Đồ án nghiên cứu phương pháp kiểm tra sửa chữa cơ cấu phanh bánh xe trên hệ thống phanh khí dòng xe HYUNDAI HD 320

Yêu cầu Hệ thống phanh là một bộ phận quan trọng của ô tô đảm nhận chức năng "an toàn chủ động" vì vậy hệ thống phanh phải thoả mãn các yêu cầu sau đây: - Có hiệu quả phanh cao nhất ở tấ

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Giáo viên hướng dẫn

MỤC LỤ

Chương 1: MỞ ĐẦU 4

1.1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu 4

1.1.1 Tính cấp thiết của đề tài 4

1.1.2 Ý nghĩa của đề tài 4

1.2 Mục tiêu của đề tài 4

1.3 Đối tượng nghiên cứu 5

1.4 Phương pháp và kế hoạch nghiên cứu về cơ cấu phanh khí 5

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu tài liệu 5

Chương 2: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 6

2.1 Khái quát chung về hệ thống phanh 6

2.1.1 Công dụng 6

2.1.2 Phân loại 6

2.1.3 Yêu cầu 6

2.2 Cấu tạo chung hệ thống phanh khí 8

2.2.1 Sơ đồ chung của hệ thống phanh khí 8

2.2.2 Nguyên lý làm việc 8

2.2.3 Ưu nhược điểm của hệ thống phanh khí 10

2.3 Cơ cấu phanh bánh xe trên xe Hyundai-HD320 11

2.3.1 Cấu tạo 11

2.3.2 Nguyên tắc hoạt động 14

2.4 Hình ảnh và thông số kỹ thuật của xe Huyndai – HD320 15

2.4.1 Hình ảnh xe Huyndai – HD320 15

2.4.2 Thông số kỹ thuật của xe Huyndai – HD320 15

Chương 3: KIỂM TRA SỬA CHỮA CƠ CẤU PHANH BÁNH XE TRÊN XE HUYNDAI

– HD 320 18

3.1 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và hậu quả của cơ cấu phanh bánh xe 18

3.2 Quy trình tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa cơ cấu phanh bánh xe 20

3.2.1 Quy trình tháo phanh bánh xe 20

3.2.2 Kiểm tra các chi tiết cơ cấu phanh 24

3.2.3 Các hư hỏng và phương pháp sửa chữa 26

3.2.4 Quy trình lắp phanh bánh xe 28

3.3 Kiểm nghiệm và điều chỉnh cơ cấu phanh 31

3.3.1 Kiểm tra cơ cấu phanh 31

3.4.1.1 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu phanh 31

3.4.1.2 Kiểm tra khi vận hành 31

3.4.2 Điều chỉnh cơ cấu phanh 32

3.4.2.1 Kiểm tra khe hở má phanh 32

3.4.2.2 Điều chỉnh 32

KẾT LUẬN 34

TÀI LIỆU THAM KHẢO 35

Chương 1: MỞ ĐẦU1.1 Lý do chọn đề tài nghiên cứu.

1.1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Sự phát triển to lớn của tất cả các ngành kinh tế quốc dân cần chuyên chở khối lượng hànghóa và hành khách Tính cơ động cao, tính việt dã và khả năng hoạt động trong những điềukiện khác nhau đã tạo cho ô tô trở thành một trong những phương tiện chủ yếu, phổ biến đểchuyên chở hàng hóa và hành khách, được sử dụng rộng rãi trên mọi lĩnh vực đời sống kinh

tế - xã hội con người

Trong chương trình đào tạo kỹ sư công nghệ ngành động lực thì đồ án ô tô là không thểthiếu, để hiểu biết một cách chặt chẽ và nắm vững sâu về ô tô Và trong quá trình học tập,tích lũy kiến thức, việc bắt tay vào khảo sát một bộ phận, một hệ thống trên xe hay tổng thể

xe là việc quan trọng hơn hết Điều này củng cố kiến thức đã được học, thể hiện sự am hiểu

về kiến thức cơ bản và cũng là sự vận dụng lý thuyết vào thực tế sao cho hợp lý, nghĩa là lúcnày sinh viên đã được làm việc của một cán bộ kỹ thuật

Hệ thống phanh ô tô là một bộ phận rất quan trọng trên xe ô tô, nó đảm bảo cho ô tô chạy antoàn ở tốc độ cao, do đó nâng cao năng suất vận chuyển Nên hệ thống phanh ô tô cần thiếtđảm bảo bền vững, tin cậy, phanh êm dịu, hiệu quả phanh cao, tính ổn định của xe, điểuchỉnh lực phanh được để tăng tính an toàn cho ô tô khi vận hành

1.1.2 Ý nghĩa của đề tài

-Đề tài giúp sinh viên năm cuối khi sắp tốt nghiệp có thể củng cố kiến, tổng hợp và nângcao kiến thức chuyên ngành cũng như những kiến thức ngoài thực tế, xã hội Đề tài còn thiết

kế chế tạo thiết bị, mô hình để các sinh viên trong trường và khoa cơ khí động lực thamkhảo

-Đề tài nghiên cứu về “Cơ cấu phanh bánh xe trên hệ thống phanh khí dòng xe HYUNDAI”không chỉ giúp cho em tiếp cận với thực tế mà còn trở nên quen thuộc với học sinh - sinhviên Tạo tiền đề nguồn tài liệu cho các bạn học sinh – sinh viên các khóa sau có thêmnguồn tài liệu để nghiên cứu, học tập

1.2 Mục tiêu của đề tài.

- Kiểm tra đánh giá được tình trạng kỹ thuật các thông số chính bên trong, các thông sốkết cấu của “Cơ cấu phanh bánh xe”

- Đề xuất giải pháp, phương án để kết nối kiểm tra, chẩn đoán, khắc phục hư hỏng của

“Cơ cấu phanh bánh xe”

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu : “Nghiên cứu phương pháp kiểm tra, sửa chữa cơ cấu phanhbánh xe trên hệ thống phanh khí dòng xe HYUNDAI”

1.4 Phương pháp và kế hoạch nghiên cứu về cơ cấu phanh khí.

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

a Khái niệm: Là phương pháp trực tiếp tác động vào đối tượng trong thực tiễn để làmbộc lộ bản chất và các quy luật vận động của đối tượng

b Các bước thực hiện :

Bước 1: Quan sát đo đạc các thông số kết cấu

Bước 2: Phân tích các dạng hư hỏng

Bước 3: Xây dựng quy trình kiểm tra, chẩn đoán, bảo dưỡng - sửa chữa

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

a Khái niệm: Là phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin khoa học trên cơ sởnghiên cứu các văn bản, tài liệu đã có sẵn và bằng các thao tác tư duy logic để rút ra kếtluận khoa học cần thiết

Chương 2: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI2.1 Khái quát chung về hệ thống phanh

2.1.1 Công dụng

- Hệ thống phanh dùng để giảm tốc độ của ô tô cho đến khi dừng hẳn hoặc đến một tốc độcần thiết nào đó

- Giữ cho xen đứng yên tại chỗ kể cả khi đang nằm trên đường dốc

- Hệ thống phanh đảm bảo cho xe chạy an toán ở tốc độ cao nhờ đó nâng cao năng suất vậnchuyển

2.1.2 Phân loại

Có nhiều cách để phân loại hệ thống phanh

a Theo phương pháp điều khiển, hệ thống phanh được chia thành:

+ Phanh chân: Điều khiển bằng chân

+ Phanh tay: Điều khiển bằng tay

b Theo cấu tạo của cơ cấu phanh, hệ thống phanh được chia thành:

+ Cơ cấu phanh gốc

+ Cơ cấu phanh đĩa

c Theo phương thức truyền động, hệ thống phanh được chia thành:

+ Phanh cơ khí

+ Phanh dầu

+ Phanh hơi

2.1.3 Yêu cầu

Hệ thống phanh là một bộ phận quan trọng của ô tô đảm nhận chức năng "an toàn chủ động"

vì vậy hệ thống phanh phải thoả mãn các yêu cầu sau đây:

- Có hiệu quả phanh cao nhất ở tất cả các bánh xe trong mọi trường hợp đó là:

+ Quãng đường phanh ngắn

+ Thời gian phanh ít nhất

+ Gia tốc chậm dần ổn định trong quá trình phanh.

+Hoạt động êm dịu để đảm bảo sự ổn định của xe ô tô khi phanh

+ Điều khiển nhẹ nhàng để giảm cường độ lao động của người lái

+ Có độ nhậy cao để thích ứng nhanh với các trường hợp nguy hiểm

+ Đảm bảo việc phân bố Mômen phanh trên các bánh xe phải tuân theo nguyên tắc sử dụnghoàn toàn trọng lượng bám khi phanh với mọi cường độ

+ Cơ cấu phanh không có hiện tượng tự xiết

+ Cơ cấu phanh phải có khả năng thoát nhiệt tốt

+ Có hệ số ma sát cao và ổn định

+ Giữ được tỷ lệ thuận giữa lực tác dụng lên bàn đạp phanh và lực phanh sinh ra ở cơ cấuphanh

+ Hệ thống phải có độ tin cậy, độ bền và tuổi thọ cao

+ Bố trí hợp lý để dễ dàng điều chỉnh chăm sóc và bảo dưỡng

2.2 Cấu tạo chung hệ thống phanh khí

2.2.1 Sơ đồ chung của hệ thống phanh khí

Hình 2.1 Sơ đồ dẫn động hệ thống phanh khí nén lắp trên xe HYUNDAI 320

1 Bàn đạp phanh; 2 Tổng van phân phối khí nén hai khoang; 3 Van điều khiển phanhdừng; 4 Van cấp nhanh khí nén; 5 Van xả cặn; 6 Van cấp và xã nhanh; 7 Van điện từ; 8.Các bầu phanh trước; 9 Các bầu phanh sau và bầu tích năng; 10 Máy nén khí; 11 Bộ lắnglọc và tách ẩm; 12 Bình xả; 13 Van an toàn; 14 Áp kế không khí; 15 Van bảo vệ bốn ngã;

16 Bình chứa khí nén; 17 Bình chứa khí nén cung cấp cho các bầu phanh trước; 18 Bìnhchứa khí nén cung cấp cho các bầu phanh sau và bầu tích năng; 19 Van đóng đường xãđộng cơ; 20 Đường khí nén dùng phụ trơ các việc khác

2.2.2 Nguyên lý làm việc

- Khi chưa phanh:

Khí nén đi từ máy nén 10, qua bộ lắng lọc và tách ẩm không khí 11 và đuợc làm mát nhờ bộlàm mát không khí 12, đến bình chứa khí nén 16, sau đó đi vào van bảo vệ bốn ngả 15, van

này chia khí nén vào các bình chứa khí nén 17, 18 và các đường khí nén độc lập I, II, III, IV.Lúc này khí nén từ bình chứa theo các đường ống chờ sẵn trước tổng van phân phối haingăn số 2, tổng van lúc này vẫn chưa làm việc nên dòng khí nén chưa thông được qua vannày để vào các đường ống nối ở phía sau tổng van, lúc này các van 6 và van 4 ở tư thế đóngkín, không nối thông đường hơi có áp lực hơi với đường thông để đi đến các bầu phanh.

- Khi phanh:

Người lái tác dụng lên bàn đạp phanh ấn bàn đạp số 1 đi xuống, tác dụng lên tổng van phânphối hai ngăn số 2, lúc này tổng van làm việc mở đường thông cho dòng khí nén đi qua đếncác đường ống nối phía sau tổng van và hai dòng phanh được làm việc như sau:

- Từ ngăn trên của tổng van phân phối hai ngăn số 2 đưa hơi có áp lực đến van cấp nhanhkhí nén 4, điều khiển van này mở ra, hơi được thông từ bình chứa khí nén 18 qua ngăn trêncủa tổng van 2, qua van 4 theo đường ống đi đến các bầu phanh sau 9, để phanh các bánh xetrên hai cầu chủ động phía sau

- Từ ngăn dưới của tổng van phân phối hai ngăn số 2, đưa hơi có áp lực đến van cấp và xảnhanh khí nén 6, điều khiển van này mở ra, mở đường thông cho khí nén đi từ hai bình chứa

17 đi đến các bầu phanh 8 để phanh các bánh xe trên hai cầu dẫn hướng phía trước

Khi phanh với cường độ nhỏ Người lái chỉ tác dụng một lực nhẹ lên bàn đạp lúc này bànđạp 1 chỉ đi xuống môt phần, tỳ nhẹ lên tổng van 2, lúc này van 2 sẽ mở ra (nhưng mởkhông hoàn toàn) cho một phần khí nén đang chờ phía trước đi qua theo đường ống đi đếncác bầu phanh để giảm dần vận tốc của xe

Khi phanh với cứờng độ lớn: Lúc này người lái phải tác động một lực lớn lên bàn đạp 1, ấnbàn đạp 1 đi xuống hoàn toàn tác động lên tổng van 2, đẩy van này đi xuống hoàn toàn để

mở cho khí nén từ trước tổng van thông qua phía sau đi đến các bầu phanh để phanh xe lại,giảm vận tốc của xe một cách nhanh chống:

- Khi nhả phanh:

Người lái thôi tác dụng lên bàn đạp 1, bàn đạp trở về vị trí cũ, thôi tác dụng lên tổng vanphân phối hai ngăn số 2, van này trở về vị trí ban đầu (trạng thái không làm việc), do đóngắt dòng hơi có áp lực đến van 6 và van 4 nên hai van này cùng đóng lại Đồng thời áp lựchơi từ các bầu phanh quay trở về van 4 và xả ra khí quyển

2.2.3 Ưu nhược điểm của hệ thống phanh khí

- Cấu tạo phức tạp hơn, nhiều chi tiết hơn, kích thước lớn, giá thành cao

- Ngoài ra hệ thống phanh khí do có sử dụng máy nén khí dẫn đến tiêu hao một phần côngsuất N của động cơ để dẫn động máy nén khí Việc bố trí hệ thống bôi trơn, hệ thống làmmát cũng bị ảnh hưởng

2.3 Cơ cấu phanh bánh xe trên xe Hyundai-HD320

2.3.1 Cấu tạo

Hình 2.2 Cơ cấu phanh tang trống

1 Lò xo hồi lực; 2 Long đen chặn chốt móc; 3 Đĩa chặn chốt móc; 4 Chốt móc; 5 Bạc lót;

6 Bộ guốc phanh; 7 Chốt trục lăn; 8 Trục lăn; 9 Chốt lò xo hồi lực; 10 Khoen chặn; 11.Long đen; 12 Bộ điều chỉnh độ lỏng của phanh; 13 Vòng đệm; 14 Trục cam; 15 Nắp ngănbụi; 16 Phớt dầu; 17 Phớt ngăn bụi; 18 Bạc lót; 19 Giá đỡ móc

Hình 2.3 Hình ảnh cơ cấu phanh HD-320

- Mâm phanh và cam tác động

+ Mâm phanh được lắp chặt với trục bánh xe, trên mâm phanh có lắp cam tác động vàguốc phanh

Hình 2.4 Hình ảnh mâm phanh

+ Cam tác động lắp trên mâm phanh và tiếp xúc với hai đầu guốc phanh, dùng để dẫnđộng đẩy hai guốc phanh và má phanh thực hiện quá trình phanh

- Guốc phanh và má phanh

+ Guốc phanh và má phanh được lắp nên mâm phanh nhờ hai chốt lệch tâm, lò xo hồi vịluôn kéo hai guốc phanh rời khỏi tang trống Ngoài ra còn có các cam lệch tâm hoặc chốtđiều chỉnh

Hình 2.5 Hình ảnh guốc phanh

+ Guốc phanh được làm bằng thép có mặt cắt chữ T và có bề mặt cung tròn theo cungtròn của tang trống, có khoan nhiều lỗ để lắp má phanh, trên một đầu có lỗ lắp với chốt lệchtâm, còn đầu kia tiếp xúc với cam tác động

+ Má phanh làm băng vật liệu ma sát cao (amiăng), có cung tròn theo guốc phanh và cónhiều lỗ để lắp với guốc phanh bằng các đinh tán

Hình 2.6 Hình ảnh má phanh

+ Đinh tán làm bằng nhôm hoặc đồng

+ Lò xo hồi vị để luôn giữ cho hai guốc phanh và má phanh tách khỏi tang trống và épgần lại nhau

- Chốt lệch tâm và cam lệch tâm

+ Chốt lệch tâm dùng lắp guốc phanh, có phần lệch tâm dùng để điều chỉnh khe hở giữa

má phanh và tang trống phanh

+ Cam lệch tâm lắp trên mâm phanh, dùng để điều chỉnh khe hở phía trên giữa má phanh

và tang trống

Tang trống

+ Tang trống làm bằng gang được lắp trên moayơ của bánh xe, dùng để tạo bề mặt tiếpxúc với má phanh khi phanh xe.

Hình 2.7 Hình ảnh tang trống 2.3.2 Nguyên tắc hoạt động

- Khi người lái đạp phanh thông qua các bộ phận của dẫn động phanh, phân phối khí nénđến bầu phanh bánh xe điều khiển xoay cam tác động, thắng sức căng lò xo, đẩy hai guốcphanh và má phanh áp sát vào tang trống tạo nên lực ma sát, làm cho tang trống moayơbánh xe giảm dần tốc độ quay hoặc dừng lại theo yêu cầu của người lái

- Khi người lái rời chân khỏi bàn đạp phanh, khí nén thoát ra ngoài, áp suất khí nén giảmnhanh, cam tác động và lò xo hồi vị hai guốc phanh và má phanh rời khỏi tang trống

2.4 Hình ảnh và thông số kỹ thuật của xe Huyndai – HD320

2.4.1 Hình ảnh xe Huyndai – HD320

2.4.2 Thông số kỹ thuật của xe Huyndai – HD320

Loại phương tiện Ô tô tải (Cabin + Chassis)

Kích thước

Chiều dài cơ sở (mm) 7.850(1.700+4.850+1.300)

Kích thước xe (mm) Dài x Rộng x Cao 12.200 x 2.495 x 3.140

Chiều rộng cơ sở (mm)

2.040

1.850

Hệ thống phanh Phanh công tác Tang trống, dẫn động khí nén 2 dòng

Bình nhiên liệu (liter) 350 lít

Chương 3: KIỂM TRA SỬA CHỮA CƠ CẤU PHANH BÁNH XE TRÊN XE

HUYNDAI – HD 3203.1 Hiện tượng, nguyên nhân hư hỏng và hậu quả của cơ cấu phanh bánh xe

Cơ cấu phanh :

- Má phanh mòn nhiều đến đinh tán

- Bề mặt má phanh chai cứng hoặc

bị dính nước

- Đinh tán lỏng

- Chốt lắp guốc phanh mòn vàthiếu dầu bôi trơn

- Ổ bi moayơ mòn vỡCụm cam tác động mòn :

- Lỏng

- Thiếu dầu mỡ bôi trơn

Gây tiếng ồn khi

xe hoạt động, cácchi tiết mòn, hỏng

2

Khi phanh xe không

dừng theo yêu cầu

của người lái và bàn

Làm cho mòn cácchi tiết của hệthống phanh,không an toàn khi

xe hoạt động trênđường

- Cam tác động kẹt hỏng không hồi

vị về vị trí thôi phanh

Làm cho má phanhnhanh mòn khôngphát huy hết côngsuaart của xe, tiêuhao nhiên liệunhiều

4 Khi phanh xe bị kéolệch về một bên hay

bị lệch đuôi

- Áp suất lốp và độ mòn của haibánh xe phải và trái không giốngnhau

- Má phanh dính dầu, mỡ

- Khe hở má phanh và tang trốngcủa hai bánh xe trái và phải khácnhau

- Guốc phanh bị kẹt về một bên củaxe

Gây nguy hiểm chongười và xe khitham gia giaothông

- C¸c ®inh t¸n m¸ phanh bÞ láng, r¬

Dễ gây hiện tượngtrượt lết bánh xe

3.2 Quy trình tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa cơ cấu phanh bánh xe

- Trước tiên, chuẩn bị dụng cụ và nơi tháo lắp:

+ Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

+ Bộ dụng cụ tháo lắp

- Dùng bơm nước áp suất cao và phun nước rửa sạch cặn bẩn bên ngoài gầm ô tô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nước bám bên ngoài cụm cơ cấu phanh

3.2.1 Quy trình tháo phanh bánh xe

ST

1 Tháo bánhxe Súng bắnhơi

Cận thậnkhi sửdụngsúng

2 Tháo moay

ơ

Tay cóc,khẩu

4 Tháo lò xohồi vị phanh Kìm mỏnhọn

5 Tháo chốtlệch tâm Tô–vít

6 Tháo guốcphanh

3.2.2 Kiểm tra các chi tiết cơ cấu phanh

a Guốc phanh

- Dùng dụng cụ đo độ sâu của lỗ trên guốc phanh so với tiêu chuẩn kỹ thuật

Hình 3.1 Kiểm tra độ sâu lỗ của guốc phanh

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài guốc phanh

b Má phanh

- Dùng thước đo độ mòn của má phanh (độ mòn không nhỏ hơn chiều cao đinh tán 2mm)

Hình 3.2 Kiểm tra mòn má phanh