Vitamin là nhóm hợp chất cần thiết cho hoạt động sống của mọi cơ thể sinh vật, chúng có khả năng hoàn thành chức năng xúc tác ở cơ thể sinh vật.. II.Cấu tạo tính chất và chức năng của vi
Trang 1VITAMIN A
vitamin tan
trong
chất béo
Trang 2I-TỔNG QUAN VỀ VITAMIN
Vitamin là gì?
Vitamin là nhóm hợp chất cần thiết cho hoạt động sống của mọi cơ thể sinh vật, chúng có khả năng hoàn thành chức năng xúc tác ở cơ thể sinh vật
Phân loại:
Vitamin gồm 2 loại:
* Vitamin tan trong nước:vitamin nhóm
B, vitamin C, vitamin PP, vitamin H
* Vitamin tan trong chất béo:vitamin A, vitamin E, vitamin D
Trang 3Sơ lược về lịch sử phát triển của
vitamin A
● Năm 1909, vitamin A được Hopkins
và Step tìm ra
● Năm 1928-1931 Karrer(Đức) phát hiện ra cấu trúc của vitamin A và
Trang 4II.Cấu tạo, tính chất và chức năng
II.1 Cấu tạo :
Trang 5II.Cấu tạo tính chất và chức năng
của vitamin A
II.2 Tính chất :
-Vitamin A dễ bị oxi hoá.
-Trong cơ thể dưới tác dụng enzym,retanol chuyển thành andehit retinal.
-Trong gan vitamin tồn tại dạng este với
axit axêtic và palmitic.
-Bị phân huỷ bởi oxi không khí, khá bền
với axit, kiềm và nhiệt độ.
Trang 6II.Cấu tạo tính chất và chức năng
b Các mô: Vitamin A kích thích quá
trình phát triển của các biểu mô như mô
sừng, ruột và các con đường hô hấp
Trang 7II.Cấu tạo tính chất và chức năng
của vitamin A
II.3 Chức năng:
Ảnh hưởng đặc biệt đến da, kích thích
sự liền sẹo và phòng ngừa các chứng bệnh của da như trứng cá
c Sự sinh trưởng: vitamin A là yếu tố không thể thiếu đối với sự phát triển của phôi thai và trẻ em
Có vai trò đối với sự phát triển của
xương, thiếu vitamin A =>xương mềm và mảnh, quá trình vôi hoá bị rối loạn.
Trang 8II.Cấu tạo tính chất và chức năng
Vitamin A kéo dài quá trình lão hoá do làm ngăn chặn sự phát triển của các gốc tự do
f.Chống ung thư: hoạt động kìm hãm của nó với các gốc tự do cũng dẫn đến ngăn chặn được
Trang 9III Vitamin A trong thực phẩm.
Vitamin A được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm
Mỗi loại dưới đây chứa ít nhất
0,15 mg (tương đương với
150 microgam hay 500 IU)
vitamin A hay beta caroten
trên 50-200 g:
Trang 10III Vitamin A trong thực phẩm.
Các nguồn
hơn- xem dưới đây
Trang 11III Vitamin A trong thực phẩm
Bảng chiết tính hàm lượng vitamin A
100g 100g 100g 100g 100g 100g 100g
Gan bò Gan heo Trứng gà Rau dền
Cà rốt
Cà chua Cải broccoli
6mg 4mg 0,5mg 1mg 1,2mg 0,6mg 0,8mg
Trang 13IV-Chỉ định và liều dùng:
Cơ thể chúng ta cần bao nhiêu vitamin A?
Trung bình mỗi ngày :
Trẻ em cần không quá 0,6mg
Người trưởng thành 1mg.người thai
phụ tăng 30%, tăng 100% cho người cho con bú
Người ăn kiêng 1,5mg
Bệnh nhân dùng thuốc tiểu đường,
nghiện rượu ,viêm tuỵ ,viêm ruột mãn tính 2mg Liều lượng: uống 1,5mg mỗi ngày
Trang 14IV-Chỉ định và liều dùng
IV.2.Quá liều
Vitamin A có thể gây buồn nôn, vàng da, dị
ứng, chứng biếng ăn, nôn mửa, nhìn mờ, đau đầu, tổn thương cơ và bụng, uể oải và thay đổi tính
tình
>1.500.000UI/ ngày, trẻ em >300.000 UI/ngày, thường xuất hiện triệu chứng hoa mắt chóng mặt, buồn nôn, nôn, kích thích, tiêu chảy, co giật, mê sảng
trong 10 - 15 ngày, có biểu hiện mệt mỏi, kích
thích, rối loạn tiêu hóa, gan to, lách to, da đổi
màu, nứt nẻ, rụng tóc chảy máu, tăng canxi, phù
nề, trẻ em có thể tăng áp lực nội sọ, ù tai ngừng phát triển xương dài phụ nữ có thai dùng kéo
dài sẽ gây quái thai
Trang 15IV-Chỉ định và liều dùng
IV.2.Quá liều
◊ Lạm dụng vitamin A => tình trạng nhiễm độc với triệu chứng tổn thương ngoài da, viêm khớp, đau bắp thịt, nôn mửa, rụng tóc và viêm gan, sốt, mất ngủ, mệt mỏi, giảm cân, gãy xương, thiếu
máu và tiêu chảy
◊ Các triệu chứng ngộ độc nói trên chỉ xảy ra với dạng tạo thành trước (retinoit) của vitamin A
(chẳng hạn từ gan), còn các dạng caretonoit (như beta caroten trong cà rốt) không gây ra các triệu chứng như vậy
Trang 16
IV-Chỉ định và liều dùng
IV.3 Thiếu hụt
◊ Dấu hiệu thiếu hụt vitamin A là quáng
gà, nghĩa là tình trạng giảm sút thị lực vào buổi tối
Thiếu hụt liên tục sẽ gây ra bệnh khô
mắt - là sự khô đi của màng kết do biểu
mô của tuyến tiết nước mắt và nước nhầy
bị keratin hóa
Nếu lâu dài dẫn đến hậu quả mất hẳn thị giác
Trang 17◊Bội nhiễm trầm trọng trên đường hô hấp,
vì thiếu vitamin A thì niêm mạc khí quản
bị khô và tạo điều kiện thuận tiện cho vi
trùng tác hại.
Còn các triệu chứng khác như da khô,
rụng tóc, gãy móng tay
Trang 18Nguyên nhân thiếu vitamin A
Vitamin A và Caroten (tiền Vitamin A) Nếu bữa ăn đủ
Vitamin A nhưng thiếu đạm và dầu mỡ làm giảm khả
năng hấp thu và chuyển hoá vitamin A
-Ở trẻ đang bú thì nguồn Vitamin A là sữa mẹ, thời kỳ này mẹ ăn thiếu Vitamin A sẽ ảnh hưởng đến trẻ
viêm đường hô hấp, tiêu chảy và cả nhiễm giun đũa cũng gây thiếu Vitamin A
Suy dinh dưỡng thường kéo theo thiếu Vitamin A vì cơ thể thiếu đạm để chuyển hoá Vitamin A
Nhiễm trùng và suy dinh dưỡng làm hạn chế hấp thu, chuyển hoá Vitamin A và làm tăng nhu cầu sử dụng
Vitamin A, ngược lại thiếu Vitamin A sẽ làm tăng nguy cơ
bị nhiễm trùng và suy dinh dưỡng dẫn đến nguy cơ tử
vong
Trang 19Ðối tượng dễ bị thiếu vitamin A
Vitamin nhưng dễ mắc các bệnh nhiễm trùng nên
có nguy cơ thiếu VitaminA
Trẻ dưới 5 tuổi bị mắc các bệnh sởi, viêm
đường hô hấp cấp, tiêu chảy kéo dài và suy dinh dưỡng nặng có nguy cơ thiếu Vitamin A
Bà mẹ đang cho con bú nếu ăn uống thiếu
Vitamin A thì trong sữa sẽ thiếu Vitamin A dẫn
đến thiếu Vitamin A ở con
Trẻ không được bú mẹ thì nguy cơ thiếu
Vitamin A càng cao
Trang 20Phòng chống thiếu vitamin A như thế
nào?
Bảo đảm ăn uống đầy đủ:
■ Thời kỳ mang thai và cho con bú bà mẹ cần
ăn đủ chất, chú ý thức ăn giàu Vitamin A,
caroten, đạm, dầu mỡ Cho trẻ bú mẹ đủ thời
gian và chú ý tiêm chủng phòng bệnh cho trẻ
■ Bảo đảm nuôi dưỡng trẻ đầy đủ chất dinh
dưỡng và Vitamin A Cần sử dụng nhiều loại
thực phẩm khác nhau, chế biến hấp dẫn hợp
khẩu vị tăng hấp thu Chú ý các loại thực phẩm giảu Vitamin A và caroten.
Bữa ăn cần cân đối và có đủ chất đạm và dầu
mỡ giúp tăng hấp thu và chuyển hoá Vitamin A.
Trang 21Tiến bộ khoa học
nhiều biện pháp được áp dụng ể làm tăng hàm lượng vitamin A trong một số thực phẩm.
vitamin A của ngô
Ngô có chứa các tiền chất vitamin A, các hợp chất mang tên "provitamins" có chứa beta-
carotene, là chất mà cơ thể sử dụng
để tạo ra vitamin A các nhà khoa học
gây đột biến gen tăng cường hàm
lượng provitamin A của ngô
Trang 22Gạo vàng phiên bản mới: Nhiều vitamin A hơn
chuyển gien chứa hàm lượng tiền vitamin A cao gấp 20 lần so với gạo vàng thông thường Ước tính, loại gạo vàng mới này sẽ cung cấp trên 50% hàm lượng vitamin A được đề nghị sử dụng hàng ngày cho trẻ nhỏ so với loại gạo vàng ban đầu
Gạo này có chứa một phiên bản của chất quang hợp được lấy từ ngô và có chức năng tạo ra beta-carotene, là enzim có thể tạo ra nhiều beta-carotene nhất
Trang 23về mối quan hệ với những chứng bệnh sau:
- Viêm phế quản - Đau tim
- Viêm loét đường ruột - Sởi
- Thiếu máu do thiếu sắt - Chứng rong kinh
- Rối loạn chức năng miễn dịch - Lành vết thương
Trang 24ta cần chú ý bổ v sung hợp lí để đảm bảo d
cơ thể khỏe mạnh và vận v hành một cách tối ưu
Trang 25Thank you