Bài ca ngắn đi trên bãi cát

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN1/ Ý nghĩa hình tượng “Bãi cát” 4 câu đầu a Ý nghĩa tả thực *Không gian: “Bãi cát dài” “ Bãi cát dàiBãi cát dài lạilại bãi cát dài Đi một bước bước như lùi một bước”

(Sa Hành Đoản Ca)

Cao Bá Quát

Sĩ tử thời xưa trước giờ thi

I.TÌM HIỂU CHUNG

1/ Tác giả: Cao Bá Quát (1809-1855)

- Tự Chu Thần, hiệu Cúc Đường, Mẫn Hiên, người Phú Thị, Gia Lâm, Bắc Ninh

- Văn võ toàn tài 1854 khởi nghĩa chống lại phong kiến nhà Nguyễn

- Ông là nhà thơ tài năng – bản lĩnh bộc lộ chí khí thanh cao, hoài bão lớn phê phán chế độ phong kiến nhà

Nguyễn bảo thủ, trì trệ

2/ Tác phẩm: “Bài ca ngắn trên bãi cát”

a) Hoàn cảnh ra đời bài thơ:

Cao Bá Quát đã nhiều lần vào Huế để thi Hội Hành

trình từ Hà Nội vào Huế đi qua nhiều tỉnh miền

Trung có những bãi cát trắng mênh mông Hình ảnh này đã gợi cảm húng cho nhà thơ sáng tác

b) Thể loại: Bài thơi viết theo thể ca hành thuộc loại cổ

thể phần tự do về kết cấu, vần, nhịp điệu

c) Bố cục: 3 đoạn (dịch thơ)

- Đoạn 1: 4 câu đầu : Ý nghĩa hình tượng “ bãi cát”

- Đoạn 2 : 6 câu tiếp theo: Sự cám dỗ của danh lợi

- Đoạn 3 : 7 câu cuối : Kết luận của tác giả

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1/ Ý nghĩa hình tượng “Bãi cát” (4 câu đầu)

a) Ý nghĩa tả thực

*Không gian: “Bãi cát dài”

“ Bãi cát dàiBãi cát dài lạilại bãi cát dài

Đi một bước bước như lùi một bước”

- Điệp từ “ bãi cát dài”“ bãi cát dài” + điệp từ “bước“bước” +phụ từ “lại” 

miêu tả bãi cát mênh mông vô tận bãi cát mênh mông vô tận, con người đi trên một bước lại thụt lùi một bước, dường như không thể dường như không thể vượt qua

*Thời gian: “mặt trời lặn”

“ Mặt trời đã lặn, chưa dừng được

Lữ khách trên đường nước mắt rơi”

- Hình ảnh thơ giàu sức gợi tả, gợi cảm

 Con người tất tả đi khi bóng chiều đã tắt, cô đơn, mệt mỏi và ngao ngán

=> Hình ảnh con người cô đơn bé nhỏ giữa mờ tịt của cát khi mặt trời đã lặn mà không biết đi về đâu

b) Ý nghĩa tượng trưng

- Hình tượng “ bãi cát” “ bãi cát” tượng trưng cho con đường danh lợi lắm gian nan, nhọc nhằn.

- Hình ảnh người đi trên bãi cát đến lúc mặt người đi trên bãi cát đến lúc mặt

trời lặn vẫn còn đi tượng trưng cho người đời vất vả tất cả vì danh lợi tất cả vì danh lợi ,con đường đi tìm

chân lý xa xôi mịt mù muốn đến được đích muốn đến được đích

phải đầy nhọc nhằn ( thi cử - đỗ đạt- làm

quan)

2/ Sự cám dỗ của danh lợi ( 6 câu tiếp theo)

“ Không học được tiên ông phép ngủ, Trèo non, lội suối, giận khôn vơi giận khôn vơi !”

- Sử dụng điển cố “ ông tiên ngũ kĩ”  nỗi chán nảnnỗi chán nản vì

tự mình hành hạ thân xác theo đuổi bả công danhhành hạ thân xác theo đuổi bả công danh

 mâu thuẫn giữa khát vọng công danh khát vọng công danh với bả

vinh hoa

- “ giận khôn vơi”: không muốn đi tiếp nhưng phải đi vì không còn con đường nào khác  suy nghĩ đầy mâu thuẫn…

“ Xưa nay, phường danh lợi,

Tất tả Tất tả trên đường đời.

Đầu gió hơi men thơm quán rượu Người say vô số, tỉnh bao người ?”

- Từ láy “ tất tả” + hình ảnh so sánh độc đáo + câu hỏi câu hỏi

tu từ

 Diễn tả sự cám dỗ của danh lợi đối với người đời cũng giống như sự cám giỗ của men rượu mấy ai

thoát khỏi, đồng thời tác giả bày thái độ kinh bỉ

phường danh lợi

3/ Kết luận của tác giả ( 7 câu cuối)

Tính sao đây? Đường bằng mờ mịt , Đường ghê sợ còn nhiều, đâu ít?

- Điệp từ “ bãi cát dài“ bãi cát dài” + câu cảm thán+ câu hỏi tu từ + từ láy “mờ mịt“mờ mịt”  nhấn mạnh tâm trạng bế tắc của

người đi đường ngao ngán, mất phương hướng.

“ Hãy nghe ta hát khúc “ đường cùng”

Phía bắc núi Bắc, núi muôn trùng

Phía nam núi Nam, sóng dào dạt ”

- Phép điệp + nghệ thuật đối + Tính từ

 nhấn mạnh đường đời không lối thoát và sự bế tắc của người tri thức thời ấy.

“ Anh đứng làm chi trên bãi cát?”

- Câu nghi vấn khép lại bài thơ  nhận ra tính chất vô nghĩa của lối học khoa cử, theo lối

cũ, xoáy sâu nỗi bế tắc  khát khao sự

thay đổi

• Nghệ thuật

• Thay đổi cách xung hô (Khi thì “ khách “ khách ”, khi

thì “ta”, “ta”, khi thì “anh”) “anh”)  nhiều trạng thái tâm trạng , giúp tác giả nói một cách thuyết phục hơn về vấn đời danh lợi trong đời.

xen nhau, vần thơ bằng trắc phối nhịp nhàng, tiết tấu phong phú, giọng điệu khi thì bi tráng, khi thì u buồn…

trạng thái tâm trạng…

Tổng kết:

Bài ca ngắn đi trên bãi cát” biểu lộ sự chán ghét của một con người trí thức đối với con đường danh lợi thầm

thường đương thời và niềm khao khát thay đổi cuộc sống Nhịp điệu bài thơ góp phần diễn tả thành công những

cảm xúc, suy tư của nhân vật trữ tình về con đường danh lợi gập ghềnh, trắc trở