Trong xã hội xưa, khi mà hôn nhân được sắp đặt bởi ý muốn của cha mẹ Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy thì những ước muốn kia thật mong manh.. Dòng sông, cành hồng, gương, cơi, cau tươi, tr
Trang 1Tiết 29
CA DAO YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA
(tiết 1)
Thiết kế bài học trên máy vi tính
Người thiết kế: NGUYỄN HOÀNG THANH QUANG
Trường THPT Lê Hồng Phong, Krông Pắc.
Trang 2I TÌM HIỂU CHUNG VỀ CA DAO
Đề nghị HS hát một bài dân ca
Nếu bỏ qua phần nhạc, chỉ lấy phần lời của bài dân
ca, ta có bài ca dao
Vậy : Ca dao là phần lời của dân ca.
Tuy nhiên, không phải bài Ca dao nào cũng là lời của
dân ca (Cũng như không phải lời của bài dân ca
nào cũng là ca dao) Ca dao còn là những bài thơ dân gian
Ca dao là sáng tác trữ dân gian Nội dung diễn
tả đời sống nội tâm con gười.
Trang 3Nằm trong hệ thống VHDG, ca dao không mang dấu ấn
cá nhân của tác giả Nội dung bài ca dao thường mang dấu ấn chung của một số kiểu nhân vật.
MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN
Về hình thức, phần lớn ca dao được viết theo thể lục bát, lục bát biến thể Số còn lại được viết theo thể song thất lục bát, vãn bốn, vãn năm
Trang 4Ca dao rất giàu hình ảnh so sánh và ẩn dụ Ca dao chứa
nhiều biểu tượng truyền thống:
Trăm năm đành lỗi hẹn hò
Cây đa bến cũ, con đò khác đưa
Cây đa cũ, bến đò xưa
Bộ hành có nghĩa, nắng mưa cũng chờ
Thuyền ơi có nhớ bến chăng
Trang 5II- ĐỌC, HIỂU VĂN BẢN
HS đọc qua 1 lượt 6 bài ca dao
1 Có thể sắp xếp các bài ca dao trong bài học thành mấy nhóm ? Cơ sở để sắp xếp ?
Có thể đặt tên cho từng nhóm
Trang 6Nhóm 1: Ba bài 1, 2 và 3 : diễn tả ước muốn gặp gỡ trong tình yêu
Về hình thức nghệ thuật có những điểm tương đồng.
Cô kia đứng ở bên sông,
Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang.
Ước gì sông rộng một gang,
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.
Ước gì anh hoá ra gương,
Để cho em cứ ngày thường em soi.
Ước gì anh hoá ra cơi
Để cho em đựng cau tươi trầu vàng
Trang 7Nhóm 2: Bài 4.
Nỗi nhớ thương người yêu của cô gái
Nhóm 3:
Nội dung: Nghĩa tình của kẻ ở - người đi
Về hình thúc nghệ thuật có những điểm tương đồng
Cây đa cũ, bến đò xưa
Bộ hành có nghĩa, nắng mưa cũng chờ
Trăm năm đành lỗi hẹn hò
Cây đa bến cũ, con đò khác đưa
Trang 82 Phân tích ba bài ca dao nhóm I
Ba bài ca dao thể hiện tình ý gì ? Nó có ý nghĩa như thế nào
(đặt trong xã hội xưa)
Ước muốn gặp gỡ trong tình yêu Trong xã hội xưa, khi
mà hôn nhân được sắp đặt bởi ý muốn của cha mẹ (Cha
mẹ đặt đâu con ngồi đấy) thì những ước muốn kia thật
mong manh Ca dao chính là phương tiện thổ lộ tâm tình của lứa đôi
Trang 9Liệt kê một số hình ảnh trong ba bài ca dao
Em có nhận xét gì về những hình ảnh đó ?
Dòng sông, cành hồng, gương, cơi, cau tươi, trầu vàng… Đây là những hình ảnh quen thuộc
trong đời sống hằng ngày Những thứ này có mặt ở mọi miền quê, khiến cho lời ca dao trở thành lời hát yêu thương của đôi lứa khắp mọi miền
Trang 10Phân tích nội dung bài 1.
Cô kia đứng ở bên sông, Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang
Bài ca dao là lời của ai ? Tìm những lớp nghĩa sau lớp nghĩa đen ? Gợi ý: Ai muốn sang ? Sang để làm gì ?
Dễ dàng nhận ra đây là lời của chàng trai
Chàng trai hỏi cô gái có “muốn sang” sông để anh “ngả
cành hồng cho sang”, thực ra là lời ướm hỏi Hỏi nàng
muốn sang nhưng thực tế là anh muốn sang
Trang 11Nội dung bài thứ hai.
Ước gì sông rộng một gang, Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.
Bài ca dao thứ hai này là lời của ai ?
Dễ dàng nhận ra đây là lời cô gái
Với mong ước được gặp nhau, cô gái đã ước “sông rộng
một gang” Điều đáng ghi nhận ở đây là cô gái sẵn sàng
đón chàng sang chơi chứ trong tình yêu thì khoảng cách
địa lý của một con sông có ý nghĩa gì ?
Trang 12Có những hình ảnh phi lý trong các bài ca dao ?
Ý nghĩa của chúng ?
Đúng là trong thực tế không thể ngả cành hồng
để sang sông, không thể bắc cầu dải yếm Tuy
nhiên, đọc những bài ca dao lên, cảm nhận đầu
tiên trong lòng người đọc là tình, ý chứ không
phải hình ảnh Mượn cái phi lý để ngụ ý, ngụ tình, đó là thủ pháp khá quen thuộc trong ca dao
Trang 13Nội dung bài thứ ba
Ước gì anh hoá ra gương,
Để cho em cứ ngày thường em soi
Ước gì anh hoá ra cơi
Để cho em đựng cau tươi trầu vàng
Thảo luận: Bài 3 là lời của ai? Chàng trai hay cô gái?
Cũng có thể là lời chàng trai hoặc lời cô gái Nếu là lời chàng trai thì chàng ước mình hoá ra gương, ra cơi để được gần em Nếu là lời cô gái thì nàng ước chàng hoá
ra gương, ra cơi để mình được gần
Trang 14Em có nhận xét gì về những ước muốn được thể hiện
trong các bài ca dao ?
Đó là những ước muốn chân chính trong tình yêu Qua
những mong ước của họ, ta thấy được phần nào sự ngăn trở phi lý trong xã hội cũ
Tiểu kết:
Cần nhắc lại là ca dao không mang dấu ấn cá nhân của
tác giả Nội dung bài ca dao thường mang dấu ấn chung
của một số kiểu nhân vật Ở đây là các chàng trai, cô gái đang yêu