Đồ án Hệ phống phanh khí nén

Tình hình trong và ngoài n c.... Quy trình ch nh khe h má phanh..... Ma sátnày sinh ra nhi t... nén: Piston i lên nén không khí trong xi-lanh... Ban u, chúng th ng là òn xoay thay i góc

I C M N

Khóa h c 2003 – 2008 s p k t thúc, trong kho ng th i gian ó chúng em ã

ti p thu c r t nhi u ki n th c quý báu t phía quý Th y Cô làm ki n th c c

và n n t ng trong vi c h c t p và d n hoàn thi n mình trong l nh v c chuyênmôn

Trong quá trình làm án t t nghi p, chúng em xin chân thành c m n ncác cá nhân, t p th ã h t lòng giúp chúng em hoàn thành án t t nghi pnày

Toàn th quý Th y Cô Tr ng i H c S Ph m K Thu t Tp.HCM ã quantâm, cung c p ki n th c, tài li u liên quan và t o m i u ki n thu n l i cho chúng

em trong su t qua trình làm án

c bi t chúng em xin chân thành g i l i c m n n th y Th.S Nguy n

Qu c Nghiêm, th y ã t o m i u ki n thu n l i, h ng d n, giúp chúng emtrong su t quá trình th c hi n chúng em có th hoàn thành tài c tr n v n

Chúng em c ng xin chân thành c m n các b n ã cho chúng em nh ng ý

ki n óng góp r t k p th i chúng em hoàn thành án c a mình c t t h n

c dù ã r t c g ng và n l c h t mình th c hi n tài này, nh ng do

ki n th c và th i gian có h n nên ch c ch n chúng em không tránh kh i c

nh ng h n ch , thi u sót c a tài Vì v y chúng em mong mu n c s ónggóp ý ki n và c ng tác c a Th y cô cùng các b n

Cu i cùng, xin kính chúc toàn th quý Th y Cô tr ng i h c S Ph m KThu t Tp.HCM c d i dào s c kh e ti p t c là nh ng nhà giáo u tú, luôn

th ng l i trong s nghi p giáo d c và ào t o

Tp HCM, Ngày 20 tháng 01 n m 2008

Sinh viên th c hi n

Tr nh Qu c PhongLâm Ph ng An

C L C

i cám n

i nói u

Trang

PH N A: T V N

I i t ng nghiên c u 5

II M c tiêu tài 5

III Tình hình trong và ngoài n c 5

PH N B: N I DUNG CH NG 1: nguyên lý c b n c a h th ng phanh 1 Các y u t c b n 7

2 Nguyên t c hình thành l c phanh 9

CH NG 2: H TH NG PHANH KHÍ NÉN C B N 1 Nh ng chi ti t chính c a h th ng phanh c b n 12

2 Nh ng chi ti t ph c a h th ng phanh c b n 22

CH NG 3 : H TH NG PHANH TAY 1 Công d ng 28

2 Các chi ti t c a h th ng phanh tay 29

3 Nguyên lý ho t ng c a h th ng phanh tay 31

4 Yêu c u 32

CH NG 4 : H TH NG PHANH TRÊN R -MOÓC 1 Gi i thi u chung 34

2 Các chi ti t c a h th ng r -moóc 34

3 Nguyên lý ho t ng c a h th ng phanh r -moóc 46

CH NG 5 : H TH NG PHANH KHÍ NÉN KÉP 1 Gi i thi u chung 53

2 Các chi c a h th ng phanh khí nén kép 54

3 Nguyên lý ho t ng c a h th ng phanh khí nén kép 57

CH NG 6 : KI M TRA VÀ U CH NH PHANH 1 u ch nh phanh 62

2 Ki m tra trên ng 65

3 Các b c ki m tra trong d ch v 65

CH NG 7: CÁC H H NG TH NG G P VÀ CÁCH KH C PH C 1 Nh ng h h ng c b n c a h th ng phanh 69

2 Nh ng h h ng c b n c a h th ng phanh r -mooc 71

PH N C: NGHIÊN C U THI T K , CH T O L P RÁP MÔ HÌNH H TH NG PHANH - KHÍ NÉN TRÊN Ô TÔ I Ý t ng thi t k 74

II Thi t k khung gá 74

III B trí các chi ti t trên mô hình 75

VI Quy trình n p khí cho bình khí nén 79

V Ti n hành th phanh 80

VI Quy trình ch nh khe h má phanh 82

PH N D: K T LU N VÀ NGH

K T LU N VÀ NGH 83TÀI LI U THAM KH O 84

I NÓI U

i vi c gia nh p WTO, n c ta ang ánh d u quá trình i lên không

ng ng, kh ng nh con ng Công nghi p hoá, Hi n i hoá là con ng t t y u phát tri n Trong s nghi p Công nghi p hoá, Hi n i hóa, nghành công nghi póng vai trò vô cùng quan tr ng Và m t ph n không th thi u phát tri n côngnghi p chính là các ôtô chuyên ch hàng hoá Do v y, c n m b o an toàn cho xe

và con ng i

Trên th c t , m b o an toàn cho xe và ng i ph thu c vào nhi u y u

nh ng quan tr ng h n có th là h th ng phanh Cùng v i s phát tri n không

ng ng c a KHKT, h th ng phanh càng c hoàn thi n và c i ti n, trong ó, có

th ng phanh khí nén H th ng ang c s d ng r ng rãi trên các ôtô ph c vtrong v n chuy n hàng hoá

i ch c n ng là m t tr ng i h c chuyên ngành, vi c c p nh t nh ngthi t b m i ph c v cho gi ng d y là h t s c quan tr ng, nh ng do u ki n nhà

tr ng, vi c u t cho h th ng là r t khó kh n, do ó, chúng em ã a ra tàinày

Trên mô hình, ng i h c có th tr c ti p quan sát ho t ng c a h th ng,

Tr nh Qu c PhongLâm Ph ng An

mà B Giáo D c và ào T o anh v n ng.

Mô hình còn là ph ng tiên d y h c tr c quan, sinh ng, nó i kèm cùng

i CD-ROM, DVD, TV….tr thành ph ng ti n d y h c m i h tr c l c chocông tác th c hành các tr ng Mô hình giúp ng i h c t h c khi không có s

ng d n tr c ti p c a giáo viên, phát huy tính t h c, kh n ng t duy sáng t ocùng kh n ng t ôn luy n, ki m tra, ánh giá ki n th c ã l nh h i Bên c nh vi c

ó, vi c truy n t k n ng, k x o t kinh nghi m th c t c a giáo viên, ng i h cthông qua nh ng chi ti t trên mô hình s có nh ng ánh x t ng i chính xác vcác kinh nghi m th c t Ngoài ra, mô hình còn áp ng nh ng yêu c u nh g n,tránh c ng k nh khi h th ng c t trong không gian không l n l m

1.2 i t ng ngiên c u là h th ng phanh khí nén

Trong th c t , trên xe t n t i nhi u h th ng kkhác nhau cùng làm vi c nh pnhàng v i nhau nh ng chúng em ch n tài h th ng phanh khí nén vì:

o H th ng phanh khí nén là h th ng quan tr ng trên ôtô, dùng u khi n

và m an toàn cho ng i và xe

o H th ng phanh khí nén c trang b r ng rãi trên các xe t i, xe container

hi n nay

2 M C TIÊU TÀI

i dung c a tài bao g m các n i dung sau:

o Th c hi n vi c nghiên c u lý thuy t v h th ng phanh khí nén nói chung

o Th c hi n vi c thi t k , ch t o mô hình h th ng phanh khí nén trên xe dùnglàm ph ng ti n d y h c nh m ph c v cho công tác d y th c hành

o K t h p mô hình và lý thuy t thành m t chuyên tham kh o v h th ngphanh khí nén

3 TÌNH HÌNH TRONG VÀ NGOÀI N C

Trong nh ng n m g n ây n c ta ã t c nh ng thành t u to l n vchính tr , kinh t trên tr ng qu c t Ngoài ra, chúng ta còn g t hái r t nhi u thànhcông trong công cu c xây d ng và ki n thi t t n c, n n giáo d c n c ta c ng

có nh ng phát tri n t ng i m nh m t o à a n c ta th c hi n xã h i hoágiáo d c, t ng ch t l ng h c sinh, sinh viên trong các ngành ào t o

Nh ng so v i m t b ng chung c a th gi i, n c ta v n còn t ng i y u

ng nh ng do u ki n n c ta còn nghèo, không có kinh phí trang b nh ngthi t b hi n i ph c v cho s nghi p giáo d c ng góc nhìn chung, cácnghành liên quan n k thu t c ng ch u nh ng khó kh n trên, khó có th trang b

nh ng máy móc m i ph c v cho công tác giàng d y, ây là òi h i vô cùng c pthi t ói v i ngành k thu t mu n nâng cao trình cho h c sinh, sinh viên

Tóm l i: Vi c thi t k và th c hi m mô hình d y h c s tr giúp r t l n cho công

tác d y h c cho khoa C khí ng l c c ng nh tr ng i h c S Ph m KThu t

Tr c tình hình hi n nay nh v y, khoa C khí ng l c ã a ra tàinày

Ma sát là l c ch ng l i s chuy n ng c a hai b m t ti p xúc nhau

ng xe, ph i có l c tác d ng c a má phanh lên tr ng phanh, t o ra ma sát Ma sátnày sinh ra nhi t

ng c chuy n nhi t n ng thành n ng l ng chuy n ng, phanh ph ichuy n n ng l ng chuy n ng v l ng nhi t n ng Ma sát gi a tr ng phanh và

má phanh sinh ra nhi t trong khi gi m n ng l ng quay c a tr ng phanh và bánh

xe Nhi t t o ra c h p th nh tr ng phanh kim lo i, tr ng phanh s t a toàn b

ng l ng nhi t ra ngoài môi tr ng xung quanh L ng nhi t tr ng phanh có th

p th ph thu c vào dày c a kim lo i Khi ma sát ch c t o ra gi a máphanh và tr ng phanh, bánh xe d ng l i Nhân t cu i cùng d ng xe là ma sát

gi a bánh xe và m t ng

Hình 1.1

u h t má phanh ho t ng t t nh t kho ng 250 – 425oC u quan

tr ng là n ng l ng c n d ng xe không t o ra nhi t phá h y phanh Quãng

ng c n thi t d ng xe ph thu c vào t c và tr ng l ng c a xe, bên c nhcác y u t c b n nh n ng l ng, nhi t, ma sát L c phanh dùng d ng xe phthu c tr c ti p vào kh i l ng và t c Ví d : N u tr ng l ng g p ôi, l c phanh

ph i t ng g p ôi có th d ng xe trong cùng quãng ng N u t c t ng g p

ôi, l c phanh ph i t ng g p 4 l n có th dùng xe trong cùng m t quãng ng

Ví d : d ng xe tr ng t i 1400 Kg t c 16 Km/h s c n quãng ng30m khi th c hi n phanh u khi n bình th ng N u xe ó có toàn t i là 2800

Kg t c 32 Km/h thì c n m t l c phanh b ng 8 l n l c phanh dùng d ng xe quãng ng 30m Ngoài ra, l c này ph i nhi u h n l c phanh cung c p, vì xe không chuy n ng khi l c phanh n m trong gi i h n trên

th y l c c a không khí vào nh ng ngày

có gió Không khí có th c nén vào

Ví d : Th c t l ch 10Kg, thì chúng ta có th nói l c là 10Kg trên di n tích

1 cm2 c a nút ch n ho c 10Kg/cm2

Khí c nén càng nhi u trong bình ch a, l c tác d ng lên b m t c a nút

ch n càng l n

2.3 Nguyên t c s d ng k t h p òn b y và áp l c khí

Trong th c t , ng hình tròn và nút ch n là màng ng n làm b ng kim lo i d otác ng lên thanh y N u khí nén có áp su t 120 PSI tác d ng lên màng có di ntích 30 inch2 thì sinh ra c l c có giá tr 3.600 lb Cung c p l c này n thanh

y d ch chuy n òn xoay 6 inch ho t ng b ng càng và mômen t ng c ng

ng 21.600 inch pound (3600x6), ho c 1.800 foot pound (21.600/12) Momentphanh c n t 25 – 30 foot pound gi bánh xe Vi c so sánh này ch minh h a l c

Ph n x c a ng i lái: Th i gian ph n ng g i là “th i gian suy ngh ” Th i

gian suy ngh b t u t th i m nh n ra nguy hi m cho t i khi p bàn pphanh Th i gian này kho ng ¾ giây

Th i gian tr : t c áp su t khí c n thi t, òi h i ph i có th i gian khí i t bình ch a n b u phanh và Có th nói, th i gian tr là kho ng th i giankhí di chuy n trong h th ng phanh ( x p x 4/10 giây).

Quãng ng phanh: Là n ng xe di chuy n t khi p bàn p phanhcho n khi xe d ng l i Quãng ng phanh ph thu c vào kh n ng t o ra masát c a má phanh, t a nhi t c a tr ng phanh và bám ch t lên m t ng c a v

th ng phanh ph i c ki m tra và u ch nh tr c khi a xe vào s

ng Xe t i n ng òi h i h th ng phanh khí nén m nh nên c áp d ng c c u

òn b y và áp l c khí Khi phanh ph i tính toán nhi t l ng t o ra b i ma sát N u

ng nhi t quá l n, hi u qu phanh s gi m T i càng l n thì quán tính càng cao,

c c n d ng xe càng l n

u quan tr ng c n nh r ng, xe c trang b h th ng phanh khí nén v i

òn xoay u ch nh c ng không th d ng nhanh nh xe ch khách

5 Má phanh và b phanh ho c a t o ma sát nh m d ng bánh xe.

Tr c khi tim hi u nguyên t c ho t ng c a hê th ng phanh, chúng ta c n

hi u nh ng chi ti t riêng bi t ho t ng nh th nào

B Nguyên t c ho t ng

Máy nén c d n ng b ng ng c , có th b ng bu-ly và ai ho c tr c vàbánh r ng V i lo i d n ng b ng ai, nên ki m tra ai th ng xuyên phát hi n

nh ng v t n t và dãn T ng t , nên ki m tra máy nén, giá khung có b gãyhay bu-lông có b l ng

Thông th ng máy nén c d n ng b ng ng c nên khi ng c ho t

ng thì máy nén c ng ho t ng Khi áp su t trong bình ch a n m trong kho ng80-135 PSI thì áp su t h th ng ã cân b ng, lúc ó máy nén không c n thi t ph i

ho t ng M t b u khi n c dùng u ch nh áp su t nh nh t và l n

nh t b ng cách u ch nh th i m máy nén ho t ng u này c hi u nh

là ch “không t i” và “có t i” H u h t máy nén u có 2 xy-lanh, m i xy-lanh

ng t nh xy-lanh ng c Khi áp su t bình ch a t c t i a (n m trongkho ng t 115-135 PSI), b u khi n s chuy n máy nén sang ch “không t i”

Máy nén ph i có kh n ng nâng áp su t trong bình ch a t 50 lên 90 PSItrong vòng 3 phút N u không th làm c u ó, máy nén c n c s a ch a.Nguyên nhân có th do b u l c b ngh t ho c ai b tr t N u không ph i do hainguyên nhân trên, chúng ta c n ki m tra máy nén

máy nén ho t ng ch “không t i”, khí nén c a t i van n p

a máy nén, gi cho van n p m Do ó không khí c b m t i b m lui gi a haixy-lanh thay vì c nén Khi áp su t trong h th ng gi m xu ng (th p h n 80PSI), van n p óng l i, a máy nén v ch ho t ng “có t i” Trong su t quátrình làm vi c ch “không t i”, máy nén ã t gi i nhi t

Máy nén c bôi tr n nh h th ng b i tr n ng c , tuy nhiên c ng có m tvài máy nén t bôi tr n và òi h i ph i c th ng xuyên ki m tra kh n ng bôi

tr n

t u quan tr ng c n l u ý là, không khí a vào c gi càng s chcàng t t Tr c tiên, không khí i qua b u l c gi l i b i b n B u l c ph i clàm s ch th ng xuyên Tuy nhiên, b u l c s h n ch dòng khí i vào máy nén,

gi m hi u qu c a máy nén Do o, m t vài lo i xe có l n p c a máy nén c

n vào c góp ng ng n p và l y không khí ã c l c t b l c c a ng

Máy nén lo i pit-tong ho t ng cùng nguyên t c v i k n p và k nén c a

ng c :

n p: Piston i xu ng t o ra chân không trong

xy-lanh làm cho van n p m Van n p m s làm cho

không khí ch y qua van n p vào xy-lanh

nén: Piston i lên nén không khí trong

xi-lanh Áp su t không khí t ng lên s không th

thoát ng c tr l i van n p (do khí nén ã óng

van n p) Khi pit-tong g n i h t hành trình,

không khí tr ng thái có áp s nâng van thoát

Hình 2.6

xung quanh piston, piston có ng kính l n h n ph n u, k t qu là l c thêmvào t ng kính trên s làm cho van n p m l n nh t

Khi áp su t bình ch a r i xu ng giá tr nh nh t và b u áp b t u chkích ho t L c tác d ng b i áp su t khí trên piston s gi m xu ng lò xo gi i h n

áp su t i xu ng Van n p s óng l i và van x m ra Khí t ng không t i sthoát ng c tr l i piston th ng qua ch t x và i ra ngoài l x

ch a chính là h i n c ng ng t khi i vào cùng v i không khí sau khi b nén N u

u b rò r qua xec-mang c a máy nén và hòa tr n v i h i m này thì s t o ra c n

u và c tích l y d i áy bình ch a N u c ti p t c tích l y, c n d u(g m n c và d u) s i vào h th ng phanh và gây ra nh ng tác h i v i van và

nghi t, nh ng bình ch a ph i c x hai hay

nhi u l n m i ngày x bình ch a trên xe

kéo, luôn b t u v i bình t Ngoài ra,

th i s ch toàn b h i m ra ngoài chúng ta

n ph i toàn b khí mang áp su t thoát ra

ngoài

Hình 2.5

1.2.3 Yêu c u

t vài bình ch a có 2 hay nhi u vách ng n, m i vách ng n có m t van xriêng, do ó m i ng n ph i c x riêng bi t

t s bình ch a c trang b van x t ng Van này s t ng x h i

m kh i bình ch a khi c n M c dù v y c ng nên ki m tra hàng chúng ngày và x

nh k m b o r ng k t c u c khí ho t ng úng ch c n ng Nh ng ng

ng g n v i b làm nóng van b t hay b l ng c n c s a ngay

1.3 B u l c, van an toàn, t ng phanh

van ph thu c vào l c lò

xo Van an toàn thông

th ng m 150 PSI N u áp su t trong h th ng t ng lên s p x 150 PSI, áp su t nén lò xo y viên bi r i kh i b , a không khí có áp su t cao thoát ra ngoàiqua l thoát Khi áp su t trong bình ch a gi m xu ng s p x 135 PSI, lò xo s aviên bi tác d ng lên b ng n l i ra c a không khí Không ph i t t c các van antoàn u có kh n ng gi m áp b ng tay

u van an toàn ph i gi m áp, máy nén và b u khi n c n c u

ng phanh là d ng c cung c p khí nh m u khi n h th ng phanh.Hành trình bàn p phanh s quy t nh áp su t khí cung c p trong các ng ng

nh ng áp su t t i a không v t qua áp su t bình ch a Khi nh bàn p phanh,

ho t ng phanh b ng t

Khi ng i lái ch p n a hành trình bàn p, t ng phanh s t ng duy trì

áp su t khí mà không c n ng i lái ph i u ch nh áp l c bàn chân lên bàn p

Khi nh bàn p, khí cung c p cho h th ng s thoát ra ngoài vào không khíqua l th i Bàn p phanh khí nén có d ng m t lò xo l c, do ó nó t o ra nh ng

m giác khác v i c m giác do bàn p phanh d u mang l i

Cân b ng

Khi áp su t trong l tr ng bên d i piston và áp su t phân ph i n c c uphanh cân b ng v i l c lò xo trên nh piston, piston dich chuy n và van n p óng

i Ng n dòng khí t ng cung c p n van L x v n óng, ng n vi c thoát khí

kh i l x Khi gi chân phanh, van s t v trí cân b ng Khi áp su t khí bên d ipiston cân b ng v i l c c truy n b i bàn p Khi piston c n t i a, van

p v n m và áp su t bình ch a c a n b u phanh

Nh phanh

Khi nh bàn p phanh, lúc này l c c c u r i kh i nh piston L c sinh ra

nh áp su t d i piston b t u l n lên, nâng piston và m van x Khí nén

i piston và trong ng phân ph i c x thông qua l x

1.4 B u phanh và òn xoay

1.4.1.B u phanh

Khi nh phanh Khi p phanh

Hình 2.10

u phanh là m t khoang ch a c ng n ra nh màng cao su Khí nén y

m màng làm cho nó c ng ra, t m màng tác d ng lên c n y làm quay òn quay

c c sinh ra nh chuy n ng c a c c u trên s ph thu c vào áp su t khínén và kích c c a t m màng N u xu t hi n m t l th ng trên t m màng, khí bthoát ra ngoài, gi m hi u qu c a b u phanh N u màng b b hoàn toàn, phanh skhông còn tác d ng

i v i xe t i, b u phanh tr c nh h n b u sau vì tr c tr c ch u t i ít h n

1.4.2 òn xoay

1.4.2.1 Công d ng, phân lo i, yêu c u

òn quay u ch nh h ho c hành trình t do khi n i thanh y và tr ccam S h này xu t hi n khi má phanh b mòn N u òn quay không c u

ch nh n m trong gi i h n cho phép, hi u qu c a phanh gi m xu ng và th i gian tr

ng lên h s ngày càng l n h n cho n khi màng n m sát vào thành bên.Lúc này, phanh s không còn hi u qu

A – òn xoay th ng ( òn xoay u ch nh b ng tay).

n ho t ng không t t c a phanh s gi m Xe ít khi m t phanh vì m t khí mà

th ng là do khe h quá l n

B – òn xoay u ch nh t ng

Hình 2.12

t vài h th ng phanh có òn xoay u ch nh t ng, òn xoay này s t

ng u ch nh khe h bù vào do mòn c a phanh gây ra Công vi c này sduy trì th ng xuyên m b o khe h chính xác gi a má phanh và tr ng phanh

Có nhi u lo i và i òn xoay u ch nh t ng khác nhau ã c s d ng Ban

u, chúng th ng là òn xoay thay i góc xoay ho c òn xoay thay i khe h

òn xoay thay i hành trình s u ch nh khe h khi nó nh n ra góc xoayúng b thay i Nó u ch nh chính xác hành trình gi a tr ng phanh và gu cphanh n u có thay i M t vài òn xoay u ch nh t ng có kh n ng gi m khe khi nó u ch nh khe h quá l n N u xe c trang b òn xoay u ch nh t

ng, không nên ch quan r ng phanh luôn c u ch nh Có nhi u nguyênnhân òn xoay không th duy trì c khe h úng Có th do l p t khôngchính xác, áp l c duy trì không , bi n d ng giá , b c lót tr c cam b mòn, thanh

y b cong Th m chí vi c ki m tra b ng m t có th gây ra nh ng v n liên quan

n ch c n ng u ch nh

1.4.3 Nguyên t c làm vi c c a òn quay và b u phanh

Hình 2.13

u phanh th ng n m trên tr c g n bánh xe Áp su t c a vào thôngqua l n p Khí nén tác d ng lên màng và truy n qua thanh y Thanh y n i v i

òn xoay nh ai c và ch t Quá trình này bi n chuy n ng th ng c a thanh y

b u phanh thành chuy n ng quay c a tr c phanh và cam-S Khi khí nén c

th i ra ngoài, lò xo h i v trong b u phanh y màng và kéo thanh v v trí nhphanh

1.5 K t c u c a c c u phanh

Hình 2.14

Hình trên là lo i c c u phanh thông d ng dùng trên tr c sau xe t i và tr c-moóc C c u tr c tr c có b u phanh và òn xoay n m trên mâm phanh (ho t

ng c a h th ng lái)

Ph n kim lo i dùng làm má phanh c g n ch t vào gu c phanh Ch t

ng phanh ph thu c vào ph n kim lo i này Má phanh ph i ph m t l p ngoài

có th ch u c nhi t cao và ít gi m tính n ng khi nhi t cao

Vi c m t ho c gi m hi u qu phanh x y ra khi tr ng phanh b giãn n cách

xa má phanh Má phanh c ng gi m hi u qu khi b quá nhi t

Ho t ng xoay c a cam S và tr c cam t o l c ép gu c phanh và má phanh,

tr ng phanh Lúc này má phanh s sinh nhi t do má sát v i b m t tr ng phanh

dày c a tr ng quy t nh l ng nhi t mà tr ng và má phanh có th h p

th và t a vào không khí Tr ng b mòn m ng s làm t ng nhi t r t nhanh Phanh

tr nên thi u tin c y và nguy hi m khi tr ng phanh b méo, lò xo h i v y u, máphanh không ng, u ch nh quá ng n ho c d u m , ch t b n trên má phanh

ai c có g n lò xo h i v và viên bi tràn Viên bi b ép vào b ai c ch n u vào

2.1.2 Nguyên t c ho t ng

Van m t chi u c g n gi a bình ch a và máy nén nh m ng n dòng khí

ch y ng c t h th ng tr v máy nén Nó ch cho phép kh ng khí ch y theo m tchi u nh t nh Van có k t c u là lò xo l c Khi áp su t t i u vào van v t quá

c lò xo s nâng bi kh i b van Nh v y, khí nén s ch y qua van t i l x Khi áp

su t u ra b t u l n h n áp su t u vào (có k n áp su t lò xo) van m tchi u óng l i, ng n ch n không khí ch y ng c t bình ch a v máy nén

ng h áp l c phanh ng h này c ng n m trên tap-lô

và hi n th áp su t khí nén khi p phanh ng h trên có

th dùng xác nh áp su t phanh tay ho c phanh chân

2.3 D ng c c nh báo áp su t và công t c èn phanh

Do h th ng s d ng lâu ngày và khe h d u b t u xu t hi n, áp su t s

gi m Khi ó, công t c báo áp su t th p s b t èn c nh báo trên tap-lô ho c t o ra

ti ng còi khi áp su t gi m xu ng g n b ng 55 PSI Ngoài ra, có nhi u xe c trang

c èn và còi

Hình 2.16

Hình 2.17

2.3.2 Công t c èn phanh

Hình 2.18

Xe i sau ph i c c nh báo khi xe i tr c gi m t c hay d ng l i Công

c èn phanh là công t c n ho t ng nh khí, công t c s b t èn phanh phía sau xe khi p phanh Công t c th ng g n v i van hai chi u và có th nh n

n ã c mô t trên Trong ó, khi

nh phanh chân, khí nén trong b u phanh

ph i quay l i t ng phanh nh phanh

xe có chi u dài c s l n vi c nh phanh

ch m b i vì ng ng n i t ng phanh

và b u phanh sau dài h n Do ó, m t van

nhanh s c l p vào nh phanh

t cách nhanh chóng và tri t b ng

cách không ti p t c n p khí n g n b u

phanh

Hình 2.19

v n còn óng nh l c tác d ng lên tr c t p c a màng Khi nh khí cung c p, áp

su t trên màng b x ng c v l x c a t ng phanh, áp su t phanh d i màng t o

ra l c y màng i lên, m l x , a khí ra ngoài

2.4.2 Van r -le

A Công d ng

ng phanh th ng n m g n bánh tr c h n bánh sau Kho ng cách t

ng phanh n b u sau càng dài thì th i gian khí nén c p cho b u sau s lâu

n u này c hi u là th i gian tr khi phanh kh c ph c tình tr ng này

nh ng xe có chi u dài c s l n, m t van r -le c l p g n b u phanh sau

ng này có cùng áp su t v i khí nén u khi n c a n t t ng phanh

Vi c nh phanh làm thoát khí kh i ng u khi n n van r -le, c t dòng khí tbình ch a n b u sau Vi c thoát khí trong b u phanh nhanh chóng nh v y chính

là nh c trung thoát nhanh c a r -le

Van r -le trong h th ng phanh khí nén có ch c n ng nh tr m chuy n i

t ng t c quá trình p và nh phanh Van th ng n m tr c sau c a xe g n

u phanh Van ho t ng gi ng nh t ng phanh u khi n t xa, có ch c n ng

Hình 2.20

phân ph i ho c x khí t i bàn p phanh, trong cùng nguyên t c v i khí u khi n

c cung c p n van t t ng phanh ho c ngu n khác

B Nguyên t c ho t ng

Cung c p

Khí nén c a t i l u khi n i vào l r ng nh trên piston và ypiston i xu ng B x i xu ng v i piston và n vào ph n trong c a van n p/x ,óng ng x Cùng lúc, ph n ngoài c a van n p x di chuy n kh i b c a vanp/x , a khí cung c p t bình ch a, qua van n p m và vào b u phanh

Cân b ng

Khí nén c cung c p n h th ng phanh c ng nh h ng lên ph n áy

a piston van r -le Khi áp su t khí d i piston b ng v i áp su t u khi n trên, piston c nâng nh lên, lò xo n p ép van n p vào b van ng x v nóng Khi áp su t ng u khi n cân b ng v i áp su t cung c p Khi áp su t khícung c p thay i, van ho t ng tr l i m t cách nhanh chóng nh m gi áp l cphanh t i m c trên

2.5 Van gi i h n áp su t phanh tr c

2.5.1 Công d ng, phân lo i

Van gi i h n áp su t c g n trên h th ng phanh khí nén c i thi n kh

ng u khi n và gi m quãng ng phanh c a u kéo trong quá trình phanh

2.5.2 Nguyên t c ho t ng

Hình 2.22 mô t van gi i h n phanh tr c và van u khi n c g n trên

th ng Van u khi n c thi t l p v trí “bình th ng” trên ng khô và áp

su t phanh tr c là bình th ng Khi xe ch y trên b m t tr n, van u khi n

c kéo v v trí “ ng tr n”

A Lo i th ng

vi c u khi n lái t t h n ng tr n tr t, chúng ta có th s d ng

u m là gi m hi u qu phanh phanh tr c u này chúng ta có th làm c

ng cách l p van u khi n van lái và van gi i h n phanh tr c tr c

Van u khi n c ch “bình th ng” khi b m t m t ng khô

và áp su t lúc này là bình th ng, khi m t ng b tr t và van u khi n

ch “ ng tr t” ch này, van u khi n s làm cho van gi i h n ho t

ng Vi c áp su t khí cung c p cho phanh tr c khi ó s gi m xu ng 50% áp

su t khí c cung c p n b u phanh sau

B Lo i t ng

Vài h th ng c trang b v i van gi i h n t ng Van này s gi áp l cphanh bánh tr c t 0 – 10 PSI, ph thu c chúng ta t áp su t nào Gi a áp

su t thi t l p và 40 PSI c a p phanh, áp l c phanh ã gi m 50% Còn trong

kho ng 40 – 60 PSI thì áp l c phanh ã gi m trên 50% Nh ng khi áp l c phanh

n h n 60 PSI thì lúc này l c phanh s không gi m và tác d ng toàn b lên bánh

tr c

Hình 2.22

2 CÁC CHI TI T C A H TH NG PHANH TAY

2.1 Van u khi n phanh tay

B Nguyên t c ho t ng

Nh phanh tay

Hình 3.3

Van u khi n nh n áp su t cung c p t bình ch a khi nút c n, van

a khí t i b u phanh tay (th ng ph i qua van x nhanh ho c van r -le) Khí nh

Hình 3.2

th c hi n phanh tay, nút c n xu ng, x ng phân ph i c a van, và

a khí thoát kh i b u phanh N u áp su t toàn b h th ng r i xu ng d i 20 – 30PSI,van s t ng th c hi n ch ng t, ó là a khí kh i b u phanh và th c

2.2 C m chi ti t c a c c u phanh

tay

Khi không p phanh

Khí c c p n b u phanh

tay, tác d ng lên màng ép lò xo phanh

tay, kéo òn xoay v v trí nh Màng

phanh th ng và thanh y không

ch u tác d ng c a phanh khí nén nh

màng ng n gi a

Hình 3.5

Khi p phanh chân

lò xo phanh tay ép màng phanh tay và

màng phanh th ng, tác d ng lên thanh

y, a òn xoay và c c u phanh vào v

trí phanh

3 NGUYÊN T C HO T NG C A H TH NG PHANH TAY

Hình 3.8Phanh tay (12) c g n v i b u phanh c a tr c sau n m trên xe có k t c u

n Van u khi n (27) n m trong khoang lái

Hình 3.6

Hình 3.7

ng cung c p c a khí bình ch a a t bình khô t i van u khi n Vi c van u khi n cho phép áp su t khí bình ch a ch y t i b u phanh tay nhphanh tay Vi c óng van u khi n ng t vi c cung c p áp su t khí bình ch a và

áp su t t n t i trong b u phanh tay ra ngoài Vi c th c hi n quá trình này chophép lò xo giãn ra, th c hi n quá trình phanh

Chú ý: Phanh tay nên c nh tr c khi p phanh chân Vi c p phanh chânkhi phanh tay ho t ng có th k t h p thành l c truy n n òn quay và thanh y

và gây nên h u qu là phá h y phanh tay hay phanh không n Vi c k t h p chính

là t ng h p hai l c: l c cung c p b i phanh tay và phanh chân

Khi xe ho t ng trong u ki n lên d c ho c phanh trên ng x u trong

th i gian dài, phanh s d b quá nhi t Do ó, vi c ch m sóc, b o d ng ph i

c th c hi n khi u xe n u dùng phanh tay khi tr ng phanh b giãn n vì nhi thay khi tr ng phanh b t u ngu i và co l i, áp l c t o ra b i phanh tay có th làmcho tr ng phanh gãy ho c cong, vênh Khi u xe v i phanh b quá ch t, u trên

t ng ngang, d ng ng c , tr h p s v s th p nh t và khóa bánh xe.Không dùng phanh tay cho n khi b n ki m tra tr ng phanh ã ngu i dùngphanh tay

c là nh ch t cài ch y qua tâm c a

thân b u phanh, và dùng nén lò xo

u c n thi t u tiên là ph i tháo t m

ch n b i và g n ch t cài vào l bu-lông

a màng trong b u phanh Lo i khác có

màng ch n b i và ph i c l y ra u

tiên và ch t cài s c l p vào Trong

vài tr ng h p, l c xo n m nh c n c

d ng Ph ng pháp nén lò xo th ng c ghi trên thân c a b u phanh

u t t c khí b th t thoát ra và xe c n c kéo i, lúc ó, phanh tay c n c

nh b ng cách nén l i Luôn khóa bánh xe khi nén lò xo phanh tay

Hình 3.9

nh báo

u phanh không bao gi c tháo mà không nén lò xo tr c b ng ch tnén Nh ng lò xo này mang áp su t r t l n và có th gây ra ch n th ng c thnguy hi m n u c tháo b i ng i nào ó không có kinh nghi m khi s a ch a, b o

ng Vi c tháo b u phanh ch nên c th c hi n khi có k s ho c chuyên viên

có kinh nghi m

CH NG 4

TH NG PHANH KHÍ TRÊN R -MOÓC

1 GI I THI U CHUNG

Cho n nay, h th ng mà chúng ta th o lu n là h th ng phanh c a xe t i và

xe kéo N u r -moóc c g n v i xe t i ho c xe kéo, phanh r -moóc ph i ho t

ng thông qua xe t i và xe kéo

làm hai u ch p l i v i nhau và khóa kh p n i Có

nhi u xe c g n kh p n i c t nh m giúp cho xe

khi không g n r -moóc s ng n c n c và

ch t b n t kh p n i i vào ng ng

N u xe không trang b kh p n i c t, kh p n i c a ng u khi n s khóa

kh p n i c a ng cung c p gi cho n c và ch t b n kh i i vào ng không

d ng Khí cung c p cho h th ng càng s ch thì càng có ít v n h h ng x yra

Kh p n i và ng ng c ng nên c nh nh m ng n ng ng kh i b csát v i các chi ti t c a xe hay r i ra kh i xe u này có th gây ra phá h y nghiêm

tr ng kh p n i ho c ng ng

Hình 4.1

2.2 ng ng u khi n

A Công d ng

ng c p khí s c c p v i vai trò là ng u khi n ng này

c n i v i t ng phanh và van tay Khi ng i lái p bàn p phanh, khí cung c p

c a n b u phanh xe kéo và b u phanh r -moóc Khi ng i lái nh bàn

p phanh chân, khí cung c p n b u phanh r -moóc ph i c tr v t ngphanh và thoát ra ngoài

B Nh c m c a h th ng

Ø N u r -moóc b b kh p n i v i xe kéo, r -moóc s không phanh

Ø N u ng u khi n t ho c v ra, phanh r -moóc s không tác d ng vàkhí cung c p c ng s thoát kh i xe kéo n u p phanh

Ø N u áp su t trong bình ch a b m t, s không có cách khác th c hi nphanh cho xe kéo và r -moóc

Ø Phanh r -moóc không th th c hi n c l p v i xe kéo và không có cách nào

p phanh r -moóc mà không phanh xe kéo

Ø Vi c p phanh và nh phanh c a phanh r -moóc s ch m h n vi c pphanh và nh phanh c a xe kéo

C Kh c ph c

Nh ng nh c m này c kh c ph c b ng cách thêm vào ng cung

p và các van mà s c th o lu n ph n sau

Hình minh h a mô t h th ng ng ng c a xe có trang b phanh khi có k t

u tr c t ng-dam t ng t nh xe kéo Do có chung cách b trí h th ng phanhnên r -moóc c ng có tr c t ng-dam g n b u phanh

ng cung c p có l p u n i “T” gi a t ng phanh và van r -le xe kéo T

u còn l i c a u n i “T”, m t ng khí ch y n r -moóc nh b kh p n i

2.3 Van phanh tay r -moóc

A Công d ng

c ích c a van tay phanh r -moóc là cho phép ng i lái u khi n thích

p l ng áp su t cung c p c a phanh r -moóc u này c ng c xem là

ph ng pháp c p phanh cho xe r -moóc khi n i r -moóc v i xe kéo Van còn

Hình 4.2

su t khí a n các ng ng ph thu c vào m c a van do ng i lái th c

hi n (áp su t này không v t quá áp su t bình ch a) M t vài van còn trang b tay

áp l c l c c a lò xo trên piston làm piston di chuy n xu ng

x , n m tâm c a piston, ti p xúc van x và óng ng x trong piston

Vi c ti p t c di chuy n xu ng c a piston làm van n p m Áp su t bình ch a ch yqua van n p ang m và i n l phân ph i

Gi

áp su t khí ch y vào van n p ang m c ng b t u tác d ng lên áy c apiston Khi l c c a áp su t khí bên d i piston cân b ng v i l c c a lò xo phân b

áp l c bên trên, piston nâng nh lên và van n p b t u óng l i Van x v n ti p

c óng dòng khí ch y qua van d ng l i, áp su t khí trong ng u khi n

c gi l i

Nh phanh

Khi tay c m ho c c n ho t ng c kéo ng c chi u kim ng h , l c bêntrên piston gi m xu ng Áp su t khí bên d i s nâng piston, a piston kh i l x Khi ng x c m , áp su t trong ng u khi n s thoát ra ngoài nh l x

a van

C Yêu c u

Van tay phanh r -moóc không c dùng u xe, b i vì khí có th b rò

u ng c d ng hay van tay c a lên v trí x

Hình 4.3

2.4 Van ki m tra hai chi u

A Công d ng

c ích c a van ki m tra hai

chi u là a dòng khí vào ng

ng chung t m t trong hai ngu n

Van này s cho phép khí ch y n

ng ng chung t ngu n nào có

áp su t cung c p cao h n

B Nguyên t c ho t ng

t con thoi s d ch chuy n

áp su t cao h n s c a n

-moóc nh ng u khi n Van

này n m gi a van ho t ng chân và

van ho t ng tay

Hình 4.4Khi s d ng phanh chân

Hình 4.5

Ng i lái s d ng t ng phanh p phanh Khí cung c p c a n

u phanh c a xe kéo và r -moóc thông qua van u khi n hai chi u Con thoi dichuy n n l có áp su t th p, ng n dòng khí ch y t van tay Van tay v trí óng

và áp su t b ng nhau c a n b u phanh xe kéo và b u phanh r -moóc

Khi s d ng phanh tay

Hình 4.6

hình 4.6, chúng ta th y t ng phanh nh , van tay m Lúc này, khí cung c p

c d n tr c ti p t van tay thông qua van ki m tra hai chi u t i b u phanh Van

ki m tra hai chi u s di chuy n v phía l ra c a ng khí n t t ng phanh

nh m óng ng khí này do áp su t n t t ng phanh th p h n

C Yêu c u

t c lúc nào khi s d ng van tay phanh r -moóc, ng i ng i lái c n

gi m bàn p phanh chân N u khi áp su t t ng phanh cao h n áp su t van tay,van ki m tra hai chi u s di chuy n v phía l ra c a ng khí n t van tay

a áp su t n t t ng phanh i n phanh xe kéo và r -moóc

c dù phanh r -moóc có th c cung c p c l p b ng cách s d ngvan tay, nh ng áp su t cung c p l n nh t ch có th b ng ho c th p h n m t ít so

i áp su t bình ch a

2.5 H th ng b o v u kéo

A Gi i thi u

th ng b o v u kéo ng n ch n toàn b l ng khí thoát ra kh i xe kéo

u r -moóc b m i n i, ho c n u ng khí gi a xe kéo và r -moóc b b ho ct

B Các chi ti t c a h th ng b o v u kéo

th ng b o v xe kéo g m hai van: van b o v xe kéo và van cung c p r moóc Tên khác c a van cung c p r -moóc là “van u r -moóc” và “van kh np”

-Có hai lo i van cung c p r -moóc Thông d ng nh t là van cung c p r -moóc

ng ây là van s d ng lò xo l c mà c m b ng tay và gi v trí m

ng áp su t khí c a h th ng Lo i còn l i là van cung c p r -moóc b ng tay, vannày có th là công t c lo i c u dao ho c van lo i kéo y

hi u ch c n ng c a van cung c p r -moóc và van b o v xe kéo trong h

c mà áp su t trong ng cung c p g n b ng 45 PSI m i m c van, van

c dùng a khí u khi n thông qua ng u khi n n xe kéo trong khi

th c hi n quá trình phanh

Van b o v xe kéo th ng n m g n phía sau bu ng lái xe kéo và có hai

ng khí ch y n, m t n t van cung c p r -moóc và ng còn l i n tvan ki m tra hai chi u mà c cung c p b i van tay ho c t ng phanh Van c ng

có hai ng ra: m t i ra ng cung c p và m t i ra ng u khi n

Nguyên t c ho t ng

Khí t van cung c p r -moóc thông qua

kh n c p c a van b o v cung c p

th ng r -moóc và ng th i a áp

su t lên ph n cu i c a piston Van b o

òi h i áp su t g n 45 PSI trên

piston m van n p B t c khi nào

áp su t t van cung c p r -moóc r i

Xem xét h th ng ã áp su t, m van cung c p xe kéo n p r -moóc,

th c hi n quá trình phanh và gi tr ng thái này (dùng van tay n u có m t mình).Tháo ng u khi n (s có khí thoát ra) Bây gi tháo ng cung c p Khí ukhi n s óng ngay l p t c và khí cung c p s ti p t c b m t tùy vào h th ng

n tr l i ng cung c p và khí u khi n l i ti p t c b m t

Hình 4.7

Hình 4.9

Hình 4.10

Hình 4.11

Vi c ki m tra trên dùng ki m tra l c lò xo có óng và m van úng khi c nthi t Van b o v xe kéo mà b gãy lò xo h i v s không óng van và làm cho khí bthoát ra ngoài khi p phanh và không có r -moóc

2.5.2 Van cung c p r móoc

A Công d ng, c u t o

Van này (th ng là nút bát giác m u ) n m trong

bu ng lái xe kéo Ng i lái ho t ng van này b ng cách

kéo ho c n nút (ph thu c vào lo i s d ng)

PSI, nút n c a van cung c p s b

nh c lên và van u khi n xe s

không phân ph i khí t i l u khi n c a van cung c p r -moóc Trong tr ng h pnày, khí cung c p không ch y qua l piston óng và van x piston è lên b c avan V i vi c áp su t không khí có trong ng u khi n, l n p ng ukhi n s óng và ng x thông v i piston u khi n thì m

Áp su t h th ng trên 50 PSI

Khi áp su t h th ng l n h n 50 PSI, nút n c a van cung c p r -moóc c

n xu ng và s ó N u xe trong tình tr ng ang ch y,van u khi n s phân

ph i áp su t khí h th ng n l u khi n c a van cung c p r -moóc

Khi nút nh n c n xu ng, l n p thân piston s m còn van x s b óng

i cùng v i l thoát Khí cung c p ch y qua thân t i van u khi n x /n p Khi van

u khi n u xe cung c p áp su t h th ng n l u khi n c a van cung c p-moóc, piston u khi n di chuy n cùng v i van u khi n, óng ng x ch yqua piston và m van n p Vi c m ng u khi n n p s cung c p khí t i lphân ph i c a van cung c p r -moóc