Bài giảng SINH LÝ TIÊU HÓA

Các tuyến tiêu hóaTuyến tụy Dạ dầy Túi mật... Hoạt động bài tiết dịch:+ Men tiêu hóa... • Xắp sếp thức ăn theo trình tự nhất định: Thức ăn vào trước xếp ở xung quanh tiếp xúc với dịch

SINH LÝ TIÊU HÓA

TS Đào Mai Luyến

Bộ môn Sinh lý học

Bộ máy tiêu hóa

1.Tế bào biểu mô LK

Các tuyến tiêu hóa

Tuyến tụy

Dạ dầy

Túi mật

Hoạt động bài tiết dịch:

+ Men tiêu hóa

+ Chất khoáng,

chất vô cơ

+ chất nhầy

- Hoạt động hấp thu :

+ Khuếch tán

+ vận chuyển tích cực.+ Thực bào, ẩm bào

Động tác nuốt

Có ý thức Không ý thức Giai đoạn thực quản

Hoạt động cơ học của thực quản

Phản xạ ruột

•Hoạt động bài tiết dịch:

Cấu tạo tuyến nước bọt

+ Chất nhầy: Glucoprotein kiềm.

Điều hòa bài tiết:

Thần kinh thực vật:

KT giao cảm

làm tăng tiết

KT đối giao cảm làm giảm tiết.

- Điều hòa bài tiết:

+ Yếu tố thể dịch:

Bradykinin làm tăng tiết

Atropin làm giảm tiết

- Điều hòa bài tiết:

+ Phản xạ không điều kiện liên quan đến ăn uống

+ Phản xạ có điều kiện liên quan đến ăn uống

• Kết quả tiêu hóa.

- Protein: Chưa được tiêu hóa.

- Lipid: Chưa được tiêu hóa.

DẠ DẦY Tâm vị

Môn vị

Thân vị

Hang vị

Định khu giải phẫu

•Hoạt động cơ học.

-Chức năng chứa đựng:

Khả năng đàn hồi  không thay đổi áp suất

• Xắp sếp thức ăn theo trình

tự nhất định: Thức ăn

vào trước xếp ở xung

quanh tiếp xúc với dịch tiêu hóa để tiêu hóa trước

Thức ăn vào sau nằm giữa khối thức ăn chua

ngấm dịch tiêu hóa tạo ĐK cho Amilaza tiếp tục hoạt động.

• Hoạt động cơ học.

- Hoạt động của thân vị và hang vị:

Cử động đói: khi dạ dầy không có thức ăn

Hoạt động cơ học của dạ dầy

Nhu động dạ dầy: khi thức ăn đến dạ dầy + Xuất phát từ thân vị

+ Xuất phát từ hang vị

CẤU TẠO MÔN VỊ

Điều hòa hoat động

Men tiêu

Protein

Bài tiết dịch

BÀI TIẾT HCl

Lòng dạ dầy

Các yếu tố ảnh hưởng

Bài tiết H +

- Tác dụng của HCl

+ Hoạt hóa pepsinogen  pepsin

+ Tạo pH cho pepsin hoạt động

+ Phân hủy cellulose thực vật non

+ Tiêu diệt vi khuẩn trong thức ăn

+ Phá hủy mô liên kết, hòa tan nucleoprotein

- Chất nhầy:

Glucoprotein.

Mucopolysaccarid Tác dụng bảo

vệ niêm mạc dạ dầy

Đối nghịch với HCl và Pepsin

Vit 12 được tế bào biểu mô ruột non hấp thu theo cơ chế ẩm bào.

Trong tế bào biểu mô

Vit B12 được tách ra và di chuyển vào khoảng kẽ

Điều hòa bài tiết dịch

• Kết quả tiêu hóa.

- Protein  polypeptid

- Lipid: Sp không đáng kể.

- Glucid  mantose

 Sản phẩm: đa phân tử.

-Cấu tạo mô học của dạ dầy:

tế bào biểu mô trụ kép

Hoạt động hấp thu:

1.Tế bào biểu mô LK

10 Thần kinh X

11 Nhung mao

RUỘT NON

Cấu tạo ruột non

(cắt dọc)

Nhung mao

• Hoạt động cơ học.

- Cử động lắc lư: 10 –12 l/ph  Khuấy

- Cử động co thắt  Trộn

- Nhu động: 3m/s  Dồn đẩy đi xuống

- Phản nhu động:  Dồn đẩy đi lên

- Hoạt động của các nhung mao: đưa duỡng chấp vào BH.

• Hoạt động bài tiết

Dịch tụy

Chuyển tiền men thành men thực

thụ

• Các men tiêu protein

• Trypsinogen trypsin Trypsin

Protein Polypeptid

• Chymotrypsinogen trypsin Chymotrypsin

Protein Polypeptid

• Procarboxypeptidase trypsin carboxypeptidase

Polypeptid acid amin

Men tiêu lipid

•Men tiêu glucid.

Maltase

Bài tiết NaHCO3 và H2O

• Bài tiết dịch mật:

Gan bài tiết mật, mật tập trung vào các ống mật rồi đổ vào tá tràng hoặc

dự trữ ở túi mật

Tổng hợp Bilirubin

Tập trung mật vào ống mật

Tổng hợp muối mật

Muối mật là muối của acid glycocholic hoặc acid taurocholic kết hợp với Taurine hoặc

Glycine

Túi mật

Dự trữ mật:

Túi mật có khả năng hấp thu H2O, Na + , Cl - ,,,

Hấp thu ở túi mật

• Tác dụng của muối mật.

Muối mật là muối của acid

glycocholic hoặc acid

Tuần hoàn Gan - Ruột.

•Bài tiết cholesterol và hình thành sỏi mật.

lecithin tạo thành phức hợp tan trong nước.

-Hấp thu nước quá nhiều.

-Thiếu muối mật và lecithin.

-Bài tiết Cholesterol vào túi

• Dịch ruột:

- Dịch tiết tuyến Brunner.

- Dịch tiết tuyến Liebekuhn.

- Men tiêu hóa tổng hợp bởi TB biểu mô

Aminopeptidase; Iminopeptidase Tripeptidase; Dipeptidase

• Men tiêu Protein.

Men tiêu lipid

• Men tiêu glucid.

•Kết quả tiêu hóa ở ruột non:

-Protein Acid amin

-Lipid Monoglycerid, acid béo

-Glucid Glucose; Fructose; Galactose

Niêm mạc ruột non

Nhung mao

Nhung mao

TẾ BÀO BIỂU MÔ

RUỘT NON

• Hoạt động hấp thu:

- Sản phẩm: đơn phân tử

- Cấu tạo:

Tb biểu mô màng đỉnh nhiều nếp gấp

Niêm mạc có các nhung mao

• HẤP THU ĐƠN PHÂN TỬ

HẤP THU GLUCID

• Sản phẩm tiêu hóa Glucid.

- Đường đơn: Glucose.

Khuếch tán

Fructose

Vận chuyển tích cực

• Đặc điểm: phù hợp với chất vận tải:

- Tạo được vòng pyranose (vòng 5 or 6 cạnh)

- Có nhóm -OH ở vị trí C2

- Cấu trúc không gian của phân tử ở dạng D

(dạng hữu truyền)

-  Có nhóm -CH3 hoặc nhóm thế ở vị trí C5

•Cơ chế hấp thu: Glucose, Galactose

Vận chuyển tích cực

• Đặc điểm: phù hợp với chất vận tải:

- Cấu trúc không gian dạng L

- Vị trí Cα gắn với một trong các nhóm :

-COOH; -NH2; -H+

-  Chuỗi gốc trung tính

- Đồng vận chuyển với Na+

Từ lòng ống tiêu hóa vào

tế bào biểu mô

Ẩm bào

• Một số protein có kích thước lớn.

- Trẻ em : hấp thu các kháng thể có trong sữa mẹ,

giúp chống một số bệnh mẹ đã được miễn dịch.

- Người lớn: hấp thu các phân tử protein lạ (dị nguyên)

kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể gây phản ứng dị ứng

HẤP THU LIPID

• Sản phẩm tiêu hóa Lipid

- Acid béo: liên kết đơn

Khuếch tán qua tế bào biểu mô

nhờ micelle muối mật

Khuếch tán:

-Monoglycerid -Cholesteron vào bạch huyết

When large numbers of chylomicrons are being absorbed, the lymph draining from the small intestine appears milky and the lymphatics are easy to see In the image below, of abdominal contents from a coyote, the fine white lines (arrows) are intestinal lymphatics packed with chylomicrons That lymph passes through mesenteric lymph nodes (LN) and then into larger lymphatics.

• KHUẾCH TÁN vào tĩnh mạch cửa :

Acid béo mạch ngắn (dưới 10 C)

Tĩnh mạch cửa

ẨM BÀO

HẤP THU

VITAMIN

Tan trong Lipid (Vit A, D, E, K)

-Khuếch tán có gia tốc.

HẤP THU VITAMIN

Tan trong nước (Vit B, C)

Vitamin B, C

-Đồng vận chuyển với Na +

-Hấp thu B 12

Hấp thu ion

•Hấp thu Ca++

Tùy thuộc vào parathormone cận giáp

•Hấp thu Fe++

VC tích cực

HẤP THU NƯỚC

• Khuếch tán (áp suất thẩm thấu)

• VC tích cực (ADH, Aldosterone).

RUỘT GIÀ

• Hoạt động cơ học:

- Đóng mở van hồi manh tràng:

Pmanh tràng > Phồi tràng  Đóng van

Pmanh tràng < Phồi tràng  Mở van

- Co thắt từng đoạn  Trộn

- Nhu động:  Dồn đẩy đi xuống

- Phản nhu động:  Dồn đẩy đi lên

Di chuyển các sản phẩm tiêu hóa

Bài tiết phân

1.Phản xạ nội sinh.

Auerbach

Bài tiết phân

2.Phản xạ tống phân phó giao cảm

Bài tiết phân

3 Vai trò của cơ thắt ngoài hậu môn.

• Hoạt động bài tiết.

- Dịch nhầy

- Không có men tiêu hóa

• Hoạt động của vi khuẩn.

- Lên men Monosaccarid, a.amin  a lactic, a acetic

- Acid amin: Khuếch tán.

- Monosaccarid: Khuếch tán

- Vitamin: Khuếch tán