ỨNG DỤNG QUANG PHỔ TRONG VẬT LÝ Y SINH ĐỀ TÀI : PHÉP PHÂN TíCH PHỔ NGUYÊN TỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ LÂM SÀN Thành viên :Phạm Huỳnh Long Mai Anh Hồ PHÉP PHÂN TÌCH PHỔ NGUN TỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ LÂM SÀN • • • I GIỚI THIỆU VÊ PHỔ NGUYÊN TỬ II PHỔ NGUYÊN TỬ :PHƯƠNG PHÁP ĐO III CÁC ỨNG DỤNG TRONG PHÉP ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ • IV VẬT LẤY MẪU TRONG PHÉP ĐO • V Ứng DỤNG VÀ NHỮNG PHÁT TRIỂN GẦN ĐÂY TRONG VIỆC PHÂN TÍCH PHỔ NGUYÊN TỬ VI HIỆU QUẢ CỦA VIỆC PHÂN TÍCH PHỔ NGUYÊN TỬ I GIỚI THIỆU VỀ PHỔ NGUYÊN TỬ • Trong hệ thống sinh học việc phân tích nhgững nguyên tử phụ thuộc vào cấu trúc phân tử tính chất đựa sư tập trung phần tử chất cần xác định chiếm tỉ lệ 0,01% tỉ lệ khôi lượng mẫu Những nguyên tố nguyên tố vi lượng có vai trị quan trọng viêc phân tích Viêc xác định định lượng định tính ngun tử có vai trị quan trọng sinh hoc • chức cấu trúc protein • Sự vân chuyển oxi máu • Cấu trúc phân tư vi mơ • Cấu trúc mô thu đươc từ phép phân tich phổ Khi mơt người có triêu chứng bệnh điều trị khơng dẫn đên tử vong thời điểm • Bệnh độc tố tích luỹ mơ đủ lớn ,khi phân tích • • độc tố mơ ta đạt kết xác từ phép đo lấy mẫu Kỹ thuật đo Sư tập trung dòng chất lỏng thể cần máy đo co độ nhạy cao khoảng 1/10^6(s) với mẫu vài mlit giao thoa mạng tinh thể Phổ quan học quan tâm đến tương tác xạ điện từ giao thoa hạt vật chất, phổ nguyên tử phân tích định lượng định tính , kết q trình phân tích ghi lại nhờ kềt nối với máy tính Năng lượng dùng cho việc phân tích nguyên tử nằm sóng vung tia cực tím đến ánh sáng khả kiến chùm phơtơn có lượng cao điện từ trường PHỔ NGUYÊN TƯ ĐO SỰ HẤP THỤ HOẶC PHÁT XẠ HUỲNH QUANG AES:automic emission spectrometry AAS:automic absorption spectrometry AFS:automic fluorescence spectrometry XRF: X-ray fluorescence spectrymetry Những phương pháp đươc sử dụng rộng việc chuẩn đoán điều tri lâm sàn theo phương pháp định lượng ( nhờ thông số kỹ thuật kết nối với máy tính II PHƯƠNG PHÁP ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ phương pháp : dùng máy phân tích+ thiết bị hiển thị y học • Thiết bị hiển thị dùng để phân tích PHƯƠNG PHÁP ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ Phân tích AES , AFS kỹ thuật phân tích định lượng sư tương tác tia năm khoảng UV đến vúng ánh sáng khả kiến ta nhìn thấy cấu trúc ngoai e tự vạch phổ thu kỹ thuât XRFhat mang nâng lượng cao tương tác với e lân cận , làm e khỏi nguyên tử nguyên tử trạng thái cơbản , trạng thái bền vững nguyên tử trung hoà điện e chiếm mức lượng , bị kích thích e khỏi trạng thái chuyển lên mức lượng cao lượng cung cấp sư va chạm với nguyên tử khác , nhiệt ,hạt photon có lượng cao , thời gian tồn trạng thai ngắn (cỡ 10^-8 giây) e chuyển trạng thái phát lượng • Cho việc đo nguyên tố vi lượng y tế sinh học , ngồi cịn dùng việc xác định đóng vị phóng xạ • III Phổ ngun tử : phương pháp đo • Máy phung : dùng lửa • Dùng ngọn lửa đốt nóng việc phân tích mẫu vật , cho ta kết qủa nhanh giao thoa cấu trúc vật : ví dụ dùng lửa H, Na K dùng viêc phân tích mẫu vạt sinh học phương phap AES , AAS phân tích cấu trúc mẫu vật khoảng 11Mg / ml , thời gian gần thiết bị cải đầu đốt nóng va xung phát nhanh va kết nối máy tính 3.2 Máy phóng điện, nhiệt • Đa số hệ thống sử dụng dịng điện để đốt • nóng , kỹ thuật ion hóa nguyên tử , gia tăng nhiệt độ chất hòa tan làm khôcấu trúc mẫu vật bị phá hủy làm cho nguyên tử trạng thái giảm Trong qúa trình nhiệt độ lên đến 3000 K , mẫu hình thành ởnhiệt độ nàykỹ thuật cho phép phân tích cấu trúc mẫu cho kết tốt 3.2 Máy phóng điện, nhiệt 3.3 Điện cực cảm ứng • Ở thơi điểm ban đầu máy phóng điện đạt nhiệt độ cao • • ngyuên tư bị kich thích cho AES Argon & khí trơ khácdùng dụng cụ đo lường , nguyên tử Argon bị oxi hóa Ag, Ar +1e Ar-e q trình xảy điện cao trì lượng từ cuộn từ cảm ứng nối với may phát sóng , căp điẹn cưc hoat đông hoạt động 10.000 K dụng cụ mot đuốc Đặc trương AES phân tích mẫu nhiều nguyen tử , quan sát trược tiếp phát ánh sáng anh sáng đa sắc tới máy phân tich đơn sắc tách thành mảng nhỏ 3.4 Huỳnh quang tia X • Phụ thuôc vào lượng xạ rọi hay chùm photon chiếu tới , • thiét bi đo nguồn tia đa sắc rọi từ ống phóng tia X Đây ứng dụng quan trọng sinh học , sử dụng đồng vị phóng xạ Cm224 Fe55…bưc xạ nang lượng cao(trên 3kw) gây phát xạ huỳnh quang sư phân tán tinh thể Những chùm tia nhiễuc xạ cham photon lên máy phân tích, tia X phát từ mẫu vào bô tách dừng tinh thể, xung phát từ máy tỉ lệ lượng photon tia X , máy xo sánh kết mẫu phân tích với mẫu làm chuẩn cài sẵn máy Máy đo phải trì nhiệt độ thấp chân không IV Mẫu lấy phép phân tích phổ ngun tử • Mục đích việc lầy mẫu phép phân tich phổ • nguyên tử để xác định thành cấu trúc bên mẫu ,phương pháp phá hủy cấu trúc dùng nhiệt từ sóng viba Đối với mẫu lấy thể lỏng: tính khơng tập trung chất lỏng nên việc phân tích mẫu phức tạp ,khi phân tích dạng loãng nước phải tách , thành phần xác định dựa máy phân tích-thành phần nguyên tố V ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ : PHÁT TRIỂN GẦN & ỨNG DỤNG • Đo phổ phát xạ nguyên tử Na ,Ka ,Li dùng để đo phát xạ nguyên tử hoăc với căp điên cực để xác định xạ , nhiệt độ thường đa không xảy sử phát xạ Nhưng bị kích thích thì có sư phát nguyên tử , yếu tố quan trọng sinh học để phân tích tế bào có kích thứơc 1mg/l nhờ thiết bị máy phân tích có độ xác cao dẫn đến việc xác định đươc thành phần nguyên tố thể , ví dụ B.P,S ,Fe Đo phổ phát xạ nguyên tử • Gần sư phát triển hệ thống hiển thị quan học máy phân tích với xử lý tín hiệu có độ nhạy cao ,các ngyên tố Cu,Zn ,Al, Fe máu kết thu từ mẫu xét nghiệm , có vai trị quan trọng việc theo dõi đặc tính hemoclialialyis để điều trị • 2>Đo phổ hấp thụ nguyên tử • • • • • 2>Đo phổ hấp thụ nguyên tử Trong kỹ thuật phân tích lâm sàn chữa bệnh thận, sư gia tăng độc tố nhôm , phương pháp dùng để phân tích thực phẩm & mô sinh vật cho kết tốtDùng để đo lượng canxi , AAS đựoc ứng dụng Dùng để đo hàm lượng khống chất thể để phịng ngừa bệnh loãng xương,& viên khớp thiếu Mg ,Fe, Cu ,Zn AAS sử dụng phần lớn phòng thí nghiệm theo dõi dinh dưỡng & triệu chứng rối loạn gen Xác định phần tử chất lỏng có nồng độ thấp • Hầu hết ngun tử ngun tố thể sinh vật có • thể đươc xác đinh AAS chậm so với phương AES, đươc sử dung rộng đẻ kiểm tra đinh lượng công nghệ quảng cáo rọi bóng đèn 1500w sợi wonfron đươc sử dụng máy phát nhiệt , đươc đùng để phát triển thiết bị dẫn , phân tích mẫu thời gian đơtnóng để làm giảm bớt giao thoa • Đo phổ hấp thụ nguyên tử • Được ứng dụng kỹ thuật phân tích lâm sàn , đo lượng canxi xương, xác định khoáng chất thể ,chứng viên khớp thiếu Fe Mg thể , theo dõi lượng dinh dưỡngtrong hợp lý , biến dị gen AAS sử dụng phần lớn phịng thí nghiệm Sư thăng hoa chất rắn • Trong phân tích điều tri lâm sàn : • Đa số muối kim loại có nước tiểu ,máu , mơ,, ví • • dụ thủy ngân khơng có chứng tồn thể hóc mơn tac nhân gây bệnh sâu , sau tiến hành phân tích nước tiểu máu cị su chuyên sư tập trung kim loại  thủy ngân có thể phần lớn thể phần lớn thức ăn hải sản mang vào Các q trình tìm chất có mẫu cách cho vào lò nhiệt cách nung lửa axetylen hay với lò nhiệt điện tán nhỏ sau nung với nhiệt độ cao  chung thăng hoa vài hat vào than nguội nơi chúng bị kẹt lại bề măt nguyên tử hóa có nhiệt độ cao, thu đươc mẫu vật tiên hành phân tích Phát đặc biệt quan trong thời gian gần asen,,của selenium thể, hoạt động manh chất gây rối loạn bệnh tim mạch, • Phép đo phổ phát xạ huỳnh quang tia X • Gần phép đo AFS phát triển việc phân tích nước tiểu ,sư tâp trung máu để xác định tăng huyết áp , dẫn chì xương ,bằng phương pháp tìm thấy lượng chì xương khơng thấy máu , lượng xương người mẹ giảm mang thai : phương pháp đo lượng chi dẫn xương XRF VI PHỔ NGUYÊN TỬ ĐẶC TÍNH ĐịNH LƯỢNG • Ngồi việc phân tích thành phần tạp chất mà cịn cị thể đo độ • • • • phóng xạ nguyên tử , phép đo phổ ngtử mang lại kết tốt kết việc phân tích phụ thc vào vật lấy mẫu , tỉ lệ thành phần nguyên tố mẫu so với số liệu chuẩn có sẵn Vidu để đo độ phóng xạ C14 ta dùng mẫu lấy chuẩn đồng vị cacbon12 Phương sỡ việc xác định thành phần phân tử , xác định tuổi thọ vật Có vai trị quan trọng việc kiểm tra thành phần & hàm lượng chất thể & phương pháp điều chuẩn đoán y sinh Xin chân thành cảm ơn !!??!! ...PHÉP PHÂN TÌCH PHỔ NGUYÊN TỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ LÂM SÀN • • • I GIỚI THIỆU VÊ PHỔ NGUYÊN TỬ II PHỔ NGUYÊN TỬ :PHƯƠNG PHÁP ĐO III CÁC ỨNG DỤNG TRONG PHÉP ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ • IV VẬT LẤY MẪU... PHÂN TÍCH PHỔ NGUYÊN TỬ VI HIỆU QUẢ CỦA VIỆC PHÂN TÍCH PHỔ NGUYÊN TỬ I GIỚI THIỆU VỀ PHỔ NGUYÊN TỬ • Trong hệ thống sinh học việc phân tích nhgững nguyên tử phụ thuộc vào cấu trúc phân tử tính... định dựa máy phân tích-thành phần nguyên tố V ĐO PHỔ NGUYÊN TỬ : PHÁT TRIỂN GẦN & ỨNG DỤNG • Đo phổ phát xạ nguyên tử Na ,Ka ,Li dùng để đo phát xạ nguyên tử hoăc với căp điên cực để xác định