GÃY THÂN CHÂN RĂNG

Khi mà nhà lâm sàng đảm bảo được khả năng phục hồi đoạn gãy phía trên thì điều trị gãy thân chân răng cũng tương tự như điều trị gãy thân răng đã được mơ tả.. Trong những trường hợp đoạ

Trang 1

ỊM

THƯ VIỆN RẬNG HÀM MẠT

C⁄4 24.“ z4 c5 c6 xe

GAY THAN- CHAN RANG Nhà lâm sang sẽ phải đối mặt với nhiều vấn đề về nha chu hơn là nội nha Răng phải được điều trị nha chu để đảm bảo cĩ khả năng thực hiện được 1 phục hơi phía trên dán dính tốt Cĩ thé phải phẫu thuật cắt lợi (gingivectomy) nếu đoạn gãy đi

sâu dưới lợi Răng cũng cĩ thể được kéo lên bằng lực chỉnh nha hoặc một phẫu

thuật làm trơi để bộc lộ bề mặt đoạn gãy Khi mà nhà lâm sàng đảm bảo được khả

năng phục hồi đoạn gãy phía trên thì điều trị gãy thân chân răng cũng tương tự như

điều trị gãy thân răng đã được mơ tả

GAY CHAN RANG

Gay chan răng nghĩa là đoạn gãy di qua cement nga và tủy răng Loại chấn thương này ít khi gặp „ ít hơn 3% trong tổng số các trường hợp chắn thương răng Răng chưa trưởng thành, tủy sống hiếm khi gãy ngang mà khơng di lệch Khi một chân

Pathways of the Pulp Expert consult, 10th edition

https://www.facebook.com/groups/thuvienrhn/

Trang 2

rang ma gay ngang, doan gay phiatrén sé di lệch ở nhiều mức độ khác nhau, nhung thuong thi doan gay phía chóp không bị di lệch và vì tủy răng ở đoạn gãy phía chóp không bị gián đoạn cho nên tủy hoại tử ở đoạn gãy phía chóp là cực

hiếm khoảng 25% số trường hợp gãy chân răng có hoại tử vĩnh viễn đoạn gãy phía

trên và yêu cau phải có can thiệp điều trị nội nha

inh 17.21 Răng bị gãy chân và nhô ra.Chú ý đường gãy vát

1 Dấu hiệu lâm sang và chân đoán

Trên lâm sang tương đối giống với trường hợp trật khớp răng Mức độ di lệch của đoạn gãy phía trên thường liên quan vị trí của đường gãy Nó sẽ đội lốt một chấn động răng nếu đoạn gãy thấp về phía chóp Còn nếu đoạn gãy cao phía ở cô răng

thì mức độ nặng sẽ tương đương với trật khớp răng ra ngoài thăm khám x-quang trong gãy chân răng là vô cùng quan trọng Đường gãy thường vát chéo( từ phía

tiền đình đến khâu cái) (Hình 17-21), với chỉ 1 phim cận chóp có thể không phát hiện được tổn thương bắt buộc phải chụp ít nhất là 3 góc độ phim (45, 90, 110 độ),

và khi đó ít nhất sẽ có 1 góc độ mà ở đó chùm tia sé đi qua đường gãy để cho hình

ảnh thâu quang trên phim (Hình 17-22)

https://www.facebook.com/groups/thuvienrhm/

Trang 3

Hình 17.22 Hình ảnh X-Quang chỉ ra tầm quan trọng của thay đổi góc chụp theo chiều dọc đề phát hiện gạy chân răng

Trang 4

Hình tham khao: Minh hoa 2 géc chyp 45* va 90*

2 Điều trị

Điều trị cấp cứu bao gồm chỉnh lại vị trí đoạn gãy sao cho gân nhất có thể với vị trí

nguyên thủy trước chấn thương Trong những trường hợp đoạn gãy phía trên di

lệch nặng phân phía chóp của nó sẽ bị kẹt (Nếu không đâm thủng) giữa khoảng

giới hạn bởi mặt ngoài xương vỏ và răng Khi đó việc đây ngang chân răng về phía

mặt ngoài để điều chỉnh lại vị trí là điều không thể, và 2 đoạn gãy sẽ không áp lại thẳng hàng với nhau được Chỉ có 1 cach dé dat lai 2 đầu đoạn gãy là sử dụng tay hoặc kìm nhỏ răng kéo nhẹ nhàng đoạn gãy lên, thực hiện cẩn thận sao cho hài hòa giữa biên độ kéo ra nhỏ nhất và đặt lại đúng vị trí ban đầu( Hình 17-23) Có định răng cứng chắc với cách làm truyền thống trong khoảng 2-4 tháng không còn được

khuyến khích và hiện nay có định bán cứng với răng liền kể trong khoảng 2 -4 tuần

được khuyên dùng Nếu như thời gian giữa lúc xảy ra chấn thương đến lúc điều trị

kéo dài thì có khả năng sẽ không đặt lại đúng vị trí 2 đầu đoạn gãy được nữa, khi

đó khả năng tiên đoán về thành công lâu dài của điều trị cũng sẽ bị ảnh hưởng

Trang 5

'Hinh 17.23 Hinh minh hoa gay chan răng đâu thủng bản xương mặt ngoài Nắn bằng cách kéo rìa theo cán ngang về phía mặt ngoài là không thể

Hình tham khảo: (4) Lành thương với mô canxi hóa (b) Lành thương với mô liên kết chen giữa (c) Lành thương với mô

xương và mô liên kết chen giữa vào (d) Mô hạt chen vào giữa 2 đầu đoạn gãy

không lành thương

Trang 6

Hình thái lành thương

Các nghiên cứu mô tả 4 hình thái lành thương sau gãy chân răng

1

2

Lành thương với mô calci hóa: Trên X-quang, đường gãy nhìn thay rõ, các đoạn gãy nằm gần nhau

Lành thương với mô liên kết chen vào giữa 2 đầu đoạn gãy: Trên phim Các đầu đoạn gãy bị phân chia rõ rệt bởi giải thấu thấu quang hẹp ở giữa, và rìa

giữa các đầu đoạn gãy thường tròn (Hình 17-24B)

Lành thương với mô xương và mô liên kết chen vào giữa: X-quang, các đầu

đoạn gãy bị phân cách bởi các dải thương cản quang( HÌnh 17-24 C)

Mô viêm xen vào giữa, không lành thương: X-quang, khoảng cách giữa các

đoạn gãy lớn dần và hoặc tương ứng với hình ảnh thấu quang cũng lớn dần (Hình 17-24D)

Ba dạng lành thương đâu tiên được coi là tốt Răng thường không có triệu chứng và đáp ứng dương tính với các tests nhạy cảm răng có thể chuyển

thành màu vàng vì sự vôi hóa đoạn gãy phía trên và sau đo răng hoàn toàn

bình thường( HÌnh 17-29)

Đáp ứng của gãy chân răng ở loại thứ 4 là điển hình khi mà đoạn gãy phía trên bị chết tủy Vi khuẩn trong tủy răng ở đoạn gãy phía trên gây ra một đáp ứng viêm và cho hình ảnh thấu quang tại vị trí đường gãy (Hình 17-24D)

https ://www.facebook.com/groups/thuvienrhm/

Trang 7

ình 17.24 Hình thái lành thương sau khi gãy ngang chân răng (A) Lành thương với mô calci hóa (B) Lành thương với

mô liên kết chen vào đoạn gãy.(C) Lành thương với xương và mô liên kết.(D) Không lành thương

5 Điều trị biến chứng

Gay cao chan rang

Trước đây người ta nghĩ rằng gãy đoạn cổ (gãy cao) tiên lượng rất xấu và phải nhỏ

bỏ đoạn phía trên Hiện nay kết quả từ các nghiên cứu đã không còn ủng hộ quan điểm này nữa; thật vậy, nếu gãy 1⁄3 trên chân răng mà được cố định đủ thì đáp ứng

về lành thương sẽ không khác gì so với gãy chân răng 1/3 giữa và 1/3 chóp (Hình 17-25) Tuy nhiên nếu đường gãy ở ngang mức hoặc cao hơn mào xương ô răng thì

tiên lượng là cực tôi

Nếu như ta không thẻ chỉnh lại vị trí đoạn gãy thì nhổ đoạn gãy phía trên được chỉ

định Đánh giá khả năng thực hiện phục hồi dựa vào chiều cao đoạn gãy và chiều

7 Pathways of the Pulp Expert consult, 10th edition

Trang 8

dài của chân răng cònlại Nếu như chân răng còn lại không đủ chiều dài, có thé

nhà lâm sang sẽ phải thực hiện một chỉnh nha kéo răng đề đủ lưu giữ cho phục hôi

|Hình 17.25 Nội tiêu trong đoạn gãy chân răng, răng được chân đóan gấy 1⁄3 giữa Đoạn gãy phía trên

được điều chỉnh lại và nẹp bằng composite với răng bên cạnh (B) Khám lại sau 6

thang, thie tuy lạnh đáp ứng bình thường nhưng trên X-Quang có hình ảnh nội tiêu.Không điều trị gì vì túy răng bình thường (D) Tái khám sau 42 tháng răng vẫn không hè có triệu chứng gì,thứ tủy (+),tốn thương nội tiêu đã lành thương và có

dấu hiệu calci hóa & 2 đoạn gãy

Gấãy phía 1/3 chóp và 1/3 giữa chân răng

Hoại tử vĩnh viễn gặp ở khoảng 25% gãy chân răng Trong nhiều trường hợp tủy hoại tử đoạn gãy phía trên sau chấn thương, tuy nhiên sau đó bởi vì đoạn gãy này

có diện hở tủy rộng về phía chóp cho nên có thể có sự tái tạo vòng tuần hoàn nên điều chỉnh tốt vị trí đoạn gãy về vị trí nguyên thủy ban dau Phân lớn tủy dù có hoại tử vĩnh viễn ở đoạn gãy phía trên thì đoạn chóp tủy vẫn sống Điều trị nội nha

thường được chỉ định cho đoạn gãy phía trên mà thôi, trừ khi đoạn gãy phía chóp

có dấu hiệu của bệnh lý quanh chóp Trong đa số cases ta có thể coi đoạn gãy phía

trên như là một răng chết tủy chưa trưởng thành, vì vậy chỉ định sẽ là thực hiện

giống như thủ thuật đóng chóp với calcium hydroxide hoặc MTA Đoạn gày phía trên được hàn vĩnh viễn sau khi hàng rào mô cứng thành lập và có sự lành thương đoạn gãy phía chóp

Trang 9

Rat hiém truong hop ma ca 2 đoạn gãy đều bị hoại tử tủy, điều trị lúc này trở nên phức tạp hơn Điều trị nội nha xuyên qua đoạn gãy là rất khó, thao tác thực hiện, thuốc sử dụng và vật liệu hàn trong nội nha ảnh hưởng bát lợi tới sự lành thương

của đoạn gãy Nếu như đoạn gãy phía trên lành thương hoàn toàn và đoạn gãy phía dưới bị hoại tử thì tiên lượng lúc này không đến nỗi quá tệ hại

Hoai tử đoạn gãy phía chóp trong hầu hết trường hợp được chỉ định phẫu thuật cắt

bỏ Điều trị kiểu này là khả thi khi mà đoạn gãy phía trên còn lại đủ chiều dài cho

phục hồi Cắt chóp trong trường hợp gãy 1⁄3 giữa dẫn đến nâng đỡ, bám dính yếu,

1 implant nội nha cắm xuyên trong lòng ống tủy có thể được xem xét như một giải

pháp khắc phục

Theo doi

Sau khoảng thời gian hoàn thiện thủ thuật nẹp răng, theo dõi như với tất cả các

trừng hợp chắn thương răng: 3, 6, 12 tháng, và hàng năm sau đó

Tiên lượng

Các yếu tố cần xem xét bao gồm:

1 Mức độ di lệch và sự di động của đoạn gãy phía trên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong tiên lượng kết quả điều trị Tăng mức độ di lệch và di động

của đoạn gãy phía trên dẫn đến tiên lượng nghèo nàn

2 Răng chưa trưởng thành hiếm khi bi gãy chân răng, nhưng nếu xảy ra thì tiên lượng tốt

Trang 10

3 Chất lượng điều trị là yêu tố sống còn Chẩn đoán chính xác, điều chỉnh lại

vị trí di lệch, cố định bán cứng trong 2-4 tuần

Biến chứng có thể gặp thường là tủy hoại tử và bíttắc hệ thống ống tủy Tủy

hoại tử có thể được điều trị thành công bằng cách đặt calcium hydroxide ở đoạn

gay phía trên để hình thành lên một hàng rào mô cứng Bit tic hệ thống ống tủy

là rất thường gặp nêu như đoạn gãy ( phía trên và phía chóp) tủy duy trì sự

sông

Hinh tham khao:chinh nha kéo rang.(A) Gay chan răng dưới mào xương ô rang.(B) Dieu tri ty chan.(C) Gdn I post cé méc vao Ong ty (D) Uén day

theo mé ta trong hinh,2 ddu đây được dán bằng composite với acid etch.(E)

Một đoạn dây chun được sử dụng đề kích hoạt quá trình làm trồi.(I) Khi răng

đạt độ dài thích hợp cho phục hồi,duy trì sự ôn định của răng đến khi sự sửa

Trang 11

chữa xương và nha chu hoan thién (G) Xương và nha chu được sửa chữa hoàn

toàn (H) Phục hồi vĩnh viên

răng,chú ý sự thay đôi của bộ máy nha chu Xương ô phía chóp,cement,tmào xương ở Ô răng được bôi đắp Vì chân thường răng thường xảy ra ở vùng răng trước-vùng thâm mỹ nên nêu cân thiết ta kêt hợp chỉnh nha kéo

răng 'ƒfìbrotomy, đê đường viên nướu được hài hòa

TRAT KHOP RANG

1 Dinh nghia

Các dạng chắn thương trật khớp bao gồm:

I Chân động răng: răng không bị dịch chuyển, không lung lay và không bị

nhạy cảm khi gõ

Bán trật khớp: nhạy cảm khi gð, răng tăng độ lung lay nhưng không di lệch Trật khớp răng sang bên: Dịch chuyển về phía gần, xa, trong, ngoài

Trôi răng: răng dịch chuyền về phía thân răng

Lun răng: răng dịch chuyên về phía chóp vào trong xương

Sắp xếp từ 1 đến 5 theo thứ tự tăng dần cường độ lực chan thương và di chứng

https ://www.facebook.com/groups/thuvienrhm/

Trang 12

nh tham khảo : Trát khớp răng sang

bên làm thủng bản xương mặt ngoài điều trị bằng cách điều chỉnh lại vị trí và nẹp răng

2 Tỷ lệ

Trật khớp là nhóm hay gặp nhất trong chân thương răng, chiếm tỷ lên 30-44%

3 Điều trị

Chân động và bán trật khớp răng không cần phải điều trị ngay Tests thử tính sống

được thực hiện và ghi nhận lại Thậm chí sau một chấn thương nhẹ như bán trật

khớp, tủy có thể không đáp ứng ngay với các thử nghiệm tính sống trong nhiều

tuân nếu không muốn nói là hàng tháng trời khi tủy không đáp ứng ở những lần thử đầu tiên sau chấn thương, bệnh nhân nên được tái khan đề đánh giá lại đáp ứng

cũng như phát hiện những dấu hiệu của nhiễm khuẩn hệ thống ống tủy

Răng bị trật khớp răng sang bên và trồi răng phải được điều chỉnh lại vị trí càng sớm càng tốt Trong hình thái trật khớp răng sang bên, apex có thể đâm vào trong bản xương mặt ngoài, đầu tiên răng được kéo ra một cách nhẹ nhàng để đạt đến sự

lung lay trước khi đặt lại chư khớp với vị trí nguyên thủy Hiện nay IADT đưa ra

chỉ dẫn nẹp răng 2 tuần với trường hợp trật khớp trồi răng và 4 tuần với trật khớp

sang bên Các quyết định điều trị tủy chân với trường hợp răng rơi ra ngoài huyét 6

răng được đưa ra theo chỉ dẫn của IADT ( phân sau của tài liệu này) Nếu như răng

đã hoàn thiện chóp và chóp răng cắm vào xương vỏ (nhưng không đâm thủng), có

khả năng cao sẽ phải lấy tủy, điều trị nội nha bắt đầu càng sớm càng tốt sau thời điểm 2 tuần chân thương Nếu như apex chưa hình thành xong nên đợi xuất hiện những dấu hiệu của sự tái tạo tuần hoàn

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	2,77 MB