BV C
H
N T
H H
ÌN H
I NH NGH A:
- Theo v trí gi i ph u t :
D i l i c tr c x ng chày 1cm/d i kh p g i 3 khoát ngón tay
n trên Kh p c chân/kh p chày-sên 3 khoát ngón tay
- Là lo i gãy d i hành x ng c a mâm chày và trên hành x ng c a tr n chày
- ng i l n, đ c c l ng nh d i m t kh p mâm chày kho ng 10cm và trên tr n chày kho ng 7cm
II PHÂN LOAI:
1 Theo AO/ASIP cho các tr ng h p g y kín 2 x ng c ng chơn:
A : X ng chày g y đ n gi n
A1: Gãy chéo vát > 30 đ
A2: Gãy chéo vát < 30 đ
A3: Gãy ngang
B: X ng chày g y có m nh r i,g m:
B1: Gãy xo n v n cá m nh r i
B2: Gãy có m nh r i chéo vát
B3: Gãy có nhi u m nh r i nh
C:X ng chày g y ph c t p,g m:
C1: Gãy chéo xo n nhi u m nh
C2: Gãy 3 đo n
C3: Gãy v n c m t đo n x ng
Kèm theo n u :
(-1): Không g y x ng mác
(-2): G y x ng mác không cùng m c
(-3): G y x ng mác cùng m c
Phân lo i này ý ngh a trong đi u tr , tuy nhiên phân lo i này th ng khó nh cho các
ph u thu t viên
2 Theo GUSTILO cho các g y x ng h (th ng s d ng):
I Da b h ≤ 1cm, x ng
th ng t trong đâm ra
ngoài
V t th ng hoàn toàn s ch
ng g y th ng
đ n gi n là ngang hay chéo ng n
R t ít
đ n thu n hay chéo
ng n kèm theo m nh
th ba
T ng đ i r ng
Da b tróc còn cu ng ho c có th
b m t da
Trang 2BV C
H
N T
H H
ÌN H
III
3 đo n (gi ng có
m nh nh )
T n th ng xé rách còn cu ng,
t n th ng ph n m m r ng
nh ng v n đ ph n m m đ che
x ng
l ra ngoài M t ph n m m nhi u, b l t màng x ng và l x ng, nguy c
nhi m trùng cao
T n th ng n ng v bó m ch
th n kinh kèm theo c n ph i s a
ch a (n i ho c ghép) b t k đ
l n c a t n th ng ph n m m
III PHÁC I U TR :
Vi c đi u tr ph thu c vào nhi u y u t do ph u thu t viên đánh giá
- G y v ng hay không v ng
- Các y u t nguy c , các t n th ng kèm theo
1 i u tr b o t n : Ch s d ng khi đánh giá g y v ng, không có y u t nguy c – bi n
ch ng kèm theo => bó b t tròn ngay hay sau khi n n ch nh (có th r ch d c b t, kê chân
cao)
Ch đ nh: Không ho c ít di l ch
G y cành t i tr em
G y kín 2 x ng c ng chân có đ ng g y ngang ho c chéo vát < 300
, gãy có
m nh b m nh h n 25% chu vi thân x ng
Có th áp d ng v i g y h đ I, v t th ng s ch, th i gian ≤ 6 gi
- Bó b t có r ch d c t 1/3 trên đùi t i bàn chân, g i g p nh 70 - 100
- b t 5-7 ngày h t s ng n => qu n b ng t ng c ng và đ b t 8-10 tu n
- V i tr ng h p g y ngang: sau 2 tu n bó b t cho t p đi có t nén t ng d n lên chân
t n th ng, đ n 4 tu n có th thay b t Sarmento cho t p đi có t đè
- Các di l ch trong b t ch p nh n ( ch ng ng n < 1,5 cm, g p góc ra ngoài ho c vào trong < 50 , g p góc ra tr c ho c ra sau < 100 )
2 i u tr ph u thu t:
2.1 Ch đ nh ph u thu t:
- Kh n c p:
G y h đ IIIB, IIIC
G y h kèm ph m kh p
G y x ng kèm ph m kh p
Có k t h p v i các ch n th ng khác (đa th ng)
- S m :
G y h đ I, II, IIIA
Trang 3BV C
H
N T
H H
ÌN H
G y x ng kín nát, nhi u t ng
G y kín có t n th ng m ch máu – th n kinh, có các bi n ch ng khác nh chèn ép
khoang, shock ch n th ng …
- Có trì ho n :
G y kín di l ch nhi u không bi n ch ng
i u tr b o t n th t b i (n n ch nh không đ t yêu c u)
Di l ch b t th phát
2.2 P h ng pháp k t h p x ng bên trong:
- óng đinh n i tu Kuntscher, đinh Rush (áp d ng cho g y v ng)
- inh n i tu có ch t (áp d ng cho g y không v ng, g y h đ I - II có th i gian ≤ 6
gi )
- K t h p x ng n p vít:
S d ng khi v trí g y sát g n các đ u x ng không thu n ti n cho vi c b t ch t,
g y nát nhi u t ng thân x ng
Ngày nay th ng s d ng k thu t b t c u và n p lu n, có khóa đ tránh làm t n
th ng ph n m m nhi u
2.3: K t h p x ng b ng khung c đ nh ngoƠi:
- Ch đ nh:
G y h t đ IIIA tr đi
G y h đ n mu n
G y kín tình tr ng ph n m m x u
Gãy h nhi m khu n
- Lo i khung c đ nh ngoài hay dùng:
Khung ki u Ilizarov (có ho c không có c i ti n)
Khung ki u AO
Khung ki u VTT
C c ép ren ng c chi u c a GS Nguy n V n Nhân