sinh thai

Nhân tố sinh thái là những thành phần cấu tạo nên môi trường, khi tác động trực tiếp hay gián tiếp lên đời sống sinh vật buộc sinh vật phải có phản ứng thích nghi... SỰ THÍCH NGHI CỦA

KIỂM TRA BÀI CŨ

Nhân tố sinh thái là gì? Em có thể cho biết nhân tố vô sinh gồm những nhân tố nào?

Nhân tố sinh thái là những thành phần cấu tạo nên môi

trường, khi tác động trực tiếp hay gián tiếp lên đời sống

sinh vật buộc sinh vật phải có phản ứng thích nghi.

KIỂM TRA BÀI CŨ

NHÂN TỐ VÔ SINH

BÀI 49

MỐI QUAN HỆ GIỮA SINH VẬT

VỚI CÁC NHÂN TỐ MÔI

TRƯỜNG

I Sự thích nghi của sinh vật với ánh sáng:

1 Sự thích nghi của thực vật

2 Sự thích nghi của động vật

3 Nhịp điệu sinh học

II Sự thích nghi của sinh vật với nhiệt độ:

1 Nhóm sinh vật biến nhiệt

2 Nhóm sinh vật đẳng nhiệt

I SỰ THÍCH NGHI CỦA SINH VẬT VỚI ÁNH SÁNG:

Ánh sáng là nhân tố cơ bản của môi trường tự nhiên, chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi nhân tố khác

Cường độ ánh sáng giảm dần từ xích đạo đến cực Trái Đất, từ mặt nước đến đáy sâu và biến đổi tuần hoàn theo ngày đêm và theo mùa

Các tia sáng mặt trời có thể chia thành mấy loại và tác động của nó lên cơ thể sinh vật như thế nào?

Phổ hồngngoaïi

o A

Quang phổ gồm các tia có bước sóng khác nhau:

- Phổ tử ngoại tham gia vào sự chuyển hóa vitamin ở

động vật; song cường độ mạnh , tia tử ngoại có thể hủy hoại chất nguyên sinh và họat động các hệ men, gây ung thư da.

- Phổ hồng ngoại chủ yếu tạo nhiệt

- Ánh sáng nhìn thấy trực tiếp tham gia vào quá

trình quang hợp, quyết định đến thành phần cấu trúc của hệ sắc tố và sự phân bố của các loài thực vật.

Lớp khí quyển bao

quanh Trái Đất

Tia sáng chiếu xuống mặt đất

Ánh sáng chiếu xuống Trái Đất giảm dần từ xích đạo đến các cực do góc của tia chiếu ngày một lớn bởi độ cong của bề mặt Trái Đất và ánh sáng phải vượt qua lớp khí quyển có độ dày khác nhau giữa các vùng

1 Sự thích nghi của thực vật:

- Thực vật, tảo và một số vi khuẩn là sinh vật duy nhất hấp thụ được ánh sáng cho quang hợp

- Ánh sáng gây ảnh hưởng đến đặc điểm cấu tạo, các đặc tính sinh lý và sinh thái của chúng

Nhận xét về nhu cầu ánh sáng của các cây trong hai hình dưới đây?

- Thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau, thực vật được chia thành 3 nhóm chính:

+ Nhóm cây ưa sáng: Lá mỏng, màu xanh nhạt

do chứa ít hạt sắc tố có kích thước nhỏ

+ Nhóm cây chịu bóng: Lá dày, màu xanh đậm

do chứa nhiều hạt sắc tố có kích thước lớn

+ Nhóm cây ưa bóng: gồm các loài phát triển

được cả ở nơi giàu ánh sáng và nơi ít ánh sáng

Em hãy cho biết rừng nhiệt đới gồm mấy tầng? Tại sao rừng nhiệt đới lại có sự phân tầng?

4 Tầng vượt tán

3 Tầng tán rừng

2 Tầng dưới tán rừng 1.Tầng thảm xanh

Em hãy cho biết trong mỗi tầng có nhóm cây thích

nghi với ánh sáng như thế nào?

4 Tầng vượt tán

Em hãy cho biết trong mỗi tầng có nhóm cây thích

nghi với ánh sáng như thế nào?

4 Tầng vượt tán

2 Sự thích nghi của động vật:

- Liên quan tới điều kiện chiếu sáng, động vật được chia thành 2 nhóm chính:

+ Những loài ưa hoạt động ban ngày

+ Những loài ưa hoạt động ban đêm

Giữa chúng là những loài ưa hoạt động vào chiều tối hay sáng sớm

- Một số sâu bọ ngừng sinh sản khi thời gian chiếu sáng trong ngày không thích hợp (gọi là hiện tượng đình dục) Thời gian chiếu sáng cực đại trong ngày còn làm thay đổi mùa đẻ của cá hồi

a) Những loài ưa hoạt động ban ngày

- Những loài ưa hoạt động ban ngày có cơ quan tiếp nhận ánh sáng

- Cùng với cơ quan thị giác những loài ưa hoạt động ban ngày có màu sắc Màu sắc động vật có ý nghĩa rất lớn

Ong sử dụng vị trí của Mặt trời để đánh dấu và định hướng bay đến nguồn thức ăn.

Màu sắc giúp cho con vật nhận biết đồng loại Ở

những loài có tập tính sống đàn, màu sắc trên thân gọi

là màu sắc đàn - đó là những vạch xoang, các chấm

màu đa dạng

Hiện tượng bướm hóa đen ở vùng công nghiệp

Màu sắc là hình thức ngụy trang của nhiều loài sinh vật.

- Nhận xét màu sắc của một số loài động vật trong các hình vẽ dưới đây với màu sắc môi trường.

- Sự thích nghi màu sắc đó có ý nghĩa gì với đời

sống động vật.

Màu sắc

bắt

chước

Nhiều loài động vật

có màu sắc báo

hiệu Cơ thể chúng

thường chứa chất

độc kèm theo màu

sắc sặc sỡ

Nhiều loài sinh vật nhỏ bé khác tuy trong cơ thể không có chất độc, nhưng lại biết bắt chước màu sắc sặc sỡ của con vật có độc để đánh

lừa Đó là màu bắt chước.

Màu sắc báo hiệu

Màu sắc đàn Màu sắc ngụy trang Màu sắc báo hiệu Màu sắc bắt chước

b) Những loài ưa hoạt động ban đêm:

- Những loài ưa hoạt động đêm thường có màu

xẫm, tối hòa lẫn vào màn đêm

- Mắt có thể rất tinh (cú, chim lợn…) hoặc nhỏ lại (lươn) hoặc tiêu giảm, thay vào đó là sự phát triển của xúc giác và cơ quan phát sáng (cá biển ở sâu)

- Nhịp chiếu ngày đêm có ảnh hưởng gì đến hoạt động sống của sinh vật không?

- Tại sao sinh vật có phản ứng theo nhịp ngày đêm.

3 Nhịp điệu sinh học:

- Nhiều yếu tố tự nhiên, nhất là những yếu tố khí hậu biến đổi có chu kỳ rất chặt chẽ theo quy luật thiên văn: vận động của trái đất quanh trục của

mình hay trên quỹ đạo quanh Mặt Trời và sự vận động của Mặt Trăng quanh Trái Đất với sự dao

động của thủy triều

- Tính chu kỳ đó đã khắc sâu trong đời sống của

sinh vật quyết định đến mọi quá trình sinh lý – sinh thái diễn ra ngay trong cơ thể của mỗi loài, tạo cho sinh vật hoạt động theo những nhịp điệu chuẩn xác được gọi là những chiếc đồng hồ sinh học