Trờng THCS Lê Quý ĐônChuyên Đề: Giảng dạy một tiết lịch sử địa phơng ở trờng THCS - Khối lớp 7 A- Đặt vấn đề Giảng dạy lịch sử địa phơng ở trờng THCS từ trớc đến nay cha có một hớng dẫn
Trang 1Trờng THCS Lê Quý Đôn
Chuyên Đề:
Giảng dạy một tiết lịch sử địa phơng ở trờng THCS - Khối lớp 7
A- Đặt vấn đề
Giảng dạy lịch sử địa phơng ở trờng THCS từ trớc đến nay cha có một hớng dẫn và tài liệu cụ thể nào Do đó các giáo viên thờng chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản và sơ lợc về lịch sử đại phơng mình Riêng ở Hng Yên, việc giảng dạy lịch sử địa
ph-ơng chỉ dựa vào hoạt động su tâm tài liệu của giáo viên và học sinh về những vấn đề liên quan đến lịch sử nơi mình đang sinh sống nh: Tên Làng, tên xã, những di tích lịch sử ở địa phơng mình v.v Nhng thờng công việc này gặp nhiều khó khăn vì tài liệu ít, học sinh th -ờng không chú tâm và chất lợng không cao
Năm học 2007 2008 Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Hng Yên phối hợp với sở Giáo dục
-Đào tạo Hng Yên có biên soạn một cuốn lịch sử địa phơng dành cho bậc THCS Đây một tài liệu rất cần thiết và bổ ích đối với giáo viên và học sinh bậc THCS của tỉnh nhà Do đó tôi chọn chuyên đề Giảng dạy một tiết lịch sử địa phơng ở trờng THCS – Khối lớp 7 để thí
điểm việc dạy và học lịch sử địa phơng đối với các em học sinh, đánh giá mức độ kiến thức
và khả năng tiếp thu của các em đối với bài học này
B Nội dung
Tiết 1: Bài 2: Phong trào yêu nớc trớc khi có Đảng I.Mục tiêu cần đạt sau bài này, HS cần:
1- Kiến thức:
- Nắm đợc bối cảnh chung của Hng Yên cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX
Hiểu đợc những mâu thuẫn dân tộc, mâu thuẫn giai cấp nẩy sinh và phát triển ngày càng gay gắt, quyết liệt trong xã hội thuộc địa Những mâu thuẫn cùng với ý thức độc lập dân tộc
là nguyên nhân xuất hiện các phong trào yêu nớc ở Hng Yên
- Nắm đợc những nét chính trong diễn biến cuộc khởi nghĩa Bãi sậy; hoạt động hởng ứng phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục
2- T tởng.
- Thấy đợc và khâm phục ý chí đấu tranh kiên cờng chống giặc ngoại xâm, chống áp bức cờng quyền, chống t tởng bảo thủ để xây dựng một xã hội văn minh tiến bộ
- Thêm yêu quê hơng, đất nớc có lòng khâm phục và kính trọng lãnh tụ phong trào:
Đinh Gia Quế, Nguyễn Thiện Thuật,
3- Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng sử dụng tranh ảnh, bản đồ, phân tích sự kiện lịch sử
II Chuẩn bị:
- ảnh Nguyễn Thiện Thuật, Bản đồ Hng Yên, Lợc đồ: khởi nghĩa Bãi Sậy, tài liệu tham khảo,
III Tiến trình tiết dạy:
1- Tổ chức:
Trang 2Trờng THCS Lê Quý Đôn
- Giáo viên giới thiệu chơng trình lịch sử địa phơng Hng Yên ở Lớp 7
* Giới thiệu bài mới
Trong khoảng cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX, khi triều đình nhà Nguyễn đang khủng hoảng và suy yếu, thực dân Pháp tiến hành xâm lợc nớc ta, thì tình hình Hng Yên có gì nổi bật ? Những phong trào yêu nớc ở Hng Yên đã diễn ra nh thế nào và đạt đợc kết quả gì? Chúng ta cùng tìm hiểu tiết 1, bài 2 “Phong trào yêu nớc trớc khi có Đảng ”
* Dạy và học bài mới:
- Giáo viên giới thiệu vị trí của Hng Yên
trên Bản đồ
- Học sinh quan sát
- Yêu cầu học sinh đọc: Từ đầu “Ngày
càng xơ xác, tiêu điều ”
? Nét nổi bật của tình hình nớc ta cuối thế
kỷ XIX là gì?
- Học sinh trả lời
? Trong bối cảnh chung đó, tình hình chính
trị của Hng Yên có điểm gì đáng chú ý?
- Học sinh trả lời
Giáo viên chốt
- Giáo viên giới thiệu sơ lợc chính sách
bóc lột về kinh tế của thực dân Pháp
? Là một tỉnh đồng bằng, Hng Yên sẽ chịu
ảnh hởng gì về kinh tế?
- Học sinh trả lời
? Em có nhận xét gì về kinh tế Hng Yên
d-ới ách áp bức bóc lột của thực dân Pháp?
- Học sinh đọc:“Văn hoá ngoại lai ” hết
I Tình hình Hng Yên cuối thế kỷ XIX
-đầu thế kỷ XX.
1 Về chính trị.
- Năm 1873, 1883: Thực dân Pháp đánh chiếm Hng Yên, thiết lập bộ máy cai trị
Chính quyền phong kiến cấu kết với thực dân
2 Về kinh tế:
- Thực dân Pháp chiếm đất, lập đồn điền,
định nhiều loại thuế
kinh tế trì trệ, lạc hậu
3 Về Văn hoá, xã hội.
Trang 3Trờng THCS Lê Quý Đôn
- Thực tế: + 1 Trờng Trung học
+ 1 Bệnh viện
+ 1 Bệnh xá
+ 1 Phòng phát thuốc
? Qua đó, em có nhận xét chung gì về tình
hình chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội ở Hng
Yên cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX?
- Học sinh trả lời
=> Giáo viên chốt, chuyển mục
- Giáo viên giới thiệu tổng hợp thứ tự các
phong trào đấu tranh ở tỉnh ta để dẫn đến 2
phong trào đợc giới thiệu ở tiết này
- Giáo viên dùng bản đồ Hng Yên, lợc đồ
“khởi nghĩa Bãi sậy” giới thiệu về cuộc khởi
nghĩa:
+ Các chú thích - kí hiệu
- Yêu cầu học sinh đọc thầm đoạn 1 - mục 1
? Xác định vị trí của Bãi Sậy?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên chỉ trên Bản đồ
? Cuộc khởi nghĩa Bãi sậy diễn ra từ năm nào
đến năm nào? Có thể chia làm mấy giai đoạn?
- Học sinh trả lời
? Trong từng giai đoạn, lãnh đạo cuộc khởi
nghĩa là ai?
- Học sinh trả lời
Mâu thuẫn gay gắt:
Nông dân >< Thực dân, Phong kiến
* Nhận xét:
- Chính Trị: Chia rẽ làng xã,
- Kinh tế: Trì trệ, lạc hậu
- Văn hoá - XH: Chính sách “ngu dân”,
II Những phong trào đấu tranh ở Hng Yên trớc khi Đảng ra đời.
1 Khởi nghĩa Bãi Sậy.
- Địa bàn: Vùng lau sậy um tùm, đầm lầy ở Khoái Châu, Văn Giang, Văn Lâm, Yên Mĩ
- Thời gian: 1883 - 1892
+ 2 giai đoạn: - 1883 -1885
- 1885 - 1892
- Lãnh đạo: + Đinh Gia Quế + Nguyễn Thiện Thuật
Trang 4Trờng THCS Lê Quý Đôn
- Giáo viên giới thiệu về Đinh Gia Quế,
Nguyễn Thiện Thuật
? Dựa vào đặc điểm của căn cứ Bãi sậy, Nghĩa
quân đã sử dụng chiến thuật gì?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên phân tích lợi thế của địa hình để
áp dụng cách đánh giặc:
? Bớc đầu, cuộc khởi nghĩa đã giành đợc kết
quả gì?
? Phản ứng của thực dân Pháp nh thế nào?
- Học sinh trả lời
? Mặc dù bị thất bại, nhng cuộc khởi nghĩa
Bãi Sậy đã để lại những ý nghĩa to lớn nh thế
nào?
- Giáo viên chốt, chuyển mục
- Yêu cầu học sinh đọc từ đầu “Xuất bản
sách báo”
? Em biết gì về trờng Đông Kinh Nghĩa Thục?
? Mục đích, yêu cầu của trờng là gì?
- Học sinh trả lời
? ở Hng Yên đã có những hoạt động nào để
h-ởng ứng phong trào Đông kinh nghĩa thục ?
- Học sinh trả lời
? Phản ứng của thực dân Pháp nh thế nào?
- Chiến thuật: Du kích, đánh úp đồn trại
=> Đánh bại, đẩy lùi nhiều cuộc tấn công, càn quét của thực dân Pháp
- Thực dân Pháp đàn áp - phong trào tan rã
=> ý nghĩa: Thể hiện ý chí kiên cờng, bất khuất chống xâm lợc của nhân dân Hng Yên, để lại nhiều bài học quý báu
2 Hoạt động hởng ứng phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục.
- Dơng Bá Trạc truyền bá tinh thần cải cách về Hng Yên:
=> Theo học đông, hởng ứng phong trào cắt tóc ngắn, mặc áo ngắn, thực hiện nếp sống mới,
- Tháng 11-1907: phong trào lắng xuống
Trang 5Trờng THCS Lê Quý Đôn
? ý nghĩa của hoạt động này đối với phong
trào yêu nớc của dân tộc ta?
tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại
1 ? Yêu cầu học sinh lên bảng khái quát căn cứ Bãi sậy trên lợc đồ
? Địa hình đó thuận lợi cho việc áp dụng chiến thuật du kích nh thế nào?
2 ? Em có nhận xét gì về cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy?
5 Hớng dẫn về nhà
- Học bài chuẩn bị tiết 2
C Kết luận.
Thông qua tiết thực dạy trên lớp và phiếu đánh giá kết quả, đa số các em tiếp thu bài tốt, hiểu bài nhanh Lợng kiến thức của bài phù hợp với trình độ và khả năng tiếp nhận của các em Vì lợng kiến thức này cũng gần với kiến thức lịch sử dân tộc mà các em đang đợc học Do đó vấn đề giảng dạy lịch sử địa phơng cần đợc quan tâm hơn, để học sinh có hứng thú với lịch sử biết đợc những nét cơ bản trong lịch sử của tỉnh nhà cùng song hành với lịch sử dân tộc, có những đóng góp nhất định vào tiến trình lịch sử dân tộc
