- Tác phẩm mà những Cao Bá Quát để lại cho đời khá lớn, nhưng nổi tiếng nhất có lẽ là Bài ca ngắn đi trên bãi cát Sa hành đoản ca.. • Đi ngược tinh thần chung, không có nghĩa nhà nho đã
Trang 1BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI
CÁT
( Cao Bá Quát)
Trang 2- Văn học trung đại Việt Nam từ lâu
đã để lại dấu ấn khó quên trong
lòng bạn đọc với những tinh hoa
của thời đại như danh nhân văn
hóa Nguyễn Trãi, đại thi hào dân
tộc Nguyễn Du Và có lẽ chúng ta
sẽ thiếu sót nếu không nhắc đến
Thánh Quát nổi tiếng một thuở
đăng đàn Cao Bá Quát( 1808 – 1855)
Trang 3- Cao Bá Quát sinh ra tại Bắc Ninh và nay thuộc Long Biên, Hà Nội Ông nổi tiếng là người văn hay chữ tốt, được khá nhiều người biết đến và tôn ving Dù học giỏi và thông minh tuy nhiên con đường thi
cử ra làm quan của ông cũng gặp khá nhiều gian nan vất vả Tuy đã
đỗ cử nhân nhưng ông còn phải trải qua kì thi ở Huế và rất nhiều lần ông không đỗ đạt tại đó Sau này khi nhận thấy những điểm
đáng phê phán của triều đình nhà Nguyễn Cao Bá Quát đã gan dạ đứng lên phê phán và chống lại triều đình và cuối cùng ông nhận lấy cái án tru di tam tộc
- Tác phẩm mà những Cao Bá Quát để lại cho đời khá lớn, nhưng nổi tiếng nhất có lẽ là Bài ca ngắn đi trên bãi cát ( Sa hành đoản
ca) Tác phẩm là sự nổi dậy của cái tôi hiếm thấy trong văn học
trung đại Việt Nam
Trang 4• Bài ca ngắn đi trên bãi cát ( Cao Bá Quát) đi ngược cái “phong thái” chung của xã hội với những quan niệm, những đề tài cao cả trang trọng – dám đề cao cái tôi riêng tư Hướng đi đó đã tạo nên một bước đột phá mới cho thời kì văn học trung đại
• Đi ngược tinh thần chung, không có nghĩa nhà nho đã khiến mình trở nên biệt lập, lạc lỏng, bởi “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” ra đời khi Cao Bá Quát đang trên đường vào Huế dự thi, nêu lên suy nghĩ, đó chính là vai trò, trách nhiệm của kẻ làm trai đối với đất nước Ông khẳng định trong Bài ca ngắn đi trên bãi cát “ Mặt trời đã lặn chưa dừng được” Đó cũng là tuyên ngôn của kẻ hiền sĩ trên con đường khoa cử dù gian khó nhưng nhất quyết không chịu bỏ cuộc, luôn cố gắng bước tiếp để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình
“ Nhất sinh đệ thủ bái hoa mai”
( Một đời chỉ cúi lạy trước hoa mai)
( Cao Bá Quát)
Trang 5- Mở đầu bài thơ là hình ảnh người đi khó nhọc trên bãi cát:
“Bãi cát lại bãi cát dài,
Đi một bước như lùi một bước
• Những bãi cát dài cứ nối tiếp nhau không bao giờ ngững nghỉ, tựa như chẳng thấy điểm kết thúc Bốn bề đều là một màu cát trắng, núi
và biển Chỉ thấy màu nắng, màu cát mà thôi Trong khung cảnh
vắng lặng ấy, có một người đang lê từng bước khó nhọc, “đi một bước như lùi một bước” Giữa thiên nhiên mênh mông, giữa bốn bề cát trắng, con người thật nhỏ bé, cô độc biết bao
“Mặt trời đã lặn, chưa dừng được
Lữ khách trên đường nước mắt rơi”
• Mặt trời đã lặn, nhưng làm sao có thể dừng bước vì giữa biển cát, biết tìm đâu ra chỗ ngủ cho đêm nay Một con đường đi, cứ đi, đi mãi mà chẳng thể dừng lại, mà tiếp cũng chẳng biết bao giờ sẽ tới nơi
• Hình ảnh con đương trên cát bất tận, hình ảnh người lữ khách nhỏ
bé bất lực giữa thiên nhiên, hay đó chính là con đường công danh
mà Cao Bá Quát, cũng như rất nhiều những trí sĩ đương thời đang dấn thân vào Ngay chính nhà thơ, cũng rất lận đận với con đường
Trang 6• Bất lực, bế tắc, nhà thơ chỉ biết tự oán:
“Không học được tiên ông phép ngủ, Trèo non, lội suối, giận khôn vơi!
Xưa nay, phường danh lợi, Tất tả trên đường đời
Đầu gió hơi men thơm quán rượu, Người say vô số, tỉnh bao người ?”
• Nhà thơ chỉ tiếc mình không thể học được phép ngủ của tiên ông,
cứ sống mà mặc kệ mọi danh lợi, mọi oán hận của thế gian Mắt không thấy thì tâm không đau Nhìn người, nhìn mình Biết con
đường công danh là gian nan, là phải “tất tả” ở nơi phường danh lợi, thế nhưng vẫn cứ dấn thân vào Rồi càng đi vào, càng thấy
hoang mang, không biết lối ra cũng chẳng thể dừng lại Vì công
danh phải vất vả Vì công danh phải cố bước Bởi công danh như hơi men rượu, lôi cuốn, hấp dẫn người ta, như hơi men trong gió từ quán rượu, cũng đủ làm người ta say trong mê muội Vô số người tìm đến rượu, bị rượu hấp dẫn, rồi say trong đó không biết lối ra Có biết bao người say, có được bao nhiêu người tỉnh táo để không bị cái danh lợi mê hoặc? Nhà thơ tỉnh, nhưng rồi tỉnh vói nỗi băn
khoăn không biết con đường này có nên đi tiếp hay không?
Trang 7• Người đi trên bãi cát đã quá cùng cực, chán ngán, tuyệt vọng:
Bãi cát dài, bãi cát dài ơi!
Tính sao đây ? Đường bằng mờ mịt, Đường ghê sợ còn nhiểu, đâu ít ? Hãy nghe ta hát khúc “đường cùng”
Phía bắc núi Bắc, núi muôn trùng, Phía nam núi Nam, sóng dào dạt Anh đứng làm chi trên bãi cát ?”
Người lữ khách loay hoay, cô độc, chỉ biết hỏi nơi bãi cát vô tri xem phải tính sao với con đường khó khăn này Đường bằng thì mờ mịt,
mà đường gập ghềnh ghê sợ thì cũng đâu phải ít Đường công danh
là thế, biết bao chông gai, cạm bẫy luôn rình rập Làm thế nào để
được sống như mình muốn trên con đường ấy đây? Một cảm giác tuyệt vọng, bất lực trào dâng trong lòng người khách độc hành, chỉ biết cất lên khúc hát “đường cùng” để bày tỏ tâm trạng
• Nhìn bốn bề, chỉ thấy sóng, thấy núi, chưa có một con đường nào để người lữ khách có thể bước đi cả Nhưng chẳng lẽ đứng mãi nơi cồn cát ấy? Anh còn đứng làm gì trên bãi cát ấy Hãy đi đi, băng qua núi,