Bí kíp nói tiếng anh lưu loát

D y và h c ti ng Anh theo ph ạ ọ ế ươ n g phápNatural Approat∫ là một công trình nghiên cứu khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ, rút ngắn quá trình hình thành ngôn ngữ tự nhiên của con ngườ

D y và h c ti ng Anh theo ph ạ ọ ế ươ n g pháp

Natural Approat∫ là một công trình nghiên cứu khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ, rút

ngắn quá trình hình thành ngôn ngữ tự nhiên của con người, loại bỏ hết tất cả những

cái sai làm mất nhiều thời gian và chỉ thực hiện một chuỗi quá trình đúng, giúp một

người từ chỗ không diễn đạt được ý mình đến khả năng diễn đạt lưu loát Phương

pháp này thông qua hai quá trình độc lập nhau, đó là quá trình “nạp” và quá trình “khai

thông”

Quá trình “nạp”

Natural Approat∫ mô phỏng phương pháp “nạp” tự nhiên vào việc học ngôn ngữ Quá

trình ghi nhớ của một người từ bé sinh ra thông qua việc nghe đã “nạp” vào bộ nhớ

toàn bộ những câu từ thiết yếu để giao tiếp và những thông tin này đã “dập” vào những

vùng nhớ nhiều lần đến nỗi đã biến thành “hệ ngôn ngữ tiềm ẩn” (Potential Language

System – hệ ngôn ngữ còn chờ sự hướng dẫn mới có thể hình thành) và chỉ chờ sự

hướng dẫn để tạo ra lô-gíc của lời nói Phương pháp “nạp” ngôn ngữ này là quá trình

“kích hoạt tiềm thức”, ghi thông tin vào các vùng nhớ ngắn hạn, trung hạn và dài

hạn Càng lặp lại nhiều lần, thông tin càng ghi sâu vào bộ nhớ dài hạn Đến khi việc

nạp đã đến giai đoạn đủ, chúng ta sẽ không bao giờ quên nữa

Tuy nhiên, việc “nạp” tự nhiên kéo dài nhiều năm trời Từ lúc mới sinh ra cho đến khi có

thể giao tiếp được như một em bé học lớp một, các em cũng chỉ giao tiếp được ở dạng

cơ bản và hệ thống từ vựng còn quá sơ sài Nhiều nhà ngôn ngữ học và nghiên cứu

ngôn ngữ cũng ca ngợi quá trình học tự nhiên này, nhưng chỉ mô phỏng đơn thuần quá

trình này thì sẽ dẫn đến một thất bại về thời gian Đó là chưa kể, quá trình này cũng chỉ

có thể tạo ra “hệ ngôn ngữ tiềm ẩn” mà thôi

Chúng ta hãy xem cách một người Việt từ lúc sinh ra cho đến khi có thể giao tiếp tạm

được (cho đến năm học lớp 1 chẳng hạn) Hệ thống ngôn ngữ được nạp vào đầu một

cách tự nhiên qua nhiều năm tháng Cuối cùng, hệ thống câu từ cơ bản đã được hình

thành và em bé này được cho là nói tiếng Việt “lưu loát” như nhiều nhà phân tích ngôn

ngữ kết luận Nhưng thật sự thì cho đến khi học hết đại học một sinh viên còn cần phải

học kỹ năng giao tiếp thì mới nói được tiếng Việt lưu loát, diễn đạt được ý của mình

Cho đến giai đoạn này, ngôn ngữ chỉ hình thành dưới dạng “tiềm ẩn” mà thôi – nghĩa là

nghe thì hiểu, nhưng diễn đạt lưu loát thì chưa được

Phương pháp Natural Approat∫ cũng mô phỏng quá trình “nạp” tự nhiên này

nhưng thông qua phương pháp “cưỡng bức” – nghĩa là người học phải lặp lại bài học,

câu từ chuẩn bản xứ với số lần nhất định sẽ tạo ra một hiệu quả tương đương với quá

trình nạp tự nhiên, nhưng thời gian thì rút ngắn hơn nhiều Nhiều người cho rằng, việc

chọn một môi trường nói tiếng Anh tự nhiên như câu lạc bộ nói tiếng Anh, hay giao tiếp

với giáo viên bản xứ… sẽ tương đương với quá trình này Nhưng đây là sự sai lầm Cả

hai cách đều sử dụng chung từ “tự nhiên” không có nghĩa là nó giống nhau Một quá

trình tự nhiên từ mới sinh ra cho đến biết nói cơ bản cũng đã trải qua hàng năm trời,

nhưng cũng sẽ chỉ dừng lại ở khả năng cơ bản nếu như không mất thêm vài năm nữa

để luyện tập có hướng dẫn Còn quá trình nghe nói tự nhiên như hình thức câu lạc bộ,

giao tiếp trên lớp… là một quá trình rất ngắn, lượng thông tin “nạp” không nhiều và tính

lặp lại không cao, làm mất nhiều thời gian hơn mà vẫn không sử dụng được ngôn ngữ

Không cần nói bằng chứng vì chúng ta ai cũng trải qua hơn chục năm học theo kiểu

này, trường Tây có, ta có, mà vẫn bị “mù” tiếng Anh

Phương pháp “lặp cưỡng bức” là quá trình lặp lại những cấu trúc văn nói chuẩn bản xứ

cần thiết trong giao tiếp để tạo dựng “hệ ngôn ngữ tiềm ẩn” Hệ ngôn ngữ tiềm ẩn này

hơn hẳn hệ ngôn ngữ tự nhiên của một em bé vì nó còn thông qua quá trình chọn lọc

có hiểu biết và định hướng Khi được hướng dẫn “khai thông” thông qua “kỹ năng giao

tiếp bằng ngôn ngữ” (Language Communnication Skill), hệ ngôn ngữ tiềm ẩn sẽ kết nối

lô-gic với kiến thức và kinh nghiệm của từng người để truyền đạt thành lời nói

Quá trình “nạp ngôn ngữ” cũng sẽ hình thành nên “quán tính ngôn ngữ” Nên nhớ

rằng, những từ sai, câu sai, âm sai mà chúng ta đang sở hữu cũng do quá trình đọc

sai, nói sai, nghe sai nhiều lần mà thành Hãy nhớ lại thời gian đầu học một từ mới,

chúng ta không biết đọc kiểu nào cho chuẩn xác, đôi khi nhấn chỗ này, đôi khi chỗ

khác Nhưng dần dần, khi đã xác định một kiểu đọc mà mình cho là đúng và liên tục

đọc và nói từ đó, câu đó, chúng ta đã hình thành nên một quán tính Nhưng do việc xác

định ngữ âm ngữ điệu sai nên đã tạo ra một quán tính sai

Khi quán tính hình thành, có nghĩa là tiềm thức đã được kích hoạt, điều khiển quá trình

“tự so khớp” (Auto Matching) với những gì mắt quan sát được, tai nghe được và tự báo

cho não bộ những thông tin phản hồi cần thiết mà không cần sự can thiệp của bộ nhớ

Nhờ vậy, người học có thể chuyển đổi từ hình thức suy nghĩ và tìm kiếm trong bộ nhớ

sang hình thức quán tính – có thể bật nhanh thành lời nói trong khi bộ não còn mãi mê

tìm kiến thức cho những gì cần diễn đạt bằng ngôn ngữ Điều này cũng tương tự như

việc lái xe Thời gian đầu học lái, chúng ta phải tập trung tinh thần rất cao độ mà việc lái

xe vẫn không theo ý muốn Nhưng khi mọi thứ trở thành quán tính, chúng ta đôi khi vừa

lái xe, vừa suy nghĩ miên man mà xe vẫn được điều khiển trơn tru Đó là quá trình tiềm

thức điều khiển hành động

Chúng ta đôi khi cũng chọn cách là học thuộc lòng bài học Nhưng để thuộc lòng,

chúng ta chỉ cần lặp lại một câu nào đó khoảng 15-20 lần là thuộc Nhưng thuộc lòng

như thế chỉ giúp chúng ta nhớ được trong phạm vi khoảng vài tuần lễ rồi quên hoàn

toàn bài học Nếu đã quên bài học hay chỉ nhớ mơ hồ thì bạn không có cách nào chắc

chắn khi nghe và hoàn toàn không có cách nào chọn đúng câu từ để nói nhanh được

Tuy rằng trong khi viết hay dịch có sự gợi ý của từ điển và có thời gian suy nghĩ thì bạn

có thể hiểu được, nhưng khi nghe nói thì hoàn toàn không thể

Hơn nữa, phương pháp học hiện thời tạo ra cho người học một kiểu sử dụng ngôn ngữ

bằng cách sử dụng văn hoá tiếng mẹ đẻ để hình thành câu từ và chuyển dịch sang

ngôn ngữ bản xứ - tạo ra một kiểu “nhà quê lên tỉnh” mới (trong một trường hợp cụ thể,

người Việt nói một câu hoàn toàn khác, dùng từ hoàn toàn khác với người bản xứ) và

một sự khác biệt đến xa lạ về văn hoá mặc dù sử dụng chung một ngôn ngữ với người

bản xứ nên không ai hiểu ai

Bản chất của ngôn là bắt chước, không phải tư duy Chúng ta không thể học ngữ pháp,

học từ vựng một cách riêng lẻ rồi tư duy lắp ghép theo dạng “râu ông này cắm cằm bà

nọ” Chúng ta phải “nạp” đủ cụm từ cần thiết, đủ cấu trúc cần thiết để hình thành “hệ

ngôn ngữ tiềm ẩn” và phải thông qua quá trình “khai thông” mới có thể chuyển được

thành lời nói

Quá trình “khai thông”

Hãy nhớ lại quá trình một người Việt có thể nói được tiếng Việt Đa phần sinh viên Việt

Nam của chúng ta sau khi ra trường Đại học vài năm vẫn không có khả năng diễn đạt

lưu loát bằng ngôn ngữ Mặc dù là người Việt, tiếng Việt một "bụng" nhưng mỗi khi cần

phát biểu, trả lời một câu hỏi, hay diễn đạt một ý tưởng thì luôn ấp úng, nói không thành

câu và không bao giờ diễn đạt hết những suy nghĩ của mình Và cũng chính vì thế, một

sinh viên mới ra trường hoặc chỉ có 2-3 năm kinh nghiệm sau khi ra trường không bao

giờ được giao cho những việc quản lý hay lãnh đạo nhóm vì khả năng dẫn dắt và

truyền đạt kém Chính vì vậy, quá trình hơn kém 25 năm học và rèn luyện của một

người sử dụng chính tiếng mẹ đẻ của mình cũng được cho là bị “câm” trong giao tiếp

Tiếng Việt mà chúng ta đã thế, vậy tiếng Anh chỉ đơn thuần là học theo kiểu "cưỡi ngựa

xem hoa" thì làm sao có thể diễn đạt lưu loát? Nếu suy nghĩ là đi học tiếng Anh thì dần

dà có thể nói được thì quá ngây thơ Quá trình này đã được chứng minh trên thực tế ở

Việt Nam ta Chúng ta học tiếng Anh đều hơn 10 năm mà vẫn chỉ ấp úng, ai hỏi thì trả

lời chỉ vỏn vẹn được 1-2 câu

Quá trình rèn luyện để nói lưu loát tiếng Việt – tiếng mẹ đẻ của chúng ta cũng không ít

gian nan Sau vài năm ra trường bị cho làm “nhân viên quèn”, bị chê bai không ít và

chịu đau khổ cũng không ít, dần dần chúng ta tìm tòi, học hỏi và có thể diễn đạt được

tiếng Việt tốt hơn Đó là lúc chúng ta được công nhận và được giao cho những chức vụ

lãnh đạo nhóm - người có thể nói để người khác làm theo Chúng ta vượt qua quá trình

gian nan đó để nói được chính tiếng mẹ đẻ của mình Và đó cũng là cách thành công

duy nhất trong ngôn ngữ

Chúng ta sai lầm trong việc học ngôn ngữ là do từ nhỏ người ta chỉ “dạy ngôn ngữ” mà

không “dạy nói” Chúng ta tự tìm tòi, mày mò, tự tìm cách đối phó trong lúc chúng ta

cần giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất Cách chúng ta sử dụng đầu tiên là suy nghĩ nhanh,

đặt câu và thực tập nhanh trong đầu nhiều lần cho thuộc lòng, sau đó đứng lên nói như

con vẹt Nói hết rồi thì thôi Khi ai hỏi thêm cũng không biết cách trả lời vì những câu từ

chúng ta đặt ra để nói cho suông và những câu từ đó không có sự liên kết nào đến kiến

thức và kinh nghiệm chúng ta đang có Lúc chúng ta đặt câu thì có suy nghĩ đôi chút,

nhưng lúc nói là hoàn toàn như một con vẹt, nói ra mà không hiểu mình đang nói gì

Lúc đó, chúng ta chỉ chú trọng đến việc nói làm sao cho đúng câu từ mình đã đặt Vì

thế, trong lúc nói, chúng ta đã xa rời với quá trình trải nghiệm thực tế của sự việc và

kiến thức nên việc diễn đạt tiếp theo là hầu như không thể

Chúng ta đã học nói tiếng Việt như thế nên khi tốt nghiệp đại học, ra trường 2-3 năm

mà vẫn không tài nào diễn đạt được hết ý mình Khi sang tiếng Anh, chúng ta cũng lại

chọn cách thất bại đó để học Cũng dễ hiểu thôi vì không ai dạy cho chúng ta nói, họ

chỉ dạy cho chúng ta biết ngôn ngữ mà thôi Và kết quả là, ai trong chúng ta cũng trải

qua hơn 10 năm học tiếng Anh mà kết quả được xem như là chưa biết gì

Quá trình “khai thông” là quá trình giúp người học “trải nghiệm lại” những gì đã trải qua,

những gì đã học, đã đọc, đã nghe thấy… Trải nghiệm lại cũng là quá trình kế thừa

những gì đã làm, đã nghĩ, đã trải qua rồi, không phải suy nghĩ lại Giả dụ như trong một

cuộc thi yêu cầu bạn nói về chuyện kẹt xe ở TP.HCM, bạn bối rối không biết bắt đầu từ

đâu, nhưng nếu bạn nhớ lại tất cả những lần kẹt xe gần đây với những tâm trạng khác

nhau xảy ra lúc đó, bạn sẽ nói suốt 1 giờ đồng hồ không nghỉ Và mỗi khi bạn nhớ và

muốn diễn lại một hành động nào, quá trình “nạp” đã cho bạn câu từ tương ứng Lẽ dĩ

nhiên là bạn phải nạp đủ tần suất để ngôn ngữ trở thành quán tính

Hãy nhớ lại cách mà một người giỏi tiếng Việt đã làm Họ chỉ gạch đầu dòng những ý

chính cần nói, cốt để đừng quên ý Khi họ diễn đạt một ý, họ bắt đầu diễn lại những

kinh nghiệm của họ trong đầu Khi những kinh nghiệm được tái diễn lại, nó chạy theo

thứ tự thời gian trong đầu của người đó Tất cả những gì họ cần làm là chọn những

điều hay để nói ra mà thôi

Quá trình trải nghiệm này thông qua một kỹ năng gọi là kỹ năng giao tiếp bằng ngôn

ngữ Kỹ năng này mục đích hướng dẫn cho bạn biết, ý tiếp theo bạn cần nói là ý gì Khi

bạn nói một ý, mà bạn luôn biết ý tiếp theo cần nói là ý gì thì bạn đã diễn đạt được ý

mình

Chính vì thế, quá trình “nạp ngôn ngữ” và quá trình khai thông để bạn nói lưu loát là hai

quá trình độc lập nhau Có khi bạn chưa nạp đủ nhưng hiểu rõ quá trình khai thông thì

bạn có thể nói được uyên thuyên nhưng thiếu nhiều từ, cụm từ Khi bạn đã nạp đủ

nhiều nhưng chưa thấm nhuần phần khai thông, bạn cũng chỉ có thể nghe được mà

không diễn đạt được thành lời như người khác

gián ti p" ế

Thực tập nói tiếng Anh luôn là mối quan tâm hàng đầu của người học Hầu hết các

chuyên gia, giáo viên và cả người bản ngữ đều khuyên người học tranh thủ mọi cơ hội

để giao tiếp với tất cả mọi người, bất kỳ nơi đâu và bất kỳ khi nào Đa phần, những

người yêu thích tiếng Anh thường chọn cách tìm bạn bè nước ngoài ở những khu có

nhiều khách du lịch nói tiếng Anh hoặc tìm đến những câu lạc bộ Anh ngữ, quán cà phê

nói tiếng Anh để luyện tập

Nhưng vì sao lại có lời khuyên như thế này? Xuất phát từ việc "học là phải hành",

người học nóng lòng muốn thực tập những câu hay mình đã học với ý nghĩ là, "nói

nhiều cho dạn miệng" Nhưng thực tế trong quá trình thực hành như thế này, người học

chưa bao giờ áp dụng được một câu hay một cấu trúc đúng nào theo kiểu nói của

người bản xứ Thay vào đó, người học suy nghĩ đặt câu từ tiếng Việt của mình, diễn

giải theo văn hoá Việt và lắp ghép từng từ đơn lẻ để diễn đạt thành câu Chính vì thế,

câu từ được diễn đạt theo kiểu tự phát này quá khác biệt so với văn hoá và cách nói

bản xứ khiến trong cùng một tình huống mà cả hai không thể hiểu nhau

Vì vậy, dù cho có thực tập, người học vẫn không thể tiến bộ nhiều Nhiều trường hợp

do chán nản lối nói tự phát mà người học không chọn cách này để thực tập nữa

Phương pháp "nói gián tiếp" mới hình thành cách đây không lâu kể từ khi có hệ thống

tìm kiếm câu đàm thoại - từ điển câu HelloChao (

http://hellochao.vn/tu-dien-tach-ghep-am/) ra đời Từ điển câu HelloChao cho phép người học gõ vào ý tiếng Việt cần nói, và

tìm trong cơ sở dữ liệu của mình để liệt kê ra những cặp câu song ngữ Anh Việt có

chứa cụm từ gõ vào Người học chỉ cần diễn giải ý cần nói bằng tiếng Việt cho hoàn

chỉnh trong một tình huống nào đó, sau đó tìm kiếm từng ý một trong từ điển câu

HelloChao và viết lại thành một bài nói ngắn Khi các câu từ đã được diễn đạt đúng

theo văn nói bản xứ, người học chỉ cần chép vào một tờ giấy nhỏ và mang theo, lúc

nào có thời gian rảnh rỗi mang ra đọc to, chỉnh sửa đúng âm bản xứ Sau đó cứ liên

tục lặp đi lặp lại càng nhiều lần càng tốt Và trong lúc lặp lại, hãy tưởng tượng như

đang nói chuyện với ai đó để câu từ được diễn đạt theo kiểu tự nhiên nhất

Nguyên tắc đầu tiên để có thể nói được tiếng Anh là người học phải có sẵn câu từ

trong đầu chứ không phải nhìn vào sách mới nhớ, nghe người ta nói mới nhớ Nếu

muốn diễn đạt ý gì đó mà câu từ không xuất hiện ngay lập tức, suy nghĩ mãi cho đến

khi người ta nói đến ý thứ 10 rồi mới nghĩ ra ý thứ nhất thì làm sao mà trò chuyện được

nữa Tôi đã gặp nhiều người và họ đều nói rằng, nghe người ta nói thì hiểu hết nhưng

nói lại thì không được Thì đúng là như thế, người ta nói ra thì mình mới nhớ từ đó hay

cụm hay câu đó có nghĩa gì Còn tự mình diễn đạt thì mình không thể nhớ nổi câu từ

ngay lập tức để nói ra

Nếu muốn có sẵn câu từ, trong vòng vài giây phải nhớ ngay đến từ, cụm từ cần diễn

đạt, người học cần phải lặp đi lặp lại nhiều lần hơn nữa các cụm từ và câu, đừng lặp lại

từ đơn lẻ như kiểu "ôm từ điển" mà học Càng lặp lại, thông tin càng ghi sâu vào bộ

nhớ dài hạn giúp người học bật ra ngay lặp tức những câu từ cần thiết Khi nhớ mang

máng như kiểu "học để hiểu", "học để suy luận" như hiện thời, người học chỉ có thể

làm bài thi để lấy bằng mà thôi

Trước đây, phương pháp này chưa hình thành là vì chưa có một công cụ tìm kiếm câu

- từ điển câu Anh Việt như HelloChao Trước đây người học muốn nói gì phải chờ hỏi

thầy cô hoặc bạn bè giỏi, nhưng không phải lúc nào cũng hỏi được nên đành tự lắp

ghép, diễn giải một mình Có khi người học thuần thục hơn, nhưng cách nói quá khác

so với người bản xứ sinh ra một thực trạng "nhà quê lên tỉnh" mới khi nói tiếng Anh

Cũng có khi không phải tìm câu gì cũng có trong HelloChao Người học nên tách ra

từng ý nhỏ để tìm thì chắc chắn sẽ có đủ ý mình cần Điều tốt nhất trong một từ điển

câu như HelloChao là từng ý đã được mô phỏng thành câu hoàn chỉnh theo đúng văn

hoá và lối nói bản xứ rồi Khi tìm được ý trong một câu hoàn chỉnh nào đó, người học