Những lời nói của Va-ren hình như lọt vào tai Phan Bội Châu chẳng khác gì “nước đổ lá khoai”, và cái im lặng dửng dưng của Phan Bội Châu suốt buổi gặp gỡ hình như làm cho Va-ren sửng sốt
Trang 3KiÓm tra bµi cò
Trang 4Cho đoạn hội thoại sau:
Cô giáo: Sao hôm nay bạn Lan nghỉ học vậy lớp trưởng?
Lớp trưởng: Thưa cô, bạn Lan bị bệnh ạ!
Cô giáo: Vậy chiều nay cô cùng một số bạn của lớp ta sẽ đi thăm bạn Lan
Hồng: Vậy chiều nay mình chở lớp trưởng nhé!
Lớp trưởng: Ừ, mình đồng ý
- Xác định vai xã hội của những người tham gia hội thoại?
- Xác định những quan hệ có trong đoạn hội thoại?
Trang 5* Vai xã hội của những người tham gia hội thoại:
+ Cô giáo vai trên.
+ Lớp trưởng, Hồng vai dưới.
+ Lớp trưởng và Hồng ngang hàng
* Quan hệ có trong đoạn hội thoại:
+ Quan hệ cô trò.
+ Quan hệ bạn bè.
Trang 6Cho đoạn hội thoại sau:
Cô giáo : Sao hôm nay bạn Lan nghỉ học vậy lớp
trưởng?
Lớp trưởng : Thưa cô, bạn Lan bị bệnh ạ!
Cô giáo : Vậy chiều nay cô cùng một số bạn của lớp
ta sẽ đi thăm bạn Lan.
Hồng : Vậy chiều nay mình chở lớp trưởng nhé!
Lớp trưởng : Ừ, mình đồng ý.
Trang 8I Tìm hiểu chung về lượt lời trong hội thoại
Trang 9Lượt lời Người cô Bé Hồng
1 - Hồng! Mày có muốn vào Thanh
Hóa chơi với mẹ mày không? - Không! Cháu không muốn vào Cuối năm
thế nào mợ cháu cũng về
2 - Sao lại không vào? Mợ mày phát
tài lắm, có như dạo trước đâu!
3 - Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy
cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.
- Sao cô biết mợ con
có con?
4 - Vậy mày hỏi cô Thông… Trước sau
cũng một lần xấu, chả nhẽ bán xới mãi được sao?
5 - Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ
đầu cậu mày, … và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?
Im lặng
Im lặng
Trang 10Ông Nam chưa nói hết câu, cậu con trai đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:
- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa !
Trong lĩnh vực hội thoại, hành vi của cậu con trai được gọi là gì ?
A Cướp lời B Nói chêm
C Nói leo D Cắt lời
D
Trang 11Xét tình huống sau:
TÌNH HUỐNG 2
Trong một buổi thảo luận của lớp, cô giáo yêu cầu học sinh A phát biểu ý kiến về vấn đề bảo vệ môi trường, học sinh A chưa kịp trình bày thì học sinh B vội vàng đứng lên đưa ra ý kiến của mình.
Trong lĩnh vực hội thoại, hành vi của B được gọi
là gì ?
A Nói leo B Cắt lời.
C Tranh lượt lời (cướp lời) D Nói hỗn.
C
Trang 12TÌNH HUỐNG 3
Ừ thì Phan Bội Châu nhìn Va-ren Nhưng lạ chưa! Những lời nói của Va-ren hình như lọt vào tai Phan Bội Châu chẳng khác gì “nước đổ lá khoai”, và cái im lặng dửng dưng của Phan Bội Châu suốt buổi gặp gỡ hình như làm cho Va-ren sửng sốt cả người.
(Nguyễn Ái Quốc - Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu)
Thái độ mỉa mai, khinh bỉ của Phan Bội Châu trước con người Va-ren.
Trang 133 Kết luận.
- Trong hội thoại, ai cũng được nói Mỗi lần có một người tham gia hội thoại nói được gọi là một lượt lời.
- Để giữ lịch sự, cần tôn trọng lượt lời của người khác, tránh nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc chêm vào lời người khác.
- Nhiều khi, im lặng khi đến lượt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái độ.
Trang 15CÂU HỎI THẢO LUẬN (3 phút)
Tục ngữ phương Tây có câu: Im lặng là vàng Nhưng nhà thơ Tố Hữu lại viết:
Khóc là nhục Rên hèn, van yếu đuối
Và dại khờ là những lũ người câm
Trên đường đi như những bóng âm thầm
Nhận đau khổ mà gởi vào im lặng.
- Hai nhận xét trên đúng hay sai?
- Theo các em, khi nào “Im lặng là vàng”? Khi nào “im lặng” là “dại khờ, hèn nhát”?
Trang 16Cả hai nhận xét trên đều đúng, nhưng mỗi nhận xét lại đúng với mỗi hoàn cảnh khác nhau:
- Im lặng là vàng Khi cần im lặng để giữ bí
mật, thể hiện sự tôn trọng người khác.
- Im lặng là dại khờ, là hèn nhát Khi im lặng trước những hành vi sai trái, bất công.
ĐÁP ÁN
Trang 17II Luyện tập
* Bài tập 1: Tính cách nhân vật được thể
hiện qua lượt lời:
Nhân vật Chị Dậu Cai lệ Người nhà
lí trưởng Anh Dậu Tính cách
Trang 18Lượt lời của chị Dậu:
- Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
- Nhà cháu đã túng lại phải đóng cả suất sưu của chú nó nữa, nên mới lôi thôi như thế Chứ cháu có dám bỏ bễ tiền sưu của nhà nước đâu? Hai ông làm phúc nói với ông lí cho cháu khất…
- Khốn nạn! Nhà cháu đã không có, dẫu ông chửi mắng cũng đến thế thôi Xin ông trông lại!
- Cháu van ông , nhà cháu vừa mới tỉnh được một lúc,
ông tha cho!
- Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!
- Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!
Trang 19Nhân vật Chị Dậu Cai lệ Người nhà
lí trưởng Anh Dậu
Tính cách
* Bài tập 1:
Đảm đang, mạnh mẽ
Trang 20Lượt lời của cai lệ:
- Thằng kia! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộp tiền sưu! Mau!
- Mày định nói cho cha mày nghe đó à? Sưu
của nhà nước mà dám mở mồm xin khất!
- Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ,
thì ông sẽ dở cả nhà mày đi, chửi mắng thôi à!
- Không hơi đâu mà nói với nó, trói cổ thằng
chồng nó lại, điệu ra đình kia!
- Tha này! Tha này!
Trang 21* Bài tập 1:
Nhân vật Chị Dậu Cai lệ Người nhà
lí trưởng Anh Dậu
Tính cách
Đảm đang,
Trang 22Lượt lời của người nhà lí trưởng:
- Anh ta lại sắp phải gió như đêm qua đấy!
- Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không? Đấy, chị hãy nói với ông cai, để ông ấy ra đình kêu với quan cho! Chứ ông lí tôi thì không có quyền dám cho chị khất một giờ nào nữa!
Trang 23* Bài tập 1:
Nhân vật Chị Dậu Cai lệ Người nhà
lí trưởng Anh Dậu
Tính cách
Đảm đang, mạnh mẽ
Thô bạo,
Trang 24Lượt lời của anh Dậu:
- U nó không được thế! Người ta đánh mình không sao, mình đánh người ta thì mình phải
tù, phải tội.
Trang 25Anh Dậu
Tính
cách
Đảm đang, mạnh mẽ
Thô bạo, độc ác
Mỉa mai,
ăn theo Nhút nhát, sợ sệt
Trang 26* Bài tập 2:
Trang 27
* Bài tập 2.
Lúc đầu Nói nhiều Nói ít
(Thuyết phục cái Tí)
(Sợ hãi, đau buồn)
Trang 28Hướng dẫn tự học
thân tham gia
- Xác định vai xã hội của bản thân và mọi người tham gia.
- Xác định lượt lời của bản thân trong cuộc hội thoại đó.
Trang 29B
D
Ng÷ v¨n
8
C
1 Thế nào là một lượt lời trong hội thoại ?
Lµ mét c©u nãi cña ng ư êi tham gia héi tho¹i êi tham gia héi tho¹i
Lµ sè lÇn nãi cña nh÷ng ng ư êi tham gia héi tho i êi tham gia héi tho i ạ ạ
Lµ sè lÇn nãi cña mét ng ư êi trong cuéc tho¹i.
Lµ mét lÇn nãi cña ng ư êi tham gia héi tho¹i
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Trang 30B
D
Ngữ văn
8
C
2 Tôn trọng lượt lời của người khác khi hội thoại là:
Nói leo theo lời của người đang nói
Không chú ý vào lời của người đang nói
Không nói tranh lượt lời, cắt lời hoặc
xen vào lời người khác
Núi tuỳ thớch
BÀI TẬP CỦNG CỐ