Tiết 39: Lựa chọn từ ngữ

Để diễn đạt được một ý có thể có nhiều cách khác nhau dựa vào từ cùng trường.Song cần có sự lựa chọn từ ngữ sao cho việc diễn đạt đạt được hiệu quả cao nhất... Tiết 39: Lựa chọn từ ngữVí

Kiểm tra bài cũ

 Câu hỏi:

1 Thế nào là trường nghĩa? Tìm những

từ cùng trường với từ " gió "

2 Thế nào là từ trái nghĩa, từ đồng

nghĩa? Cho ví dụ

Giã, b·o, lèc, cuång phong, thæi, quËt, ®­

a, bèc, vi vu, µo µo…

2 Từ trái nghĩa, từ đồng nghĩa.

a Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa

Để diễn đạt được một ý có thể có nhiều cách khác nhau dựa vào từ cùng trường.Song cần có sự lựa chọn từ ngữ sao cho việc diễn đạt đạt được hiệu quả cao nhất

Tiết 39: Lựa chọn từ ngữ

Ví dụ 1: Nửa vòng trái đất rẽ tầng mây

Anh đến Cu ba một sáng ngày Nắng rực trời … và biển ngọc Đảo tươi một dải lụa đào bay (Từ Cu ba-Tố Hữu)

I Mục đích của sự lựa chọn từ ngữ

Trong c¸c tõ trªn, tõ nµo lµ phï hîp nhÊt?

Tõ “biÓn ngäc” lµ sù kÕt hîp s¸ng t¹o

ph¶i lµ hay nhÊt

thèng nhÊt víi c¸c tõ ng÷ kh¸c

“ Nửa vòng trái đất rẽ tầng mâyAnh đến Cu ba một sáng ngàyNắng rực trời tơ và biển ngọc Đảo tươi một dải lụa đào bay”

(Từ Cu ba-Tố Hữu)

C©u hái: Tõ hai vÝ dô trªn, em cho biÕt lùa chän tõ ng÷ lµ g×?

II Các thao tác lựa chọn từ ngữ

Bước 1:

a Ví dụ:

“… em, em có chịu lời”

(Truyện Kiều-Nguyễn Du)

đáp ứng được những yêu cầu gì?

 Xác định

- hoàn cảnh:Thuý Vân là người

ngoài cuộc

dùng từ “cậy” là đáp ứng được

những yêu cầu trên

 Câu hỏi: Căn cứ vào tiêu chuẩn nào

để lựa chọn từ ngữ?

b Các tiêu chuẩn để lựa chọn từ ngữ

văn bản

trình độ và đặc điểm của người tiếp nhận

 Xác định nội dung, mục đích của văn bản

 Câu hỏi: -Từ “trời cao” hay chưa,phù

hợp chưa?

- Nếu chưa thoả mãn, ta phải làm gì?

phải có từ ngữ đầu tiên-xuất phát điểm,

để từ đó huy động các từ cùng trường

với nó

Bước 3

Câu hỏi: Sau khi tìm được các từ cùng

“trời cao”, “trời xanh”, “trời trong”,

“trời tơ” để tìm ra từ ngữ tối ưu nhất

Bước 4

Ví dụ: Bèo dâu nở … trên đồng ruộng

1 Xác định nội dung: gợi cảm nhận về hai sự vật bèo dâu, đồng ruộng

- Gợi màu xanh, sức sống của bèo,

cánh đồng

- Gợi không gian thoáng đãng

" Bèo dâu nở biếc trên đồng ruộng "

Nhận xét: từ " biếc" diễn tả được màu xanh

và sức sống, nhưng không gợi được không gian

 Cách xử lý khác:

Mênh mông đồng ruộng bèo dâu biếc

Nhận xét: Kết cấu trên đạt được cả hai nội dung Câu thơ hay hơn, uyển

chuyển hơn

Như vậy, nếu sự thay thế từ ngữ lựa

chọn vẫn chưa đạt hiệu quả thì phải đổi kết cấu câu văn, câu thơ