cách mạng bằng con đường hòa bình và luôn thể hiệnthiện chí hòa bình Đối với Người, việc tiến hành chiến tranh chỉ là giải pháp cuối cùng, khi khôngcòn sự lựa chọn nào khác

c) Hình thái bạo lực cách mạng

Bạo lực cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh là huy động sức mạnh của toàn dân, tiến hànhkhởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân, đấu tranh với kẻ thù trên tất cả các mặt trận quân sự,

chính trị, kinh tế, văn hóa, ngoại giao,v.v…, theo phương châm là đánh lâu dài và dựa vào sức mình

là chính

2 Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

a) Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo

Trên cơ sở thấy rõ vai trò to lớn của thuộc địa đối với sự tồn tại của chủ nghĩa đế quốc, nhận thứcsâu sắc sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc chân chính ở các thuộc địa, vận dụng công thức của C Mác

“Sự giải phóng giai cấp công nhân phải là sự nghiệp của bản thân giai cấp công nhân”, Hồ Chí Minh

đi đến khẳng định: công cuộc giải phóng các thuộc địa chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực củabản thân nhân dân các thuộc địa Đối với cách mạng Việt Nam, Người luôn nhắc nhở nhân dân taphải dựa vào sức mình là chính, đem sức ta mà tự giải phóng cho ta

b) Quan hệ giữ cách mạng thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc

Khi giải quyết mối quan hệ này, Quốc tế Cộng sản và nhiều đảng cộng sản ở châu Âu đã từng cóquan điểm xem thắng lợi của cách mạng ở thuộc địa phụ thuộc hoàn toàn vào thắng lợi của cáchmạng vô sản ở chính quốc Quan điểm đó vô hình chung đã làm giảm đi tính chủ động, sáng tạo củacách mạng thuộc địa

Hồ Chí Minh phê phán mạnh mẽ quan điểm này Theo Người, giữa cách mạng giải phóng dân tộc

ở thuộc địa với cách mạng vô sản ở chính quốc có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lạilẫn nhau, nhưng quan hệ đó là bình đẳng chứ không phải quan hệ chính - phụ Người còn đưa ra dựbáo vể khả năng giành thắng lợi trước của cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa so với cáchmạng vô sản ở chính quốc Trên cơ sở đó, Người đề nghị Quốc tế Cộng sản và các đảng cộng sảnchâu Âu phải quan tâm, giúp đỡ nhiều hơn đến cách mạng thuộc địa

*Ý nghĩa như câu 7

Câu 9: Phân tích tư tưởng của HCM về con đường tất yếu đi lên CNXH và đặc trưng của CNXH ở VN? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với nước ta hiện nay?

1 Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Con đường giải phóng dân tộc duy nhất phù hợp với đòi hỏi khách quan của cách mạng ViệtNam mà Hồ Chí Minh đã tìm ra là con đường giải phóng dân tộc theo cách mạng vô sản Lôgic pháttriển tất yếu của con đường đó là sau khi sự nghiệp giải phóng dân tộc thành công, Việt Nam sẽ bướcvào thời kỳ cách mạng xã hội chủ nghĩa để từng bước đi lên chủ nghĩa xã hội

Ngay từ những năm 20 của thế kỷ XX, khi đã tìm ra con đường giải phóng dân tộc theo cáchmạng vô sản từ trong lý luận Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sảnmới cứu được nhân loại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do,bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui,

hòa bình, hạnh phúc, nói tóm lại là nền cộng hòa thế giới chân chính, xóa bỏ những biên giới tư bảnchủ nghĩa cho đến nay chỉ là những vách tường dài ngăn cản những người lao động trên thế giới hiểunhau và yêu thương nhau”

2 Đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

a) Cách tiếp cận chủ nghĩa xã hội khoa học của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh cũng đã tiếp cận chủ nghĩa xã hội khoa học từ sự phân tích kinh tế xã hội, chính trị triết học, cụ thể là từ học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội và học thuyết về sứ mệnh lịch sử củagiai cấp công nhân mà các nhà kinh điển Mác - Lênin đã đưa ra Bên cạnh đó, Người còn tiếp cậnchủ nghĩa xã hội khoa học từ khát vọng giải phóng dân tộc, từ phương diện đạo đức và từ truyềnthống văn hoá của dân tộc Việt Nam

-b) Quan niệm của Hồ Chí Minh về đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Hồ Chí Minh không có những tác phẩm chuyên biệt bàn về chủ nghĩa xã hội Trong quá trìnhlãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên miền Bắc nước ta từ năm 1954 đến 1969, trướcyêu cầu nhận thức của các đối tượng nhân dân khác nhau, Người đã có những bài nói, bài viết nêulên các đặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Có thể khái quát những đặc trưng đó nhưsau:

- Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội do nhân dân làm chủ và dân là chủ Nó khác với các chế độ

xã hội trước ở chỗ quyền làm chủ trong xã hội xã hội chủ nghĩa thuộc về đa số nhân dân, còn quyềnlàm chủ trong các xã hội trước thuộc về thiểu số giai cấp thống trị

- Chủ nghĩa xã hội là một xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại vàchế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu, nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất vàtinh thần cho nhân dân, trước hết là nhân dân lao động

- Chủ nghĩa xã hội là một xã hội phát triển cao về văn hoá, đạo đức, trong đó người với người là bạn

bè, là đồng chí, là anh em, con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, có cuộc sống vật chất vàtinh thần phong phú, được tạo điều kiện để phát triển hết mọi khả năng sẵn có của mình

- Chủ nghĩa xã hội là một xã hội công bằng và hợp lý, làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít,không làm thì không được hưởng; các dân tộc đều bình đẳng, miền núi được giúp đỡ để tiến kịpmiền xuôi, người già, trẻ em, người tàn tật được quan tâm, chăm sóc

- Chủ nghĩa xã hội là công trình tập thể của quần chúng nhân dân, do nhân dân tự xây dựng lấy, dưới

3 Ý nghĩa

Tư tưởng HCM về CNXH đang soi đường cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước nước ta hiệnnay Đi theo ngọn cờ tư tưởng của Người đòi hỏi Đảng ta phải quán triệt các nguyên tắc sau:

Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với CNXH

+ Độc lập dân tộc và CNXH là nội dung cốt lõi của tư tưởng HCM, đồng thời cũng là mục tiêuxuyên suốt toàn bộ tiến trình CMVN Đó là ngọn cờ đưa CM nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng

đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

+Đổi mới với chúng ta là để làm cho mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH được thực hiện từngbước có hiệu quả

Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực trước hết lànguồn lực đấy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức+Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực trước hết lànguồn lực nội sinh để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

+Thực hiện nhất quán chiến lược đại đoàn kết toàn dân trên cơ sở liên minh công - nông – tríthức huy động lực lượng tiến hành thành công cuộc đổi mới xây dựng CNXH

Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

+Trên cơ sở sức mạnh dân tộc chúng ta phải biết kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại,tranh thủ tối đa điều kiện thuận lợi nâng cao hợp tác quốc tế

+Trong quá trình hội nhập phải có đường lối chính trị độc lập, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.Chăm lo xây dựng Đảng vững mạnh, làm trong sạch bộ máy Nhà nước, đẩy mạnh đấu tranhchống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư để xâydựng CNXH

+Sự lãnh đọa của Đảng trong xây dựng CNXH là một tất yếu vì vậy cần phải làm trong sạch nội

bộ Đảng để Đảng ta ngày càng vững mạnh Bên cạnh đó phải triệt để chống quan liêu, thamnhũng lấy lòng tin của nhân dân vào Đảng, vào Nhà nước

+Thực hiện tiết kiệm theo tư tưởng HCM để dốc toàn lực của dân tộc vào công cuộc xây dựngCNXH

Câu 10: Phân tích quan điểm của HCM về mục tiêu, động lực của CNXH ở VN? Ý nghĩa của quan điểm đó đối với nước ta hiện nay?

a) Quan niệm của Hồ Chí Minh về mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

Đặc trưng bản chất và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội có quan hệ mật thiết với nhau Những đặc trưngbản chất của chủ nghĩa xã hội sau khi được nhận thức một cách đầy đủ, đúng đắn chính là nhữngmục tiêu tổng quát nhất trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

b) Quan niệm của Hồ Chí Minh về động lực của chủ nghĩa xã hội.

Động lực là tất cả những nhân tố, yếu tố thúc đẩy cho sự vật, hiện tượng vận động và phát triển.Động lực của chủ nghĩa xã hội là tất cả những nhân tố, yếu tố thúc đẩy sự vân động và phát triển củacông cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Hệ thống động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất phong phú và

đa dạng, gồm nhiều yếu tố, nhân tố như: điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý thuận lợi; nguồn tài nguyênphong phú, dồi dào; con người Việt Nam cần cù, dũng cảm, thông minh sáng tạo, có truyền thốngyêu nước, đoàn kết, nhân ái, có ý thức tự lực, tự cường,v.v…Trong đó, động lực quan trọng nhất, baotrùm lên tất cả là nguồn lực con người Các động lực khác muốn phát huy tác dụng đều phải thôngqua nguồn lực con người Nguồn lực con người đã được Hồ Chí Minh xem xét trên cả hai bình diệncộng đồng và cá nhân

- Để phát huy nguồn lực con bình diện cộng đồng, Hồ Chí Minh yêu cầu chúng ta phải ra sức xâydựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hànhđộng xây dựng chủ nghĩa xã hội của toàn Đảng, toàn dân

- Sức mạnh của cộng đồng được hình thành từ sức mạnh của từng con người, thông qua sức mạnhcủa từng con người Do đó, muốn phát huy sức mạnh của cộng đồng, phải tìm ra các biện pháp khơidậy, phát huy sức mạnh của từng con người Để phát huy nguồn lực con người trên bình diện cánhân, Hồ Chí Minh đã đề ra nhiều biện pháp:

+ Tác động vào nhu cầu và lợi ích chính đáng của từng con người Hồ Chí Minh phê phán mạnh mẽchủ nghĩa cá nhân, nhưng hơn ai hết, Người rất quan tâm đến con người, khuyến khích lợi ích cánhân chính đáng, tìm tòi cơ chế, chính sách để kết hợp hài hoà lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội nhưkhoán, thưởng, phạt trong kinh tế

+ Tác động vào các động lực chính trị - tinh thần Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội,Người yêu cầu phải: phát huy quyền làm chủ và ý thức làm chủ của người lao động, bao gồm quyềnlàm chủ sở hữu, làm chủ quá trình sản xuất và phân phối, làm chủ trong các hoạt động chính trị - xãhội; thực hiện công bằng xã hội; sử dụng vai trò điều chỉnh của các nhân tố tinh thần khác như chínhtrị, văn hoá, giáo dục, đạo đức, pháp luật,v.v

- Với mong muốn thúc đẩy công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đến thành công, bên cạnh việctìm ra và tác động vào các động lực, Hồ Chí Minh còn yêu cầu chúng ta phải nhận diện và khắc phục

các trở lực kìm hãm sự phát triển của chủ nghĩa xã hội Trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội, Người yêu cầu chúng ta phải kiên quết đấu tranh chống lại các trở lực sau: chống chủ nghĩa cá nhân,

căn bệnh mẹ đẻ ra trăm thứ bệnh nguy hiểm; chống tham ô, lãng phí, quan liêu; chống chia rẽ, bèphái, mất đoàn kết, vô kỷ luật; chống chủ quan, bảo thủ, giáo điều, lười biếng, không chịu học tậpcái mới,v.v

Trong hệ thống động lực của chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh còn nhấn mạnh đến vai trò lãnh đạo củaĐảng, vai trò quản lý của Nhà nước, cũng như vai trò của các tổ chức thành viên trong hệ thốngchính trị

c, Ý nghĩa như câu 9

Câu 13: Trình bày quy luật ra đời và vai trò lãnh đạo của ĐCSVN theo tư tưởng HCM? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với CMVN?

1 Về sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Quy luật ra đời chung của các Đảng Cộng sản trên thế giới là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác –

Lênin với phong trào công nhân

- Quy luật ra đời đặc thù của Đảng Cộng sản Việt Nam, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, là sự kết

hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Điểm giống giữaquy luật ra đời đặc thù của Đảng Cộng sản Việt Nam và quy luật ra đời chung của các Đảng Cộngsản trên thế giới là có sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân Điểm khác

là trong quy luật ra đời đặc thù của Đảng Cộng sản Việt Nam có thêm yếu tố là phong trào yêu nước

Hồ Chí Minh đã khẳng định sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào công nhân và phongtrào yêu nước đã dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Vai trò của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Để đưa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi cần phải có nhiều nhân tố, yếu tố như phải có đường

lối cách mạng đúng, phải động viên được lực lượng của toàn dân thực thi đường lối,v.v Nhưngmuốn xây dựng được đường lối cách mạng đúng, muốn vận động và tổ chức nhân dân thực hiệnđường lối đó thì phải có Đảng Cộng sản lãnh đạo Hồ Chí Minh viết: “Trước hết phải có đảng cáchmệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sảngiai cấp ở mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công cũng như người cầm lái có vữngthuyền mới chạy”

- Theo Hồ Chí Minh, sở dĩ Đảng Cộng sản Việt Nam có thể đảm đương được vai trò lãnh đạo cách

mạng Việt Nam vì Đảng “là đội tiền phong, là bộ tham mưu của giai cấp vô sản, của nhân dân laođộng và của cả dân tộc” “Bao giờ Đảng cũng tận tâm, tận lực phụng sự Tổ quốc và nhân dân”,

“trung thành tuyệt đối với lợi ích của giai cấp, của nhân dân, của dân tộc”, “ngoài lợi ích của giaicấp, của nhân dân, của dân tộc, Đảng ta không có lợi ích gì khác”

- Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã được thực tế lịch sử chứng minh Trong Cách

mạng Tháng Tám, cũng như trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản luôn là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng

Câu 14: phân tích tư tưởng HCM về đảng cầm quyền và bản chất của ĐCSVN? Ý nghĩa của tư tưởng đó đối với CMVN?

1 Bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam

- Ngay từ khi Đảng mới ra đời, Hồ Chí Minh đã khẳng định bản chất giai cấp công nhân của Đảng.

Trong Sách lược vắn tắt của Đảng, Người đã viết: “Đảng là đội tiền phong của vô sản giai cấp”.Theo Người, cái quyết định bản chất giai cấp công nhân của Đảng không phải là số lượng đảng viên