Đường lối Đảng Cộng sản Việt Nam

LỜI MỞ ĐẦU Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là nói đến những vấn đề bản chất xuất sắc của một nền văn hóa truyền thống đáng để lưu giữ và phát huy chúng.. Trong thời kì mới:Bản sắc dân t

TRUỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - -

BÀI TẬP NHÓM 3

MÔN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG

CỘNG SẢN VIỆT NAM

Đề tài:

ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ VẤN

ĐỀ BẢN SẮC VAN HÓA DÂN TỘC TRONG THỜI KỲ ĐỔI

MỚI

GVHD : Sinh viên thực hiện:

Mã sinh viên : Lớp :

HÀ NỘI – 2017

I LỜI MỞ ĐẦU

Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là nói đến những vấn đề bản chất xuất sắc của một nền văn hóa truyền thống đáng để lưu giữ và phát huy chúng Những đặc sắc, những tốt đẹp cần được ca tục từ xưa đến nay , đây làm vấn

đề rất sâu sắc và trùy tượng bởi mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, vùng lãnh thổ khác nhau sẽ có những truyền thống riêng của họ được thể hiện qua lối sống, cách cư xử và ành vi giao tiếp khác Người Phương Tây khi mới gặp sẽ bắt tay để biểu hiện bàn tay không có vũ khí, còn người phương Đông lại cúi chào gọi người đối diện là đại nhân (người lớn), tiên sinh (người sinh ra trước, hiểu biết sâu rộng như người anh) Cái đó thuộc về bản sắc văn hóa bởi

nó sẽ chỉ có ở đây mà sẽ không tìm được ở một nơi nào khác nữa Việt Nam

có 54 dân tộc anh em thì cũng sẽ có 54 bản sắc văn hóa khác nhau tuy nhiên

có một điểm chung duy nhất là chúng ta đều là dân tộc Việt máu đỏ da vàng

Bản sắc văn hóa dân tộc là thiêng liêng, là cao cả, quý giá đến nhường nào, nó được hình thành lâu dài xuyên xuốt trong lịch sử dân tộc, được đúc kết từ kinh nghiệm sống, được lưu truyền qua nhiều thế hệ gắn bó máu thịt với con người Dân tộc Việt ta có rất nhiều câu ca dao tục ngữ nói về kinh nghiệm đúc kết như “ Lá lành đùm lá rách ’’, “ Uống nước nhớ nguồn ’’, “ Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn’’

Bản sắc văn hóa là vấn đề trừu tượng và rất khó giải thích 1000 năm Bắc thuộc, đô hộ xâm chiếm nước ta cho nên văn hóa của dân tộc ta chịu sự ảnh hưởng và du nhập của hai nền văn hóa Đông và Tây thời phong kiến, cụ thể hơn là văn hóa trung quốc nó ảnh hưởng sâu sắc nhất có đồi trụy, có tồi tệ

và cũng có cái hay và phải đặc biệt khen ngợi các nhà lãnh đạo thời bấy giờ của chúng ta đã vận dụng linh hoạt sắc bén để có thể du nhập những văn hóa của học để tồn tại đến bây giờ Được biết đến như Nón lá hay các di tích cổ như Núi Vọng Phu, hòn Trống Mái, Vịnh Hạ Long, Cồng Chiêng Tây Nguyên, Đàn đá Tây Nguyên

Chiếc áo dài tân thời – sản phẩm văn hóa mặc kết hợp cả văn hóa mặc Đông – Tây đã và đang là vẻ đẹp văn hóa mặc mang bản sắc Việt Nam cũng cần phải được nhận thức và giữ gìn Do điều kiện sinh hoạt vật chất ngày nay tốt hơn nên nhiều phụ nữ không được mảnh mai và vì vậy không thích mặc áo dài ngay cả những ngày lễ, tết Trong khi đó trên thế giới, người ta đánh giá rất cao chiếc áo dài tân thời của chúng ta Nhà văn hóa Liên Xô, Roman Cacmen đã khi đến thăm trường nữ trung học Trưng Vương Hà Nội đã kinh ngạc mà reo lên: “đúng là tiên” khi ông nhìn thấy các nữ sinh mặc áo dài Giữ gìn bản sắc văn hóa không có nghĩa là loại bỏ các yếu tố văn hóa ngoại lai

“Bảo tồn bản sắc văn hóa” khác với “bảo vệ bản sắc văn hóa” “Bảo tồn bản sắc văn hóa” là giữ để cho không mất đi, còn “bảo vệ bản sắc văn hóa” là giữ không để cho xâm phạm “Bảo tồn” không có nghĩa là chỉ giữ lấy mà còn phải làm cho nó phát triển lớn mạnh hơn, giàu có hơn và vẫn được bổ sung các yếu tố mới Các yếu tố văn hóa bản địa trước đây đã từng dung hợp với các yếu tố văn hóa ngoại nhập nhưng vẫn tạo ra những nét văn hóa bản sắc Gần đây trang phục và diễn xuất của nhiều ca sĩ, diễn viên trên sân khấu đã tạo ra sự phản cảm, trở thành một vấn đề nhức nhối khiến cho một bộ phận không nhỏ khán giả quay lưng với nghệ thuật sân khấu Người Việt Nam thừa nhận và tiếp nhận cái tinh túy, đẹp đẽ của vũ Ba lê, của nhạc Rock, của kịch nói, của nghệ thuật điện ảnh nhưng không chấp nhận phim ảnh khiêu dâm cùng những trò chơi bạo lực trên máy tính

Nhiều hiện tượng gần đây càng làm mai một bản sắc văn hóa như việc trùng tu Chùa trăm gian ở xã Tiên Phương huyện Chương Mỹ Người ta gọi đây là sự “xây mới” ngôi chùa chứ không phải trùng tu Những gì là rường cột của chùa với vật liệu bằng gỗ lim xưa đã tự nhiên bị biến thành phế thải vất lăn lóc dưới chân đồi, thay vào đấy là bê tông, gỗ lim Lào và đá Thanh Hóa

II VỀ BẢN SẮC DÂN TỘC VIỆT NAM

1 Bản sắc dân tộc Việt Nam:

Theo Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII:

“Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàng ngàn nǎm đấu tranh dựng nước và giữ nước.”

2 Nền văn hóa Việt Nam:

Cũng theo Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII:

“Nền vǎn hóa Việt Nam là nền vǎn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.”(đây là phương hướng, quan điểm chỉ đạo của Đảng trong văn kiện 5 đại hội 8)

Hơn 50 dân tộc sống trên đất nước ta đều có những giá trị và sắc thái vǎn hóa riêng

3 Quan hệ giữa bản sắc dân tộc và nền văn hóa:

Bản sắc dân tộc là một phần quan trọng để tạo nền văn hóa, là “hạt nhân” của nền văn hóa dân tộc

Nền văn hóa của chúng ta là sự kết hợp hài hòa các nền văn hóa của mỗi dân tộc anh em Mỗi dân tộc, mỗi vùng miền có một ngôn ngữ, lối sống, cách sinh hoạt khác nhau Nhưng tựu chung lại, tất cả đều có chung một lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí độc lập dân tộc,… Đó chính là những tinh hoa trong văn hóa mà qua hàng ngàn đời dựng nước và giữ nước hình thành –bản sắc dân tộc Bản sắc văn hóa có thể hiểu là cái cốt lõi, nội dung, bản chất của một nền văn hóa, là những nét văn hóa riêng có của nền văn hóa một dân tộc Những nét riêng ấy thường được biểu hiện qua các giá trị văn hóa vật chất và tinh thần, vật thể và phi vật thể, nó là phần tinh túy, thấm sâu trong tâm hồn, cốt cách, bản lĩnh của mỗi dân tộc

4 Đặc trưng của bản sắc dân tộc Việt Nam:

Bản sắc dân tộc Việt Nam bao gồm: Lòng yêu nước nồng nàn, Ý chí tự cường dân tộc, Tinh thần đoàn kết, Ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân – gia

đình – làng xã – Tổ quốc, Lòng nhân ái, khoan dung, Tinh thần trọng nghĩa, Đạo lí dân tộc, Đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, Sự tinh tế trong ứng

xử, Tính giản dị trong lối sống Như vậy, bản sắc dân tộc là tổng thể những phẩm chất, tích cách, sức sống bên trong của dân tộc

Cụ thể hơn, bản sắc dân tộc Việt Nam được thể hiện qua: Cách tư duy của mỗi người, Cách sống trong cách sống có cộng đồng, làng xóm Cách dựng nước, giữ nước được thể hiện trong các cuộc đấu tranh giành độc lập,

luôn có tinh thần đoàn kết, chung chí hướng của nhân dân ta Điển hình, sau hiệp định Giơnevơ, trong khi miền Nam tiếp tục cuộc đấu tranh chống Mỹ thì miền Bắc lúc này đã giành được độc lập, đóng vai trò là hậu phương vững chắc, ra sức tiếp tế lương thực, người và vũ khí đạn dược cho chiến trường miền Nam

Bản sắc dân tộc còn được thể hiện qua cách sáng tạo trong văn hóa, khoa học, nghệ thuật, văn học Rất nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc đã ca

ngợi tinh thần yêu nước, đoàn kết của nhân dân ta, như những truyền thuyết Thánh Gióng, Lạc Long Quân-Âu Cơ Tuy là là những câu chuyện được dân gian thêu dệt nên, nhưng những tác phẩm đó đã góp phần có ý nghĩa rất lớn trong việc thể hiện bản sắc dân tộc, ngợi ca những giá trị truyền thống của đất nước ta; đồng thời cũng vừa là bài học giáo dục cho thế hệ trẻ thêm tự hào và phát huy thêm bản sắc dân tộc Việt Nam

Hệ giá trị của dân tộc: là những gì nhân dân quan tâm, cho là thiêng liêng, bất khả xâm phạm Hệ giá trị có tính ổn định lớn và tính bền vững tương đối Ví dụ, trong gia đình người Việt bất cứ ở đâu, theo tôn giáo nào hoặc làm gì nhưng không thể thiếu bàn thờ tổ tiên, ông, bà, cha, mẹ được đặt

ở nơi trang trọng nhất Như vậy, việc thờ cúng tổ tiên đã trở thành một nghi thức, một tập tục truyền từ đời này sang đời khác, trở thành nét đẹp văn hoá tinh thần của người Việt

Trong thời kì mới:

Bản sắc dân tộc phát triển theo sự phát triển của thể chế kinh tế, xã hội, chính trị của các quốc gia; theo quá trình hội nhập kinh tế, giao lưu văn hóa

và tiếp nhận văn minh nhân loại…

Hiện nay, phát triển bản sắc văn hóa dân tộc chính là phát huy những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam, đó là: tinh thần yêu nước, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu Nội dung cốt lõi phát huy lòng yêu nước hiện nay là làm cho mọi người dân đem hết tài năng, sức lực, trí tuệ và lòng nhiệt huyết của mình để góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, làm cho đất nước ngày càng giàu mạnh, cải thiện và nâng cao đời sống của nhân dân, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế

Vậy, bảo vệ bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong vǎn hóa các dân tộc khác

5 Thực trạng bản sắc dân tộc Việt Nam

Thế giới ngày càng vận động đến xu hướng hội nhập Ảnh hưởng và giao lưu văn hóa ngày càng mạnh mẽ Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, chưa bao giờ văn hóa Việt Nam có cơ hội tiếp thu những giá trị từ nhiều nền văn hóa, song cũng chứa đựng nhiều nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc của văn hóa như hiện nay

5.1 Giữ gìn bản sắc dân tộc

Trong khi được UNESCO dần công nhận và kêu gọi bảo tồn, nhiều loại hình văn hóa văn nghệ dân gian lại đang bị mai một ở chính mảnh đất sản sinh ra Những vở chèo Lưu Bình Dương Lễ, Quan Âm Thị Kính, Tống Trân Cúc Hoa không còn rộn ràng khắp sân đình như trước kia Nền nông nghiệp lúa nước không còn, đô thị hóa nông thôn, công nghiệp hóa tác động mạnh

mẽ vào đời sống khiến tuồng, chèo, ca trù, hát xoan không còn khả năng hấp dẫn, cuốn hút mạnh mẽ Mối quan hệ làng xã truyền thống với tình làng nghĩa xóm cũng không còn mặn nồng như xưa

Những di sản văn hóa vật thể cũng không tránh khỏi nguy hại, như việc trùng tu Chùa trăm gian ở xã Tiên Phương huyện Chương Mỹ Đây được cho

là sự “xây mới” ngôi chùa chứ không phải trùng tu Những gì là rường cột của chùa với vật liệu bằng gỗ lim xưa đã tự nhiên bị biến thành phế thải vất lăn lóc dưới chân đồi, thay vào đấy là bê tông, gỗ lim Lào và đá Thanh Hóa Hoặc như việc trùng tu bia Quốc học đang hoàn thành những công đoạn cơ bản thì dư luận bức xúc vì cho rằng công trình kiến trúc chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, văn hóa ở TP.Huế này đã trở nên lòe loẹt, biến dạng vì trùng tu

Bảo tồn cũng phải có sự lựa chọn để bảo tồn, sử dụng những yếu tố văn hóa phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Lễ hội là văn hóa truyền thống nhưng tình trạng ngày nay tổ chức quá nhiều lễ hội vừa tốn kém, vất vả và nguy cơ bị mê tín dị đoan hóa đấy là chưa kể có những hiện tượng lợi dụng lễ hội cầu lợi và làm lợi cho cá nhân Ấn ở đền Trần Thái Bình vẫn được phát hành cho một số người dân Nhưng những người muốn xin ấn tại đây đều phải "đặt lễ công đức tùy tâm" với gợi ý từ 50 nghìn đến 100 nghìn đồng cho

1 lá ấn Hay tập tục "chém lợn" phản cảm ở lễ hội Ném Thượng, Bắc Ninh từng gây xôn xao dư luận vì quá man rợ, máu tươi đẫm sân đình Huyện Cư Kuin (tỉnh Đắk Lắk) đến gần đây vẫn còn tồn tại tập tục nối dây (Juê Nuê) hai

vợ chồng có một người mất đi thì người còn sống sẽ lấy anh, em, cháu của người đã mất để thay thế, “rầm sàn gẫy thì phải thay, giát sàn nát thì phải thế, chết người này phải nối bằng người khác” Những tập tục này nên được xóa

bỏ dần dần thay bằng tục cưới xin văn minh hơn

5.2 Tiếp thu tinh hoa văn hóa ngoại lai

“…khi đất nước bị xâm lăng, dân tộc bị đô hộ thì bảo tồn bảo sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu – đó chính là một cách để tự vệ; còn khi đất nước độc lập, dân tộc tự do thì việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhận loại lại trở thành quan trọng”

Trần Ngọc Thêm (2014), Những vấn đề văn hóa học lý luận và ứng dụng, Nxb Văn hóa – Văn nghệ TP HCM

Trong thời gian vừa qua, các cơ sở thờ tự trên cả nước xuất hiện một số hiện vật ngoại lai “xâm lăng” các di tích, cơ sở thờ tự Ở chùa Quang Minh - ngôi chùa lớn nhất thị xã Đồng Xoài dựng hai con sư tử đá Trung Quốc, tịnh

xá Ngọc Bình tọa lạc tại khu phố Phú Hưng, phường Phú Thịnh (TX Bình Long) cũng thu hút nhiều phật tử vào những ngày cuối năm và trụ cổng cũng đặt cặp sư tử đá đậm mỹ thuật Trung Quốc Cách đó không xa, tại phường Phú Thịnh, ngôi đình duy nhất của thị xã Bình Long cũng có sư tử đá Trung Quốc nằm án ngữ cửa chính điện Trước tình hình đó, Bộ Văn hóa - thể thao

và du lịch đã triển khai cho 64 tỉnh, thành kiểm kê và chủ trương di dời ra khỏi di tích nhằm loại bỏ hình ảnh phản cảm thẩm mỹ, văn hóa, tâm linh ở những nơi linh thiêng

Tất nhiên, giữ gìn bản sắc văn hóa không có nghĩa là loại bỏ các yếu tố văn hóa ngoại lai Sự tiếp thu có hệ thống các hệ tư tưởng văn hoá tây phương với những phong cách nghệ thuật thơ văn của Pháp, Italia, Anh, hay Đức, các công trình kiến trúc đậm dấu ấn cổ điển hay hiện đại của những quốc gia này

đã góp phần làm văn minh hơn, giàu có hơn cho bản sắc văn hoá Việt Nam, tạo nên sự phối trộn hài hoà giữa cũ và mới, cổ điển và hiện đại, truyền thống

và cách tân Ví dụ như nghệ thuật sân khấu, ở thể loại múa, ngoài múa dân gian, múa cổ điển châu Âu, chúng ta tiếp thu, học tập múa tính cách như: Múa Karante I-ta-li-a, múa quạt Tây Ban Nha, múa Kalinka Nga… để thể hiện các

vở múa kinh điển được quốc tế hoan nghênh Như múa rối (trong Liên hoan Múa rối quốc tế cuối năm 2015) đã tạo được ấn tượng tốt đẹp nhờ ngoài các

“câu chuyện” đậm chất dân tộc như Thạch Sanh, Tấm Cám… chúng ta còn đưa vào diễn cả màn đấu bò tót (Tây Ban Nha) hay trích đoạn “Hồ thiên nga” (Nga)… Sự kết hợp chất dân dã Việt (sân khấu ao làng) với những nét văn hóa đặc sắc của nước bạn làm phong phú hình tượng biểu diễn đã tác động tức thời tới cảm nhận người xem quốc tế, tạo ra hiệu ứng ngạc nhiên, khâm phục, là một thành công

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Phương Đông hay

phương Tây, cái gì tốt thì phải học lấy để tạo ra một nền văn hóa Việt Nam…” [9: 117]; hay như trong Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung

ương Đảng khóa VIII đã xác định:“Văn hóa Việt Nam… là kết quả của giao

lưu và tiếp thụ tinh hoa của nhiều nền văn minh thế giới để không ngừng hoàn thiện mình” [9: 177].“Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc không có nghĩa

là đóng cửa lại, chỉ chấp nhận một cách giải thích, chỉ chấp nhận một quyển sách, dù đó là thánh kinh, mà phải thích ứng với mọi sự thay đổi Như vậy có nghĩa là phải chấp nhận mọi tiếp xúc, mọi quan hệ Không có văn hóa tự lực cánh sinh Không có văn hóa tự túc Vào thời Tự Đức, ta đã chủ trương văn hóa tự túc, kết quả là đã mất nước”

Thời đại ngày nay đòi hỏi mỗi người phải tự hào về văn hóa truyền thống dân tộc, phải không ngừng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, tránh lai căng, chạy theo những giá trị ngoại lai, để

"Bốn nghìn năm ta lại là ta."

(Tố Hữu)

III QUAN ĐIỂM VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VỀ VẤN

ĐỀ BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC VIỆT

1 Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước Văn hóa phải đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội và hội nhập quốc tế

1.1 Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội:

Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sống động mọi mặt của cuộc sống diễn ra trong quá khứ cũng như hiện tại Dần dần, qua rất nhiều thế kỉ, nó cấu thành nên một hệ thống các giá trị, truyền thống và lối sống từ

đó, các dân tộc tự hình thành nên bản sắc riêng của dân tộc mình

Người Kinh có tục thờ cúng tổ tiên; theo đạo Mẫu, đạo Phật, đạo Thiên Chúa, chịu ảnh hưởng của đạo Khổng, đạo Lão; có tục ăn trầu cau, hút thuốc lào, thuốc lá, nước chè, ăn cơm tẻ Người Ê Đê chủ yếu theo đạo Tin lành, theo chế độ mẫu hệ

Các giá trị văn hóa này tạo thành nền tảng tinh thần của xã hội Nó được thấm nhuần trong từng cá nhân và cả cộng đồng, được lưu truyền và phát huy qua từng thế hệ, được vật chất hóa và khẳng định vững chắc trong cấu trúc xã hội của từng dân tộc Vì thế, cuộc sống hàng ngày của từng người đều bị các giá trị này chi phối Do đó, để các giá trị văn hóa trở thành nền tảng tinh thần bền vững của xã hội, ta cần làm cho nó thấm sâu vào từng lĩnh vực của đời sống xã hội Đây cũng là nền tảng vững chắc để xây dựng con người, môi trường mới để chống lại cũng như đẩy lùi các tiêu cực xã hội, các

tư tưởng, văn hóa phản tiến bộ

Biện pháp tích cực để phát triển giá trị này chính là đẩy mạnh cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, cuộc vận động xây dựng gia đình văn hóa, phường xã văn hóa,

1.2 Văn hóa là động lực phát triển bền vững:

Văn hóa là nguồn lực nội sinh của sự phát triển của một dân tộc: Sự phát triển của một dân tộc cần vươn tới cái mới, tiếp nhận cái mới, tạo ra cái mới nhưng lại không thể tách khỏi cội nguồn - vì cội nguồn chính là văn hóa

Động lực của sự đổi mới kinh tế một phần quan trọng nằm trong những giá trị văn hóa đang được phát huy vì bản thân sự phát triển kinh tế không chỉ

do các nhân tố thuần túy kinh tế tạo ra Từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp, để có được tiến bộ như ngày hôm nay, đó là nhờ vào sự đổi mới tư duy, đổi mới chính sách và chế độ quản lý, do sự giải phóng tư tưởng và bước phát triển mới về trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ, cán

bộ quản lý và lực lượng lao động kết hợp với sự tiến triển tự nhiên của các nhân tố kinh tế

Ngoài ra, văn hóa cũng tác động đến tiềm năng sáng tạo của mỗi con người Hiện nay, khi yếu tố quyết định đến tốc độ tăng trưởng kinh tế là trí tuệ, thông tin, ý tưởng sáng tạo và đổi mới không ngừng, thì tiềm tạo trở thành một yếu tố quan trọng tạo nên sự tiến bộ, văn minh của một quốc gia chứ không phải là lực lượng lao động và tài nguyên thiên nhiên như trước đây nữa

Bản sắc văn hoá trong khoa học - công nghệ được thể hiện qua việc thực hiện nghiên cứu các đề tài khoa học xã hội để bảo tồn và phát triển nền văn hoá Việt Nam, đặc biệt là văn hoá của các dân tộc thiểu số hay những làng nghề truyền thống Các nghiên cứu này chính là những nguồn chính xác

để đưa vào giảng dạy cho học sinh, cũng như lưu truyền trong nhân dân để nâng cao ý thức bảo tồn các giá trị văn hoá truyền thống đặc sắc Nhiều công trình nghiên cứu khoa học của Việt Nam dựa vào truyền thống văn hoá lâu đời như: “Nghiên cứu nhà Mạc và vai trò của nhà Mạc trong thời kỳ Cao Bằng thế kỷ XVI - XVII”, “Nghiên cứu, phục dựng đám cưới dân tộc Dao đỏ tỉnh Cao Bằng”, …

Như vậy, hàm lượng văn hóa trong các lĩnh vực của đời sống con người càng cao thì khả năng phát triển kinh tế xã hội càng hiện thực và bền vững hơn

Văn hóa trong nền kinh tế thị trường: Một mặt dựa vào tiêu chuẩn của cái đúng, cái tốt, cái đẹp để hướng dẫn và thúc đẩy người lao động không

ngừng phát huy sáng kiến kỹ thuật, nâng cao tay nghề, sản xuất ra hàng hóa với số lượng và chất lượng ngày càng cao đáp ứng nhu cầu của xã hội Mặt khác, văn hóa sử dụng sức mạnh của các giá trị truyền thống, của đạo lý dân tộc để hạn chế xu hướng sùng bái lợi ích vật chất, sùng bái tiền tệ dẫn tới suy thoái xã hội.

Như vậy, nền văn hoá Việt Nam đương đại, với những giá trị mới sẽ là một tiền đề quan trọng đưa nước ta hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới

1.3 Văn hoá trong vấn đề bảo vệ môi trường:

Văn hoá hạn chế lối sống chạy theo ham muốn quá mức của con người, dẫn đến cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường Theo Tạp chí Tài nguyên và Môi trường, “ có rất nhiều nền văn hoá khác nhau, dẫn tới những hành vi có tác động đến môi trường cũng rất khác nhau Loại thứ nhất, luôn đối lập tự nhiên và xã hội, coi con người là trung tâm và động cơ hành vi của con người trong mối quan hệ với môi trường là khai thác, tận dụng triệt để vì lợi ích của mình Nạn tàn phá rừng và săn bắn động vật hoang dã ở nhiều nơi trên thế giới là một minh chứng Loại thứ hai, không đặt con người đối lập với thế giới, coi mọi vật ở thế giới này đều có tính người và tính xã hội…”

1.4 Văn hoá với lối sống của con người

Văn hoá cổ vũ, hướng dẫn con người sống có chừng mực, ứng xử thân thiện với nhau và với thiên nhiên, vì sự phát triển bền vững của thế hệ hôm nay và mai sau

1.5 Văn hoá là một mục tiêu của phát triển

Mục tiêu xây dựng một xã hội Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” chính là mục tiêu văn hoá Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã nêu rõ yêu cầu “Tăng trưởng kinh tế phải kết hợp hài hoà với phát triển văn hoá” Phát triển hướng tới mục tiêu văn hoá -

xã hội mới bảo đảm sự phát triển bền vững, trường tồn Tuy nhiên, trong thực

tế, văn hoá thường bị lấn át bởi các mục tiêu kinh tế trong các kế hoạch,

chương trình, chính sách phát triển của nhiều quốc gia, nhất là các nước nghèo đang phát triển theo con đường công nghiệp hoá.

1.6 Văn hoá phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội

Để làm cho văn hoá trở thành động lực và mục tiêu của sự phát triển, chúng ta chủ trương phát triển văn hoá phải gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế - xã hội

1.7 Phát triển các lĩnh vực văn hoá, xã hội hài hoà với phát triển kinh tế Xử

lí tốt mối quan hệ giữa kinh tế và văn hoá để văn hoá thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội, là một động lực phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế

1.8 Các mục tiêu, giải pháp phát triển văn hoá phải căn cứ và hướng tới mục

tiêu, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế

1.9 Văn hoá có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồi dưỡng, phát huy

nhân tố con người và xây dựng xã hội mới

Tri thức con người là nguồn lực vô hạn, có khả năng tái sinh và không bao giờ cạn kiệt Các nguồn lực khác như tài nguyên thiên nhiên, vốn sẽ không được sử dụng hiệu quả nếu không có con người đủ trí tuệ và năng lực khai thác chúng Văn hóa trực tiếp tạo dựng và nâng cao vốn “tài nguyên người” mà “tài nguyên” con người, cái vốn con người, nói cho cùng chính là vốn trí tuệ của dân tộc

2 Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam với các đặc trưng dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học:

Nền văn hóa tiên tiến:

Tiên tiến là yêu nước và tiến bộ với nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm mục tiêu tất cả vì con người Tiên tiến không chỉ về nội dung tư tưởng mà cả trong hình thức biểu hiện, trong các phương tiện truyền tải nội dung