Thái cực quyền Học tập giải trí

Lời giới thiệu ................................ ................................ ................................ 4 PHẦN THỨ NHẤT ................................ ................................ ..................... 6 I. TÍNH ƯU VIỆT VỀ HOẠT ĐỘNG TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE CỦA THÁI CỰC QUYỀN ................................ ................................ ........ 6 1. Rèn luyện hệ thần kinh : ................................ ................................ . 6 2. Hỗ trợ hoạt động của hệ thống tuần ho àn, khíquản, huyết quản v à các hệ mạch : ................................ ................................ ......................... 6 3. Tăng cường sự dẻo dai của c ơ bắp, rèn luyện các khớp x ương toàn cơ thể : ................................ ................................ ................................ ... 6 4. Hít thở từtừ, “Khí tồn đan điền”: ................................ ................... 7 II. NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI TẬP THÁI CỰC QUYỀN ........... 7 PHẦN THỨ HAI ................................ ................................ ......................... 9 I. NHỮNG YẾU LĨNH CƠ BẢN TRONG LUYỆN THÁI CỰC QUYỀN................................ ................................ ................................ ..... 9 II. PHƯƠNG PHÁP LUY ỆN VẬN ĐỘNG THỞ BỤNG SÂU ............. 13 III. NHỮNG YÊU CẦU CỦA THÁI CỰC QUYỀN ĐỐI VỚI T Ư THẾ CỦA CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ................................ ............................... 18 1. Bộ phận đầu ................................ ................................ ................. 19 a Đầu ................................ ................................ .......................... 19 b Đỉnh ................................ ................................ ......................... 19 c Gáy ................................ ................................ .......................... 20 2. Chi trên ................................ ................................ ........................ 21 a Vai ................................ ................................ ........................... 21 b Khuỷu tay................................ ................................ ................. 22 c Cổ tay................................ ................................ ....................... 22 d Tay :................................ ................................ ......................... 22 e Nắm tay :................................ ................................ .................. 24 f Câu ................................ ................................ .......................... 24 3. Phần trên của thân người: ................................ ............................. 25 a Ngực : ................................ ................................ ...................... 25 b Xương sống: ................................ ................................ ............. 25 c Bụng : ................................ ................................ ...................... 26 d Eo ................................ ................................ ............................ 27 e Mông ................................ ................................ ....................... 28 4. Chi dưới : ................................ ................................ ..................... 29 a Háng : ................................ ................................ ...................... 29 b Vùng chậu –đùi : ................................ ................................ ..... 30 c Đầu gối : ................................ ................................ .................. 31 d Chân :................................ ................................ ....................... 32 5. Khớp : ................................ ................................ .......................... 33 IV. MẤY PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP THEN CHỐT ....................... 36 1. Thân pháp (phương pháp luy ện tập thân) ................................ ...... 36 2. Bộ pháp (phương pháp luyện bước chân) ................................ ..... 38 3. Thủ pháp và nhãn pháp (Ph ương pháp luyện tay và mắt) .............. 39 4. Lực háng ................................ ................................ ...................... 41 5. Động tác hình cung ki ểu xoáy ốc với sự vận động của khí lực b ên trong. ................................ ................................ ................................ ... 43 6. Năm quy luật đối xứng hài hòa ................................ ..................... 45 ốn lên trên , trước tiên phải ở dưới ................................ ...... 45 ốn sang trái , tr ước tiên cần qua phải ................................ ... 46 ẩy lên là có kéo l ại................................ .................. 46 dưới, phải trái cuốn hút lẫn nhau và liên hệ với nhau ... 46 ằng kéo trái ng ược, “Khúc trung cầu trực” (trong cái cong t ìm cái thẳng) ................................ ................................ ......................... 46 7. Sự kết hợp tựnhiên giữa khai hợp –hư thực với hít thở. .............. 47 a Khai –hợp, hư –thực ................................ ................................ ... 47 1) Khai và hợp là từ trong điều khiển ngo ài, từ ngoài đưa vào trong. 47 2) “Khai trung h ữu hợp, hợp trung hữu khai” ................................ .. 47 3) “Hư trung hữu thực, thực trung hữu h ư”................................ ...... 48 4) Khai –hợp, hư –thực thay đổi từ từ. ................................ ........... 48 b Sự khai –hợp, hư –thực và hô hấp ................................ .............. 49 1) Sự kết hợp tự nhi ên giữa khai –hợp, hư –thực và hô hấp ......... 49 2) Hợp hư , tích là lấy hơi vào; khai, th ực, phát là thở ra............. 50 3) Khi đi và vung tay th ì khai, th ở ra và hợp, lấy hơi vào là một ... 51 4) Toàn bộ bài thái cực quyền với các thế, về phân loại thứ tự th ì hô hấp và động tác là một ................................ ................................ ..... 52 V. Các ví dụ về hô hấp trong thế quyền ................................ ................. 54 PHẦN THỨ BA ................................ ................................ ......................... 64 Phụ lục ................................ ................................ ................................ ....... 64 I. Thiết thực dạy tốt, học tốt môn “Thái cực quyền giản hóa .............. 64 II. Những bộ hình cơ bản trong “Thái cực quyền giản hóa” .................. 65 III. Bộ pháp liên hoàn của Thái cực quyền giản hóa ............................... 74 Lời giới thiệu

THÁI CỰC QUYỀN

MỤC LỤC

Lời giới thiệu 4

PHẦN THỨ NHẤT 6

I TÍNH ƯU VIỆT VỀ HOẠT ĐỘNG TĂNG CƯỜNG SỨC KHỎE CỦA THÁI CỰC QUYỀN 6

1 Rèn luyện hệ thần kinh : 6

2 Hỗ trợ hoạt động của hệ thống tuần ho àn, khíquản, huyết quản v à các hệ mạch : 6

3 Tăng cường sự dẻo dai của c ơ bắp, rèn luyện các khớp x ương toàn cơ thể : 6

4 Hít thở từtừ, “Khí tồn đan điền”: 7

II NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI TẬP THÁI CỰC QUYỀN 7

PHẦN THỨ HAI 9

I NHỮNG YẾU LĨNH CƠ BẢN TRONG LUYỆN THÁI CỰC QUYỀN 9

II PHƯƠNG PHÁP LUY ỆN VẬN ĐỘNG THỞ BỤNG SÂU 13

III NHỮNG YÊU CẦU CỦA THÁI CỰC QUYỀN ĐỐI VỚI T Ư THẾ CỦA CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ 18

1 Bộ phận đầu 19

a- Đầu 19

b- Đỉnh 19

c- Gáy 20

2 Chi trên 21

a- Vai 21

b- Khuỷu tay 22

c- Cổ tay 22

d- Tay : 22

e- Nắm tay : 24

f- Câu 24

3 Phần trên của thân người: 25

a- Ngực : 25

b- Xương sống: 25

c- Bụng : 26

d- Eo 27

e- Mông 28

4 Chi dưới : 29

a- Háng : 29

b- Vùng chậu –đùi : 30

c- Đầu gối : 31

d- Chân : 32

5 Khớp : 33

IV MẤY PHƯƠNG PHÁP LUYỆN TẬP THEN CHỐT 36

1 Thân pháp (phương pháp luy ện tập thân) 36

2 Bộ pháp (phương pháp luyện bước chân) 38

3 Thủ pháp và nhãn pháp (Ph ương pháp luyện tay và mắt) 39

4 Lực háng 41

5 Động tác hình cung ki ểu xoáy ốc với sự vận động của khí lực b ên trong 43

6 Năm quy luật đối xứng hài hòa 45

ốn lên trên , trước tiên phải ở dưới 45

ốn sang trái , tr ước tiên cần qua phải 46

ẩy lên là có kéo l ại 46

-dưới, phải -trái cuốn hút lẫn nhau và liên hệ với nhau 46

ằng kéo trái ng ược, “Khúc trung cầu trực” (trong cái cong t ìm cái thẳng) 46

7 Sự kết hợp tựnhiên giữa khai hợp –hư thực với hít thở 47

a- Khai –hợp, hư –thực 47

1) Khai và hợp là từ trong điều khiển ngo ài, từ ngoài đưa vào trong 47 2) “Khai trung h ữu hợp, hợp trung hữu khai” 47

3) “Hư trung hữu thực, thực trung hữu h ư” 48

4) Khai –hợp, hư –thực thay đổi từ từ 48

b- Sự khai –hợp, hư –thực và hô hấp 49

1) Sự kết hợp tự nhi ên giữa khai –hợp, hư –thực và hô hấp 49

2) Hợp -hư , tích là lấy hơi vào; khai, th ực, phát là thở ra 50

3) Khi đi và vung tay th ì khai, th ở ra và hợp, lấy hơi vào là một 51

4) Toàn bộ bài thái cực quyền với các thế, về phân loại thứ tự th ì hô hấp và động tác là một 52

V Các ví dụ về hô hấp trong thế quyền 54

PHẦN THỨ BA 64

Phụ lục 64

I Thiết thực dạy tốt, học tốt môn “Thái cực quyền giản hóa" 64

II Những bộ hình cơ bản trong “Thái cực quyền giản hóa” 65

III Bộ pháp liên hoàn của Thái cực quyền giản hóa 74 Lời giới thiệu

Thái cực quyền là một trong những môn phái v õ thuật cổ truyền phong phú và nổi tiểng của Trung Quốc Ng ày nay Thái cực quyền ở Trung Quốc

được phổ biến rộng r ãi vì nó có tác d ụng thiết thực nh ằm luyện tập củng cố v à tăng cường sức khỏe cho mọi ng ười Ở Việt Nam cũng có nhiều ng ười hâm

mộ và tập luyện môn n ày, nhất là ở các câu lạc bộ sức khỏe ngoàitrời

Bác Hồmuôn vàn kính yêu c ủa chúng ta tr ước đây đã được võ sư Cố Lưu

Hinh, người amhiểu sâu sắc về Thái cực quyền , được Trung ương ĐảngCộng sản Trung Quốc giới thiệu sang Việt Nam trực tiếp h ướng dẫn người tập luyện trong nh ững năm 1955 –1957 tại Hà Nội Tôi cũng may mắn đ ược cùng một

số đồng chí khác tham gia các buổi tập đó

Bình sinh Bác Hồ rất quan tâm tự tập luyện theo nhiều ph ương pháp sinh

động do Người sáng t ạo Thật bình dị mà vĩ đại, từ Nh à Rồng ra đi tìm đường cứu nước, qua lao động v à tham gia vận động cách mạng ở nhiều n ước, những lúc bình an c ũng như gian khổ nhất, trong sinh hoạthàng ngày, Bác H ồ không bao giờ sao nhãng tập luyện giữ g ìn sức khỏe Sau Cách mạng Tháng 8 năm

1945 về Hà Nội dù bận rộn công việc đến đâu, từ mờ sáng kể cả lúc m ưa phùn gió bấc, Người vẫn ra sân tập thể dục đều đặn Cuối tháng 3 năm 1946, Bác

Hồ đã ra lời kêu gọi “Toàn dân tập thể dục” đến nay vẫn c òn nguyên giá tr ị

chỉ đạo, cổ vũ động vi ên vang vọng mãi cho các th ế hệ của chúng ta Khi kháng chiến chống Pháp, d ù ở chiếnkhu trong rừng sâu, Người vẫn cùng mọi người tập thể dục , chơi bóng chuy ền hoặc bơi ở con sông gần cơ quan; nhi ều lần sau phiên họp của Chính phủ Kháng chiến, Ng ười vui vẻ thoái mái huy

động các vị bộ tr ưởng, thứ trưởgn ra sân c ùng chơi bóng chuy ền hoặc tập quyền Năm 1955 h òa bình lập lại, được võ sư Cố Lưu Hinh hướng dẫn tập

luyện, Người rất trọng nhân t ài và quan tâm đ ến mọi người xung quanh n ên

chỉ thị cho chúng tôi tổ chức th ành lớp học có gần 20 anh, chị em c ùng tham gia học Thái cực quyền Chính tại cái sân rộng rãi chếch phía sau b ên phải ngôi nhà một tầng nơi Người đã từng ở và làm việc gần 10 năm sau giải phóng Thủ đô, sáng sá ng Người dậy rất sớm để c ùng lớp học nghiêm túc theo từng động tác của l ão võ sư Người còn cùng lớp học, không bỏ buổi n àonghe

võ sư Cố Lưu Hinh giảng giải về lý thuyết v õ học, võ đạo Người thường ân

cần hỏi han trân trọng v à nhiều lần giữ lão võ sư ở lại cùng ăn sáng và trao đ ổi

ý kiến rất cởi mở, thân mật Qua tập uyện của Bác Hồ những năm 1955 –

1957 so sánh với trước đó, chúng tôi th ấy Thái cực quyền l à bài tập mà Người

ưa thích nhất, có lẽ vì nó hấp dẫn, mang lại kết quả tích cực, rất thích hợp với mọi người, đăc biệt với ng ười lớn tuổi

Năm 1975, võ sư Cố Lưu Hinh gửi tặng tôi về cuốn sách Thái cực quyền,

do chính ông biên soạn, để kỷ niệm những ng ày ở Việt Nam không bao giờ

quên mà chúng tôi có d ịp quan biết nhau nay có l ẽ lão võ sư cũng đãgần 90 tuổi Đây là cuốn sách rất quý của kho t àng võ thuật, đặc biệt l à Thái cực quyền của Trung Quốc Phần lý thuyết đ ược trình bày một cách khoa học có tính tổng kết sâu sắc, phần thực h ành có các hình ảnh minh họa đầy đủ , tỷ mỉ các động tác của bài tập Nay do yêu cầu của phong tr ào “Thể thao cho mọi người” đang phát triển, tôi xin trân trọng giới thiệu cuốn sách quý n ày với bạn đọc xa gần tham khảo, t ìm hiểu tập luyện theo Thái cực quyền Nếu các bạn muốn có sức khỏe dồi d ào, tinh thần sảng khoái xin h ãy thường xuyên tập theo đúng l ời khuyên và hướng dẫn của tác giả

TẠ QUANG CHIẾN

Chủ tịch Ủy ban Olimpic Việt nam

nguyên Tổng cục trưởng Thể dục Thể thao

PHẦN THỨ NHẤT

I TÍNH ƯU VI ỆT VỀ HOẠT ĐỘNG TĂNG C ƯỜNG

SỨC KHỎE CỦA THÁI CỰC QUYỀN

Thái cực quyền là môn “quyền thuật” đã lưu hành từ lâu đời của Trung

Quốc (động tác phối hợp của thủ pháp, nh ãn pháp, thân pháp, b ộ pháp), “thu ật thổ nạp” (vận động hít khí sâu thả cũ thu mới), “thuật đạo dẫn” (vận động c ơ thể và khí công)

Sự kếp hợp chặt chẽ của ba thứ : ý chí, hít thở, động tác (theo thuật

ngữ gọi là : luyện ý, luyện khí, luyện thân) tạo ra môn thể dục v õ thuật mới để chữa bệnh, tăng cường thể chất và bảo vệ sức khỏe l à kếp hợp chặc chẽ giữa nội ngoạitoàn thân đ ã cấu thành tính thống nhất trong ngoàivà tính tổng thể của phương pháp rèn luy ện Thái cực quyền, nó v à quan niệm tổng thể của trị liệu trong Y học Trung Quốc l à một

Kết hợp đạo dẫn v à thổ nạp, trong khi t ập Thái cực quyền không chỉ

tiến hành các hoạt động của c ơ bắp và khớp xương mà còn kết hợp giữa động tác và hít th ờ, từ đó tăng c ường rèn luyện của nội tạng

Những ưu việt của hoạt động r èn luyện Thái cực quyền hi ện nay :

1 Rèn luyện hệ thần kinh :

Hoạt động đa dạng vô c ùng phức tạp của con ng ười là dựa vào điều tiết sự

ức chế và hưng phấn của thần kinh đại n ão

Thái cực quyền dùng phương pháp luy ện tập “Tĩnh tâm dụng {”, đầu

tiên cho ho ạt động vỏ đại n ão được nghỉ ngơi Trung tâm th ần kinh sẽ chỉ huy động tác phối hợp của các c ơ quan chức năng toàn thân và luyện tính linh hoạt của hệ thống thần kinh Do đó, khi luyện Thái cực quyền tuy tốc độ châm

nhưng lại rất nhạy cảm v à thích ứng đối với sự biến đổi của thế giớ i bên ngoài

2 Hỗ trợ hoạt động của hệ thống tuần ho àn, khí quản, huyết quản v à

các hệ mạch :

Lý luận Trung Quốc cho rằng c ơ thể conngười có mối quan h ệ thống nhất giữa sức khỏe và sự lưu thông của các hệ thần kinh v à khí huyết trong mỗi con người Sau mộtthời gian luyện Thái cực quyền , sẽ có cảm giác bụng k êu,

đó chính là ph ản ứng của sự l ưu thông các h ệ thống khí huyết v à thần kinh Trong quá trình luy ện tập, các mạch máu của động mạch sẽ hoạt động điều

độ, thúcđẩy quá trình tuần hoàn máu, đẩy nhanh quá trình cung c ấp khí và cũng tăng cường quá trình trao đổi của khí quản

3 Tăng cường sự dẻo dai của c ơ bắp, rèn luyện các khớp x ương toàn

cơ thể :

Vận động không thể tách rời các hoạ t động có liên quan giữa cơ bắp, các

khớp xương và các cơ quan liên quan Động tác vòng tròn xoáy trôn ốc của Thái cực quyền có thể khiến to àn bộ các cơ bắp và các đường gân trong c ơ thể phải tham gia hoạt động, khiến các khả năng của chúng th êm phong phú uy ển chuyển mà có tính đ ộc lập Các c ơ quan chức năng của cơ thểcó thể hướng tới tới mọi hướng, hoạt động của nó mềm mại m à lại có ảnh hưởng lớn Hệ thống xương cốt và các cơ quan khác ho ạt động chịu s ự chi phối của c ơ bắp, song có tác d ụng tự mình điều tiết, nó hỗ trợ cho sự mạnh mẽ của hệ thống xương cốt, đảm bảo tính linh ho ạt của các c ơ quan khác trong cơ th ể

4 Hít thở từ từ, “Khí tồn đan điền”:

Trạng thái đầu ti ên của Thái cực quyền phải duy tr ì là “B ụng đầy ngực rỗng”, trạng thái căng thẳng của phần ngực đ ược chuyển sang phần bụng, l àm

cho phổ thoải mái, phần bụng tĩnh nh ưng lại đầy, và phải duy trì trọng tâm Khi luyện Thái cực quyền, hít từ từ đ ưa khí đến khắp cơ thể : hít sâu, hít d ài, hít đều và chậm tăng dần số l ượng hít vào cơ thể

Với những ưu điểm trên, việc luyện tập Thái cực quyềnrất thích hợp với

những người lao động trí óc, người bệnh và người có cơ thể yếu, người trung niên và phụ nữ Người tập phải căn cứ v ào tình trạng thể chất, tiến h ành tập một cách có trình tự Tùy điều kiện thời gian và thể lực cho phép , mỗi buổi sáng hàng ngày luy ện tập một lần, mỗi lần t hời gian khoảng tr ên dưới 20 phút Nhiều người qua một thời gian r èn luyệnđã chứng mình Thái c ực quyền

có tác d ựng chữa bệnh đối với một số bệnh mãn tính nhất định như : suy nhược thần kinh, của huyết áp, đau tim , đau ph ổi, đái đường, ho lao, khớp, cảm mạo, lú lẫn … Nhưng nếu bệnh tình nặng quá phảiluyện tập một cách

khoa học, mức độ luyện tập phải theo sự h ướng dẫn của các nhân vi ên y tế thì kết quả sẽ tốt h ơn

II NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý KHI TẬP THÁI CỰC

QUYỀN

Với quan điểm tăng c ường hoạt động thể dục ph òng bệnh, tăng c ường sức khỏe vì sự nghiệp xây dựng ch ủnghĩa xã hội, phong trào luyện tập Thái cực quyền đã được đông đảo mọi ng ười tham gia Khi học Thái cực quyền phải chú {: phương pháp luyện tập phải chính xác, t ư thế động tác đúng nh ư hướng dẫn, như vậy mới nâng cao được hiệu quả rèn luyện Nếu bắt đầy đ ã luyện tập không chuẩn, động tác đã thành định hình, sau đó khắc phục rất khó khăn Thái cực quyền là môn phái do đ ộng tác tạo thành, các yêu c ầu không nhiều, khi luyện tập cũng dễ tiếp thu, chỉ cần ng ườiluyện tập phải bền bỉ v à tận tâm Để làm mọi việc phải có sức khỏe, muốn vậy n ên quyết tâm, tin

tưởng tăng cường luyện tập Thái cực quyền Nh ư thế sẽ có tác dụng tăng cường thể chất và đảm bảo sức khỏe

Khi luyện tập Thái cực quyền n ên hít không khí trong lành, thông qu a đó

sẽ kích thích hệ thần kinh , kích thích toàn b ộ các cơ quan chức năng trong c ơ thể, đặc biệt là các cơ quan tiêu hóa và h ệ tuần hoàn

Người có bệnh khi tập Thái cực quyền ở ngo ài trời nên tránh nắng gắt, gió

và mưa, sau khi t ập các lỗ ch ân lông và huy ết quản đang mở, n ên ngồi mát một lúc để tránh sinh b ênh về sau

Buổi tối sau khi tập luyện, n ên nghỉ, đi dạo Nh ư vậy sẽ ngủ ngon

Khi đói và khi vừa ăn cơm xong đều không n ên tập, sau khi ăn khoảng

một giờ có thể tập luyện đ ược

Quần áo mặc khi tập Thái cựcquyền phải gọn g àng, thoải mái, thắt lưng

quần chặt vừa phải

Sau khi tập xong nếu cảm thấy khô họng, chỉ n ên uống nước đung sôi vừa

đủ, không được uống nhiều

Khi học Thái cực quyền đầu ti ên phải chú { “Tĩnh tâm”, “Dụng {”, “Thể

trạng”, “Thân thẳng” Sau khi động tác đ ã thành thục phải chú { : “Nhu h òa”,

“Viên hoạt”, “Liên quán”, “Hi ệp điều”

Ở đây chỉ giới thiệu một cách khái quát nội dung của nó để giúp ng ười

mới học lần đầu có đ ược một khái niệm ri êng

Khi luyện Thái cực quyền, từ đầu chí cuối buổi tập, ng ười tập luyện phải

giữ thăng bằng tâm khí, th ư giãn thoải mái Trước tiên phải “thả lỏng” trong khu thần kinh đại n ão, thả lỏng cơ bắptoàn thân, th ả lỏng các khớp xương và các cơ quan n ội tạng Thân ng ười phải thằng một cách tự nhi ên, đỉnh đầu và hận môn luôn luôn thẳng đứng, tr ên dưới thống nhất Tránh hiện t ượng ngực ưỡn, bụng phưỡn, đầu cúi, l ưng khom, mông cong, hít th ở phải tự nhi ên –dần dần áp dụng ph ương pháp thở bụng, phải luôn luôn giữ đ ược tư thế bụng rắn ngực nở Khi vận động cũng phải giữ đ ược trạng thái thân thẳng, các c ơ thả lỏng, bụng rắn ngực nở, khiến cho thân d ưới có thể trụ vững, thân tr ên linh hoạt

Luôn luôn phải tập trung tinh thần, điều khiến các động tác bằng ý thức ,

động tácphải nhẹ nhàng, mềm mại uyển chuyển, không vận lực một cách thô bạo, cứng nhắc, động tác phải v ùng tròn theo hình cung ho ặc hình tròn, d ần dần khiến cho tất cẩ các c ơ bắp và các khớp xương đều được vận động, động tác hài hòa khi ến các cơ bắp được rèn luyện dần từ lớp ngo ài vào tới lớp trong, đ ộng tác phải li ên hoàn, liên t ục; mọi tư thế và động tác đều phải đ ược thực hiện một cách đầy đủ, ho àn hảo, không đ ược cái nặng cái nhẹ, không được khiếm khuyết v à đứt đoạn

Phảilấy vận động quanh trục của eo l ưng làm chính, ph ần eo phải thẳng

và được thả lỏng, không lắc l ư, xương chậu –đùi phải vữngđể có thể ổn định được trọng tâm, khi vận động tứ ch ichỉ cần xoay nhẹ phần eo

Đầu phải thẳng, huyệt Bách hội luôn luôn phải h ướng lên; khi c ử động,

muốn hướng về phương nào thì thần nhãn phải được hướng đi trước, ánh mắt

phải được đánh đi trước cùng với sự vận động của tay; khi dừng thế, ánh mắt nhìn ra xa theo h ướng đầu ngón tay trỏ hoặc ngón giữa, thần nh ãn phải chú ý tới hai bên trên dưới, cổ phải thẳng, thả lỏng v à chuyển động theo ánh mắt; miệng ngậm tự nhi ên, hàm dưới hơi thu vào, đầu lưỡi hơi cuốn lên chạm nhẹ vào hàm trên, nh ằm tăng cường khả năng tiết n ước bọt, như vậy khi luyện tập

cổ họng không cảm thấy khô, tạo thói que n thở bằng mũi, đảm bảo vệ sinh hô hấp

Vai phải thả lỏng, hai vai cân đối, không đ ược bên cao bên th ấp; khuỷu

tay hải được thả lỏng, khớp khuỷu tay h ơi cong tập trung ý thức v ào đầu khuỷu khiến cho cánh tay khi co v ào duỗi ra được nhẹ nhàng, linh hoạt mà vẫn có lực, cẳng tay trụ vững theo thế (c òn gọi là “tọa uyển”), các ngón tay duỗi ra, khi bàn tay hoàn thành đ ộng tác đánh về phía tr ước, gốc bàn tay cũng đánh mạnh về phía tr ước theo quán tính, vận lực nhiều ở ngón giữa v à ngón

áp út Khi cánh tay v ận động, cổ tay cũng phải vận động theo, tay xoay ra hướng ngoài gọi là cuộn thuận, xoay v ào hướng trong gọi l à cuộn ngược

Trên đây là những yêu cầu đối với chi tr ên

Phải “Hàm hung bạt bối”, có nghĩa l à xương quai sanh tương đ ối cố định,

hơi chìm xuống, cổ ngực thả lỏng, lồng ngực h ơi thu vào, khi ến các bộ phận bên trong cảm thấy thoải mái, thuật ngữ gọi l à “Hàm hung”; các cơ lưng c ũng phải thả lỏng, hai x ương bả vai vương ra ngoài, đồng thời cố định lại, d ưới tác động của cơ lưng các đốt xương sống cũng phải t hẳng và thả lỏng, khớp xương giữ hai vai (đốt lớn) h ơi nhô lên khi ến lớp da ở bộ phận nầy có cảm giác căng ra , thu ật ngữ gọi l à “Bạt bối”, khiến giữa hau đốt x ương hai vai có

sự tghông liền, đồng thời hau đốt x ương này lại hơi cong về phía trước, tọa thuận lợi cho việc “H àm hung bạt bối”

Vận dụng ph ương pháp hít th ở bung tự nhiên, sự dụng hoạt động l ên xương của cơ hoành để “Khí trầm đan điền” (Dồn khí xuống bụng d ưới) khiến bụng dưới được điều dưỡng tốt, không đang l ên, như vậy khi luyện tập sẽ không thởgấp vì thiếu oxi, đồng thời có thể ổn định đ ược trọng tâm “H àm hung bạt bối” là tạo điều kiện để “khí trầm đan điền”, các c ơ ngực và cơ lưng trong trạng thái thả lỏng dần dần thu xuống d ưới, khiến vùng quanh eo càng rắn chắc, xương ch ậu –đùi trụ vững, đồng thời khiến cho phần bụng vô c ùng căng chắc trong trạng thái thả lỏng

Đốt xương cùng luôn luôn ph ải chiếu thẳng đ ường chính giữa của phần bụng vả ngực, nh ư là đỡ bụng dưới, đường chính giữa của phần bụng muốn quay sang hư ớng nào đốt xương cùng phải quay thẳng sang hướng đó, có tác dụng như bánh lái điều khiến hướng vận động, bảo đảm giữ cho thân thẳng ở mọi góc độ trong khi vận động, gọi l à “Xương cùng chính gi ữa” Đáy hông

vùng khớp chậu –đùi phải mở, cơ ở bộ phận hậu mô n hơi co lại (không n ên

co quá), gọi là treo háng, có m ối quan hệ tương hỗ với “Hư lĩnh đỉnh k ình” Việc cố định x ương quai sanh trong “hàm hung” đ ối xứng trên dưới với việc

“khí trầm đan điền”, việc dốt sống lớn nhoo l ên trong “bạt bối” đối xứng tr ên

dưới với việc khớp chậu -đùi có lực Cố định xương quai sanh là chu ẩn bị lực tĩnh cho “h àm hung”, đót s ống lớn nhô l ên là chuẩn bị lực tĩnh cho “bạt bối” Khi vận động, eo là bộ phận quyết định, c ơ bụng vận động, c ơ lưng cũng

vận động theo, đ ưa đến sự vận động của tứ chi

Trên đây là nhữngyêu cầu về “hàm hung bạt bối”, “khí trầm đan điền”,

“eo thẳng thả lỏng”, “x ương cùng chính gi ữa”, “lỏng hông treo háng”, “lực

hợp về trước” của phần thân

Hai đùi phải phân định rõ thực hư, khớp chậu –đùi phải lỏng, khớp gối

luôn hơi chùng Khi v ận động đùi, trước tiên phải thực hiện xong vị êc chuyện dịch của một b ên eo, đáy hông hơi thu vào (chuy ển dịch vào trong), dồn trọng tâm vào m ột đùi, cơ đùi vạn lực, vai bằng với gỏt chân, lực ở vai phải đ ược đưa xuống tận gót chân, nhằm tăng tính bền vững m à lại không làm mất tính linh hoạt của khớp gối b ên đùi thực, khiến chân b ước vững chãi thân người hơi xổm xuống, sau đó chân kia từ từ duỗi ra, khớp gối không quá thẳng , rồi vận lực cơ đùi; dùng m ũi chân vận lực để b ước, giữa chừng lại h ơi thẳng người lên để tăng thêm lượng vận động m à lại không cứng nhắc; b ước đi phải nhẹ nhàng linh ho ạt, cùng với sự chuyển dịch từ từ của trọng tâm, hai chân phải thay nhau nâng đỡ trọng tâm, để giữ thăng bằng cho to àn thân Khi th ực hiện động tác, ngón chân, bàn chân, gót chân áp thẳng xuống đất, lực của b ên chân thực đè xuống, như được cắm xuống đất, khiến b ước chân vững chắc, còn bên châm h ư thì thay đổi linh hoạt

Đó là những yêu cầu về phân định r õ hư thực, chùng gối lỏng khớp chậu –

đùi, điều chỉnh trọng tâm của chi d ưới

Khi mỗi thế đã vào đúng vị trí, phần eo trong khi thả lỏng phải h ơi đè xuống, các đốt sống thả lỏng ch ìm xuống, khiến khớp x ương chậu –đùi có

lực; đốt sống lớn h ơi nhô lên, khiến xương chậu –đùi như bị kéo giằng theo hai chiều lên và xuống Khớp chậu –đùi được mở gọi là treo háng; hai g ối hơi thu vào, g ọi là khép háng Ng ực nở, bụng thả lỏng m à căng chắc Ý nghĩ phải được tập trung tới ngón tay v à đầu ngón chân

Cánh tay vươn ra hư ớng ngoài vài hơi thả chìm xuống, như thả lỏng mà

không thả lỏng, phải luô n thể hiện được tư tưởng “nhu trung hữu c ương” của Thái cực quyền Như vậy dần dần có thể tăng c ường được nội lực, động tác sẽ nhẹ nhàng linh hoạt, có lực mà lại không cứng nhắc Chính v ào lúc thế trước

như dừng mà khôngphải là dừng, thế sau đã được hình thành

Vai phải luôn luôn vuông góc với hông, khuỷu tay t ương ứng trên dưới với gối, đầu ngón tay phải t ương ứng trên dưới với đầu ngón chân, đầu ngón tay của tay trước có mối quan hệ hô ứng với đầu ngón tay của tay sau, mũi chân trước và mũi chân sau, gót chân trước và gót chân sau c ũng phải có mối quan hệ hô ứng với nhau, tr ên dưới, phải trái, tr ước sau phải hô ứng với nhau

và hợp lại Muốn hợp lại đ ược với nhau một cách tự nhi ên, thần khí phải được hợp lại Kiểu thế phải vi ên mãn, nghiêm túc, không t ản mạn, không khô cứng, yếu ớt, không nghi êng ngả, khi mở thế không đ ược tiến hành tản mạn, khi các thế được tiến hành liên tực phải thể hiện đ ược uy lực,không đ ược ẻo lả yếu ớt Thân phải ngay thẳng, tinh thần phải đ ược dồn tích vào trong

Phàm những tư thế mà đầu ngón tay tr ước trên thì đối chóp mũ, d ưới thì đối mũi chân th ì thuật ngữ gọi là “Tam tiên tương đ ối” Bất kz t ư thế nào cũng đều phải vai hợp với hông, khuỷu tay hợp với gối, tay hợp với chân thuật ngữ gọi là “Ngoại tam hợp” Ý hợp với khí, khí hợp v ới lực, thuật ngữ gọi l à “Nội tam hợp” Mỗi một động tác , tr ước tiên dùng ý thức để điều hành sự vận động bên trong, đồng thời bên ngoài cũng thoe đó mà vận động, từ ngo ài vào trong , dùng ngoài điều khiển trong

Mỗi tư thế có 4 giai đoạn : khởi, thừa, ch uyển, hợp (phát thế gọi l à khởi,

tiếp theo gọi là thừa, biến đổi gọi l à chuyển, thành thế gọi là hợp) “Thực hiện (trước trước) quán xuyến” giữa thế n ày với thế kia, vào lúc như d ừng mà không phải dừng, nội lực dần dần đ ược vận đủ, tinh thần tập trung gọi là

“Trước trước quán xuyến”; các đốt thả lỏng, đ ưa { thức vào chúng, hình thành

lực toàn thân một cách tự nhiên mà linh hoạt gọi là các đốt thả lỏng; nói tụ hợp –khi một thế đã hình thành thì t ứ chi phải có sự hợp lực tr ên dưới, phải

trái, trước sau một cách tự nhiên Trong đó ta ph ải biết được cái nào trước cái nào sau, khiến động tác được tiến hành một cách tuần tự Trong quá tr ình thực hiện động tác không đ ược đứt quãng, trong ngoài, trên d ưới, phải trái, trước sau phải hài hòa thống nhất; phải thực hiện được “Nội ngoại hợp nhất” , “Nhất khí quán xuyến” , “Nhất khí kha th ành” (trong ngoài th ống nhất, một h ơi một mạch không đứt đoạn)

Khitập quyền, thế n ày nối tiếp thế kia, li ên hoàn, liên t ục, càng tập càng

lỏng, càng chậm, khiến cho việc hít v ào thở rađược càng nhỏ, càng sâu, càng dài và càng đều, nội tạng dần dần săn chắc, lực chân dần dần bền vừng, thể

lực được tăng cường, có thể qi ù được thăng bằng c ơ thể ở mọi góc độ, lại có thể biến hóa linh hoạt, nhanh chóng

Tư thế thân người cao, vừa hay thấp, điều này phải căn cứ vào điều kiện

thể lực và mực đồ thành thục của người tập mà quyết định Lượng vận động lớn hay nhỏ được quyết định bởi t ư thế thân người

Phương pháp luyện tập cao mà nhanh thì l ượng vận động nhỏ, c òn thấp

mà chậm thì lượng vận động l ớn Việc tăng l ượng vận động phải tiến h ành từ

từ Phải căn cứ v ào khả năng của mỗi ng ười để xác định l ượng vậ động cho mình, đồng thời phải luôn điều chỉnh cho ph ù hợp với tiến độ luyện tập

Khi tập toàn bài, phải xác định t ư thế thân người ngay từ đầu, v à phải luôn

luôn giữ ở một mức độ, không đ ược thay đổi giữa chừng, l àm ảnh hướng tiết tấu toàn bài

Đối với những ng ười luyện tập để chữa bệnh phải tuân thủ nguy ên tắc nhẹ nhàng, thải mái, tự nhi ên, tập với mức độ h ơi ra mồ hôi Khi bắt đầu tập với t ư thế cao, nếu thấy khớp gối đau không chịu đ ược thì nên ngh ỉ, sau tập tiếp Không nên tập theo phương pháp kh ổ luỵên của những người muốn đạt tới

trình độ kỹ thuật cao

II PHƯƠNG PHÁP LUY ỆN VẬN ĐỘNG THỞ BỤNG

SÂU

Vận động thở bụng sâu trong Thái cực quyền l à ápdụng “Thuật thổ nạp”

và “Thuật đạo dẫn” Bởi v ì phương pháp thở này và phương pháp th ở “Khí công liệu pháp” trong chẩn trị lâm s àng là cùng m ột nguồn gốc Có điều, Thái cực quyền là “tìm cái t ĩnh trong cái động”, t ư thế của Thái cực quyền rất phức tạp, khi mới luyện tập trước tiên cần phải luyện tập một cách chính xác những nét đại thể của t ư thế, móc nối các động tác th ành một thể liên hoàn , có th ể thở tự nhiên, chỉ cần tập { nghĩ t ư tưởng vào vùng đan đi ền , sau khi đã luyện tập thành thục thì sẽ kết hợp thở bụng sâu C òn “khí công li ệu pháp” th ì lại

“tìm cái động trong cái tĩnh”, t ư thế đơn giản vì vậy khi mới tập cũng có thể

tiến hành “điều khí”

Đối với phương pháp hít th ở, Thái cực quyền chủ tr ương thực hiện

“Hư lĩnh đỉnh k ình”, “Khí tr ầm đan điền” “Hư lĩnh đỉnh k ình” là huy ệt Bách

hội hơi hướng lên, kích thích tinh th ần toàn thân Phương pháp “khí tr ầm đan điền” là thân thẳng bụng rắn, ngực nở, điều khiển hít thở bằng ý thức, khiến

có cảm giác không khí v ào bụng từ từ, không đ ược dùng lực để ép bụng dưới Yêu cầu phải “dĩ { h ành khí” (dùng { th ức để điều hành khí), “Thân đ ộng, tâm tĩnh, khí liễm, thần th ư” (Than thể vận động, tâm trí tĩnh tại, điều h ành được khí vào mà tinh th ần thoải mái), độ ng tác thực hiện một cách tự nhi ên không cưỡng éo thô bạ o

Động tác toàn thân trong Thái c ực quyền khá phức tạp, khi mới học nói chung nên vận dụng phương pháp thở tự nhiên, không nên k ết hợp ngay với vận động thở sâu, n ên đợi khi đã tập luyện thành thục các động tác mới kết

hợp với vận động thởsâu Nên chia t hành hai giai đo ạn : giai đoạn luyện các động tác quyền thuật v à giai đoạn luyện thở sâu, khi hai giai đoạn n ày đã thành th ục, đem kết hợp với nhau th ì sẽ dễ dàng thực hiện được yêu cầu

Vận động thở bụng sâu có hai kiểu luyện tập, đó l à kiểu thuận và kiểu ngược

Kiểu ngược được tiến hành như sau :

Tư thế chuẩn bị : đứng nghi êm, hai chân khép, m ũi chân hướng về phía

trước

Hình 1 Hình 2

Hình 3

Chân trái bước sang ngang, khoảng cách hai chân bằng độ rộng của vai,

mũi chân hướng về phía trước, khớp đầu gối h ơi chùng một cách tự nhi ên, sống lưng thẳng, thả lòng, trọng tâm rơi vào giữa hai chân; ngón chân, b àn chân, gót chân áp th ẳng mặt đất , đáy hông v ùng khớp chậu –đùi mở, ngón tay xòe t ự nhiên, đầu ngón tay duỗi thẳng tự nhi ên, áp vào m ặt ngoài đùi, khớp khuỷu hơi khuznh tự nhiên, cánh tay không ép sát thân trên, nư ới nách

có thể đặt lọt một nắm tay “H ư lĩnh đỉnh k ình”, huyệt Bách hội h ơi hướng lên như bị treo, đầu nh ư đang đội một bát nước, cần giữ trạng thái thăng bằng một cách nhẹ nhàng thoảimái Mắt nhìn ra xa và chú ý sang hai bên, tai l ắng nghe phía sau, cằm hơi thu vào, môi ng ậm nhẹ, hai hàm răng khép nh ẹ, lưỡi phẳgn, đầu lưỡi chạm nhẹ hàm trên, tạo thời quen thở bằng mũi, gáy thẳng, thả lỏng , hai vai thả lỏng, hai đố t xương vai đ ối nhau , ở giữa nh ư có sự thông liền, xương quai sanh tương đ ối cố định Ngực nở thoải mái, bụng căng chắc (h ình 2) Đó là tư th ế chuẩn bị

Khi kiểm tra tình hình th ả lỏng toàn thân, nếu tự cảm thấy cân bằng tâm

khí, có nghĩa là có thể bắt đầu các động tác Tr ước tiên hơi đưa hai tay v ề phía trước hai hông, gốc b àn tay hơi đè xu ống, ngón tay mở tự nhi ên, đầu ngón tay tương ứng với các đầu ngón chân Đồng thời, hai vai h ơi nhô về phía trước, da

cơ lưng có c ảm giác căng l ên, tạo thành tư thế “hàm hung bạt bối”, các đốt xương sống thả lỏng, thẳng đứng, khiến x ương chậu có lực, bụng c àng thêm căng chắc, đốt xương sống thứ nhất giữa hai vai h ơi nhô lên, t ạo thành tư thế

“Trung chính yên thư”, “Thư ợng hạ nhất tuyến”, “h ư lĩnh đỉnh k ình”, “Khí

trầm đan điền”, “Hàm hung bạt bối”, “Trầm khi ên thùy chẩu”, “Tháp yêu tùng khóa”, “Khu ất tất viên đang”, do đó th ực hiện được những yêu cầu cơ bản trong vận động Thái cực quyền (h ình 3)

Khi tư thế này vừa dừng, thực hiện tiếp động tác sau :

1 Từ từ hít sâu, đồngthời hai tay từ từ đ ưa ra phía trước theo hướng mũi

bàn chân, tay cao ngang vai , khủyu hơi khuznh khiến cánh tay khi v ươn ra phía trước vẫn giữ được hình cung nông, đồng thời bụng d ưới dần dần thu lại (hình 4)

2 Từ từ thở ra, đồng thời hai khuỷu tay thu về trước sườn, cánh tay trên

không áp sát vào thân khi thu v ề tay vẫn ngang vai, vừa thu vừa xoay ra ngo ài, hai lòng bàn tay vát nhau, ngón cái và ngón tr ỏ tạo thành nửa vòng tròn, các ngón tay chĩa chếch l ên (hình 5)

3

Hình 4 Hình 5 Hình 6

Hai tay từ từ hơi xoay vào và t ừ từ đưa về trước hông theo đ ường cũ, thở

phải đều, đồng thời bụng d ưới dần dần nhô ra (tức “Khí trầm đan điền) (h ình 6) Sau đó ngón tay du ỗi thẳng, toàn thân thả lỏng, trở về t ư thế chuẩn bị (hình 2) Sau đó làm l ại từ đầu

Khi thực hiện thở bụng sâu kiểu ng ược, trạng thái phần ngực v à bụng sẽ thay đổi như hình 7

c –Hít thởphải dần dần đạt đ ược : sâu, dài, chậm, đều, tĩnh Hít thờ phải hài hòa với động tác

d – Mắt phải nhìn ngang, nhìn ra xa, khi tay nâng lên gi ữ chùng và hạ xuống giữa chừng, mắt phải chú ý tới động tác của tay (đầu luôn luôn “H ư lĩnh đỉnh k ình”, không cúi), sau đó tiếp tục nhìn ngang ra xa, khi ến thần kinh thị giác luôn luôn đ ược rènluyện, có lợi cho việc khôi phục v à tăng cường thị lực

đ –Nếu có cảm giác tức ngực đau đầu th ì cần kiếm tra lại trạng thái thả lỏng, và sửa lại Nếu vẫn có những phản ứng không tốt th ì cần phải dừng buổi tập

e –Khi thời tiết quá lạnh hoặc gió to không nên luyện tập ngoài trời mà chuyển vào tập trong phòng

bộ bài quyền Nếu không có thời để học to àn bộ các động tác, hoặc thể chất quá yếu không thể luyện to àn bộ bài quyền thì có thể hàng ngày chỉ cần rèn luyện riêng kiểu này và tăng d ần thời gian tập luyện mỗi lần l ên khoảng 20 phút, nếu mỗi ngày luyện được 2 lần vào buổi sáng và buổi tối thì hiệu quả càng tốt Những người đang chữa bệnh nếu sức khỏe cho phép, mỗi ng ày có thể tập vài lần Nếu thường xuyên luyện tập sẽ có lợi cho việc chữa bệnh bảo

vệ sức khỏe, tăng c ường thể chất

3 Người bệnh hoặc du khác hđang trên đư ờng nếu không tiện đứng tập th ì

có thể ngồi tập hoặc nằm tập Nh ưng nếu nằm tập, vì liên quan t ới trọng lực nên có thể chuyển sang kiểu thở bụng tự nhi ên

4 Khi luyện toàn bộ bài Thái cực quyền , có thể luyện li êntục 3 lần kiểu

này để chuẩn bị cho luyện to àn bài

5 Những người cao huyết áp khi luyện phải chú { lúc đ ưa tay lên động tác phải nhẹ nhàng, từ từ , lúc hạ tay xuống cần lợi dụng quán tính l àm lực Những người bị bệnh sa dạ d ày, hoặc các cơ quan nội tạng yếu cần chú ý khi hít vào, bụng dưới thu vào, cơ hoành dâng lên, c òn khi thở ra không cần dồn khí vào bụng dưới, cơ hoành hạ xuống

Còn phương pháp luyện thở bụng sâu kiểu thuận tiến h ành như sau :

Đưa hai tay về phía trước, khi cao ngang vai th ì hít vào, từ từ dùng ý thức đưa khí xuống bụng dưới, khiến bụng d ưới nhô ra tự nhi ên, khi thu hai tay v ề

vị trí cũ th ì thở ra, bụng dưới thu vào tự nhiên Kiểu này ngược với động tác hít thở bụng sâu, kiểu ng ược, còn những yêu cầu khác thì như nhau

Phương pháp hít thở sâu “dĩ { điều khí” n ày là phương pháp hít th ở rèn

luyện trung khu thần kinh cao cấp v à trung khu hô h ấp, có thể lấy v ào nhiều oxi và thải ra nhiều khí cacbonic Sự l ên xuống liên tục của vách ngăn sẽ thúc

đẩy nội tạng vận động, tăng c ường tuần hoàn máu, có thể chữa trị các bệnh mãn tính Bằng thực tiễn h àng trăm năm qua, các th ầy thuốc đã chứngmình được tính hiệu quả của nó

Ngoài ra cần nói thêm rằng, khi hít thở bụng sâu, sự co v ào giãn ra (th ời

gian co vào ngắn, dãn ra lâu) c ủa cơ quát ước ở hậu môn có thể chữa trị được bệnh trĩ, tăng c ường khả năng của hệ thống b ài tiết Nhờ vậy có thể chữa trị được bệnh di tinh

Khi đã luyện tập thành thục toàn bộ bài quyền, có thể thực hiện nguy ên tắc

hít thở theo thế quyền : “L ên thì hít vào, xu ống thở ra”, “ Hợp lại thì hít vào,

mở ra thì thở ra”, Khiến cho việc thực hiện động tác v à hít thởđược kết hợp

với nhau một cách tự nhi ên Nếu trong quá tr ình kết hợp cảm thấy tức ngực đau đầu ắt là có thư thế không chuẩn xác, hoặc việc kết hợp giữa hít thở với

động tác không hài hòa, c ần phải điều tiết lại, nếu đ ã điều tiết lại vẫn cảm thấy không thoải mái, nên trở lại hít thở tự nhi ên, nhất thiết không đ ược cưỡng ép Sau khi luyện hít thở sâu đ ã đạt tới một tr ình độ nhất định, sẽ tự nhi ên xuất hiện hiện tượng “bụng kêu”, nhất là trong toàn bài t ập, khi mỗi thế đ ã vào đúng vị trí, hoặc từ thế n ày chuyển sang thế khác do sự vận động của eo v à

hông dễ làm xuất hiện hiện t ượng bụng kêu Đây là m ột hiện tượng sinh lý tự nhiên, là kếtquả của việc “Dĩ { điều khí”, “Khí trầm đan điền” Hiện tượng

bụng kêu trong luyện khí công xuất hiện sớm h ơn trong Thái c ực quyền, vì

trong luyện khí công, việc “Dĩ { điều khí” đ ược thực hiện ngay từ đầu

Đã từng có người luyện Thái cực quyền để chữa bệnh, sau khi phục hồi

được sức khỏe vẫn ti ếp tục kiên trì luyện tập để tăng c ường thể chất, nâng cao

kỹ thuật Sau đó thấy xuất hiện hiện t ượng bụng kêu, không hiểu điều đó tốt hay xấu, nghe có ng ười nói đó là hiện tượng xấu thế l à sợ không dám luyện

tiếp Đó là sự sợ hãi không c ần thiết Hiện t ượng bụng kêu là do vi ệc thực hiện “Dĩ { điều khí”, do thả lỏng eo, c ơ hoành lên xu ống, và phần eo xoay

tròn khi ến ruột cuộn l ên và cọ sát với không khí trong bụng l àm phát ra tiếng kêu Điều này chỉ có tác dụng đối với các c ơ quan nội tạng, không có g ì lạ

Song nếu không thấy xuất hiện hiện t ượng này thì cũng không cần thiết phải tìm kiếm nó Hơn nữa sau khi luyện tập một cách công phu th ì hiện tượng trên cũng giảm dần rồi mất hẳn

III NHỮNG YÊU CẦU CỦA THÁI CỰC QUYỀN ĐỐI VỚI

TƯ THẾ CỦA CÁC BỘ PHẬN C Ơ THỂ

Vận động gắn liền với hoạt động của c ơ, xương và kh ớp Sự thay đổi

và phối hợp các động tác l à do hệ thần kinh trung ương thống nhất điều khiển Thái cực quyền còn bao gồm phương pháp luyện tập lưu thông khí huy ết “Dĩ tâm hành khí”, “D ĩ khí vận thân”, thôn g qua quá trình v ận lực theo đ ường xoáy ốc từ cột sống v ùng eo tới đầy bàn tay và đầu bàn chân, khiến chân tay mẫn cảm, động tác của các bộ phận trong v à ngoài trên toàn cơ th ể phối hợp

ăn khớp nhịp nhàng, tạo thành một phương pháp vận động có tình chính t hể

và tính thống nhất trong ngo ài Vì vậy nội dung luyện tập vô c ùng phong phú Những yêu cầu của Thái cực quyền đối với t ư thế của các bộ phận c ơ

thể là được đúc kết từ trí tuệ v à kinh nghiệm thực tiễn của quần chúng Căn cứ vào kinh nghi ệm luyện tập v à những điều lĩnh hội đ ược trong hơn 40 năm qua, đồng thời tham khảo có chọn lọc quan điểm của nhiều ng ười, tôi xin qui nạp lại như sau :

Lúc đầu, Thái cực quyền nặng về tính vũ thuật, do vậy các y êu cầu đề

vì vũ thuật, song động tác của vũ thuật tất nhi ênrất hợp với quy luật sinh lý

của cơ thể người, chỉ cần nắm đ ược lượng vận động, rồi tuần tự đ ưa vào là có

thể đạt được hiểu quả tốt trong việc ph òng bệnh, chữa bệnh, tăng c ường thể chất Điều đó rất đáng để ta bỏ công học tập v à nghiên c ứu để nâng cao sức khỏe cho người luyện tập

Mặc dù nói Thái c ực quyền “không chú { tới h ình thức mà chú ý tới

thế khí,không chú ý bên ngoài mà chú ý t ới bên trong”, song đi ều đó chỉ đúng với những người luyện tập công phu th ành thục, các động tác đ ã được định hình vững chắc Họ không c òn phải tập trung chú { v ào tư thế và động tác nữa, mà chỉ cần lấy vận động b ên trong làm thay đ ổi bên ngoài, khi đ ã đạt được sự thống nhất trong ngo ài, chỉ cần chuy ên tâm rèn luyệ về thần khí

Đối với những ng ười mới tập, trước tiên cần phải coi trọng về h ình thức rồi mới coi trọng tới ý thức, tr ước tiên phải chú ý tới việc thực hiện t ư thế chuẩn xác, tiếp theo phải luôn giữ đ ược tư thế chuẩn xác trong một chuỗi những động tác phức tạp li ên hoàn, nhất thiết không đ ược nóng vội cầu to àn Những người mới tập nên chú { các t ư thế phải chính xác, không n ên

chỉ chạy theo tiến độ, phải luyện tốt những cái c ơ bản, như vậy sẽ lợi cho việc nâng cao

Qua nhiều lần sửa chữa uốn nắn, t ư thế các bộ phận dần dần đ ược định

hinh, và sau khi đ ã được yêu cầu “dùng sự vận động bên trong làm thay đ ổi bên ngoài”, m ọi hình thức bên ngoài đều do bên trong điều khiến, nh ư vậy lúc

đó là đã tạo ra được một môi tr ường “tự động hóa”, các tư thế sẽ tự nhiên vào khuôn khổ, người luyện không cần chú ý tới

Yêu cầu đối với tư thế các bộ phận ph ù hợp với đặc điểm “Nhu trung

ngụ cương” (trong nhu có cương) c ủa Thái cực quyền, thích hợp với các b ước luyện tập “Tùng nhu nhập thư” (bắt đầu từ nhu), “Hóa c ương vi nhu”, “Tích nhu thành cương”, “Cương ph ục quy nhu” của Thái cực quyền

Ngay từ tên gọi “Thái cực quyền” cũng thấy đ ược đó là một thể thống

nhất bao gồm hai mặt đối lập âm d ương Đối lập âm dương ở đây là sự đối lập giữa : Khai –hợp, hư –thực, hô –hấp, thuận –nghịch, c ương –nhu, nhanh – chậm, cong –thẳng, hóa –đả, vv… đều từ trongra ngoài, t ừ ngoài vào trong

Vì vậy mọi biểu hiện tr ên tư thế đều là sự thống nhất trong đối lập mâu thu ẫn, cái này mâu thu ẫn với cái k ia, song l ại liên quan với nhau, ràng buộc nhau, chuyển hóa nhau Nếu tư thế của một bộ phậ n nào đó không đúng sẽ ảnh hưởng tới bộ phận khác, ng ược lại tư thế của một bộ phận n ào đó đúng r ồi cũng có thể dần dần l àm cho tư thế của các bộ phận khác đúng theo V ì thế, khi mới học, nên luyện tập có trọng đỉ êm chuyên tâm u ốn nắn tư thế của một

bộ phận, từng b ước khắc phục khuyết điểm, tránh t ình trạng vì cái này mà làm mất cái kia, không thực hiện đ ược việc nâng cao to àn diện

1 Bộ phận đầu

a- Đầu

Đầu thẳng sẽ dễ d àng làm cho thân th ẳng Đầu và thân thẳng, điều này đặc biệt quan trọng đôi với ng ười già Đầu cúi, lưng cong, vai nhô là đ ặc trưng của người già yếu Những ng ười luyện Thái cực quyền lâu d ài, khi già có th ể tránh được những khuyết tật tr ên Điều này quan hệ tới việc nâng cao sức khỏe Khi luyện quyền, đầu phải thẳng, không cúi, không ngửa, không lệch, khi

vận động phải thẳng tự nhi ên, không đư ợc lắc lư

Khi ở tư thế đứng nghi êm hoặc làm động tác, phải giả t ưởng rằng đầu đang đội một vật rất nhẹ, nh ư vậy có thể tránh đ ược tật đầu bị cúi, ngửa v à nghiêng

Khi mới học quyền, điều quan trọng l à phải giữ được dung mạo b ình thường, cơ mặt thả lỏng tự nhi ên, không nên c ố ý tạo ra một số dáng vẻ khác

thường, mắt phải nh ìn ngang , ánh m ắt nhìn ra xa Mu ốn quay về hướng nào Thần nhãn phải đi trước, các động tác của thân, tay, chân vận động theo; khi làm động tác, ánh m ắt phải chuyển động theo tay hoặc chân, khi động tác hoàn thành, ánh m ắt lại chuyển về phía tr ước “Mắt chuyển theo tay, ánh mắt nhìn ra xung quanh Điều này chứng tỏ ánh mắt n ên có định hướng song lại không được chỉ nhìn một hướng 1 cách máy móc , nhãn thần phải chú ý xung quanh Vận dụng đúng ph ương pháp luyện này có lợi cho việc luỵện thần kinh nhãn cầu, từ đó có lợi cho việc phục hồi thị lực v à tăng cường thị lực, làm cho ánh mắt nhạy cảm linh hoạt

Miệng ngậm nhẹ, hai h àm răng khép h ờ, đầu lưỡi chạm nhẹ hàm trên, như vậy trong khoang miệng sẽ tiết nhiều n ước bọt, khiến họng luôn luôn ướt, khi thở không cảm thấy khô cổ, đồng th ơi sẽ có nhiều n ước bọt vào dạ dày, có lợi cho tiêu hóa

Luôn luôn hít th ở bằng mũi , hít thở phải tự nhi ên, yêu cầu phải dần dần

kết hợp được một cách hài hòa giữa hít thở với thực hiện động tác Trong quá trình thực hiện động tác, nếu cảm thấy khó khăn khi hít v ào thì có thể hít bằng miệng từ từ, hít xong ngậm miệng lại ngay Hít thở phải thực hiện li ên tục và

tự nhiên

Cằm hơi thu vào, không đư ợc ngửa về trước, cũng không đ ược thu vào quá, để tránh tình trạng khi hít thở bằng mũi không đáp ứng đ ược yêu cầy tăng cường lượng vận động, khiến hít thở không tốt, ảnh h ưởng tới tư thế “Hư lĩnh đỉnh kình” và “B ạt bối”

Tai phải chúý lắng nghe phía sau v à hai bên, tư tư ởng thoải mái, to àn thân yên tĩnh, thính giác tự nhi ên sẽ mẫn cảm

b- Đỉnh

“Hư lĩnh đỉnh k ình” tức “Đỉnh đầu huyền”, điều n ày được đặc biệt nhấn

mạnh trong Thái cực quyền Y êu cầu của “Đỉnh k ình” là huy ệt Bạch hội ở đỉnh đầu hơi hướng lên , có cảm giác như đỉnh đầu đ ược treo lên bằng một sợi dây, tư thế huyệt Bách hội luôn luôn đ ược giữ thẳng đứng với huyệt Hội âm, gọi là “Thượng hạ nhất điều tuyến” (tr ên và dưới nằm trên một đường thẳng) Huyệt Bách hội ở đỉnh đầu h ơi hướng lên, như vậy ngoài việc điều khiển

đầu thẳng tự nhi ên còn có 4 ưu điểm sau :

1 Thuận lợi cho hệ thần kinh trung ương điều tíết hoạt động c ơ năng của

các cơ quan và các h ệ thống khác tr ên toàn thân, phát huy t ốt tác dụng điều khiẻn thăng bằng c ơ thể

2 Do “Đỉnh đầu huyền” (đỉnh đầu có cảm giác nh ư được treo lên) nên có

thể giảm nhẹ áp lực của đầu đối với thân, nhờ vậy động tác của thân sẽ linh hoạt hơn

3 Trong Thái c ực quyền, “Hư lĩnh đỉnh k ình” luôn luôn đi đôi với “Khí

trầm đan điền” “H ư lĩnh đỉnh kình” có l ợi cho việc nâng đỡ tinh thần, c òn

“Khí trầm đan điền” có lợi cho việc ổn định trọng tâm của thân, khiến tinh

thần tự nhiên được nâng lên, thần kinh nhạy cảm h ơn, đưa tới tình trạng toàn thần được thả lỏng tự nhi ên, tạo điều kiện h ưng phấn thần kinh

Lực đỉnh không n ên thái quá và c ũng không n ên bất cập, mà phải hư hư

thực thực , như có như không, không đư ợc kích lực lên một cách cứng nhắc, cũng như trong “Khí tr ầm đan điền” không đ ược dồn nén khí xuống một cách cứng nhắc, mà là “Ý chú đan điền” (đưa {thức xuống đan điền) với mực độ như có như không (“ Ý thủ đan điền” là tọa công, có nghĩa l à giữ cho đanđiền bất động, c òn “Ý chú đan điền” là hành công, đưa { thức xuống đan điền có nghĩa là “động” Nắm chắc lực đỉnh v à trầm khí (dồn nén khí) sẽ khiến cho

động tác toàn thân nhẹ nhàng linh hoạt, vững chắc

4 Huyệt Bách hội luôn luôn giữ ở t ư thế “Hư lĩnh đỉnh k ình” sẽ có tác

dụng nâng toàn thân, đồng thời vì cằm thu vào nên thuận lợi cho việc hít thở

và vận động nội khí

Phía trước huyệt Bách hội là tiền đỉnh Nếu tiền đỉnh h ướng lên trên, sẽ

mang tật bộ phận đầu ngẩng l ên Nếu hậu đỉnh hướng lên thượng đỉnh sẽ mắc tật để bộ phậ nđầu quá thu vào bên trong Ch ỉ có huyệt Bách hội h ướng lên hư

ảo thì bộ phận phía d ưới đầu mới thu v ào bên trong, k ết hợp với khí dán v à xương sống lưng (thiếp tích bối) giống nh ư tác dụng của Đại truy, Li êm tuyền hơi co lại trong phép khí công trị liệu Nh ưng Thái cực quyền không d ùng đến

từ “co” để tránh hiểu lầm ảnh h ướng đến “thượng hạ nhất tuyến” dẫn đến hiện tượng không hài hòa

c- Gáy

Cổ gáy phải thẳng, thả lỏng, không n ên gân cứng, như vậy khi quay phải

trái sẽ được tự nhiên và linh hoạt Nếu vậy lực n ên gân hoặc chỉ chú ý tới thả lỏng khiến cổ mềm oặt đều l àm giảm sự linh hoạt của cổ khi quay phải trái v à ảnh hưởng tới tư thế tự nhiên của “Hư lĩnh đỉnh k ình” Vì v ậy, cổ gáy phải t hả lỏng, ngay thẳng, không cứng , không m ềm

Cổ gáy có thẳng, lỏng đ ược hay không ? Điều n ày có liên quan t ới việc

“Hư lĩnh đỉnh k ình” có th ực hiện thỏa đáng hay không Nếu “đỉnh k ình” thái

quá, cổ gáy cũng sẽ bị liên đới cứng theo, cần “đỉ nh kình” bất cập , cổ gáy sẽ

bị mềm theo

Huyệt Á môn ở sau gáy có mối li ên hệ chặt chẽ với Huyệt Tr ường Cường

ở vùng xương cùng Á môn t ức đốt quay đầu ti ên của xương cổ, thông qua hoạt động của đốt quay, đầu sẽ trở thành đòn bẩy thăng bằng “H ư lĩnh đỉnh

kình” là sự thăng bằng của đầu gối với cột sống Thái cực quyền gọi sự hoạt động đàn hồi của cột sống l à “Thân cung” Thái c ực quyền kiểu Vũ th ì lấy phần eo làm tay cung, đ ốt sống lớn và xương cùng là hai đầu cung, c òn kỉểu Trần thì lấy xương cùng và ph ẩn từ đốt sống lớn tr ơ lên tới tận huyệt Á môn làm hai đầu cung để tăng c ường độ điều tiết v à sức phá ra của nó, điều n ày có quan hệ tới sự tích phát lực khi đẩy tay “H ư lĩnh đỉnh k ình” có tác d ụng giữ thăngbằng cột sống, c òn cốt xương cổ có tác dụng điều tiết

Khi tập quyền, mắt chuyển dịch về h ướng nào, thì cổ gáy cũng chuyển theo

2 Chi trên

a- Vai

Khi tập quyền, d ù là dùng thân đi ều khiển tay hay d ùng tay điều khiển thân c ũng đều là chuyển động tròn theo thể thuận, vì vậy yêu cầu cánh tay khi duỗi ra, co vào, quay tròn, đều phải mềm mại Nh ưng cánh tay có m ềm mại linh hoạt được hay không ? Điều n ày tùy thuộc vào khớp xương vai có th ả lỏng được không Thả lỏng khớp x ương là do { thức điều khiển thực hiện Điều này phải lyện tập lâu d ài mới thực hiện đ ược Sau khi luyện tập thành thói quen, khớp xương vai sẽ tự nhiên dần dần được thả lỏng ra v à chìm cuống Sau khi khớp x ương vai đã hoàn toàn được thả lỏng , t òan bộ cánh tay

có thể duỗi ra, co vào, cuốn tròn tựnhiên như cánh li ễu bị gió thổi

“Trầm kiên thùy chẩu” được coi là một trong những phép tăc quan trọng của Thái cực quyền Thái cực quyền y êu cầu “Trầm kiên” (chìm vai) sau khi

đã thả lỏng vai “Trầm ki ên thủy chẩu” cũng giúp cho tự nhi ên hình thành t ư thế “Hàm hung bạt bối” Nếu nhô vai, nâng khuỷu sẽ l àm hỏng tư thế “hàm hung bạt bối” và bất lợi cho việ c thực hiện “khí trầm đan điền” Chỉ có “hàm

hung bạt bối” được thực hiện tốt th ì mới có thể thực hiện “khí trầm đan điền”

Sự thả lỏng và vận động xoay tròn của vai có tác dụng duỗi thẳng gân v à

cơ vai, đồng thời khiến cho c ơ hai sườn lưng hình thành “Khí thi ếp bối” (khí

kình” là lực nối liền các lực với nhau rất quan trọng trong Thái cực quyền Động tác kiểu xoay trôn ốc, quấn quít lấy nhau Chất l ượng “bằng kình” càng cao tác dụng gắn lại với nhau lúc đẩy tay lên cao, d ễ dàng dùng khu ỷu tay và nắm tay điều khiển trung tâm đối ph ương Trong lúc di ễn biến cũng không dễ

bị bị ép vào thực trạng bị rơi khiến mình ở vào địa vị bất lợi

Khi “trầm kiên thùy chẩu” phải chú ý không ép cánh tay v ào sát nách, ph ải cách nách một nắm tay, để cánh tay có chỗ vận động, v à không mất tính đàn hồi

Khi mỗi thế vào đúng vị trí, vai v à hông phải tạo thành đường thẳng, hai

vai thả lỏng, chìm xuống và hơi hợp về phía trước, tạo thế “hàm hung bạt bối” Hai khớp x ương vai như là không liền, quan hệ chặt chẽ với nhau Nh ư vậy sẽ “trong sự bung ra có đo àn tụ lại”, tăng c ường tác dụng hợ p lực Trong quá trình vận động, dù tiến lên hay lùi lại, quay phải hay l ượn trái, vai và hông phải luôn luôn nằm tr ên một đường thẳng, đáp ứng y êu cầu “thượng hạ nhất điều tuyến”

Hai vai phải bằng phẳng cân đối, khi vận động không đ ược để xảy ra hiện

tượng vai cao vai thấp, l àm hỏng tư thế thẳng thân

Thái cực quyền kiểu Trần v à Vũ chủ trương 2 đối xương vai hơp hợp về

phía trước, tạo điều kiện cho việc h ình thành t ư thế “hàm hung bạt bối”, kết hợp với việc thả lỏng v à chìm xuống theo hình cung và x ương lườn và cơ lườn phần bụng sẽ rất căng chắc, c ơ hai bên bụng cũng hợp về tr ước, có thể tăng cư ờng khả năng hợp lực

b- Khuỷu tay

Khi tập Thái cực quyền , khớp khuỷu tay luôn hơi gập lại và có lực kéo

xuống, dù khi cánh tay ph ải đưa lên cao hơn vai, đ ầu khuỷu vẫn phải nh ư có lực kéo xuống Nếu đầu khuỷu ngóc l ên cũng đầy theo h ướng lên Điều này trái với yêu cầu trong Thái cực quyền Nếu khuỷu tay cách xa thân, nhô ra phía ngoài thì s ẽ không cản trở việc “trầm ki ên” mà còn ảnh hưởng tới việc

“trầm khí”, đồng thời hai s ườn hở quá lớn, đó cũng là điều bất lợi trong v õ

thuật

“trầm kiên thùy chẩu” cũng có thể tăng th êm sức mạnh cho cánh tay duôi

trong khi v ận động.Chỉ có thực hiện “trầm ki ên thùy chẩu” mới có thể tăng cường tác dụng của việ “tọa uyển”

Khi mỗi thế vào đúng vị trí, đầu khuỷu tay phải có mối t ương hỗ với khớp

gối, hai khuỷu tay cũng phải có sự hợp lực tr ước sau, phải trái, tr ên dưới

c- Cổ tay

Cổ tay là bộ phận linh hoạt nhất, có độ xoay lớn nhất trong t òan bộ các

khớp Đối với cổ tay , điều cần chú ý nhất l à “tọa uyển” Những ng ười tập Thái cực quyền nói chung đều coi trọng sự quay tr òn của cổ tay, song ph ần đông đều chú ý tới sự linh hoạt mềm mại uyển chuyển của nó, m à xem nhẹ

tầm quan trọng của việc “tọa uyển” , n ên không tạo được lực cho cổ tay, khiến

cổ tay mềm mại nh ư múa, chỉ tạo được vẻ đẹp về sự nhẹ nh àng, linh hoạt chứ không tạo được vẻ đẹp “Nhu trung hữu c ương” Như vậy khó đưa được nội lực rađầu các ngón tay, ảnh h ưởng tới việc tích lực cho cánh tay, tăng tr ưởng

sự tích tụ “bằng k ình”

Khi đẩy tay khó thực hiện các thế “cầm”, “vỗ”, “ấn”, “tóm” “bắt”

Nếu khuỷu tay thả quá lỏng , không l ực, cánh tay tất cũng không có lực khi

đưa ra dễ bị đối phương túm ch ặt khuỷu

“Tọa uyển” yêu cầu trong qúa trình cánh tay du ỗi ra co vào, khủyu tay không quá c ứng cũng không đ ược mềm, mà vận động một cách mềm mại v à dẻo dai như gân Khi vào đúng th ế, khuỷu cũng phải đ ược thả chìm xuống cùng với sự chìm thân nén khí, đồng thời có định howngs, khiến b àn tay từ từ được đưa lực vào, như vậy gọi là “tọa uyển” “Tọa uyển” c òn được gọi là

“Tháp tuyển”

“Tọa uyển” được thì trong khi v ận động, nội lực b àn tay không b ị đứt đoạn hoặc bị mất

Trong động tác đầy tay, khi khố ng chế lực của đối ph ương cũng cần phải

“tọa uyển” được thì mới có thể khống chế đ ược Có khống chế đ ược thì mới

giải phóng lực của đối ph ương

d- Tay :

Tay là bộ phận khéo léo nhất v à biến hóa nhất H ình dáng tay trong Thái

cực quyền chia l àm 3 dạng: bàn ta y, nắm tay và móc câu Trong vi ệc thao

lược, phương pháp nắm (chưởng) là chủ yếu đặc điểm của ch ưởng pháp (phương pháp c ủa bàn tay) trong Thái c ực quyền là các ngón tay du ỗi lỏng, điều này khác với chưởng pháp trong tr ường quyền (ngón cái cuộn chặt, 4

ngón còn lại duỗi thẳng v à khép chặt)

Khi mới tập quyền, xuất ch ưởng và thu chưởng đều phải tự nhi ên, không

được vận lực để nắm họăc mở b àn tay Lòng bàn tay không được trũng Khi luyện tập đã công phu, ta hi ểu được hư thực của động tác th ì nó sẽ được biểu hiện trên bàn tay Vì d ụ, động tác vươn tay ra phía t rước, khi chưa vươn, bàn tay hơikhum, lực tích mà không phát, như v ậy gọi là hư chưởng; trong quá

trình vươn ra, vì động tác vươn ra thực hiện theo đ ường xoáy ốc nên dần dần triệt tiêu hình khum c ủa lòng bàn tay, như v ậy gọi là từ hư sang thực Khi vươn tới điểm cuối c ùng, hình khum g ần như bị triệt tiêu hoàn toàn ngón tay hơi duỗi, “tọa uyển”, gốc b àn tay hơi nhô v ề phía trước, giúp cho thế v ươn về phía trước dùng { đưa lực ra đầu ngón tay , nh ư vậy gọi là thực chưởng; khi thu về, vì thu về theo đường xóay ốc, b àn tay dần dần từ mở về khum, nh ư vậy gọi là từ thực về hư

Động tác của bàn tay là một bộ phận của động tác ho àn chỉnh, vì vậy, sự

hư thực cảu bàn tay nên kết hợp với sự thay đổi h ư thực của động tác hoàn chỉnh –lý luận về quyền có nói : “Gốc của nó ở chân, phát ra ở đ ùi, quyết

định ở eo, thể hiện ở ngón tay … tất cả liền trong một h ơi”, có nghĩa là khi đã xuất thủ phải kết hợp với to àn bộ các động tác của eo, đ ùi, chân

Khi đã luyện tới giai đoạn có thể d ùng khí để vận lực ở mọi bộ phận, có

thể khiến lực ở đầu ngón tay thay đổi theo h ướng của cánh tay Ví dụ, khi vươn tay ra phía trư ớc, bàn tay nghiêng l ại, lúc này, đầu ngón tay út đ ược lực trước rồi cùng với động tác vươn ra theo đư ờng xoáy ốc của cánh tay, lực sẽ dần dần được chuyển dần sang đầu ngón áp út, ngón giữa, ngón trỏ v à ngón cái, khiến nội lực đ ược đưa ra năm ngón tay Khi đ ầu ngón tay cái đ ược lực trước, cùng với động tác vươn ra theo đư ờng xoáy ốc của cánh tay, lực cũng

dần dần được đưa với tận đầu ngón út Khi b àn tay đưa lên h ạ xuống song song với mặt đất thì đầu ngón tay giữa đ ược lực trước, khi lực ở đây đ ã đủ nó

sẽ đưa tới dần các ngón khác

Khi ngón cái quay ra ngoài g ọi là “Ngoại quyền” (quay ra ngoài) hoặc

“Thuận quyền” (quaythuận); khi ngón cái quay v ào trong gọi là “Nội quyền”

hoặc “Nghịch quyền” (quay ng ược) Dù quay thuận hay quay ng ược đều phải như thả lỏng mà không thả lỏng, cương nhu hoà quy ện” Động tác của Thái

cực quyền được thực hiện theo đ ường xoáy ốc, vì vậy “Cương nhu hòa quyện” là yếu lĩnh không thể thiếu khi luyện tập

Khi đã luyện thành thục, mắt nhìn theo đầu ngón tay nào có nghĩa là lấy

đầu ngón tay đó l àm chính và t ừ từ đưa lực tới Khi đã đưa đủ, các ngón khác cũng dần dần đ ược lực Trong Thái cực quyền , kiểu Trần thì tập trung thần

nhãn vào đầu ngón giữa, c òn kiểu Dương và Ngô th ì tập trung vào đầu ngón trỏ hoặc đầu ngón cái Cách đ ưa lần lượt lực vào từng ngón tay chỉ có thể thực hiện trong Thái cực quyền, v ì các động tác tay trong Thái cực quyền đ ược thực hiện theo kiểu xoáy ốc, cuộn t ơ, phàm những chưởng pháp lên thẳng xuống thẳng đều không l àm được điều này

Khi mỗi thế vào đúng vị trí, đầu ngón tay v à đầu ngón chân t ương hỗ với

nhau, đầu hai bàn tay cũng vậy Trong phần lớn các t ư thế, đầu bàn tay ngang bằng với chóp mũi Sự ngang bằng giữa đầu b àn tay, đầu bàn chân và chóp

mũi trong phần lớn các t ư thế, thuật ngữ gọi l à “Tam tiêm tương đ ối”

Khi thả bàn tay xuống không được thấp quá đầu gối, nếu thấp quá gối sẽ

dễ mất trọng tâm, khi đánh tay ra rất bấ t lợi Cánh tay không duỗi thẳng để giữ thế tích lực Khi vung tay, phải phát triển biến hoá mật thiết, không để cứng nhắc và đứt đoạn

Căn cứ vào phương hư ớng về hình dáng bàn tay, có th ể quy nạp ch ương pháp thành 7 lo ại sau :

1) Chính chư ởng : đầu ngón tay chĩa thẳng l ên, lòng bàn tay h ướng về phía trước

2) Lập chưởng : đầu ngón tay chĩa thẳng hoặc chếch l ên, lòng bàn tay không hướng về phía tr ước mà hướng ra phía khác

3) Thùy chưởng : đầu ngón tay chúc thẳng hoặc chếch xuống, không tính tới hướng củalòng bàn tay

4) Ngưỡng chưởng : lòng bàn tay h ướng thẳng hoặc chếch l ên, không tính tới hướng của đầu ngón tay

5) Trắc chưởng : ngón cái chĩa thẳng l ên, bàn tay th ẳng nghiêng, không tính đến hướng lòng bàn tay

6) Phủ chưởng : lòng bàn tay úp th ẳng hoặcchếch xuống, không tính tới đầu ngón tay

7) Phản chưởng : ngón cái nằm b ên dưới, bàu tay thẳng nghiêng

e- Nắm tay :

Các nắm tay trong Thái cực quyền cũng giống nh ư cách nắm tay thông thường trong các môn quyền thuật khác, tức 4 ngón tay khép lại, d ùng ngón giữa điều khiển các ngón khác c ùng cuộn vào, đầu các ngón tay áp v ào lòng bàn tay, sau đó l ấy bụng ngón cái đ è lên đoạn giữa ngón trỏ, nắm th ành quả đấm Tuy Thái cực quyền l à một quyền “Nhu trung hữu c ương”, song nó b ắt đầu từ nhu, n ên nắm tay cũng khôn g nên quá chặt Nhưng dù nắm lỏng hay nắm chặt cũng đều phải có ý kết tụ khí lực, khiến nắm tay không bị bung ra khi đánh tay

Khi nắm tay đã đánh chạm tới mục ti êu, lưng nắm tay phải vuông góc với

cánh tay dưới, nếu không khi gặp trở lực phần cổ tay rất d ễ bị thương Đây là kinh nghiệm chung rút ra từ thực tiễn của các môn quyền

Trong Thái cực quyền có 5 động tác đánh bằng nắm tay, đó l à “Yểm thủ

hoành chùy”, “Phi thân chùy”, “Ch ẩu để chùy”, “Kích địa chùy”, “Chỉ đang

chùy” Cho nên c ũng gọi là “Thái cực 5 chùy” Vì các động tác trong Thái cực quyền vận động theo đ ường xoáy ốc, nên các tư thế thuận ngược, úp ngửa, ngang dọc được tiến hành đan chéo nhau, t ạo nên các kiểu động tác, song phần cổ tay vẫn phải thả lỏng mềm mại m à có lực Khi nắm tay đánh trúng

đích, lưng nắm tay phải vuông góc với cánh tay d ưới Đây là điều cần chú ý Sau một thời gian d ài tập luyện phải cảm nhận đ ược sự thay đổi điểm nhận lực của nắm tay trong các t ư thế Ví dụ, khi đánh nắm tay ra ở giai đoạn “lập quyền” (miệng hổ nằm ở tr ên) thì đốt thứ hai của ngón út đ ược lực, khi sang giai đoạn “bình quyền” (lòng bàn tay ở dưới) thì đốt thứ nhất của ngón giữa được lực, khi nắm tay cắm xuống th ì đốt thứ hai của ngón giữa đ ược lực, khi nắm tay đánh l ên, đốt thứ nhất của ngón giữa đ ược lực, khi nắm tay vung tr òn thì đốt hai của ngón cái đ ược lực

Cùng với sự thay đồi ph ương hướng và tác dụng của năm trong quá tr ình

vận động, điểm nhận lực ở các ngón tay cũng thay đổi theo với mục đích đ ưa lực vào nắm tay Đó là phương pháp nh ận lực của nắm tay trong quá trình v ận động

f- Câu

Tay câu là 5 ngón tay ch ụm lại, gập thẳng xuống hoặc h ơi quập vào, tạo

dáng như móc câu Thông thư ờng thì từ chưởng biến câu (từ t ư thế bàn tay chuyển sang thế móc câu) Trong Thái cực quyền tay câu có hai kiểu : kiểu

Trần vàkiểu Ngô Điểm chung của hai kiểu n ày là ngón út qu ập trước, tiếp

theo đến ngón tay áp út, ngón giữa, ngón trỏ, đầu ngón út áp v ào góc bàn tay, ngón cái áp vào đ ốt đầu, ngón trỏ, độ quay của đốt ngón tay lớn Khác nhau l à tay câu kiểu Trần được tạo ra trong khi vận động, độ quay của cổ tay khá lớn, còn tay câu ki ểu Ngô thì sau khi d ừng tay mới trực tiếp tạo th ành, nên độ quay của cổ tay khá nhỏ Tay câu trong v õ thuật là một thủ pháp tóm bắt, có tác

dụng quắp, tóm, khóa

Tay câu là một trong những ph ương pháp luyện tập lực cổ tay v à lực ngón

tay Phương pháp tóm b ắt trong Thái cực quyền kiểu Trần khá nhiều Ví dụ trong động tác quá độ của “Yểm thủ ho ành chùy” có ki ểu tay câu 4 ngón chụm lại tạo câu để thực hiện động tác quắp, có kiểu ngón út v à áp út chụm quặp lại, ngón trỏ duỗi thẳng về tr ước, đều là phép tóm bắt của tay

3 Phần trên của thân người:

a- Ngực :

Trong võ thuật thế ngực có 3 dạng : v ươn ra, thu vào và “hàm hung” (“hàm hung có ngh ĩa khí h àm chứa trong lồng ngực đ ược điều xuống phần bụng)

Trong Thái cực quyền áp dụng ph ương pháp hít sâu c ủa phần bụng, do vậy ngực phải ở thế “h àm hung”, không ng ừng tăng cường độ sâu và số lần hít thở trong điều kiện tăng số lần hít v ào, nhờ vậy sẽ giảm hiện t ượng thở gấp trong quá trình v ận động “H àm hung” không thu khí gấp gáp như thế vươn ngực, “hàm hung” tạo ra cả giác khí bao lồng ngực "H àm hung" có tác d ụng quan trọng về phương diện sức khỏe Nó l àm lỏng khớp xương quai sanh làm hai vai tự nhiên buông lỏng, thông qua động tác khiến hai thế hai mảng x ương sườn hạthấp, làm cho khoang ng ực mở rộng c ơ hoành có thể hạ thấp

"Hàm hung" không th ể thay đổi t ùy tiện theo động tác m à cố định, là tư

thế thường xuyên, liên tục của phần ngực tạo thuận lợi côh các c ơ hoành hít sâu, do cơ hoành v ận động liên tục khiến cho khoa ng bụng và phủ tạng chịu

sự vận động lúc lỏng lúc căng hỗ trợ tốt cho hoạt động l ưu thông máu và ch ức năng của nội tạng Do sự vận động xoay quanh của c ơ ngực, "Hàm hung" có tác dụng quan trọng trong luyện tập Nếu vận dụng thủ pháp k ình lực (tức kích lực)không thể tách rời sự bổ trợ của "H àm hung" "Hàm hung" là tư th ế tiềm tàng c ủa phần ngực

Sau khi luyện quyền cô ng, lấy thân dẫn tay, lấy tay dẫn thân, t ùy thế xoay

tròn, ngực dễ dàng cùng tay v ận động khi đó các c ơ ngực không chỉ có tác

dụng co giãn thuần túy, mà còn có thể tạo nên những chuyện động xoắn tr òn của chính nó, có tác dụng tốt trong r èn luyện sức khỏe và trong tấn công đối phương

Lúc đầu tập Thái cực quyền , hầu hết mọi ng ười đều thấy rất khó luyện thế

"Hàm hung" B ị quan niệm thế v ươn ngựclấn áp, trong động tác tọa thân các yêu cầu của thế "H àm hung" từng bước thích ứng, sau một thời gian đ ược bổ sung hoàn ch ỉnh dần Nếu không coi trọng thế "H àm hung" s ẽ dễ bị tất gù lưng và ng ực lép, vì vậy nên chú { để tránh

Phải chú ý cố định hai x ươngquai sanh trung gian gi ữa ngực và vai, luôn

chú { phương pháp luyện cho các x ương sườn nới lỏng, các c ơ ngực chùng

xuống song luôn v ươn ra phía trư ớc; về thân pháp, thần tr ên luôn thẳng không dao động, trọng tâm hạ thấp luôn d ùng thân để duy trì cần bằng toàn cơ th ể

Để có thể phát huy hiệu quả chính xác tác dụng tấn công ph òng thủ của

hai cánh tay và s ự biến đổi hư thực thì bàn tay d ường như chỉ có quan hệ thực

hư với phần ngực, hai x ương quai sanh chùng l ỏng, ngực hơi thu các cơ ng ực khi hoạt động lên xuống trái phải có thể hỗ trợ nhau bám sát chuyển động

xoay tròn Động tác càng luyện càng có hiệu quả lớn về sức khỏe v à độ chính xác, đẩy nhanh kỹ xảo đôi tay Chi d ưới cùng với thế "Hàm hung" có quan h ệ

hỗ trợ như vậy sẽ có sự thống nhất to àn thân khiến đôi chân vừa vững chắc và linh hoạt

b- Xương sống:

"Hàm hung" và "b ạt bối" quan hệ mật thiết ("bạt bối" có nghĩa l à không khí triêm sát ở lưng) có "hàm hung" th ì có "bạt bối" "Bạt bối" l à khi ngực giảm ngậm khí

Các cơ lưng luôn chùng, nh ững xương cột sốnggiữa hai xương đòn vai có thể nâng toàn bộ các cơ trước sau, không chỉ thuần túy hỗ trợ các c ơ phía sau lưng mà c òn có tác dụng bổ trợ cả phần tr ước (đặc biệt đối với khớp thứ 3 xương sống)

Tác dụng của "Hàm hung" là có l ợi cho hóa kình còn tác d ụng của "Bạt

bối" lại có lợi cho quyển k ình và phóng kình Trong t ấn công cả hai đều có quan hệ tương đồng

Tác dụng của "Bạt bối" trong r èn luyện chủ yếu là độ mở nhỏ của động

tác, nhiều nhất không quá 30

o

, biến động tủy sống của x ương sống có thể là

hoạt động điều tiết từ hình cung tr ước đến hình cung sau, làm cho m ạng lưới thần kinh ở lưng có sự rèn luyện tốt Hơn nữa trong khi vận động đ ã làm cho

cơ bắp bả vai đạt đ ược độ dẻo dai Tủy sống v à xương sống có khỏe và dồi dào nó sẽ có lợi ở bốn điểm sau:

1) Có nhiệm vụ hỗ trợ và điều tiết trọng l ượng cơ thể;

2) Là cơ sở duy trì mối quan hệ giữa phần l ưng kết hợp cùng các hoạt

động của chân tay con ng ười, biến toàn thân "Nhất động vô hữu bất động" 3) Duy trì tính chính xác c ủa tư thế và động tác, bảo đảm thân đ ược thẳng 4) Trong quá trình luy ện quan hệ chặt chẽ với to àn phần lưng có tác dụng khơi động, khiến nội công tới đ ược bàn chân,thông suốt sống lưng, đến từng ngón tay Do vậy có thể nói “lực do bối phát” tức cột sống đ ược coi là trụ cột quan trọng nhất

Học thuyết kình lực cho là Đốc mạch có huyệt mạnh ở đoạn cuối x ương

cùng trung ương Huy ệt này men theo đư ờng ở mặt phía sau của cổ N ơi đây lại gặp Dụ mạch Đó l à noi tổng hội tụ của khí huyết Tạng, phủ, kinh khí đều thông thương v ới nhau là nhờ Dụ mạch (Dụ huyệt) Thái cực quyền khai thông m ọi sự bế tắc, rất có tác dụng tốt v à hiển nhiên với các cơ năng tiêu hóa, hấp thụ và lập ra cái mới, đ ào thải cái cũ Có thể điều tiết âm d ương

c- Bụng :

Thái cực quyền luôn y êu cầu phần bụng “Thả lỏng m à tĩnh” đồng thời cũng phải “Khí trầm đan điền” dc thực hiện thong qua ph ương pháp thở bụng sâu “Thả lỏng mà tĩnh” là nguyên tắc luyện Thái cực quyền Đối với phần bụng, đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng, l à yêu cầu phải có để luyện bụng cùng với "Khí trầm đan điền" Vận đ ộng thở bụng sâu của Thái cực quyền có hai dạng hít thở thuận v à hít thở ngược, hít thở thuận tr ước khi hít bụng d ưới thu lại, khi thở ra bụng d ưới nhô ra, c òn hít thởngược, khi hít vào bụng dưới nhô ra, khi th ở ra bụng dưới thu lại Khi bụng d ưới nhô ra tức là "Khí trầm đan điền" Do vậy không phải l à tuyệt đối hóa "Khí trầm đan điền" Một hít một thở đó chính l à sự tiến hành thay thế giữa "Khí trầm đan điền" v à “Khí bất trầm đan điền” Có khi áp dụng h ình thức hít thở thuận, cũng có khi áp dụng hình thức hít thở ngược

Do Thái cực quyền có tính chất chữa bệnh, nếu hít thở tự nhi ên và đảm

bảo tính chính xác của t ư thế động tác c ùng với sự hít tự nhi ên đó thì nó cũng không có hại gì Song nếu nghiên cứu kỹ hít thở với điều ho à hành động để nâng cao hiệu quả rèn luyện thì nên áp d ụng hít thở thuận hay hít thở ng ược là tốt nhất

Hít thở bụng có lợi cho sự hoạt động nội tạng, tăng c ường tính độc lập v à

tính dẻo dai của các vách ngăn –khi vận động bụng có khi lỏng có khi căng

(khi căn c ụng phải chú { “Thả lỏ ng”), vận lực lên phần bụng dần dần sẽ rắn tròn do có tính độc lập và dẻo dai, nên tăng cường khả năng chống lại đ ược lực bên ngoài tác đ ộng

Khi mới học nên chú ý thả lỏng các c ơ bụng, đến khi các động tác luyện

thành th ục, cũng chỉ cần h ình dung "Khí tr ầm đan điền" mà tiến hành động tác

“Đan điền” tức là phần bụng, thường xuyên tiến hành vận động hình tròn,

lên xuống tría phải, khi lỏng khi căng, có tác dụng ph òng chống bệnh đau dạ dày, chảy máu dạ d ày và cũng có tác dụng ph òng chữa các bệnh mật, di tinh, đái dắt…

"Khí trầm đan điền" chủ yếu có tác dụng d ùng sự vận động c ơ hoành để

hít thở qua bụng Nh ưng sự phối hợp của t ư thế rất quan trọng, thế đó duy tr ì

sự cân bằng của đốt x ương cụt chính giữa, “H àm hung bạt bối”, vai trầm xuống, thả lỏng huỷu tay, các cơ lưng th ả lỏng, mọi khớp x ương sườn thư giãn Và như vậy đã đạt được yêu cầu của "Khí trầm đan điền"

Để luyện tốt "Khí trầm đan điền" của Thái cực quyền đ òi hỏi phải luyện

công phu, "Khí tr ầm đan điền" khi phát lực, sẽ có lợi cho việc duy tr ì trọng

tâm, tăng cư ờng sức mạnh đôi chân, tạo thế xoay vững chắc, tận dụng đ ược